Skip to main content

नवम स्कन्ध · अध्याय 23

ययाति के पुत्रों के वंश

अध्याय 22अध्याय-सूचीअध्याय 24

श्लोक 1 (bhagavata.9.23.1)

श्रीशुक उवाच अनोः सभानरश्चक्षुः परेष्णुश्च त्रयः सुताः । सभानरात् कालनरः सृञ्जयस्तत्सुतस्ततः ॥ १ ॥

śrī-śuka uvāca anoḥ sabhānaraś cakṣuḥ pareṣṇuś ca trayaḥ sutāḥ sabhānarāt kālanaraḥ sṛñjayas tat-sutas tataḥ

श्री शुकदेव ने कहा — अनु के तीन पुत्र थे — सभानर, चक्षु तथा परेष्णु। सभानर से कालनर उत्पन्न हुए, और उनके पुत्र सृञ्जय हुए।

श्लोक 2 (bhagavata.9.23.2)

जनमेजयस्तस्य पुत्रो महाशालो महामनाः । उशीनरस्तितिक्षुश्च महामनस आत्मजौ ॥ २ ॥

janamejayas tasya putro mahāśālo mahāmanāḥ uśīnaras titikṣuś ca mahāmanasa ātmajau

सृञ्जय के पुत्र जनमेजय हुए; उनके पुत्र महाशाल; उनके पुत्र महामना; और महामना के पुत्र उशीनर तथा तितिक्षु थे।

श्लोक 3 (bhagavata.9.23.3)

शिबिर्वरः कृमिर्दक्षश्चत्वारोशीनरात्मजाः । वृषादर्भः सुधीरश्च मद्रः केकय आत्मवान् ॥ ३ ॥

śibir varaḥ kṛmir dakṣaś catvārośīnarātmajāḥ vṛṣādarbhaḥ sudhīraś ca madraḥ kekaya ātmavān

उशीनर के चार पुत्र थे — शिबि, वर, कृमि तथा दक्ष; शिबि के पुत्र वृषादर्भ, सुधीर, मद्र तथा आत्मज्ञानी केकय थे।

श्लोक 4 (bhagavata.9.23.4)

शिबेश्चत्वार एवासंस्तितिक्षोश्च रुषद्रथः । ततो होमोऽथ सुतपा बलिः सुतपसोऽभवत् ॥ ४ ॥

śibeś catvāra evāsaṁs titikṣoś ca ruṣadrathaḥ tato homo ’tha sutapā baliḥ sutapaso ’bhavat

— ये चारों शिबि के पुत्र थे। तितिक्षु के पुत्र रुषद्रथ हुए; उनसे होम; फिर सुतपा; और सुतपा के पुत्र बलि हुए।

श्लोक 5 (bhagavata.9.23.5)

अङ्गवङ्गकलिङ्गाद्याः सुह्मपुण्ड्रौड्रसंज्ञिताः । जज्ञिरे दीर्घतमसो बलेः क्षेत्रे महीक्षितः ॥ ५ ॥

aṅga-vaṅga-kaliṅgādyāḥ suhma-puṇḍrauḍra-saṁjñitāḥ jajñire dīrghatamaso baleḥ kṣetre mahīkṣitaḥ

दीर्घतमा के वीर्य से, सम्राट् बलि की पत्नी के गर्भ में, अंग, वंग, कलिंग, सुह्म, पुण्ड्र तथा ओड्र नामक छह पुत्र उत्पन्न हुए।

श्लोक 6 (bhagavata.9.23.6)

चक्रुः स्वनाम्ना विषयान् षडिमान् प्राच्यकांश्च ते । खलपानोऽङ्गतो जज्ञे तस्माद् दिविरथस्ततः ॥ ६ ॥

cakruḥ sva-nāmnā viṣayān ṣaḍ imān prācyakāṁś ca te khalapāno ’ṅgato jajñe tasmād divirathas tataḥ

इन छहों ने पूर्व दिशा के छह प्रदेशों पर अपने-अपने नाम से शासन किया। अंग से खलपान नामक पुत्र उत्पन्न हुए, और उनसे दिविरथ हुए।

श्लोक 7 (bhagavata.9.23.7)

सुतो धर्मरथो यस्य जज्ञे चित्ररथोऽप्रजाः । रोमपाद इति ख्यातस्तस्मै दशरथः सखा ॥ ७ ॥

suto dharmaratho yasya jajñe citraratho ’prajāḥ romapāda iti khyātas tasmai daśarathaḥ sakhā

