Skip to main content

उमा संहिता · अध्याय 39

वैवस्वत-वंश में उत्पन्न राजा

अध्याय 38अध्याय-सूचीअध्याय 40

श्लोक 1 (shiva.uma.39.1)

शौनक उवाच । सगरस्यात्मजा वीराः कथं जाता महाबलाः । विक्रान्ताः षष्टिसाहस्रा विधना केन वा वद

śaunaka uvāca sagarasyātmajā vīrāḥ kathaṁ jātā mahābalāḥ vikrāntāḥ ṣaṣṭisāhasrā vidhanā kena vā vada

शौनक ने कहा — 'सगर के साठ हजार पराक्रमी, महाबली पुत्र किस प्रकार उत्पन्न हुए, और किस विधि से — बताइए।'

श्लोक 2 (shiva.uma.39.2)

सूत उवाच । द्वे पत्न्यो सगरस्यास्तां तपसा दग्धकिल्विषे । और्वस्तयोर्वरं प्रादात्तोषितो मुनिसत्तमः

sūta uvāca dve patnyo sagarasyāstāṁ tapasā dagdhakilviṣe aurvastayorvaraṁ prādāttoṣito munisattamaḥ

सूत जी ने कहा — सगर की दो पत्नियाँ थीं, जिनके पाप तपस्या से भस्म हो चुके थे; प्रसन्न होकर मुनिश्रेष्ठ और्व ने उन दोनों को वरदान दिया।

श्लोक 3 (shiva.uma.39.3)

षष्टिपुत्रसहस्राणि एका वव्रे तरस्विनाम् । एकं वंशकरं त्वेका यथेष्टं वरशालिनी

ṣaṣṭiputrasahasrāṇi ekā vavre tarasvinām ekaṁ vaṁśakaraṁ tvekā yatheṣṭaṁ varaśālinī

एक ने साठ हजार पराक्रमी पुत्रों को चुना; दूसरी ने, वरदान से सम्पन्न होकर, अपनी इच्छानुसार केवल एक वंशवर्धक पुत्र को चुना।

श्लोक 4 (shiva.uma.39.4)

तत्रैवागत्य तांल्लब्ध्वा पुत्रान् शूरान्बहूंस्तदा । सा चैव सुषुवे तुम्बं बीजपूर्वं पृथक् कृतम्

tatraivāgatya tāṁllabdhvā putrān śūrānbahūṁstadā sā caiva suṣuve tumbaṁ bījapūrvaṁ pṛthak kṛtam

वहाँ आकर उन अनेक शूरवीर पुत्रों को प्राप्त करने के लिए, उसने एक तुम्बा (लौकी) उत्पन्न किया, जो बीजों से भरा था, जिसे बाद में अलग-अलग किया गया।

श्लोक 5 (shiva.uma.39.5)

ते सर्वे हि स्वधात्रीभिर्ववृधुश्च यथाक्रमम् । घृतपूर्णेषु कुम्भेषु कुमाराः प्रीतिवर्द्धनाः

te sarve hi svadhātrībhirvavṛdhuśca yathākramam ghṛtapūrṇeṣu kumbheṣu kumārāḥ prītivarddhanāḥ

वे सभी अपनी-अपनी धायों द्वारा क्रमशः पाले गए, वे आनन्दवर्धक राजकुमार, घी से भरे कुम्भों में।

श्लोक 6 (shiva.uma.39.6)

कपिलाग्निप्रदग्धानां तेषां तत्र महात्मनाम् । एकः पञ्चजनो नाम पुत्रो राजा बभूव ह

kapilāgnipradagdhānāṁ teṣāṁ tatra mahātmanām ekaḥ pañcajano nāma putro rājā babhūva ha

कपिल की अग्नि से भस्म हुए उन महात्माओं में से, एक — पंचजन नामक — पुत्र राजा हुआ।

श्लोक 7 (shiva.uma.39.7)

