रुद्र संहिता · अध्याय 108
दिव्यस्वरूपेण शिवाविर्भावस्थितिवर्णनम्
श्लोक 1 (shiva.rudra.108.1)
ब्रह्मोवाच । एतस्मिन्नन्तरे त्वं हि विष्णुना प्रेरितो द्रुतम् । अनुकूलयितुं शम्भुमयास्तन्निकटे मुने
brahmovāca etasminnantare tvaṁ hi viṣṇunā prerito drutam anukūlayituṁ śambhumayāstannikaṭe mune
ब्रह्मा जी ने कहा -- "इसी बीच हे मुने! विष्णु द्वारा शीघ्र भेजे जाकर तुम शम्भु को अनुकूल करने के लिए उनके समीप गए।"
श्लोक 2 (shiva.rudra.108.2)
तत्र गत्वा स वै रुद्रो भवता सुप्रबोधितः । स्तोत्रैर्नानाविधैः स्तुत्वा देवकार्यचिकीर्षया
tatra gatvā sa vai rudro bhavatā suprabodhitaḥ stotrairnānāvidhaiḥ stutvā devakāryacikīrṣayā
"वहाँ जाकर वे रुद्र तुम्हारे द्वारा भली-भाँति समझाए गए, देवकार्य सिद्ध करने की इच्छा से नाना प्रकार के स्तोत्रों से स्तुत किए गए।"
श्लोक 3 (shiva.rudra.108.3)
श्रुत्वा त्वद्वचनं प्रीत्या शम्भुना धृतमद्भुतम् । स्वरूपमुत्तमं दिव्यं कृपालुत्वं च दर्शितम्
śrutvā tvadvacanaṁ prītyā śambhunā dhṛtamadbhutam svarūpamuttamaṁ divyaṁ kṛpālutvaṁ ca darśitam
"तुम्हारे वचन को प्रेमपूर्वक सुनकर शम्भु ने अपना वह अद्भुत, उत्तम, दिव्य स्वरूप धारण किया और अपनी कृपालुता प्रकट की।"
श्लोक 4 (shiva.rudra.108.4)
तद् दृष्ट्वा सुन्दरं शम्भुं स्वरूपं मन्मथाधिकम् । अत्यहृष्यो मुने त्वं हि लावण्यपरमायनम्
tad dṛṣṭvā sundaraṁ śambhuṁ svarūpaṁ manmathādhikam atyahṛṣyo mune tvaṁ hi lāvaṇyaparamāyanam
"कामदेव से भी बढ़कर सुन्दर शम्भु के उस स्वरूप को देखकर, हे मुने! तुम उस परम लावण्य के धाम को देखकर अत्यंत हर्षित हुए।"
श्लोक 5 (shiva.rudra.108.5)
स्तोत्रैर्नानाविधैः स्तुत्वा परमानन्दसंयुतः । आगच्छस्त्वं मुने तत्र यत्र मेना स्थिताखिलैः
stotrairnānāvidhaiḥ stutvā paramānandasaṁyutaḥ āgacchastvaṁ mune tatra yatra menā sthitākhilaiḥ
"नाना प्रकार के स्तोत्रों से स्तुति कर, परम आनन्द से युक्त होकर तुम, हे मुने! वहाँ आए जहाँ सबके साथ मेना खड़ी थीं।"
श्लोक 6 (shiva.rudra.108.6)
तत्रागत्य सुप्रसन्नो मुनेऽतिप्रेमसङ्कुलः । हर्षयंस्तां शैलपत्नीं मेनां त्वं वाक्यमब्रवीः
tatrāgatya suprasanno mune'tipremasaṅkulaḥ harṣayaṁstāṁ śailapatnīṁ menāṁ tvaṁ vākyamabravīḥ
"वहाँ आकर, हे मुने! अत्यंत प्रसन्न और प्रेम से भरे हुए तुमने उस पर्वत-पत्नी मेना को हर्षित करते हुए यह वचन कहा।"
श्लोक 7 (shiva.rudra.108.7)