उनके पुत्र धर्मरथ हुए; उनके पुत्र चित्ररथ हुए, जो रोमपाद नाम से विख्यात हुए और सन्तानहीन थे; उन्हें उनके मित्र दशरथ ने —

श्लोक 8 (bhagavata.9.23.8)

शान्तां स्वकन्यां प्रायच्छदृष्यशृङ्ग उवाह याम् । देवेऽवर्षति यं रामा आनिन्युर्हरिणीसुतम् ॥ ८ ॥

śāntāṁ sva-kanyāṁ prāyacchad ṛṣyaśṛṅga uvāha yām deve ’varṣati yaṁ rāmā āninyur hariṇī-sutam

— अपनी पुत्री शान्ता दे दी, जिनका विवाह आगे चलकर ऋष्यशृंग से हुआ — वही ऋष्यशृंग, मृगी के पुत्र, जिन्हें वर्षा रुक जाने पर नर्तकियों ने वन से लुभाकर —

श्लोक 9 (bhagavata.9.23.9)

नाट्यसङ्गीतवादित्रैर्विभ्रमालिङ्गनार्हणैः । स तु राज्ञोऽनपत्यस्य निरूप्येष्टिं मरुत्वते ॥ ९ ॥

nāṭya-saṅgīta-vāditrair vibhramāliṅganārhaṇaiḥ sa tu rājño ’napatyasya nirūpyeṣṭiṁ marutvate

— नृत्य, गीत, वाद्य तथा मोहक आलिंगन एवं सम्मान द्वारा नगर में ले आईं; उन्हीं ऋष्यशृंग ने उस सन्तानहीन राजा (दशरथ) के लिए मरुद्गणों के स्वामी इन्द्र हेतु यज्ञ का विधान कर —

श्लोक 10 (bhagavata.9.23.10)

प्रजामदाद् दशरथो येन लेभेऽप्रजाः प्रजाः । चतुरङ्गो रोमपादात् पृथुलाक्षस्तु तत्सुतः ॥ १० ॥

prajām adād daśaratho yena lebhe ’prajāḥ prajāḥ caturaṅgo romapādāt pṛthulākṣas tu tat-sutaḥ

— जिससे सन्तानहीन दशरथ को सन्तान की प्राप्ति हुई। रोमपाद से, कृपापूर्वक, चतुरंग का जन्म हुआ; उनके पुत्र पृथुलाक्ष हुए।

श्लोक 11 (bhagavata.9.23.11)

बृहद्रथो बृहत्कर्मा बृहद्भानुश्च तत्सुताः । आद्याद् बृहन्मनास्तस्माज्जयद्रथ उदाहृतः ॥ ११ ॥

bṛhadratho bṛhatkarmā bṛhadbhānuś ca tat-sutāḥ ādyād bṛhanmanās tasmāj jayadratha udāhṛtaḥ

उनके पुत्र बृहद्रथ, बृहत्कर्मा तथा बृहद्भानु थे। सबसे बड़े से बृहन्मना उत्पन्न हुए, और उनसे जयद्रथ नामक पुत्र हुआ।

श्लोक 12 (bhagavata.9.23.12)

विजयस्तस्य सम्भूत्यां ततो धृतिरजायत । ततो धृतव्रतस्तस्य सत्कर्माधिरथस्ततः ॥ १२ ॥

vijayas tasya sambhūtyāṁ tato dhṛtir ajāyata tato dhṛtavratas tasya satkarmādhirathas tataḥ

उनके पुत्र, अपनी पत्नी सम्भूति के गर्भ से, विजय हुए; उनसे धृति; उनसे धृतव्रत; फिर सत्कर्मा; और फिर अधिरथ हुए।

श्लोक 13 (bhagavata.9.23.13)

योऽसौ गङ्गातटे क्रीडन् मञ्जूषान्तर्गतं शिशुम् । कुन्त्यापविद्धं कानीनमनपत्योऽकरोत् सुतम् ॥ १३ ॥

yo ’sau gaṅgā-taṭe krīḍan mañjūṣāntargataṁ śiśum kuntyāpaviddhaṁ kānīnam anapatyo ’karot sutam

वही अधिरथ, गंगा-तट पर क्रीड़ा करते हुए, एक पिटारी में पड़े हुए एक शिशु को पाकर — जो कुँवारी अवस्था में कुन्ती द्वारा त्यागा गया शिशु था — सन्तानहीन होने के कारण उसे अपना पुत्र बना लिया।