ततः पञ्चजनस्यासीदंशुमान्नाम वीर्यवान् । दिलीपस्तनयस्तस्य पुत्रो यस्य भगीरथः

tataḥ pañcajanasyāsīdaṁśumānnāma vīryavān dilīpastanayastasya putro yasya bhagīrathaḥ

फिर पंचजन का पुत्र वीर्यवान् अंशुमान् नामक हुआ; उसका पुत्र दिलीप था, जिसका पुत्र भगीरथ हुआ।

श्लोक 8 (shiva.uma.39.8)

यस्तु गङ्गा सरिच्छ्रेष्ठामवातारयत प्रभुः । समुद्रमानयच्चेमां दुहितृत्वमकल्पयत्

yastu gaṅgā saricchreṣṭhāmavātārayata prabhuḥ samudramānayaccemāṁ duhitṛtvamakalpayat

जिस प्रभु ने नदियों में श्रेष्ठ गंगा को अवतरित किया, और इसे समुद्र तक ले जाकर, उसे [अपनी] पुत्री के रूप में स्थापित किया।

श्लोक 9 (shiva.uma.39.9)

भगीरथसुतो राजा श्रुतसेन इति श्रुतः । नाभागस्तु सुतस्तस्य पुत्रः परमधार्मिकः

bhagīrathasuto rājā śrutasena iti śrutaḥ nābhāgastu sutastasya putraḥ paramadhārmikaḥ

भगीरथ का पुत्र राजा श्रुतसेन नाम से विख्यात हुआ; और नाभाग उसका पुत्र था, जो परम धार्मिक था।

श्लोक 10 (shiva.uma.39.10)

अम्बरीषस्तु नाभागिः सिन्धुद्वीपस्ततोऽभवत् । अयुताजित्तु दायादः सिन्धुद्वीपस्य वीर्यवान्

ambarīṣastu nābhāgiḥ sindhudvīpastato'bhavat ayutājittu dāyādaḥ sindhudvīpasya vīryavān

नाभाग-पुत्र अम्बरीष हुआ; फिर सिन्धुद्वीप हुआ; सिन्धुद्वीप का उत्तराधिकारी वीर्यवान् अयुताजित् हुआ।

श्लोक 11 (shiva.uma.39.11)

आयुताजित्सुतस्त्वासीद् ऋतुपर्णो महायशाः । दिव्याक्षहृदयज्ञोऽसौ राजा नलसखोऽभवत्

āyutājitsutastvāsīd ṛtuparṇo mahāyaśāḥ divyākṣahṛdayajño'sau rājā nalasakho'bhavat

अयुताजित् का पुत्र महायशस्वी ऋतुपर्ण हुआ; वह राजा दिव्य पासा-विद्या का ज्ञाता था और नल का मित्र बना।

श्लोक 12 (shiva.uma.39.12)

ऋतुपर्णसुतस्त्वासीदनुपर्णो महाद्युतिः । तस्य कल्माषपादो वै नाम्ना मित्रसहस्तथा

ṛtuparṇasutastvāsīdanuparṇo mahādyutiḥ tasya kalmāṣapādo vai nāmnā mitrasahastathā

ऋतुपर्ण का पुत्र महातेजस्वी अनुपर्ण हुआ; उसका [वंशज] कल्माषपाद नाम से हुआ, जो मित्रसह नाम से भी जाना गया।

श्लोक 13 (shiva.uma.39.13)

कल्माषपादस्य सुतः सर्वकर्मेति विश्रुतः । अनरण्यस्तु पुत्रोऽभूद्विश्रुतः सर्वशर्मणः

kalmāṣapādasya sutaḥ sarvakarmeti viśrutaḥ anaraṇyastu putro'bhūdviśrutaḥ sarvaśarmaṇaḥ

कल्माषपाद का पुत्र सर्वकर्मा नाम से विख्यात हुआ; सर्वकर्मा का पुत्र विख्यात अनरण्य हुआ।