नारद उवाच । मेने पश्य विशालाक्षि शिवरूपमनुत्तमम् । कृता शिवेन तेनैव सुकृपा करुणात्मना
nārada uvāca mene paśya viśālākṣi śivarūpamanuttamam kṛtā śivena tenaiva sukṛpā karuṇātmanā
नारद ने कहा -- "हे विशालाक्षि मेने! शिव के इस अनुपम रूप को देखो; करुणामय शिव ने ही यह महान कृपा की है।"
श्लोक 8 (shiva.rudra.108.8)
ब्रह्मोवाच । श्रुत्वा सा तद्वचो मेना विस्मिता शैलकामिनी । ददर्श शिवरूपं तत्परमानन्ददायकम्
brahmovāca śrutvā sā tadvaco menā vismitā śailakāminī dadarśa śivarūpaṁ tatparamānandadāyakam
ब्रह्मा जी ने कहा -- "यह वचन सुनकर वह पर्वत-कामिनी मेना विस्मित होकर उस परम आनन्ददायक शिव-रूप को देखने लगी।"
श्लोक 9 (shiva.rudra.108.9)
कोटिसूर्यप्रतीकाशं सर्वावयवसुन्दरम् । विचित्रवसनं चात्र नानाभूषणभूषितम्
koṭisūryapratīkāśaṁ sarvāvayavasundaram vicitravasanaṁ cātra nānābhūṣaṇabhūṣitam
करोड़ों सूर्यों के समान कान्ति वाला, सर्वांग-सुन्दर, विचित्र वस्त्र धारण किए, नाना आभूषणों से भूषित --
श्लोक 10 (shiva.rudra.108.10)
सुप्रसन्नं सुहासं च सुलावण्यं मनोहरम् । गौराभं द्युतिसंयुक्तं चन्द्ररेखाविभूषितम्
suprasannaṁ suhāsaṁ ca sulāvaṇyaṁ manoharam gaurābhaṁ dyutisaṁyuktaṁ candrarekhāvibhūṣitam
अत्यंत प्रसन्न, मुस्कुराता हुआ, अत्यंत लावण्ययुक्त, मनोहर, गौरवर्ण, कान्तिमय, चन्द्ररेखा से विभूषित रूप --
श्लोक 11 (shiva.rudra.108.11)
सर्वैर्देवगणैः प्रीत्या विष्ण्वाद्यैः सेवितं तथा । सूर्येण च्छत्रितं मूर्ध्नि चन्द्रेण च विशोभितम्
sarvairdevagaṇaiḥ prītyā viṣṇvādyaiḥ sevitaṁ tathā sūryeṇa cchatritaṁ mūrdhni candreṇa ca viśobhitam
विष्णु आदि समस्त देवगणों द्वारा प्रेमपूर्वक सेवित, सूर्य द्वारा सिर पर छत्र किए हुए और चन्द्रमा से सुशोभित --
श्लोक 12 (shiva.rudra.108.12)
सर्वथा रमणीयं च भूषितस्य विभूषणैः । वाहनस्य महाशोभा वर्णितुं नैव शक्यते
sarvathā ramaṇīyaṁ ca bhūṣitasya vibhūṣaṇaiḥ vāhanasya mahāśobhā varṇituṁ naiva śakyate
सर्वथा रमणीय और आभूषणों से विभूषित उस रूप को, तथा उनके वाहन की महान शोभा को वर्णन करना सम्भव ही नहीं था।
श्लोक 13 (shiva.rudra.108.13)
गङ्गा च यमुना चैव विधत्तः स्म सुचामरे । सिद्धयोऽष्टौ पुरस्तस्य कुर्वन्ति स्म सुनर्तनम्
gaṅgā ca yamunā caiva vidhattaḥ sma sucāmare siddhayo'ṣṭau purastasya kurvanti sma sunartanam
गंगा और यमुना स्वयं उन पर सुन्दर चँवर डुला रही थीं; आठों सिद्धियाँ उनके आगे सुन्दर नृत्य कर रही थीं।