श्लोक 14 (bhagavata.9.23.14)

वृषसेनः सुतस्तस्य कर्णस्य जगतीपते । द्रुह्योश्च तनयो बभ्रुः सेतुस्तस्यात्मजस्ततः ॥ १४ ॥

vṛṣasenaḥ sutas tasya karṇasya jagatīpate druhyoś ca tanayo babhruḥ setus tasyātmajas tataḥ

हे भूपते! उस कर्ण के पुत्र वृषसेन हुए। द्रुह्यु के पुत्र बभ्रु थे, और उनके पुत्र सेतु हुए।

श्लोक 15 (bhagavata.9.23.15)

आरब्धस्तस्य गान्धारस्तस्य धर्मस्ततो धृतः । धृतस्य दुर्मदस्तस्मात् प्रचेताः प्राचेतसः शतम् ॥ १५ ॥

ārabdhas tasya gāndhāras tasya dharmas tato dhṛtaḥ dhṛtasya durmadas tasmāt pracetāḥ prācetasaḥ śatam

उनके पुत्र आरब्ध हुए; उनके पुत्र गान्धार; उनके पुत्र धर्म; फिर धृत; फिर दुर्मद; और उनसे प्रचेता उत्पन्न हुए, जिनके सौ पुत्र थे —

श्लोक 16 (bhagavata.9.23.16)

म्लेच्छाधिपतयोऽभूवन्नुदीचीं दिशमाश्रिताः । तुर्वसोश्च सुतो वह्निर्वह्नेर्भर्गोऽथ भानुमान् ॥ १६ ॥

mlecchādhipatayo ’bhūvann udīcīṁ diśam āśritāḥ turvasoś ca suto vahnir vahner bhargo ’tha bhānumān

— जो प्राचेतस कहलाए और उत्तर दिशा में बसकर म्लेच्छ जातियों के अधिपति बने। तुर्वसु के पुत्र वह्नि हुए; उनके पुत्र भर्ग; और उनके पुत्र भानुमान् हुए।

श्लोक 17 (bhagavata.9.23.17)

त्रिभानुस्तत्सुतोऽस्यापि करन्धम उदारधीः । मरुतस्तत्सुतोऽपुत्रः पुत्रं पौरवमन्वभूत् ॥ १७ ॥

tribhānus tat-suto ’syāpi karandhama udāra-dhīḥ marutas tat-suto ’putraḥ putraṁ pauravam anvabhūt

उनके पुत्र त्रिभानु हुए; उनके पुत्र उदारचित्त करन्धम हुए; उनके पुत्र मरुत हुए, जो सन्तानहीन होने के कारण पूरु-वंश के एक पुत्र को अपना दत्तक-पुत्र बना लिया।

श्लोक 18 (bhagavata.9.23.18)

दुष्मन्तः स पुनर्भेजे स्ववंशं राज्यकामुकः । ययातेर्ज्येष्ठपुत्रस्य यदोर्वंशं नरर्षभ ॥ १८ ॥

duṣmantaḥ sa punar bheje sva-vaṁśaṁ rājya-kāmukaḥ yayāter jyeṣṭha-putrasya yador vaṁśaṁ nararṣabha

वही दुष्मन्त, राज्य की कामना से, पुनः अपने ही मूल वंश (पूरु-वंश) को लौट गए। हे नरश्रेष्ठ! अब मैं ययाति के ज्येष्ठ पुत्र यदु के वंश का वर्णन करता हूँ —

श्लोक 19 (bhagavata.9.23.19)

वर्णयामि महापुण्यं सर्वपापहरं नृणाम् । यदोर्वंशं नरः श्रुत्वा सर्वपापैः प्रमुच्यते ॥ १९ ॥

varṇayāmi mahā-puṇyaṁ sarva-pāpa-haraṁ nṛṇām yador vaṁśaṁ naraḥ śrutvā sarva-pāpaiḥ pramucyate

— जो अत्यन्त पुण्यमय है और मनुष्यों के समस्त पापों को हर लेता है; यदु के इस वंश को सुनकर मनुष्य समस्त पापों से मुक्त हो जाता है।

श्लोक 20 (bhagavata.9.23.20)

यत्रावतीर्णो भगवान् परमात्मा नराकृतिः । यदोः सहस्रजित्क्रोष्टा नलो रिपुरिति श्रुताः ॥ २० ॥

yatrāvatīrṇo bhagavān paramātmā narākṛtiḥ yadoḥ sahasrajit kroṣṭā nalo ripur iti śrutāḥ

