Skip to main content

रुद्र संहिता · अध्याय 113

परिहास-वर्णन

अध्याय 112अध्याय-सूचीअध्याय 114

श्लोक 1 (shiva.rudra.113.1)

ब्रह्मोवाच । ततश्चाहं मुनिगणैः शेषकृत्यं शिवाज्ञया । अकार्षं नारद प्रीत्या शिवाशिवविवाहतः

brahmovāca tataścāhaṁ munigaṇaiḥ śeṣakṛtyaṁ śivājñayā akārṣaṁ nārada prītyā śivāśivavivāhataḥ

ब्रह्मा जी ने कहा -- "हे नारद! तत्पश्चात् मैंने मुनिगणों के साथ शिव की आज्ञा से शिव-शिवा के विवाह के बाद प्रेमपूर्वक शेष कृत्य सम्पन्न किया।"

श्लोक 2 (shiva.rudra.113.2)

तयोः शिरोऽभिषेकश्च बभूवादरतस्ततः । ध्रुवस्य दर्शनं विप्राः कारयामासुरादरात

tayoḥ śiro'bhiṣekaśca babhūvādaratastataḥ dhruvasya darśanaṁ viprāḥ kārayāmāsurādarāta

"तत्पश्चात् उन दोनों का आदरपूर्वक शिरोऽभिषेक हुआ, और विप्रों ने आदरपूर्वक उन्हें ध्रुव-तारे का दर्शन कराया।"

श्लोक 3 (shiva.rudra.113.3)

हृदयालम्भनं कर्म बभूव तदनन्तरम् । स्वस्तिपाठश्च विप्रेन्द्र महोत्सवपुरस्सरः

hṛdayālambhanaṁ karma babhūva tadanantaram svastipāṭhaśca viprendra mahotsavapurassaraḥ

"उसके बाद हृदयालम्भन (हृदय-स्पर्श) की क्रिया हुई; हे विप्रेन्द्र! महोत्सव के साथ स्वस्तिपाठ भी हुआ।"

श्लोक 4 (shiva.rudra.113.4)

शिवाशिरसि सिन्दूरं ददौ शम्भुर्द्विजाज्ञया । तदानीं गिरिजाभिख्याद्भुतावर्ण्या बभूव ह

śivāśirasi sindūraṁ dadau śambhurdvijājñayā tadānīṁ girijābhikhyādbhutāvarṇyā babhūva ha

"द्विजों की आज्ञा से शम्भु ने शिवा के सिर में सिन्दूर लगाया; तब गिरिजा की शोभा अवर्णनीय अद्भुत हो गई।"

श्लोक 5 (shiva.rudra.113.5)

ततो विप्राज्ञया तौ द्वावेकासनसमास्थितौ । लेभाते परमां शोभां भक्तचित्तमुदावहाम्

tato viprājñayā tau dvāvekāsanasamāsthitau lebhāte paramāṁ śobhāṁ bhaktacittamudāvahām

"तत्पश्चात् विप्रों की आज्ञा से वे दोनों एक ही आसन पर बैठे और भक्तों के मन को आनन्दित करने वाली परम शोभा को प्राप्त हुए।"

श्लोक 6 (shiva.rudra.113.6)

ततः स्वस्थानमागत्य संस्रवप्राशनं मुदा । चक्रतुस्तौ निदेशान्मेऽद्भुतलीलाकरौ मुने

tataḥ svasthānamāgatya saṁsravaprāśanaṁ mudā cakratustau nideśānme'dbhutalīlākarau mune

"हे मुने! फिर अपने स्थान पर लौटकर उन अद्भुत-लीलाकारी दोनों ने मेरे निर्देशानुसार हर्षपूर्वक हवन-शेष का प्राशन किया।"

श्लोक 7 (shiva.rudra.113.7)

इत्थं निवृत्ते विधिवद्यज्ञे वैवाहिके शिवः । ब्रह्मणे पूर्णपात्रं मे ददौ लोककृते प्रभुः

itthaṁ nivṛtte vidhivadyajñe vaivāhike śivaḥ brahmaṇe pūrṇapātraṁ me dadau lokakṛte prabhuḥ

"इस प्रकार वैवाहिक यज्ञ विधिपूर्वक सम्पन्न होने पर लोकों के कर्ता प्रभु शिव ने मुझ ब्रह्मा को पूर्ण पात्र दिया।"

