Skip to main content

रुद्र संहिता · अध्याय 100

पार्वतीविवाहसम्भारसङ्ग्रहवर्णनम्

अध्याय 99अध्याय-सूचीअध्याय 101

श्लोक 1 (shiva.rudra.100.1)

नारद उवाच । तात प्राज्ञ वदेदानीं सप्तर्षिषु गतेषु च । किमकार्षीद्धिमगिरिस्तन्मे कृत्वा कृपां प्रभो

nārada uvāca tāta prājña vadedānīṁ saptarṣiṣu gateṣu ca kimakārṣīddhimagiristanme kṛtvā kṛpāṁ prabho

नारद ने कहा -- "हे प्राज्ञ तात! अब बताइए, सप्तर्षियों के चले जाने पर हिमगिरि ने क्या किया? हे प्रभो! कृपा करके मुझे यह बताइए।"

श्लोक 2 (shiva.rudra.100.2)

ब्रह्मोवाच । गतेषु तेषु मुनिषु सप्तस्वपि मुनीश्वर । सारुन्धतीषु हिमवान् यदकार्षीद् ब्रवीमि ते

brahmovāca gateṣu teṣu muniṣu saptasvapi munīśvara sārundhatīṣu himavān yadakārṣīd bravīmi te

ब्रह्मा ने कहा -- "हे मुनीश्वर! उन सातों मुनियों के अरुन्धती सहित चले जाने पर हिमवान् ने जो किया, वह मैं तुम्हें बताता हूँ।"

श्लोक 3 (shiva.rudra.100.3)

तत आमन्त्र्य स्वभ्रातॄन् मेर्वादीन् ससुतप्रियः । महामनाः स मुमुदे हिमवान् पर्वतेश्वरः

tata āmantrya svabhrātṝn mervādīn sasutapriyaḥ mahāmanāḥ sa mumude himavān parvateśvaraḥ

"तब मेरु आदि अपने भाइयों को उनके प्रिय पुत्रों सहित आमन्त्रित कर, महामना पर्वतेश्वर हिमवान् आनन्दित हुए।"

श्लोक 4 (shiva.rudra.100.4)

तदाज्ञप्तस्ततः प्रीत्या हिमवान् लग्नपत्रिकाम् । लेखयामास सुप्रीत्या गर्गेण स्वपुरोधसा

tadājñaptastataḥ prītyā himavān lagnapatrikām lekhayāmāsa suprītyā gargeṇa svapurodhasā

"तब उसी आज्ञा से प्रेमपूर्वक हिमवान् ने अपने पुरोहित गर्ग से बड़े प्रेम से लग्न-पत्रिका लिखवाई।"

श्लोक 5 (shiva.rudra.100.5)

अथ प्रस्थापयामास तां शिवाय स पत्रिकाम् । नानाविधास्तु सामग्र्यः स्वजनैर्मुदितात्मभिः

atha prasthāpayāmāsa tāṁ śivāya sa patrikām nānāvidhāstu sāmagryaḥ svajanairmuditātmabhiḥ

"तब उन्होंने वह पत्रिका शिव को भेजी, साथ ही विविध सामग्रियाँ भी अपने आनन्दित परिजनों द्वारा भेजीं।"

श्लोक 6 (shiva.rudra.100.6)

ते जनास्तत्र गत्वा च कैलासे शिवसन्निधिम् । ददुः शिवाय तत्पत्रं तिलकं संविधाय च

te janāstatra gatvā ca kailāse śivasannidhim daduḥ śivāya tatpatraṁ tilakaṁ saṁvidhāya ca

"वे लोग वहाँ कैलास में शिव के समीप जाकर, विधिवत् तिलक लगाकर, वह पत्र शिव को दे आए।"

श्लोक 7 (shiva.rudra.100.7)

सम्मानिता विशेषेण प्रभुणा च यथोचितम् । सर्वे ते प्रीतिमनस आजग्मुः शैलसन्निधिम्

sammānitā viśeṣeṇa prabhuṇā ca yathocitam sarve te prītimanasa ājagmuḥ śailasannidhim