— जिसमें साक्षात् परमात्मा भगवान ने मनुष्य-रूप में अवतार लिया। यदु के पुत्र सहस्रजित्, क्रोष्टा, नल तथा रिपु नाम से विख्यात हुए।

श्लोक 21 (bhagavata.9.23.21)

चत्वारः सूनवस्तत्र शतजित् प्रथमात्मजः । महाहयो रेणुहयो हैहयश्चेति तत्सुताः ॥ २१ ॥

catvāraḥ sūnavas tatra śatajit prathamātmajaḥ mahāhayo reṇuhayo haihayaś ceti tat-sutāḥ

सहस्रजित् के पुत्र शतजित् हुए, जिनके तीन पुत्र महाहय, रेणुहय तथा हैहय थे।

श्लोक 22 (bhagavata.9.23.22)

धर्मस्तु हैहयसुतो नेत्रः कुन्तेः पिता ततः । सोहञ्जिरभवत् कुन्तेर्महिष्मान् भद्रसेनकः ॥ २२ ॥

dharmas tu haihaya-suto netraḥ kunteḥ pitā tataḥ sohañjir abhavat kunter mahiṣmān bhadrasenakaḥ

हैहय के पुत्र धर्म हुए; उनके पुत्र नेत्र, जो कुन्ति के पिता बने। कुन्ति से सोहञ्जि उत्पन्न हुए; उनसे महिष्मान्; और उनसे भद्रसेनक हुए।

श्लोक 23 (bhagavata.9.23.23)

दुर्मदो भद्रसेनस्य धनकः कृतवीर्यसूः । कृताग्निः कृतवर्मा च कृतौजा धनकात्मजाः ॥ २३ ॥

durmado bhadrasenasya dhanakaḥ kṛtavīryasūḥ kṛtāgniḥ kṛtavarmā ca kṛtaujā dhanakātmajāḥ

भद्रसेन के पुत्र दुर्मद तथा धनक थे; धनक से कृतवीर्य, तथा कृताग्नि, कृतवर्मा और कृतौजा उत्पन्न हुए।

श्लोक 24 (bhagavata.9.23.24)

अर्जुनः कृतवीर्यस्य सप्तद्वीपेश्वरोऽभवत् । दत्तात्रेयाद्धरेरंशात् प्राप्तयोगमहागुणः ॥ २४ ॥

arjunaḥ kṛtavīryasya sapta-dvīpeśvaro ’bhavat dattātreyād dharer aṁśāt prāpta-yoga-mahāguṇaḥ

कृतवीर्य के पुत्र अर्जुन (कार्तवीर्यार्जुन) हुए, जो सप्तद्वीपों के अधिपति बने, और जिन्होंने भगवान हरि के अंशावतार दत्तात्रेय से योग की महान सिद्धियाँ प्राप्त कीं।

श्लोक 25 (bhagavata.9.23.25)

न नूनं कार्तवीर्यस्य गतिं यास्यन्ति पार्थिवाः । यज्ञदानतपोयोगैः श्रुतवीर्यदयादिभिः ॥ २५ ॥

na nūnaṁ kārtavīryasya gatiṁ yāsyanti pārthivāḥ yajña-dāna-tapo-yogaiḥ śruta-vīrya-dayādibhiḥ

निश्चय ही पृथ्वी का कोई भी राजा यज्ञ, दान, तप, योग, विद्या, पराक्रम तथा दया आदि गुणों में कार्तवीर्य की गति को कभी प्राप्त नहीं कर सकेगा।

श्लोक 26 (bhagavata.9.23.26)

पञ्चाशीतिसहस्राणि ह्यव्याहतबलः समाः । अनष्टवित्तस्मरणो बुभुजेऽक्षय्यषड्वसु ॥ २६ ॥

pañcāśīti sahasrāṇi hy avyāhata-balaḥ samāḥ anaṣṭa-vitta-smaraṇo bubhuje ’kṣayya-ṣaḍ-vasu

पचासी सहस्र वर्षों तक, अक्षुण्ण बल, अनष्ट धन तथा अखण्ड स्मृति के साथ, उन्होंने अक्षय षड्-ऐश्वर्यों का उपभोग किया।

श्लोक 27 (bhagavata.9.23.27)