श्लोक 14 (shiva.uma.39.14)

अनरण्यसुतो राजा विद्वान्मुण्डिद्रुहोऽभवत् । निषधस्तस्य तनयो रतिः खट्वाङ्ग इत्यपि

anaraṇyasuto rājā vidvānmuṇḍidruho'bhavat niṣadhastasya tanayo ratiḥ khaṭvāṅga ityapi

अनरण्य का पुत्र विद्वान् राजा मुण्डिद्रुह हुआ; उसका पुत्र निषध हुआ, जो रति तथा खट्वांग नाम से भी जाना गया।

श्लोक 15 (shiva.uma.39.15)

येन स्वर्गादिहागत्य मुहूर्तं प्राप्य जीवितम् । त्रयोऽपि सञ्चिता लोका बुद्ध्या सत्येन चानघ

yena svargādihāgatya muhūrtaṁ prāpya jīvitam trayo'pi sañcitā lokā buddhyā satyena cānagha

जिसने स्वर्ग से यहाँ आकर, मात्र एक मुहूर्त का जीवन पाकर भी, हे निष्पाप, बुद्धि और सत्य के द्वारा तीनों लोकों [के पुण्य] को संचित कर लिया।

श्लोक 16 (shiva.uma.39.16)

दीर्घबाहुः सुतस्तस्य रघुस्तस्याभवत्सुतः । अजस्तस्य तु पुत्रोऽभूत्तस्माद्दशरथोऽभवत्

dīrghabāhuḥ sutastasya raghustasyābhavatsutaḥ ajastasya tu putro'bhūttasmāddaśaratho'bhavat

उसका पुत्र दीर्घबाहु हुआ; उसका पुत्र रघु हुआ; उसका पुत्र अज हुआ; उससे दशरथ उत्पन्न हुए।

श्लोक 17 (shiva.uma.39.17)

रामो दशरथाज्जज्ञे धर्मात्मा यो महायशाः । स विष्ण्वंशो महाशैवः पौलस्त्यो येन घातितः

rāmo daśarathājjajñe dharmātmā yo mahāyaśāḥ sa viṣṇvaṁśo mahāśaivaḥ paulastyo yena ghātitaḥ

दशरथ से राम उत्पन्न हुए, जो धर्मात्मा और महायशस्वी थे; वे विष्णु के अंश, महाशैव, जिनके द्वारा पुलस्त्य-वंशज (रावण) का वध हुआ।

श्लोक 18 (shiva.uma.39.18)

तच्चरित्रं च बहुधा पुराणेषु प्रवर्णितम् । रामायणे प्रसिद्धं हि नातः प्रोक्तं तु विस्तरात्

taccaritraṁ ca bahudhā purāṇeṣu pravarṇitam rāmāyaṇe prasiddhaṁ hi nātaḥ proktaṁ tu vistarāt

उनका चरित्र अनेक पुराणों में विस्तार से वर्णित है, और रामायण में तो प्रसिद्ध ही है; अतः यहाँ विस्तार से नहीं कहा जा रहा।

श्लोक 19 (shiva.uma.39.19)

रामस्य तनयो जज्ञे कुश इत्यपि विश्रुतः । अतिथिस्तु कुशाज्जज्ञे निषधस्तस्य चात्मजः

rāmasya tanayo jajñe kuśa ityapi viśrutaḥ atithistu kuśājjajñe niṣadhastasya cātmajaḥ

राम का पुत्र कुश नाम से विख्यात हुआ; कुश से अतिथि उत्पन्न हुआ; उसका पुत्र निषध हुआ।

श्लोक 20 (shiva.uma.39.20)

निषधस्य नलः पुत्रो नभः पुत्रो नलस्य तु । नभसः पुण्डरीकश्च क्षेमधन्वा ततः स्मृतः

niṣadhasya nalaḥ putro nabhaḥ putro nalasya tu nabhasaḥ puṇḍarīkaśca kṣemadhanvā tataḥ smṛtaḥ