"प्रभु द्वारा विशेष रूप से यथोचित सम्मान पाकर, वे सभी प्रसन्नचित्त होकर पर्वत के पास लौट आए।"

श्लोक 8 (shiva.rudra.100.8)

सम्मानितान्विशेषेण महेशेनागतान् जनान् । दृष्ट्वा सुहर्षितान् शैलो मुमोदातीव चेतसि

sammānitānviśeṣeṇa maheśenāgatān janān dṛṣṭvā suharṣitān śailo mumodātīva cetasi

"महेश द्वारा विशेष रूप से सम्मानित होकर लौटे उन आनन्दित लोगों को देखकर, पर्वत हृदय में अत्यंत हर्षित हुए।"

श्लोक 9 (shiva.rudra.100.9)

ततो निमन्त्रणं चक्रे स्वबन्धूनां प्रमोदितः । नानादेशस्थितानां च निखिलानां सुखास्पदम्

tato nimantraṇaṁ cakre svabandhūnāṁ pramoditaḥ nānādeśasthitānāṁ ca nikhilānāṁ sukhāspadam

"तत्पश्चात् अत्यंत हर्षित होकर उन्होंने विविध देशों में स्थित अपने समस्त बन्धुजनों को, जो सभी के लिए सुख का आश्रय थे, निमन्त्रण भेजा।"

श्लोक 10 (shiva.rudra.100.10)

ततः स कारयामास स्वन्नसङ्ग्रहमादरात् । नानाविधाश्च सामग्रीर्विवाहकरणोचिताः

tataḥ sa kārayāmāsa svannasaṅgrahamādarāt nānāvidhāśca sāmagrīrvivāhakaraṇocitāḥ

"तत्पश्चात् उन्होंने आदरपूर्वक उत्तम अन्न का संग्रह करवाया, तथा विवाह-कार्य के योग्य विविध सामग्रियाँ भी।"

श्लोक 11 (shiva.rudra.100.11)

तण्डुलानां बहून् शैलान् पृथुकानां तथैव च । गुडानां शर्कराणां च लवणानां तथैव च

taṇḍulānāṁ bahūn śailān pṛthukānāṁ tathaiva ca guḍānāṁ śarkarāṇāṁ ca lavaṇānāṁ tathaiva ca

"चावल के अनेक पहाड़, तथा उसी प्रकार चूड़े (पोहे) के, गुड़ और शक्कर के, तथा उसी प्रकार नमक के भी।"

श्लोक 12 (shiva.rudra.100.12)

क्षीराणां च घृतानां च दध्नां वापीश्चकार सः । यवादिधान्यपिष्टानां लड्डुकानां तथैव च

kṣīrāṇāṁ ca ghṛtānāṁ ca dadhnāṁ vāpīścakāra saḥ yavādidhānyapiṣṭānāṁ laḍḍukānāṁ tathaiva ca

"उन्होंने दूध, घी और दही की बावड़ियाँ बनवाईं; तथा जौ आदि अन्नों के आटे की और लड्डुओं की भी।"

श्लोक 13 (shiva.rudra.100.13)

शष्कुलीनां स्वस्तिकानां शर्कराणां तथैव च । अमृतेक्षुरसानां च तत्र वापीश्चकार सः

śaṣkulīnāṁ svastikānāṁ śarkarāṇāṁ tathaiva ca amṛtekṣurasānāṁ ca tatra vāpīścakāra saḥ

"और वहाँ उन्होंने शष्कुली (एक प्रकार की मिठाई), स्वस्तिक-आकार की मिठाइयों, शक्कर, तथा अमृत-तुल्य ईख-रस की भी बावड़ियाँ बनवाईं।"

श्लोक 14 (shiva.rudra.100.14)

बह्वीर्हैयङ्गवानां च ह्यासवानां तथैव च । नाना पक्वान्नसङ्घांश्च महास्वादुरसाँस्तथा

bahvīrhaiyaṅgavānāṁ ca hyāsavānāṁ tathaiva ca nānā pakvānnasaṅghāṁśca mahāsvādurasā~stathā

"प्रचुर मात्रा में ताजा मक्खन तथा उसी प्रकार आसव (पेय), और नाना प्रकार के पके हुए भोज्य पदार्थों के ढेर, अत्यंत स्वादिष्ट रसों सहित।"