श्लोक 14 (shiva.rudra.108.14)
मया चैव तदा विष्णुरिन्द्राद्या ह्यमरास्तथा । स्वं स्वं वेषं सुसम्भूष्य गिरिशेनाचरन्युताः
mayā caiva tadā viṣṇurindrādyā hyamarāstathā svaṁ svaṁ veṣaṁ susambhūṣya giriśenācaranyutāḥ
मैंने भी और विष्णु ने भी, तथा इन्द्र आदि अमरगणों ने भी अपना-अपना वेष सजाकर गिरीश के साथ-साथ चलना आरम्भ किया।
श्लोक 15 (shiva.rudra.108.15)
तथा जयेति भाषन्तो नानारूपा गणास्तदा । स्वलङ्कृतमहामोदा गिरीशपुरतोऽचरन्
tathā jayeti bhāṣanto nānārūpā gaṇāstadā svalaṅkṛtamahāmodā girīśapurato'caran
इसी प्रकार 'जय-जय' पुकारते हुए, नाना रूप धारण किए गण, सुसज्जित होकर अत्यंत हर्ष से गिरीश के आगे-आगे चले।
श्लोक 16 (shiva.rudra.108.16)
सिद्धाश्चोपसुराः सर्वे मुनयश्च महासुखाः । ययुः शिवेन सुप्रीताः सकलाश्चापरे तथा
siddhāścopasurāḥ sarve munayaśca mahāsukhāḥ yayuḥ śivena suprītāḥ sakalāścāpare tathā
सिद्ध, उपसुर सभी, तथा महासुखी मुनिगण, शिव से अत्यंत प्रसन्न होकर, अन्य सबके साथ चल पड़े।
श्लोक 17 (shiva.rudra.108.17)
एवं देवादयः सर्वे कुतूहलसमन्विताः । परं ब्रह्म गृणन्तस्ते स्वपत्नीभिरलङ्कृताः
evaṁ devādayaḥ sarve kutūhalasamanvitāḥ paraṁ brahma gṛṇantaste svapatnībhiralaṅkṛtāḥ
इस प्रकार कुतूहल से भरे हुए सभी देवता आदि, परब्रह्म का गान करते हुए, अपनी-अपनी पत्नियों सहित सुसज्जित होकर --
श्लोक 18 (shiva.rudra.108.18)
विश्वावसुमुखास्तत्र ह्यप्सरोगणसंयुताः । गायन्तोऽप्यग्रतस्तस्य परमं शाङ्करं यशः
viśvāvasumukhāstatra hyapsarogaṇasaṁyutāḥ gāyanto'pyagratastasya paramaṁ śāṅkaraṁ yaśaḥ
विश्वावसु आदि गन्धर्व वहाँ अप्सराओं के समूहों सहित उनके आगे-आगे शंकर की परम कीर्ति का गान करते चले।
श्लोक 19 (shiva.rudra.108.19)
इत्थं महोत्सवस्तत्र बभूव मुनिसत्तम । नानाविधो महेशे हि शैलद्वारि च गच्छति
itthaṁ mahotsavastatra babhūva munisattama nānāvidho maheśe hi śailadvāri ca gacchati
हे मुनिश्रेष्ठ! इस प्रकार महेश के पर्वत-द्वार की ओर जाते समय वहाँ नाना प्रकार का महान उत्सव हुआ।
श्लोक 20 (shiva.rudra.108.20)
तस्मिंश्च समये तत्र सुषमा या परात्मनः । वर्णितुं तां विशेषेण कः शक्नोति मुनीश्वर
tasmiṁśca samaye tatra suṣamā yā parātmanaḥ varṇituṁ tāṁ viśeṣeṇa kaḥ śaknoti munīśvara
हे मुनीश्वर! उस समय उस परमात्मा की जो शोभा थी, उसका विशेष रूप से वर्णन करने में कौन समर्थ है?