निषध का पुत्र नल हुआ; नल का पुत्र नभ हुआ; नभ से पुण्डरीक हुआ; फिर क्षेमधन्वा स्मरण किया गया है।

श्लोक 21 (shiva.uma.39.21)

क्षेमधन्वसुतस्त्वासीद्देवानीकः प्रतापवान् । आसीदहीनगुर्नाम देवानीकात्मजः प्रभुः

kṣemadhanvasutastvāsīddevānīkaḥ pratāpavān āsīdahīnagurnāma devānīkātmajaḥ prabhuḥ

क्षेमधन्वा का पुत्र प्रतापी देवानीक हुआ; देवानीक का पुत्र प्रभु अहीनगु नाम से हुआ।

श्लोक 22 (shiva.uma.39.22)

अहीनगोस्तु दायादः सहस्वान्नाम वीर्यवान् । वीरसेनात्मजस्तस्य यश्चेक्ष्वाकुकुलोद्भवः

ahīnagostu dāyādaḥ sahasvānnāma vīryavān vīrasenātmajastasya yaścekṣvākukulodbhavaḥ

अहीनगु का उत्तराधिकारी वीर्यवान् सहस्वान् नाम से हुआ; उसका पुत्र वीरसेन हुआ, जो इक्ष्वाकु-कुल में उत्पन्न हुआ।

श्लोक 23 (shiva.uma.39.23)

वीरसेनस्य दायादः पारियात्रो बभूव ह । ततो बलाख्यस्तनयः स्थलस्तस्मादभूत्सुतः

vīrasenasya dāyādaḥ pāriyātro babhūva ha tato balākhyastanayaḥ sthalastasmādabhūtsutaḥ

वीरसेन का उत्तराधिकारी पारियात्र हुआ; फिर उसका पुत्र बल नामक हुआ; उससे स्थल नामक पुत्र उत्पन्न हुआ।

श्लोक 24 (shiva.uma.39.24)

अर्कांशसम्भवस्तस्मात्पुत्रो यक्षः प्रतापवान् । तत्सुतस्त्वगुणस्त्वासीत्तस्माद्विधृतिरात्मजः

arkāṁśasambhavastasmātputro yakṣaḥ pratāpavān tatsutastvaguṇastvāsīttasmādvidhṛtirātmajaḥ

उससे सूर्य के अंश से उत्पन्न प्रतापी पुत्र यक्ष हुआ; उसका पुत्र अगुण हुआ; उससे पुत्र विधृति हुआ।

श्लोक 25 (shiva.uma.39.25)

हिरण्यनाभस्तत्पुत्रो योगाचार्यो बभूव ह । स शिष्यो जैमिनिमुनेर्ह्यात्मविद्याविशारदः

hiraṇyanābhastatputro yogācāryo babhūva ha sa śiṣyo jaiminimunerhyātmavidyāviśāradaḥ

उसका पुत्र हिरण्यनाभ हुआ, जो योगाचार्य बना; वह जैमिनि मुनि का शिष्य था, आत्मविद्या में निपुण।

श्लोक 26 (shiva.uma.39.26)

कौशल्यो याज्ञवल्क्योऽथ योगमध्यात्मसंज्ञकम् । यतोऽध्यगान्नृपवराद् हृदयग्रन्थिभेदनम्

kauśalyo yājñavalkyo'tha yogamadhyātmasaṁjñakam yato'dhyagānnṛpavarād hṛdayagranthibhedanam

कौशल्य याज्ञवल्क्य ने तब उस श्रेष्ठ राजा से अध्यात्म नामक योग सीखा, जिससे हृदय-ग्रन्थि का भेदन होता है।

श्लोक 27 (shiva.uma.39.27)