श्लोक 15 (shiva.rudra.100.15)

नाना व्यञ्जनवस्तूनि गणदेवहितानि च । अमूल्यनानावस्त्राणि वह्निशौचानि यानि च

nānā vyañjanavastūni gaṇadevahitāni ca amūlyanānāvastrāṇi vahniśaucāni yāni ca

"गणों और देवताओं के लिए हितकर विविध व्यंजन-सामग्री, तथा अमूल्य विविध वस्त्र, जो अग्नि से शुद्ध किए गए थे।"

श्लोक 16 (shiva.rudra.100.16)

मणिरत्नप्रकाराणि सुवर्णरजतानि च । द्रव्याण्येतानि चान्यानि सङ्गृह्य विधिपूर्वकम्

maṇiratnaprakārāṇi suvarṇarajatāni ca dravyāṇyetāni cānyāni saṅgṛhya vidhipūrvakam

"विविध प्रकार के मणि-रत्न, तथा सोना-चाँदी -- इन तथा अन्य द्रव्यों को विधिपूर्वक एकत्र करके --"

श्लोक 17 (shiva.rudra.100.17)

मङ्गलं कर्तुमारेभे गिरिर्मङ्गलकृद्दिने । संस्कारं कारयामासुः पार्वत्याः पर्वतस्त्रियः

maṅgalaṁ kartumārebhe girirmaṅgalakṛddine saṁskāraṁ kārayāmāsuḥ pārvatyāḥ parvatastriyaḥ

"-- पर्वत ने एक शुभ दिन मंगल-कार्य आरम्भ किया; और पर्वत-पत्नियों ने पार्वती का संस्कार करवाया।"

श्लोक 18 (shiva.rudra.100.18)

ता मङ्गलं मुदा चक्रुर्भूषिता भूषणैः स्वयम् । पुरद्विजस्त्रियो हृष्टा लोकाचारं प्रचक्रिरे

tā maṅgalaṁ mudā cakrurbhūṣitā bhūṣaṇaiḥ svayam puradvijastriyo hṛṣṭā lokācāraṁ pracakrire

"उन्होंने स्वयं आभूषणों से अलंकृत होकर आनन्दपूर्वक मंगल-कार्य किए; और नगर की ब्राह्मण-स्त्रियाँ हर्षित होकर लोकाचार सम्पन्न करने लगीं।"

श्लोक 19 (shiva.rudra.100.19)

सोत्सवं विविधं तत्र सुमङ्गलपुरस्सरम् । हिमालयोऽपि हृष्टात्मा कृत्वाचारं सुमङ्गलम्

sotsavaṁ vividhaṁ tatra sumaṅgalapurassaram himālayo'pi hṛṣṭātmā kṛtvācāraṁ sumaṅgalam

"वहाँ विविध उत्सवों के साथ, शुभ मंगल-कार्यों से युक्त, हिमालय भी हर्षित हृदय से अत्यंत मंगलमय आचार सम्पन्न करते हुए --"

श्लोक 20 (shiva.rudra.100.20)

सर्वभावेन सुप्रीतो बन्धुवर्गागमोत्सुकः । एतस्मिन्नन्तरे तस्य बान्धवाश्च निमन्त्रिताः

sarvabhāvena suprīto bandhuvargāgamotsukaḥ etasminnantare tasya bāndhavāśca nimantritāḥ

"-- सम्पूर्ण भाव से अत्यंत प्रसन्न, अपने बन्धुजनों के आगमन के लिए उत्सुक हो गए; इसी बीच उनके निमन्त्रित बान्धव --"

श्लोक 21 (shiva.rudra.100.21)

आजग्मुः सस्त्रियो हृष्टाः ससुताः सपरिच्छदाः । तदेव शृणु देवर्षे गिर्यागमनमादृतः

ājagmuḥ sastriyo hṛṣṭāḥ sasutāḥ saparicchadāḥ tadeva śṛṇu devarṣe giryāgamanamādṛtaḥ

"-- हर्षित होकर अपनी पत्नियों, पुत्रों तथा परिवारजनों सहित आ पहुँचे। हे देवर्षे! उन्हीं पर्वतों के आगमन को आदरपूर्वक सुनिए।"

