Skip to main content

उत्तर खण्ड · अध्याय 149

चंदनेश्वर महात्म्य

अध्याय 148अध्याय-सूचीअध्याय 150

श्लोक 1 (padma.6.149.1)

महादेव उवाच। तीर्थादस्मात्परं तीर्थं मालार्कांतरतः स्थितम् । चंदनेश्वरमागच्छेदामोदस्थानमुत्तमम्

mahādeva uvāca tīrthādasmātparaṃ tīrthaṃ mālārkāṃtarataḥ sthitam caṃdaneśvaramāgacchedāmodasthānamuttamam

महादेव ने कहा — इस तीर्थ से आगे मालार्क के भीतर स्थित एक और तीर्थ है। वहाँ अत्यंत उत्तम आनंद-स्थान चंदनेश्वर के दर्शन हेतु जाना चाहिए।

श्लोक 2 (padma.6.149.2)

दुःशासनस्य रुधिरं पीत्वा भीमो महाबलः । प्रतिज्ञामात्मनः सर्वां पूरयित्वा सुदारुणाम्

duḥśāsanasya rudhiraṃ pītvā bhīmo mahābalaḥ pratijñāmātmanaḥ sarvāṃ pūrayitvā sudāruṇām

दुःशासन का रक्त पीकर महाबली भीम ने अपनी अत्यंत भयंकर प्रतिज्ञा पूर्णतः पूरी करके,

श्लोक 3 (padma.6.149.3)

कराभ्यां रुधिराक्ताभ्यां द्रौपद्याः केशबंधनम् । कृत्वा दत्त्वा द्विजातिभ्यो तीर्थयात्रां ततोऽगमत्

karābhyāṃ rudhirāktābhyāṃ draupadyāḥ keśabaṃdhanam kṛtvā dattvā dvijātibhyo tīrthayātrāṃ tato'gamat

रक्त से सने हुए दोनों हाथों से द्रौपदी के केश बाँधे, और द्विजों को दान देकर वे तीर्थयात्रा पर निकल पड़े।

श्लोक 4 (padma.6.149.4)

साभ्रमत्यास्तटे रम्ये गतो वै भ्रातृभिः सह । आनीतः साभ्रमत्यां यः स्वर्गाच्चंदनपादपः

sābhramatyāstaṭe ramye gato vai bhrātṛbhiḥ saha ānītaḥ sābhramatyāṃ yaḥ svargāccaṃdanapādapaḥ

वे अपने भाइयों सहित साभ्रमती नदी के रमणीय तट पर गए, जहाँ स्वर्ग से लाया गया चंदन-वृक्ष था।

श्लोक 5 (padma.6.149.5)

स तु लिंगतया जातः पुण्यतीर्थप्रभावतः । तत्र स्नात्वा च पीत्वा च कृत्वा वै पितृतर्पणम्

sa tu liṃgatayā jātaḥ puṇyatīrthaprabhāvataḥ tatra snātvā ca pītvā ca kṛtvā vai pitṛtarpaṇam

वह वृक्ष उस पुण्यतीर्थ के प्रभाव से लिंग-रूप में परिणत हो गया। वहाँ स्नान करके, जल पीकर और पितृ-तर्पण करके,

श्लोक 6 (padma.6.149.6)

न नरो निरयं गच्छेद्रुद्रलोकमवाप्नुयात् । चंदनेशं ततो दृष्ट्वा विश्वेशं लोकशंकरम्

na naro nirayaṃ gacchedrudralokamavāpnuyāt caṃdaneśaṃ tato dṛṣṭvā viśveśaṃ lokaśaṃkaram

मनुष्य नरक को नहीं, अपितु रुद्रलोक को प्राप्त करता है। फिर विश्व के स्वामी, लोक-कल्याणकारी चंदनेश का दर्शन कर,

श्लोक 7 (padma.6.149.7)

पूजयेच्च यथाशक्त्या यत्र गत्वा न शोचति । यत्र कैवर्तको राजा पूजां कृत्वा ह्यनेकशः

pūjayecca yathāśaktyā yatra gatvā na śocati yatra kaivartako rājā pūjāṃ kṛtvā hyanekaśaḥ

यथाशक्ति उनकी पूजा करनी चाहिए — वहाँ जाकर मनुष्य शोक नहीं करता। जहाँ राजा कैवर्तक ने अनेक बार पूजा करके,

श्लोक 8 (padma.6.149.8)

स गतः शिवलोकं तं यत्र गत्वा न शोचति । मज्जंति ऋषयो यत्र यत्र देवः सनातनः

sa gataḥ śivalokaṃ taṃ yatra gatvā na śocati majjaṃti ṛṣayo yatra yatra devaḥ sanātanaḥ

शिवलोक को प्राप्त किया, जहाँ जाकर शोक नहीं होता, जहाँ ऋषिगण स्नान करते हैं, जहाँ सनातन देव,

श्लोक 9 (padma.6.149.9)

साक्षाद्विष्णुः परमात्मा नित्यं तिष्ठति भूतिदः । इयं साभ्रमती धन्या धन्यो विश्वेश्वरः प्रभुः

sākṣādviṣṇuḥ paramātmā nityaṃ tiṣṭhati bhūtidaḥ iyaṃ sābhramatī dhanyā dhanyo viśveśvaraḥ prabhuḥ

साक्षात् विष्णु परमात्मा, ऐश्वर्य के दाता, सदा निवास करते हैं। धन्य है यह साभ्रमती, और धन्य हैं प्रभु विश्वेश्वर।

श्लोक 10 (padma.6.149.10)

यत्र तीर्थान्यनेकानि जातानि भुवि पार्वति । अत्र चामर्दकीपुण्यैः फलैर्नानाविधैः शुभैः

yatra tīrthānyanekāni jātāni bhuvi pārvati atra cāmardakīpuṇyaiḥ phalairnānāvidhaiḥ śubhaiḥ

हे पार्वती! जहाँ पृथ्वी पर अनेक तीर्थ उत्पन्न हुए हैं, और यहाँ अमर्दकी के पुण्यों से नाना प्रकार के शुभ फलों सहित,

श्लोक 11 (padma.6.149.11)

कर्त्तव्यमर्घदानं च विधिना तत्र सुंदरि

karttavyamarghadānaṃ ca vidhinā tatra suṃdari

हे सुंदरि! वहाँ विधिपूर्वक अर्घ्यदान करना चाहिए।

अध्याय 148अध्याय-सूचीअध्याय 150