तत्सुतो पुष्यनामा हि ध्रुवसंज्ञस्तदात्मजः । अग्निवर्णः सुतस्तस्य शीघ्रनामा सुतस्ततः

tatsuto puṣyanāmā hi dhruvasaṁjñastadātmajaḥ agnivarṇaḥ sutastasya śīghranāmā sutastataḥ

उसका पुत्र पुष्य नाम से हुआ; उसका पुत्र ध्रुव नाम से हुआ; उसका पुत्र अग्निवर्ण हुआ; फिर उसका पुत्र शीघ्र नाम से हुआ।

श्लोक 28 (shiva.uma.39.28)

मरुन्नामा सुतस्तस्य योगसिद्धो बभूव ह । असावास्तेऽद्यापि प्रभुः कलापग्रामसंज्ञके

marunnāmā sutastasya yogasiddho babhūva ha asāvāste'dyāpi prabhuḥ kalāpagrāmasaṁjñake

उसका पुत्र मरु नाम से हुआ, जो योगसिद्ध हुआ; वह प्रभु आज भी कलाप नामक ग्राम में निवास करता है।

श्लोक 29 (shiva.uma.39.29)

तद्वासिभिश्च मुनिभिः कलेरन्ते स एव हि । पुनर्भावयिता नष्टं सूर्यवंशं विशेषतः

tadvāsibhiśca munibhiḥ kalerante sa eva hi punarbhāvayitā naṣṭaṁ sūryavaṁśaṁ viśeṣataḥ

वहाँ निवास करने वाले मुनियों के साथ, कलियुग के अन्त में वही, विशेष रूप से लुप्त हो चुके सूर्यवंश को पुनः स्थापित करेगा।

श्लोक 30 (shiva.uma.39.30)

पृथुश्रुतश्च तत्पुत्रः सन्धिस्तस्य सुतः स्मृतः । अमर्षणः सुतस्तस्य मरुत्वांस्तत्सुतोऽभवत्

pṛthuśrutaśca tatputraḥ sandhistasya sutaḥ smṛtaḥ amarṣaṇaḥ sutastasya marutvāṁstatsuto'bhavat

उसका पुत्र पृथुश्रुत हुआ; उसका पुत्र संधि स्मरण किया गया; उसका पुत्र अमर्षण हुआ; उसका पुत्र मरुत्वान् हुआ।

श्लोक 31 (shiva.uma.39.31)

विश्वसाह्वः सुतस्तस्य तत्सुतोऽभूत्प्रसेनजित् । तक्षकस्तस्य तनयः तत्सुतो हि बृहद्बलः

viśvasāhvaḥ sutastasya tatsuto'bhūtprasenajit takṣakastasya tanayaḥ tatsuto hi bṛhadbalaḥ

उसका पुत्र विश्वसाह्व हुआ; उसका पुत्र प्रसेनजित् हुआ; उसका पुत्र तक्षक हुआ; उसका पुत्र बृहद्बल हुआ।

श्लोक 32 (shiva.uma.39.32)

एत इक्ष्वाकुवंशीया अतीताः सम्प्रकीर्तिताः । शृणुतानागतान्भूपांस्तद्वंश्यान्धर्मवित्तमान्

eta ikṣvākuvaṁśīyā atītāḥ samprakīrtitāḥ śaṛṇutānāgatānbhūpāṁstadvaṁśyāndharmavittamān

इक्ष्वाकु-वंश के ये अतीत राजा भली-भाँति कहे गए; अब उसी वंश के भावी राजाओं को, जो धर्मज्ञान में श्रेष्ठ हैं, सुनिए।

श्लोक 33 (shiva.uma.39.33)

बृहद्बलस्य तनयो भविता हि बृहद्रणः । बृहद्रणसुतस्तस्योरुक्रियो हि भविष्यति

bṛhadbalasya tanayo bhavitā hi bṛhadraṇaḥ bṛhadraṇasutastasyorukriyo hi bhaviṣyati

बृहद्बल का पुत्र भावी रूप से बृहद्रण होगा; बृहद्रण का पुत्र उरुक्रिय होगा।

श्लोक 34 (shiva.uma.39.34)