श्लोक 21 (shiva.rudra.108.21)
तथाविधं च तं दृष्ट्वा मेना चित्रगता इव । क्षणमासीत्ततः प्रीत्या प्रोवाच वचनं मुने
tathāvidhaṁ ca taṁ dṛṣṭvā menā citragatā iva kṣaṇamāsīttataḥ prītyā provāca vacanaṁ mune
उस प्रकार के रूप को देखकर मेना मानो चित्र में खिंची-सी क्षणभर स्तब्ध रह गई; फिर, हे मुने! प्रेमपूर्वक उसने यह वचन कहा।
श्लोक 22 (shiva.rudra.108.22)
मेनोवाच । धन्या पुत्री मदीया च यया तप्तं महत्तपः । यत्प्रभावान्महेशान त्वं प्राप्त इह मद्गृहे
menovāca dhanyā putrī madīyā ca yayā taptaṁ mahattapaḥ yatprabhāvānmaheśāna tvaṁ prāpta iha madgṛhe
मेना ने कहा -- "धन्य है मेरी वह पुत्री, जिसने ऐसी महान तपस्या की, जिसके प्रभाव से, हे महेश! आप मेरे इस घर में पधारे।"
श्लोक 23 (shiva.rudra.108.23)
मया कृता पुरा या वै शिवनिन्दा दुरत्यया । तां क्षमस्व शिवास्वामिन्सुप्रसन्नो भवाधुना
mayā kṛtā purā yā vai śivanindā duratyayā tāṁ kṣamasva śivāsvāminsuprasanno bhavādhunā
"मैंने पहले जो शिव की असहनीय निन्दा की थी, हे शिवा के स्वामी! उसे क्षमा करें, अब मुझ पर प्रसन्न हों।"
श्लोक 24 (shiva.rudra.108.24)
ब्रह्मोवाच । इत्थं सम्भाष्य सा मेना संस्तूयेन्दुललाटकम् । साञ्जलिः प्रणता शैलप्रिया लज्जापराभवत्
brahmovāca itthaṁ sambhāṣya sā menā saṁstūyendulalāṭakam sāñjaliḥ praṇatā śailapriyā lajjāparābhavat
ब्रह्मा जी ने कहा -- "इस प्रकार कहकर और उस चन्द्रमौलि की स्तुति कर, वह पर्वत-प्रिया मेना हाथ जोड़कर प्रणत हो, लज्जा से भर गई।"
श्लोक 25 (shiva.rudra.108.25)
तावत्स्त्रियः समाजग्मुर्हित्वा कामाननेकशः । वह्व्यस्ताः पुरवासिन्यः शिवदर्शनलालसाः
tāvatstriyaḥ samājagmurhitvā kāmānanekaśaḥ vahvyastāḥ puravāsinyaḥ śivadarśanalālasāḥ
"तब अनेक कार्य-कामनाएँ छोड़कर बहुत-सी नगर-निवासिनी स्त्रियाँ शिव के दर्शन की उत्कण्ठा में वहाँ इकट्ठी हो गईं।"
श्लोक 26 (shiva.rudra.108.26)
मज्जनं कुर्वती काचित्तच्चूर्णसहिता ययौ । द्रष्टुं कुतूहलाढ्या च शङ्करं गिरिजावरम्
majjanaṁ kurvatī kācittaccūrṇasahitā yayau draṣṭuṁ kutūhalāḍhyā ca śaṅkaraṁ girijāvaram
"कोई स्नान करती हुई उसी उबटन-चूर्ण सहित चली आई, गिरिजा के वर शंकर को देखने की उत्सुकता से भरी हुई।"
श्लोक 27 (shiva.rudra.108.27)
काचित्तु स्वामिनःसेवां सखीयुक्ता विहाय च । सुचामरकरा प्रीत्यागाच्छम्भोर्दर्शनाय वै