श्लोक 22 (shiva.rudra.100.22)

वर्णयामि समासेन शिवप्रीतिविवृद्धये । देवालयगिरिर्यो हि दिव्यरूपधरो महान्

varṇayāmi samāsena śivaprītivivṛddhaye devālayagiriryo hi divyarūpadharo mahān

"मैं संक्षेप में उसका वर्णन करता हूँ, शिव के प्रति प्रीति की वृद्धि के लिए। देवालय नामक महान् पर्वत, जो दिव्य रूप धारण करता था --"

श्लोक 23 (shiva.rudra.100.23)

नानारत्नपरिभ्राजत्समाजः सपरिच्छदः । नानामणिमहारत्नसारमादाय यत्नतः

nānāratnaparibhrājatsamājaḥ saparicchadaḥ nānāmaṇimahāratnasāramādāya yatnataḥ

"-- नाना रत्नों से देदीप्यमान समाज के साथ, परिवार सहित, नाना मणियों और महारत्नों के सार को यत्नपूर्वक लेकर --"

श्लोक 24 (shiva.rudra.100.24)

सुवेषालङ्कृतः श्रीमान् जगाम स हिमालयम् । मन्दरः सर्वशोभाढ्यः सनारीतनयो गिरिः

suveṣālaṅkṛtaḥ śrīmān jagāma sa himālayam mandaraḥ sarvaśobhāḍhyaḥ sanārītanayo giriḥ

"-- सुसज्जित वेष में अलंकृत होकर, वह श्रीमान् हिमालय के पास गए। मन्दर पर्वत, समस्त शोभा से सम्पन्न, अपनी पत्नी और पुत्रों सहित --"

श्लोक 25 (shiva.rudra.100.25)

सूपायनानि सङ्गृह्य जगाम विविधानि च । अस्ताचलोऽपि दिव्यात्मा सोपायन उदारधीः

sūpāyanāni saṅgṛhya jagāma vividhāni ca astācalo'pi divyātmā sopāyana udāradhīḥ

"-- उत्तम एवं विविध उपहार एकत्र कर वहाँ गए। अस्ताचल भी, दिव्य आत्मा वाले, उदार बुद्धि वाले, अपने उपहार सहित --"

श्लोक 26 (shiva.rudra.100.26)

बहुशोभासमायुक्त आजगाम मुदान्वितः । उदयाचल आदाय सद्रत्नानि मणीनपि

bahuśobhāsamāyukta ājagāma mudānvitaḥ udayācala ādāya sadratnāni maṇīnapi

"-- अत्यंत शोभा से युक्त होकर आनन्दपूर्वक आए। उदयाचल भी उत्तम रत्नों तथा मणियों को लेकर --"

श्लोक 27 (shiva.rudra.100.27)

अत्युत्कृष्टपरीवार आजगाम महासुखी । मलयो गिरिराजो हि सपरीवार आदृतः

atyutkṛṣṭaparīvāra ājagāma mahāsukhī malayo girirājo hi saparīvāra ādṛtaḥ

"-- अत्यंत उत्कृष्ट परिवार सहित, अत्यंत सुखी होकर आए। मलय पर्वतराज भी अपने परिवार सहित आदरपूर्वक --"

श्लोक 28 (shiva.rudra.100.28)

सुदिव्यरचनायुक्त आययौ बहुसद्बलः । सद्यो दर्दुरनामा च मुदितः सकलत्रकः

sudivyaracanāyukta āyayau bahusadbalaḥ sadyo darduranāmā ca muditaḥ sakalatrakaḥ

"-- अत्यंत दिव्य साज-सज्जा से युक्त, प्रचुर बल सहित आए। तुरंत ही दर्दुर नामक पर्वत भी, हर्षित होकर अपनी पत्नी सहित --"

श्लोक 29 (shiva.rudra.100.29)

बहुशोभान्वितस्तात ययौ हिमगिरेर्गृहम् । निषदोऽपि प्रहृष्टात्मा सपरिच्छद आययौ

bahuśobhānvitastāta yayau himagirergṛham niṣado'pi prahṛṣṭātmā saparicchada āyayau