श्लोक 8 (shiva.rudra.113.8)

गोदानं विधिवच्छम्भुराचार्याय ददौ ततः । महादानानि च प्रीत्या यानि मङ्गलदानि वै

godānaṁ vidhivacchambhurācāryāya dadau tataḥ mahādānāni ca prītyā yāni maṅgaladāni vai

"तत्पश्चात् शम्भु ने विधिपूर्वक आचार्य को गोदान दिया, तथा प्रेमपूर्वक जो भी मंगल-दान थे, वे महादान दिए।"

श्लोक 9 (shiva.rudra.113.9)

ततः शतसुवर्णं च विप्रेभ्यः स ददौ पृथक् । बहुभ्यो रत्नकोटीश्च नानाद्रव्याण्यनेकशः

tataḥ śatasuvarṇaṁ ca viprebhyaḥ sa dadau pṛthak bahubhyo ratnakoṭīśca nānādravyāṇyanekaśaḥ

"तत्पश्चात् उन्होंने विप्रों को अलग-अलग सौ स्वर्ण-मुद्राएँ दीं, और बहुतों को करोड़ों रत्न तथा अनेक प्रकार की वस्तुएँ प्रदान कीं।"

श्लोक 10 (shiva.rudra.113.10)

तदानीममराः सर्वे परे जीवाश्चराचराः । मुमुदुश्चेतसातीव बभूवाति जयध्वनिः

tadānīmamarāḥ sarve pare jīvāścarācarāḥ mumuduścetasātīva babhūvāti jayadhvaniḥ

"तब सभी देवगण और अन्य समस्त चराचर प्राणी हृदय से अत्यन्त आनन्दित हुए, और अत्यन्त उच्च जयध्वनि हुई।"

श्लोक 11 (shiva.rudra.113.11)

मङ्गलध्वनिगानं च बभूव बहु सर्वतः । वाद्यध्वनिरभूद्रम्यो सर्वानन्दप्रवर्धनः

maṅgaladhvanigānaṁ ca babhūva bahu sarvataḥ vādyadhvanirabhūdramyo sarvānandapravardhanaḥ

"चारों ओर बहुत मंगल-गीतों का गान हुआ, और वाद्यों की मनोहर ध्वनि सबके आनन्द को बढ़ाने वाली हुई।"

श्लोक 12 (shiva.rudra.113.12)

हरिर्मयाथ देवाश्च मुनयश्चापरेऽखिलाः । गिरिमामन्त्र्य सुप्रीत्या स्वस्थानं प्रययुर्द्रुतम्

harirmayātha devāśca munayaścāpare'khilāḥ girimāmantrya suprītyā svasthānaṁ prayayurdrutam

"तत्पश्चात् हरि, मैं, तथा अन्य सब देवगण और मुनिगण, पर्वत से आज्ञा लेकर अत्यन्त प्रेमपूर्वक शीघ्र ही अपने-अपने स्थान को चले गए।"

श्लोक 13 (shiva.rudra.113.13)

तदानीं शैलनगरे स्त्रियश्च मुदिता वरम् । शिवाशिवौ समानीय ययुः कुहवरालयम्

tadānīṁ śailanagare striyaśca muditā varam śivāśivau samānīya yayuḥ kuhavarālayam

"तब पर्वत-नगरी में हर्षित स्त्रियाँ शिव-शिवा दोनों को साथ लेकर वर के सुन्दर वासगृह की ओर गईं।"

श्लोक 14 (shiva.rudra.113.14)

लौकिकाचारमाजह्रुस्ताः स्त्रियस्तत्र चादृताः । महोत्साहो बभूवाथ सर्वतः प्रमुदावहः

laukikācāramājahrustāḥ striyastatra cādṛtāḥ mahotsāho babhūvātha sarvataḥ pramudāvahaḥ

"वहाँ उन आदरणीय स्त्रियों ने लौकिक आचार सम्पन्न किए, और चारों ओर बड़ा उत्साह तथा आनन्द व्याप्त हो गया।"

श्लोक 15 (shiva.rudra.113.15)

अथ तास्तौ समानीय दम्पती जनशङ्करौ । वासालयं महादिव्यं भवाचारं व्यधुर्मुदा

atha tāstau samānīya dampatī janaśaṅkarau vāsālayaṁ mahādivyaṁ bhavācāraṁ vyadhurmudā