kācittu svāminaḥsevāṁ sakhīyuktā vihāya ca sucāmarakarā prītyāgācchambhordarśanāya vai
"कोई अपने पति की सेवा को सखियों सहित छोड़कर, हाथ में चँवर लिए हुए ही प्रेमपूर्वक शम्भु के दर्शन को चली गई।"
श्लोक 28 (shiva.rudra.108.28)
काचित्तु बालकं हित्वा पिबन्तं स्तन्यमादरात् । अतृप्तं शङ्करं द्रष्टुं ययौ दर्शनलालसा
kācittu bālakaṁ hitvā pibantaṁ stanyamādarāt atṛptaṁ śaṅkaraṁ draṣṭuṁ yayau darśanalālasā
"कोई अपने उस शिशु को छोड़कर, जो आदर से दूध पी रहा था और अभी तृप्त भी नहीं हुआ था, दर्शन की उत्कण्ठा से शंकर को देखने चली गई।"
श्लोक 29 (shiva.rudra.108.29)
रशनां बध्नती काचित्तयैव सहिता ययौ । वसनं विपरीतं वै धृत्वा काचिद्ययौ ततः
raśanāṁ badhnatī kācittayaiva sahitā yayau vasanaṁ viparītaṁ vai dhṛtvā kācidyayau tataḥ
"कोई करधनी बाँधती हुई उसी अवस्था में चली गई; कोई वस्त्र उलटा पहनकर ही चल पड़ी।"
श्लोक 30 (shiva.rudra.108.30)
भोजनार्थं स्थितं कान्तं हित्वा काचिद्ययौ प्रिया । द्रष्टुं शिवावरं प्रीत्या सतृष्णा सकुतूहला
bhojanārthaṁ sthitaṁ kāntaṁ hitvā kācidyayau priyā draṣṭuṁ śivāvaraṁ prītyā satṛṣṇā sakutūhalā
"कोई प्रिया भोजन के लिए बैठे अपने पति को छोड़कर, उत्सुक और कुतूहल से भरी होकर प्रेमपूर्वक शिवा के वर को देखने चली गई।"
श्लोक 31 (shiva.rudra.108.31)
काचिद्धस्ते शलाकां च धृत्वाञ्जनकरा प्रिया । अञ्जित्वैकाक्षि सन्द्रष्टुं ययौ शैलसुतावरम्
kāciddhaste śalākāṁ ca dhṛtvāñjanakarā priyā añjitvaikākṣi sandraṣṭuṁ yayau śailasutāvaram
"कोई प्रिया हाथ में अंजन की सलाई लिए, एक ही आँख अंजी हुई, पर्वत-सुता के वर को देखने चली गई।"
श्लोक 32 (shiva.rudra.108.32)
काचित्तु कामिनी पादौ रञ्जयन्ती ह्यलक्तकैः । श्रुत्वा घोषं च तद्धित्वा दर्शनार्थमुपागता
kācittu kāminī pādau rañjayantī hyalaktakaiḥ śrutvā ghoṣaṁ ca taddhitvā darśanārthamupāgatā
"कोई कामिनी अपने पैरों में महावर लगाती हुई, वह उत्सव-ध्वनि सुनकर उसे छोड़कर दर्शन के लिए आ पहुँची।"
श्लोक 33 (shiva.rudra.108.33)
इत्यादि विविधं कार्यं हित्वा वासं स्त्रियो ययुः । दृष्ट्वा तु शाङ्करं रूपं मोहं प्राप्तास्तदाभवन्
ityādi vividhaṁ kāryaṁ hitvā vāsaṁ striyo yayuḥ dṛṣṭvā tu śāṅkaraṁ rūpaṁ mohaṁ prāptāstadābhavan
"इस प्रकार विविध कार्यों और अपने घरों को छोड़कर स्त्रियाँ चली गईं; शंकर के उस रूप को देखकर वे मोहित हो गईं।"
श्लोक 34 (shiva.rudra.108.34)