वत्सवृद्धः सुतस्तस्य प्रतिव्योमा सुतस्ततः । भानुस्तत्तनयो भावी दिवाको वाहिनीपतिः

vatsavṛddhaḥ sutastasya prativyomā sutastataḥ bhānustattanayo bhāvī divāko vāhinīpatiḥ

उसका पुत्र वत्सवृद्ध होगा; फिर उसका पुत्र प्रतिव्योम होगा; उसका पुत्र भानु होगा; फिर दिवाक, जो सेनापति होगा।

श्लोक 35 (shiva.uma.39.35)

सहदेवः सुतस्तस्य महावीरो भविष्यति । तत्सुतो बृहदश्वो हि भानुमांस्तत्सुतो बली

sahadevaḥ sutastasya mahāvīro bhaviṣyati tatsuto bṛhadaśvo hi bhānumāṁstatsuto balī

उसका पुत्र महावीर सहदेव होगा; उसका पुत्र बृहदश्व होगा; उसका पुत्र बलवान् भानुमान् होगा।

श्लोक 36 (shiva.uma.39.36)

सुतो भानुमतो भावी प्रतीकाश्वश्च वीर्यवान् । सुप्रतीकः सुतस्तस्य भविष्यति नृपोत्तमः

suto bhānumato bhāvī pratīkāśvaśca vīryavān supratīkaḥ sutastasya bhaviṣyati nṛpottamaḥ

भानुमान् का भावी पुत्र वीर्यवान् प्रतीकाश्व होगा; उसका पुत्र सुप्रतीक राजाओं में श्रेष्ठ होगा।

श्लोक 37 (shiva.uma.39.37)

मरुदेवः सुतस्तस्य सुनक्षत्रो भविष्यति । तत्सुतः पुष्करस्तस्यान्तरिक्षस्तत्सुतो द्विजाः

marudevaḥ sutastasya sunakṣatro bhaviṣyati tatsutaḥ puṣkarastasyāntarikṣastatsuto dvijāḥ

उसका पुत्र मरुदेव होगा; फिर सुनक्षत्र; उसका पुत्र पुष्कर; हे द्विजो, उसका पुत्र अन्तरिक्ष होगा।

श्लोक 38 (shiva.uma.39.38)

सुतपास्तत्सुतो वीरो मित्रचित्तस्य चात्मजः । बृहद्भाजः सुतस्तस्य बर्हिनामा तदात्मजः

sutapāstatsuto vīro mitracittasya cātmajaḥ bṛhadbhājaḥ sutastasya barhināmā tadātmajaḥ

उसका पुत्र वीर सुतपा होगा; और उसका पुत्र मित्रचित्त होगा; उसका पुत्र बृहद्भाज होगा; उसका पुत्र बर्हि नाम से होगा।

श्लोक 39 (shiva.uma.39.39)

कृतञ्जयः सुतस्तस्य तत्सुतो हि रणञ्जयः । सञ्जयस्तु मयस्तस्य तस्य शाक्यो हि चात्मजः

kṛtañjayaḥ sutastasya tatsuto hi raṇañjayaḥ sañjayastu mayastasya tasya śākyo hi cātmajaḥ

उसका पुत्र कृतंजय होगा; उसका पुत्र रणंजय होगा; उसका पुत्र संजय होगा; उसका पुत्र शाक्य होगा।

श्लोक 40 (shiva.uma.39.40)

शुद्धोदस्तनयस्तस्य लाङ्गलस्तु तदात्मजः । तस्य प्रसेनजित्पुत्रस्तत्सुतः शूद्रकाह्वयः

śuddhodastanayastasya lāṅgalastu tadātmajaḥ tasya prasenajitputrastatsutaḥ śūdrakāhvayaḥ

उसका पुत्र शुद्धोदन होगा; उसका पुत्र लांगल होगा; उसका पुत्र प्रसेनजित् होगा; उसका पुत्र शूद्रक नाम से होगा।