"-- हे तात! अत्यंत शोभा से युक्त होकर हिमगिरि के घर गए। निषद पर्वत भी अत्यंत हर्षित मन से अपने परिवार सहित आए।"

श्लोक 30 (shiva.rudra.100.30)

ससुतस्त्रीगणः प्रीत्या ययौ हिमगिरेर्गृहम् । आजगाम महाभाग्यो भूधरो गन्धमादनः

sasutastrīgaṇaḥ prītyā yayau himagirergṛham ājagāma mahābhāgyo bhūdharo gandhamādanaḥ

"अपने पुत्रों और स्त्रियों के समूह सहित प्रेमपूर्वक हिमगिरि के घर गए; तथा महाभाग्यशाली गन्धमादन पर्वत भी आए।"

श्लोक 31 (shiva.rudra.100.31)

करवीरस्तथैवापि महाविभवसंयुतः । महेन्द्रः पर्वतश्रेष्ठ आजगाम हिमालयम्

karavīrastathaivāpi mahāvibhavasaṁyutaḥ mahendraḥ parvataśreṣṭha ājagāma himālayam

"करवीर पर्वत भी उसी प्रकार महान् वैभव से युक्त होकर आए; तथा पर्वतश्रेष्ठ महेन्द्र भी हिमालय के पास आए।"

श्लोक 32 (shiva.rudra.100.32)

सगणः ससुतस्त्रीको बहुशोभासमन्वितः । पारियात्रो हि हृष्टात्मा मणिरत्नाकरैर्युतः

sagaṇaḥ sasutastrīko bahuśobhāsamanvitaḥ pāriyātro hi hṛṣṭātmā maṇiratnākarairyutaḥ

"अपने गणों, पुत्रों और पत्नी सहित, अत्यंत शोभा से युक्त -- पारियात्र पर्वत भी हर्षित हृदय से, मणि-रत्नों की खानों सहित --"

श्लोक 33 (shiva.rudra.100.33)

सगणः सपरीवार आययौ हिमभूधरम् । क्रौञ्चः पर्वतराजो हि महाबलपरिच्छदः । आजगाम गिरिश्रेष्ठः समुपायन आदृतः

sagaṇaḥ saparīvāra āyayau himabhūdharam krauñcaḥ parvatarājo hi mahābalaparicchadaḥ ājagāma giriśreṣṭhaḥ samupāyana ādṛtaḥ

"-- अपने गणों और परिवार सहित हिमालय पर्वत के पास आए। क्रौंच पर्वतराज, महाबली परिवार सहित -- वह गिरिश्रेष्ठ आदरपूर्वक उपहार लेकर आए।"

श्लोक 34 (shiva.rudra.100.34)

पुरुषोत्तमशैलोऽपि सपरिच्छद आदृतः । महोपायनमादायाजगाम हिमभूधरम्

puruṣottamaśailo'pi saparicchada ādṛtaḥ mahopāyanamādāyājagāma himabhūdharam

"पुरुषोत्तम पर्वत भी अपने परिवार सहित आदरपूर्वक, एक महान् उपहार लेकर हिमालय पर्वत के पास आए।"

श्लोक 35 (shiva.rudra.100.35)

नीलः सलीलः ससुतः सस्त्रीको द्रव्यसंयुतः । आजगाम हिमागस्य गृहमानन्दसंयुतः

nīlaḥ salīlaḥ sasutaḥ sastrīko dravyasaṁyutaḥ ājagāma himāgasya gṛhamānandasaṁyutaḥ

"नील पर्वत, क्रीड़ासहित, पुत्रों और पत्नी सहित, द्रव्यों से युक्त, आनन्दपूर्वक हिमगिरि के घर आए।"

श्लोक 36 (shiva.rudra.100.36)

त्रिकूटश्चित्रकूटोऽपि वेङ्कटः श्रीगिरिस्तथा । गोकामुखी नारदश्च हिमगेहमुपागमत्

trikūṭaścitrakūṭo'pi veṅkaṭaḥ śrīgiristathā gokāmukhī nāradaśca himagehamupāgamat