तस्य पुत्रसहस्रेषु पञ्चैवोर्वरिता मृधे । जयध्वजः शूरसेनो वृषभो मधुरूर्जितः ॥ २७ ॥

tasya putra-sahasreṣu pañcaivorvaritā mṛdhe jayadhvajaḥ śūraseno vṛṣabho madhur ūrjitaḥ

उनके सहस्र पुत्रों में से युद्ध में केवल पाँच ही शेष बचे — जयध्वज, शूरसेन, वृषभ, मधु तथा ऊर्जित।

श्लोक 28 (bhagavata.9.23.28)

जयध्वजात् तालजङ्घस्तस्य पुत्रशतं त्वभूत् । क्षत्रं यत् तालजङ्घाख्यमौर्वतेजोपसंहृतम् ॥ २८ ॥

jayadhvajāt tālajaṅghas tasya putra-śataṁ tv abhūt kṣatraṁ yat tālajaṅghākhyam aurva-tejopasaṁhṛtam

जयध्वज से तालजंघ उत्पन्न हुए, जिनके सौ पुत्र थे; उन समस्त तालजंघ नाम से विख्यात क्षत्रियों का संहार, महर्षि और्व द्वारा राजा सगर को प्रदत्त तेज से हुआ।

श्लोक 29 (bhagavata.9.23.29)

तेषां ज्येष्ठो वीतिहोत्रो वृष्णिः पुत्रो मधोः स्मृतः । तस्य पुत्रशतं त्वासीद् वृष्णिज्येष्ठं यतः कुलम् ॥ २९ ॥

teṣāṁ jyeṣṭho vītihotro vṛṣṇiḥ putro madhoḥ smṛtaḥ tasya putra-śataṁ tv āsīd vṛṣṇi-jyeṣṭhaṁ yataḥ kulam

इनमें ज्येष्ठ वीतिहोत्र थे; मधु के पुत्र वृष्णि के सौ पुत्र थे, जिनमें वृष्णि ही ज्येष्ठ थे — उन्हीं के नाम से यह कुल जाना जाता है।

श्लोक 30 (bhagavata.9.23.30)

माधवा वृष्णयो राजन् यादवाश्चेति संज्ञिताः । यदुपुत्रस्य च क्रोष्टोः पुत्रो वृजिनवांस्ततः । स्वाहितोऽतो विषद्गुर्वै तस्य चित्ररथस्ततः ॥ ३० ॥

mādhavā vṛṣṇayo rājan yādavāś ceti saṁjñitāḥ yadu-putrasya ca kroṣṭoḥ putro vṛjinavāṁs tataḥ svāhito ’to viṣadgur vai tasya citrarathas tataḥ

हे राजन्! इस प्रकार वे माधव, वृष्णि तथा यादव नाम से विख्यात हुए। यदु के पुत्र क्रोष्टा के पुत्र वृजिनवान् हुए; उनसे स्वाहित; उनसे विषद्गु; और उनसे चित्ररथ उत्पन्न हुए।

श्लोक 31 (bhagavata.9.23.31)

शशबिन्दुर्महायोगी महाभागो महानभूत् । चतुर्दशमहारत्नश्चक्रवर्त्यपराजितः ॥ ३१ ॥

śaśabindur mahā-yogī mahā-bhāgo mahān abhūt caturdaśa-mahāratnaś cakravarty aparājitaḥ

उनके पुत्र महायोगी शशबिन्दु हुए, जो अत्यन्त भाग्यशाली और महान् थे, चौदह महारत्नों के स्वामी तथा अपराजित चक्रवर्ती सम्राट थे।

श्लोक 32 (bhagavata.9.23.32)

तस्य पत्नीसहस्राणां दशानां सुमहायशाः । दशलक्षसहस्राणि पुत्राणां तास्वजीजनत् ॥ ३२ ॥

tasya patnī-sahasrāṇāṁ daśānāṁ sumahā-yaśāḥ daśa-lakṣa-sahasrāṇi putrāṇāṁ tāsv ajījanat

उस अत्यन्त यशस्वी राजा की दस सहस्र पत्नियाँ थीं, जिनके गर्भ से उन्होंने एक करोड़ पुत्रों को जन्म दिया।

श्लोक 33 (bhagavata.9.23.33)

तेषां तु षट्प्रधानानां पृथुश्रवस आत्मजः । धर्मो नामोशना तस्य हयमेधशतस्य याट् ॥ ३३ ॥

teṣāṁ tu ṣaṭ pradhānānāṁ pṛthuśravasa ātmajaḥ dharmo nāmośanā tasya hayamedha-śatasya yāṭ