"तत्पश्चात् उन स्त्रियों ने जगत् को कल्याण देने वाले उस दम्पति को साथ लेकर हर्षपूर्वक लौकिक विधि से महादिव्य वासगृह में पहुँचाया।"

श्लोक 16 (shiva.rudra.113.16)

अथो समीपमागत्य शैलेन्द्रनगरस्त्रियः । निर्वृत्य मङ्गलं कर्म प्रापयन्दम्पती गृहम्

atho samīpamāgatya śailendranagarastriyaḥ nirvṛtya maṅgalaṁ karma prāpayandampatī gṛham

"तत्पश्चात् पर्वतराज की नगरी की स्त्रियाँ समीप आकर मंगल-कर्म सम्पन्न कर उस दम्पति को घर पहुँचाने लगीं।"

श्लोक 17 (shiva.rudra.113.17)

कृत्वा जयध्वनिं चक्रुर्ग्रन्थिनिर्मोचनादिकम् । सस्मितास्सकटाक्षाश्च पुलकाञ्चितविग्रहाः

kṛtvā jayadhvaniṁ cakrurgranthinirmocanādikam sasmitāssakaṭākṣāśca pulakāñcitavigrahāḥ

"मुस्कुराती हुई, कटाक्ष करती हुई तथा रोमांचित शरीर वाली उन स्त्रियों ने जयघोष करते हुए ग्रन्थि-मोचन आदि कर्म किए।"

श्लोक 18 (shiva.rudra.113.18)

वासगेहं सम्प्रविश्य मुमुहुः कामिनीवराः । प्रशंसन्त्यः स्वभाग्यानि पश्यन्त्यः परमेश्वरम्

vāsagehaṁ sampraviśya mumuhuḥ kāminīvarāḥ praśaṁsantyaḥ svabhāgyāni paśyantyaḥ parameśvaram

"वासगृह में प्रवेश कर वे सुन्दरी स्त्रियाँ परमेश्वर को देखती हुई तथा अपने सौभाग्य की प्रशंसा करती हुई मोहित हो गईं।"

श्लोक 19 (shiva.rudra.113.19)

महासुरूपवेषं च सर्वलावण्यसंयुतम् । नवीनयौवनस्थं च कामनीचित्तमोहनम्

mahāsurūpaveṣaṁ ca sarvalāvaṇyasaṁyutam navīnayauvanasthaṁ ca kāmanīcittamohanam

"वे उस अति सुरूप, समस्त लावण्य से युक्त, नवयौवनस्थ तथा कामिनियों के चित्त को मोहित करने वाले रूप को देख रही थीं।"

श्लोक 20 (shiva.rudra.113.20)

ईषद्धास्यप्रसन्नास्यं सकटाक्षं सुसुन्दरम् । सुसूक्ष्मवासो बिभ्राणं नानारत्नविभूषितम्

īṣaddhāsyaprasannāsyaṁ sakaṭākṣaṁ susundaram susūkṣmavāso bibhrāṇaṁ nānāratnavibhūṣitam

"उनका मुख हल्की मुस्कान से प्रसन्न, कटाक्षयुक्त तथा अत्यन्त सुन्दर था; वे सूक्ष्म वस्त्र धारण किए, अनेक रत्नों से विभूषित थे।"

श्लोक 21 (shiva.rudra.113.21)

तदानीं दिव्यनार्यश्च षोडशारं समाययुः । तौ दम्पती च सन्द्रष्टुं महादरपुरस्सरम्

tadānīṁ divyanāryaśca ṣoḍaśāraṁ samāyayuḥ tau dampatī ca sandraṣṭuṁ mahādarapurassaram

"तब उस दम्पति को देखने के लिए दिव्य स्त्रियाँ बड़े आदर के साथ अपने पूरे समूह में वहाँ आईं।"

श्लोक 22 (shiva.rudra.113.22)

सरस्वती च लक्ष्मीश्च सावित्री जाह्नवी तथा । अदितिश्च शची चैव लोपामुद्राप्यरुन्धती

sarasvatī ca lakṣmīśca sāvitrī jāhnavī tathā aditiśca śacī caiva lopāmudrāpyarundhatī

"सरस्वती, लक्ष्मी, सावित्री, जाह्नवी (गंगा), अदिति, शची, लोपामुद्रा तथा अरुन्धती --"

