Skip to main content

पूर्वखण्ड — आचारकाण्ड · अध्याय 126

विष्णु-मण्डल पूजा-विधि

अध्याय 125अध्याय-सूचीअध्याय 127

श्लोक 1 (garuda.1.126.1)

ब्रह्मोवाच । येनार्चनेन वै लोको जगाम परमां गतिम् । तमर्चनं प्रवक्ष्यामि भुक्तिमुक्तिकरं परम्

brahmovāca yenārcanena vai loko jagāma paramāṁ gatim tamarcanaṁ pravakṣyāmi bhuktimuktikaraṁ param

ब्रह्मा जी ने कहा — जिस पूजा-विधि से संसार ने परम गति प्राप्त की, उस भोग और मोक्ष देने वाली उत्तम पूजा-विधि का मैं वर्णन करूँगा।

श्लोक 2 (garuda.1.126.2)

सामान्यमण्डलं न्यस्य धातारं द्वारदेशतः । विधातारं तथा गङ्गां यमुनां च महानदीम्

sāmānyamaṇḍalaṁ nyasya dhātāraṁ dvāradeśataḥ vidhātāraṁ tathā gaṅgāṁ yamunāṁ ca mahānadīm

सामान्य मण्डल की स्थापना कर द्वार-प्रदेश में धाता को, तथा विधाता, गंगा और महानदी यमुना को स्थापित करे।

श्लोक 3 (garuda.1.126.3)

द्वारश्रियं च दण्डं च प्रचण्डं वास्तुपूरुषम् । मध्ये चाधारशक्तिं च कूर्मं चानन्तमर्चयेत्

dvāraśriyaṁ ca daṇḍaṁ ca pracaṇḍaṁ vāstupūruṣam madhye cādhāraśaktiṁ ca kūrmaṁ cānantamarcayet

द्वार पर द्वारश्री और दण्ड को, तथा प्रचण्ड वास्तुपुरुष को पूजे; मध्य में आधारशक्ति, कूर्म और अनन्त का पूजन करे।

श्लोक 4 (garuda.1.126.4)

भूमिं धर्मं तथा ज्ञानं वैरग्यैश्वर्यमेव च । अधर्मादींश्च चतुरः कन्दं नालं च पङ्कजम्

bhūmiṁ dharmaṁ tathā jñānaṁ vairagyaiśvaryameva ca adharmādīṁśca caturaḥ kandaṁ nālaṁ ca paṅkajam

भूमि, धर्म, ज्ञान, वैराग्य और ऐश्वर्य को, तथा अधर्म आदि चारों को, कमल की नाल और कन्द को पूजे।

श्लोक 5 (garuda.1.126.5)

कर्णिकां केसरं सत्त्वं राजसं तामसं गुणम् । सुर्यादिमण्डलान्येव विमलाद्याश्च शक्तयः

karṇikāṁ kesaraṁ sattvaṁ rājasaṁ tāmasaṁ guṇam suryādimaṇḍalānyeva vimalādyāśca śaktayaḥ

कर्णिका, केसर, सत्त्व, रजस् और तमस् गुणों को, सूर्यादि मण्डलों को तथा विमला आदि शक्तियों को पूजे।

श्लोक 6 (garuda.1.126.6)

दुर्गां गणं सरस्वतीं क्षेत्रपालं च कोणके । आसनं मूर्तिमभ्यर्च्य वासुदेवं बलं स्मरन्

durgāṁ gaṇaṁ sarasvatīṁ kṣetrapālaṁ ca koṇake āsanaṁ mūrtimabhyarcya vāsudevaṁ balaṁ smaran

दुर्गा, गण (गणेश), सरस्वती और कोणों में क्षेत्रपाल को पूजे; आसन और मूर्ति का पूजन कर वासुदेव और बल का स्मरण करते हुए —

श्लोक 7 (garuda.1.126.7)

अनिरुद्धं महात्मानं नारायणमथार्चयेत् । हृदयादीनि चाङ्गानि शङ्खादीन्यायुधानि च

aniruddhaṁ mahātmānaṁ nārāyaṇamathārcayet hṛdayādīni cāṅgāni śaṅkhādīnyāyudhāni ca

महात्मा अनिरुद्ध और नारायण का पूजन करे, हृदय आदि अंगों का तथा शंख आदि आयुधों का भी पूजन करे।

अध्याय 125अध्याय-सूचीअध्याय 127