ततस्ताः प्रेमसंविग्नाः शिवदर्शनहर्षिताः । निधाय हृदि तन्मूर्तिं वचनं चेदमब्रुवन्
tatastāḥ premasaṁvignāḥ śivadarśanaharṣitāḥ nidhāya hṛdi tanmūrtiṁ vacanaṁ cedamabruvan
"तब प्रेम से विह्वल और शिव-दर्शन से हर्षित वे स्त्रियाँ, उस मूर्ति को हृदय में बसाकर यह वचन बोलीं --"
श्लोक 35 (shiva.rudra.108.35)
पुरवासिन्य ऊचुः । नेत्राणि सफलान्यासन् हिमवत्पुरवासिनाम् । यो योऽपश्यददो रूपं तस्य वै सार्थकं जनुः
puravāsinya ūcuḥ netrāṇi saphalānyāsan himavatpuravāsinām yo yo'paśyadado rūpaṁ tasya vai sārthakaṁ januḥ
नगर-निवासिनी स्त्रियों ने कहा -- "हिमवत्-नगर के निवासियों के नेत्र सफल हो गए; जिस-जिसने यह रूप देखा, उसी का जन्म सार्थक हुआ।"
श्लोक 36 (shiva.rudra.108.36)
तस्यैव सफलं जन्म तस्यैव सफलाः क्रियाः । येन दृष्टः शिवः साक्षात्सर्वपापप्रणाशकः
tasyaiva saphalaṁ janma tasyaiva saphalāḥ kriyāḥ yena dṛṣṭaḥ śivaḥ sākṣātsarvapāpapraṇāśakaḥ
"उसी का जन्म सफल है, उसी के कर्म सफल हैं, जिसने साक्षात् सर्वपापनाशक शिव को देखा है।"
श्लोक 37 (shiva.rudra.108.37)
पार्वत्या साधितं सर्वं शिवार्थे यत्तपः कृतम् । धन्येयं कृतकृत्येयं शिवा प्राप्य शिवं पतिम्
pārvatyā sādhitaṁ sarvaṁ śivārthe yattapaḥ kṛtam dhanyeyaṁ kṛtakṛtyeyaṁ śivā prāpya śivaṁ patim
"पार्वती ने शिव के लिए जो तपस्या की, उससे सब कुछ सिद्ध कर लिया; यह शिवा धन्य है, कृतकृत्य है, जिसने शिव को पति रूप में पाया।"
श्लोक 38 (shiva.rudra.108.38)
यदीदं युगलं ब्रह्मा न युञ्ज्याच्छिवयोर्मुदा । तदा च सकलोऽप्यस्य श्रमो निष्फलतामियात्
yadīdaṁ yugalaṁ brahmā na yuñjyācchivayormudā tadā ca sakalo'pyasya śramo niṣphalatāmiyāt
"यदि ब्रह्मा इन दोनों शिव-युगल को आनन्दपूर्वक न जोड़ते, तो इसका सारा परिश्रम निष्फल हो जाता।"
श्लोक 39 (shiva.rudra.108.39)
सम्यक् कृतं तथा चात्र योजितं युग्ममुत्तमम् । सर्वेषां सार्थता जाता सर्वकार्यसमुद्भवा
samyak kṛtaṁ tathā cātra yojitaṁ yugmamuttamam sarveṣāṁ sārthatā jātā sarvakāryasamudbhavā
"यहाँ यह उत्तम युगल भली-भाँति जोड़ा गया है; इससे सबका प्रयोजन सिद्ध हुआ है, जो सभी कार्यों का उद्गम-स्रोत है।"
श्लोक 40 (shiva.rudra.108.40)
विना तु तपसा शम्भोर्दर्शनं दुर्लभं नृणाम् । दर्शनाच्छङ्करस्यैव सर्वे याताः कृतार्थताम्
vinā tu tapasā śambhordarśanaṁ durlabhaṁ nṛṇām darśanācchaṅkarasyaiva sarve yātāḥ kṛtārthatām