"त्रिकूट, चित्रकूट, वेंकट तथा श्रीगिरि, गोकामुखी और नारद (पर्वत) भी हिमगृह में पधारे।"

श्लोक 37 (shiva.rudra.100.37)

विन्ध्यश्च पर्वतश्रेष्ठो नानासम्पत्समन्वितः । आजगाम प्रहृष्टात्मा सदारतनयः शुभः

vindhyaśca parvataśreṣṭho nānāsampatsamanvitaḥ ājagāma prahṛṣṭātmā sadāratanayaḥ śubhaḥ

"और पर्वतश्रेष्ठ विन्ध्य, विविध सम्पत्ति से युक्त, शुभ, अत्यंत हर्षित हृदय से, अपनी पत्नी और पुत्रों सहित आए।"

श्लोक 38 (shiva.rudra.100.38)

कालञ्जरो महाशैलो बहुहर्षसमन्वितः । बहुभिः स्वगणैः प्रीत्याजगाम हिमभूधरम्

kālañjaro mahāśailo bahuharṣasamanvitaḥ bahubhiḥ svagaṇaiḥ prītyājagāma himabhūdharam

"कालंजर महापर्वत, अत्यंत हर्ष से युक्त, अपने अनेक गणों सहित प्रेमपूर्वक हिमालय पर्वत के पास आए।"

श्लोक 39 (shiva.rudra.100.39)

कैलासस्तु महाशैलो महाहर्षसमन्वितः । आजगाम कृपां कृत्वा सर्वोपरि लसत्प्रभुः

kailāsastu mahāśailo mahāharṣasamanvitaḥ ājagāma kṛpāṁ kṛtvā sarvopari lasatprabhuḥ

"कैलास महापर्वत, महान् हर्ष से युक्त, कृपा करके पधारे -- वे प्रभु जो सबसे ऊपर सुशोभित होते हैं।"

श्लोक 40 (shiva.rudra.100.40)

अन्येऽपि भूभृतो ये हि द्वीपेष्वन्येष्वपि द्विज । इहापि येऽचलाः सर्वे आययुस्ते हिमालयम्

anye'pi bhūbhṛto ye hi dvīpeṣvanyeṣvapi dvija ihāpi ye'calāḥ sarve āyayuste himālayam

"हे द्विज! अन्य द्वीपों में स्थित अन्य पर्वत भी, तथा यहाँ के भी समस्त अचल पर्वत, सभी हिमालय के पास आए।"

श्लोक 41 (shiva.rudra.100.41)

निमन्त्रिता नगास्तत्र तेन पूर्वं मुदा मुने । आययुर्निखिलाः प्रीत्या विवाहश्शिवयोरिति

nimantritā nagāstatra tena pūrvaṁ mudā mune āyayurnikhilāḥ prītyā vivāhaśśivayoriti

"हे मुने! उनके द्वारा पहले ही आनन्दपूर्वक आमन्त्रित समस्त पर्वत प्रेमपूर्वक आए, यह कहते हुए कि 'यह शिव और शिवा का विवाह है!'"

श्लोक 42 (shiva.rudra.100.42)

तदा सर्वे समायाताः शोणभद्रादयः खलु । बहुशोभा महाप्रीत्या विवाहश्शिवयोरिति

tadā sarve samāyātāḥ śoṇabhadrādayaḥ khalu bahuśobhā mahāprītyā vivāhaśśivayoriti

"तब शोणभद्र आदि सभी नदियाँ भी अत्यंत शोभा और महान् प्रेम के साथ आ पहुँचीं, यह कहते हुए कि 'यह शिव और शिवा का विवाह है!'"

श्लोक 43 (shiva.rudra.100.43)

नद्यः सर्वाः समायाता नानालङ्कारसंयुताः । दिव्यरूपधराः प्रीत्या विवाहश्शिवयोरिति

nadyaḥ sarvāḥ samāyātā nānālaṅkārasaṁyutāḥ divyarūpadharāḥ prītyā vivāhaśśivayoriti

"सभी नदियाँ विविध आभूषणों से युक्त, दिव्य रूप धारण किए हुए, प्रेमपूर्वक आईं, यह कहते हुए कि 'यह शिव और शिवा का विवाह है!'"