उनमें से छह प्रधान पुत्र थे, जिनमें अग्रणी पृथुश्रवा थे; उनके पुत्र धर्म नामक हुए, और उनके पुत्र उशना हुए, जिन्होंने सौ अश्वमेध यज्ञ सम्पन्न किए।

श्लोक 34 (bhagavata.9.23.34)

तत्सुतो रुचकस्तस्य पञ्चासन्नात्मजाः शृणु । पूरुजिद्रुक्मरुक्मेषुपृथुज्यामघसंज्ञिताः ॥ ३४ ॥

tat-suto rucakas tasya pañcāsann ātmajāḥ śṛṇu purujid-rukma-rukmeṣu- pṛthu-jyāmagha-saṁjñitāḥ

उनके पुत्र रुचक हुए, जिनके पाँच पुत्र थे — उनके नाम सुनो: पूरुजित्, रुक्म, रुक्मेषु, पृथु तथा ज्यामघ।

श्लोक 35 (bhagavata.9.23.35)

ज्यामघस्त्वप्रजोऽप्यन्यां भार्यां शैब्यापतिर्भयात् । नाविन्दच्छत्रुभवनाद् भोज्यां कन्यामहारषीत् । रथस्थां तां निरीक्ष्याह शैब्या पतिममर्षिता ॥ ३५ ॥

jyāmaghas tv aprajo ’py anyāṁ bhāryāṁ śaibyā-patir bhayāt nāvindac chatru-bhavanād bhojyāṁ kanyām ahāraṣīt ratha-sthāṁ tāṁ nirīkṣyāha śaibyā patim amarṣitā

ज्यामघ, सन्तानहीन होते हुए भी, अपनी पत्नी शैब्या के भय से दूसरी पत्नी नहीं ला सके; तथापि उन्होंने किसी शत्रु के घर से एक कन्या को हर लाया — रथ में बैठी उस कन्या को देखकर क्रुद्ध शैब्या ने अपने पति से कहा —

श्लोक 36 (bhagavata.9.23.36)

केयं कुहक मत्स्थानं रथमारोपितेति वै । स्नुषा तवेत्यभिहिते स्मयन्ती पतिमब्रवीत् ॥ ३६ ॥

keyaṁ kuhaka mat-sthānaṁ ratham āropiteti vai snuṣā tavety abhihite smayantī patim abravīt

— हे कपटी! यह कौन है, जिसे तुमने मेरे ही स्थान पर रथ में बिठाया है? जब उन्होंने उत्तर दिया कि "यह तो तुम्हारी पुत्रवधू होगी," तब शैब्या ने मुस्कुराते हुए अपने पति से कहा —

श्लोक 37 (bhagavata.9.23.37)

अहं बन्ध्यासपत्नी च स्नुषा मे युज्यते कथम् । जनयिष्यसि यं राज्ञि तस्येयमुपयुज्यते ॥ ३७ ॥

ahaṁ bandhyāsapatnī ca snuṣā me yujyate katham janayiṣyasi yaṁ rājñi tasyeyam upayujyate

— मैं तो बाँझ हूँ और मेरी कोई सौत भी नहीं है; फिर यह मेरी पुत्रवधू कैसे हो सकती है? (ज्यामघ ने कहा —) हे रानी, तुम स्वयं जिस पुत्र को जन्म दोगी, यह कन्या उसी के लिए उपयुक्त होगी।

श्लोक 38 (bhagavata.9.23.38)

अन्वमोदन्त तद्विश्वेदेवाः पितर एव च । शैब्या गर्भमधात् काले कुमारं सुषुवे शुभम् । स विदर्भ इति प्रोक्त उपयेमे स्नुषां सतीम् ॥ ३८ ॥

anvamodanta tad viśva- devāḥ pitara eva ca śaibyā garbham adhāt kāle kumāraṁ suṣuve śubham sa vidarbha iti prokta upayeme snuṣāṁ satīm

विश्वेदेवों तथा पितरों ने उस वचन का अनुमोदन किया; समय आने पर शैब्या ने गर्भ धारण किया और एक मंगलमय पुत्र को जन्म दिया, जो विदर्भ नाम से प्रसिद्ध हुआ, और बड़े होकर उन्होंने उसी सती कन्या से, जो पहले उनकी 'पुत्रवधू' कही गई थी, विवाह किया।

अध्याय 22अध्याय-सूचीअध्याय 24