"तपस्या के बिना मनुष्यों को शम्भु का दर्शन दुर्लभ है, परन्तु शंकर के इस दर्शन-मात्र से ही हम सब कृतार्थ हो गए हैं।"
श्लोक 41 (shiva.rudra.108.41)
लक्ष्मीर्नारायणं लेभे यथा वै स्वामिनं पुरा । तथासौ पार्वती देवी हरं प्राप्य सुभूषिता
lakṣmīrnārāyaṇaṁ lebhe yathā vai svāminaṁ purā tathāsau pārvatī devī haraṁ prāpya subhūṣitā
"जैसे लक्ष्मी ने पहले नारायण को स्वामी रूप में पाया था, वैसे ही यह देवी पार्वती हर को पाकर सुशोभित हुई हैं।"
श्लोक 42 (shiva.rudra.108.42)
ब्रह्माणं च यथा लेभे स्वामिनं वै सरस्वती । तथासौ पार्वती देवी हरं प्राप्य सुभूषिता
brahmāṇaṁ ca yathā lebhe svāminaṁ vai sarasvatī tathāsau pārvatī devī haraṁ prāpya subhūṣitā
"और जैसे सरस्वती ने ब्रह्मा को स्वामी रूप में पाया था, वैसे ही यह देवी पार्वती हर को पाकर सुशोभित हुई हैं।"
श्लोक 43 (shiva.rudra.108.43)
वयं धन्याः स्त्रियः सर्वाः पुरुषाः सकला वराः । ये ये पश्यन्ति सर्वेशं शङ्करं गिरिजापतिम्
vayaṁ dhanyāḥ striyaḥ sarvāḥ puruṣāḥ sakalā varāḥ ye ye paśyanti sarveśaṁ śaṅkaraṁ girijāpatim
"हम सब स्त्रियाँ धन्य हैं, और वे सब पुरुष भी श्रेष्ठ हैं, जो सर्वेश्वर गिरिजापति शंकर को देखते हैं।"
श्लोक 44 (shiva.rudra.108.44)
ब्रह्मोवाच । इत्थमुक्त्वा तु वचनं चन्दनैश्चाक्षतैरपि । शिवं समर्चयामासुर्लाजान्ववृषुरादरात्
brahmovāca itthamuktvā tu vacanaṁ candanaiścākṣatairapi śivaṁ samarcayāmāsurlājānvavṛṣurādarāt
ब्रह्मा जी ने कहा -- "इस प्रकार कहकर उन्होंने चन्दन और अक्षत से, तथा आदरपूर्वक लाजा (खील) बरसाकर शिव की पूजा की।"
श्लोक 45 (shiva.rudra.108.45)
तस्थुस्तत्र स्त्रियः सर्वा मेनया सह सोत्सुकाः । वर्णयन्त्योऽधिकं भाग्यं मेनायाश्च गिरेरपि
tasthustatra striyaḥ sarvā menayā saha sotsukāḥ varṇayantyo'dhikaṁ bhāgyaṁ menāyāśca girerapi
"सभी स्त्रियाँ उत्सुक होकर मेना के साथ वहीं रुक गईं, मेना और पर्वत के अत्यधिक सौभाग्य का बार-बार वर्णन करती हुईं।"
श्लोक 46 (shiva.rudra.108.46)
कथास्तथाविधाः शृण्वंस्तद्वामावर्णिताः शुभाः । प्रहृष्टोऽभूत्प्रभुः सर्वैर्मुने विष्ण्वादिभिस्तदा
kathāstathāvidhāḥ śṛṇvaṁstadvāmāvarṇitāḥ śubhāḥ prahṛṣṭo'bhūtprabhuḥ sarvairmune viṣṇvādibhistadā
"हे मुने! उन सुन्दरियों द्वारा कही गई ऐसी शुभ कथाओं को सुनकर विष्णु आदि सभी सहित प्रभु उस समय अत्यंत प्रसन्न हुए।"