श्लोक 44 (shiva.rudra.100.44)

गोदावरी च यमुना ब्रह्मस्त्रीर्वेणिका तथा । आययौ हिमशैलं वै विवाहश्शिवयोरिति

godāvarī ca yamunā brahmastrīrveṇikā tathā āyayau himaśailaṁ vai vivāhaśśivayoriti

"गोदावरी, यमुना, ब्रह्मस्त्री तथा वेणिका भी हिमालय पर्वत के पास आईं, यह कहते हुए कि 'यह शिव और शिवा का विवाह है!'"

श्लोक 45 (shiva.rudra.100.45)

गङ्गा तु सुमहाप्रीत्या नानालङ्कारसंयुता । दिव्यरूपाययौ प्रीत्या विवाहश्शिवयोरिति

gaṅgā tu sumahāprītyā nānālaṅkārasaṁyutā divyarūpāyayau prītyā vivāhaśśivayoriti

"गंगा भी अत्यंत महान् प्रेम से, विविध आभूषणों से युक्त, दिव्य रूप में प्रेमपूर्वक आईं, यह कहते हुए कि 'यह शिव और शिवा का विवाह है!'"

श्लोक 46 (shiva.rudra.100.46)

नर्मदा तु महामोदा रुद्रकन्या सरिद्वरा । महाप्रीत्याजगामाशु विवाहश्शिवयोरिति

narmadā tu mahāmodā rudrakanyā saridvarā mahāprītyājagāmāśu vivāhaśśivayoriti

"और नर्मदा, अत्यंत आनन्दित, रुद्र की कन्या, नदियों में श्रेष्ठ, महान् प्रेम के साथ शीघ्र आईं, यह कहते हुए कि 'यह शिव और शिवा का विवाह है!'"

श्लोक 47 (shiva.rudra.100.47)

आगतैस्तैस्ततः सर्वैः सर्वतो हिमभूधरम् । सङ्कुलासीत्पुरी दिव्या सर्वशोभासमन्विता

āgataistaistataḥ sarvaiḥ sarvato himabhūdharam saṅkulāsītpurī divyā sarvaśobhāsamanvitā

"इस प्रकार उन सभी के आ जाने से, चारों ओर से हिमालय पर्वत के इर्द-गिर्द, वह दिव्य नगरी सम्पूर्ण शोभा से युक्त होकर खचाखच भर गई।"

श्लोक 48 (shiva.rudra.100.48)

महोत्सवा लसत्केतुध्वजातोरणकाधिका । वितानविनिवृत्तार्का तथा नानालसत्प्रभा

mahotsavā lasatketudhvajātoraṇakādhikā vitānavinivṛttārkā tathā nānālasatprabhā

"वह नगरी महोत्सव से युक्त, शोभायमान पताकाओं, ध्वजों और तोरणों से भरपूर, चंदोवों से सूर्य को भी आवृत करने वाली, तथा नाना प्रकार से देदीप्यमान थी।"

श्लोक 49 (shiva.rudra.100.49)

हिमालयोऽपि सुप्रीत्यादरेण विविधेन च । तेषां चकार सम्मानं तासां चैव यथायथम्

himālayo'pi suprītyādareṇa vividhena ca teṣāṁ cakāra sammānaṁ tāsāṁ caiva yathāyatham

"हिमालय ने भी अत्यंत प्रेम और विविध प्रकार के आदर के साथ, उन सबका -- पर्वतों और नदियों दोनों का -- यथायोग्य सम्मान किया।"

श्लोक 50 (shiva.rudra.100.50)

सर्वान्निवासयामास सुस्थानेषु पृथक् पृथक् । सामग्रीभिरनेकाभिस्तोषयामास कृत्स्नशः

sarvānnivāsayāmāsa susthāneṣu pṛthak pṛthak sāmagrībhiranekābhistoṣayāmāsa kṛtsnaśaḥ

"उन्होंने सभी को अलग-अलग उत्तम स्थानों में ठहराया, और अनेक सामग्रियों से सबको पूर्णतः संतुष्ट किया।"

अध्याय 99अध्याय-सूचीअध्याय 101