श्लोक 41 (shiva.uma.39.41)

रुणको भविता तस्य सुरथस्तत्सुतः स्मृतः । सुमित्रस्तत्सुतो भावी वंशनिष्ठान्त एव हि

ruṇako bhavitā tasya surathastatsutaḥ smṛtaḥ sumitrastatsuto bhāvī vaṁśaniṣṭhānta eva hi

उसका पुत्र रुणक होगा; उसका पुत्र सुरथ स्मरण किया गया; उसका भावी पुत्र सुमित्र होगा, जिस पर वंश की अन्तिम समाप्ति होगी।

श्लोक 42 (shiva.uma.39.42)

सुमित्रान्तोऽन्वयोऽयं वै इक्ष्वाकूणां भविष्यति । राज्ञां वैचित्रवीर्याणां धर्मिष्ठानां सुकर्मणाम्

sumitrānto'nvayo'yaṁ vai ikṣvākūṇāṁ bhaviṣyati rājñāṁ vaicitravīryāṇāṁ dharmiṣṭhānāṁ sukarmaṇām

इक्ष्वाकुओं की यह वंश-परम्परा — विविध पराक्रम वाले, परम धर्मिष्ठ, सुकर्मा राजाओं की — सुमित्र पर समाप्त होगी।

श्लोक 43 (shiva.uma.39.43)

सुमित्रं प्राप्य राजानं स तद्वंशः शुभः कलौ । संस्थां प्राप्स्यति तद्ब्राह्मे वर्धिष्यति पुनः कृते

sumitraṁ prāpya rājānaṁ sa tadvaṁśaḥ śubhaḥ kalau saṁsthāṁ prāpsyati tadbrāhme vardhiṣyati punaḥ kṛte

राजा सुमित्र तक पहुँचकर, वह शुभ वंश कलियुग में अपनी समाप्ति को प्राप्त होगा; तत्पश्चात् कृतयुग में वह पुनः वृद्धि को प्राप्त करेगा।

श्लोक 44 (shiva.uma.39.44)

एतद्वैवस्वते वंशे राजानो भूरिदक्षिणाः । इक्ष्वाकुवंशप्रभवाः प्राधान्येन प्रकीर्तिताः

etadvaivasvate vaṁśe rājāno bhūridakṣiṇāḥ ikṣvākuvaṁśaprabhavāḥ prādhānyena prakīrtitāḥ

इस प्रकार वैवस्वत के वंश में, प्रचुर दक्षिणा वाले, इक्ष्वाकु-वंश में उत्पन्न राजाओं का प्रमुख रूप से वर्णन किया गया।

श्लोक 45 (shiva.uma.39.45)

पुण्येयं परमा सृष्टिरादित्यस्य विवस्वतः । श्राद्धदेवस्य देवस्य प्रजानां पुष्टिदस्य च

puṇyeyaṁ paramā sṛṣṭirādityasya vivasvataḥ śrāddhadevasya devasya prajānāṁ puṣṭidasya ca

यह आदित्य विवस्वान् की, देव श्राद्धदेव की, प्रजाओं को पुष्टि देने वाली, परम पुण्यमय सृष्टि है।

श्लोक 46 (shiva.uma.39.46)

पठन् शृण्वन्निमां सृष्टिमादित्यस्य च मानवः । प्रजावानेति सायुज्यमिह भुक्त्वा सुखं परम्

paṭhan śaṛṇvannimāṁ sṛṣṭimādityasya ca mānavaḥ prajāvāneti sāyujyamiha bhuktvā sukhaṁ param

जो मनुष्य आदित्य की इस सृष्टि-कथा को पढ़ता या सुनता है, वह संतानवान् होता है, और यहाँ परम सुख भोगकर सायुज्य (परम पद) को प्राप्त करता है।

अध्याय 38अध्याय-सूचीअध्याय 40