श्लोक 23 (shiva.rudra.113.23)

अहल्या तुलसी स्वाहा रोहिणी च वसुन्धरा । शतरूपा च संज्ञा च रतिरेताः सुरस्त्रियः

ahalyā tulasī svāhā rohiṇī ca vasundharā śatarūpā ca saṁjñā ca ratiretāḥ surastriyaḥ

"अहल्या, तुलसी, स्वाहा, रोहिणी, वसुन्धरा (पृथ्वी), शतरूपा, संज्ञा तथा रति -- ये सभी देव-स्त्रियाँ वहाँ थीं।"

श्लोक 24 (shiva.rudra.113.24)

देवकन्या नागकन्या मुनिकन्या मनोहराः । तत्र या याः स्थितास्तासां सङ्ख्यां कर्तुं च कः क्षमः

devakanyā nāgakanyā munikanyā manoharāḥ tatra yā yāḥ sthitāstāsāṁ saṅkhyāṁ kartuṁ ca kaḥ kṣamaḥ

"वहाँ देवकन्याएँ, नागकन्याएँ तथा मनोहर मुनिकन्याएँ जो-जो उपस्थित थीं, उनकी गणना करने में कौन समर्थ है?"

श्लोक 25 (shiva.rudra.113.25)

ताभी रत्नासने दत्ते तत्रोवास शिवो मुदा । तमूचुः क्रमतो देव्यः सुहासं मधुरं वचः

tābhī ratnāsane datte tatrovāsa śivo mudā tamūcuḥ kramato devyaḥ suhāsaṁ madhuraṁ vacaḥ

"उनके द्वारा दिए गए रत्नासन पर शिव हर्षपूर्वक विराजमान हुए; तब देवियों ने क्रमशः मुस्कुराते हुए मधुर वचन कहे।"

श्लोक 26 (shiva.rudra.113.26)

सरस्वत्युवाच । प्राप्ता सती महादेवाधुना प्राणाधिका मुदा । दृष्ट्वा प्रियास्यं चन्द्राभं सन्तापं त्यज कामुक

sarasvatyuvāca prāptā satī mahādevādhunā prāṇādhikā mudā dṛṣṭvā priyāsyaṁ candrābhaṁ santāpaṁ tyaja kāmuka

सरस्वती ने कहा -- "हे महादेव! अब आपने प्राणों से भी अधिक प्रिय सती को प्राप्त किया; प्रिया के चन्द्रसम मुख को देखकर, हे कामुक! अपना संताप त्याग दीजिए।"

श्लोक 27 (shiva.rudra.113.27)

कालं गमय कालेश सतीसंश्लेषपूर्वकम् । विश्लेषस्ते न भविता सर्वकालं समाश्रिता

kālaṁ gamaya kāleśa satīsaṁśleṣapūrvakam viśleṣaste na bhavitā sarvakālaṁ samāśritā

"हे कालेश! सती के आलिंगन में अपना समय बिताइए; अब आपका उनसे वियोग कभी नहीं होगा, वे सदैव आपके पास रहेंगी।"

श्लोक 28 (shiva.rudra.113.28)

लक्ष्मीरुवाच । लज्जां विहाय देवेश सतीं कृत्वा स्ववक्षसि । तिष्ठ तां प्रति का लज्जा प्राणा यान्ति यया विना

lakṣmīruvāca lajjāṁ vihāya deveśa satīṁ kṛtvā svavakṣasi tiṣṭha tāṁ prati kā lajjā prāṇā yānti yayā vinā

लक्ष्मी ने कहा -- "हे देवेश! लज्जा त्यागकर सती को अपने वक्षस्थल पर धारण कीजिए; जिनके बिना प्राण ही चले जाते हैं, उनके प्रति फिर कैसी लज्जा?"

श्लोक 29 (shiva.rudra.113.29)

सावित्र्युवाच । भोजयित्वा सतीं शम्भो शीघ्रं त्वं भुङ्क्ष्व मा खिदः । तदाचम्य सकर्पूरं ताम्बूलं देहि सादरम्

sāvitryuvāca bhojayitvā satīṁ śambho śīghraṁ tvaṁ bhuṅkṣva mā khidaḥ tadācamya sakarpūraṁ tāmbūlaṁ dehi sādaram

सावित्री ने कहा -- "हे शम्भो! सती को भोजन कराकर आप शीघ्र भोजन कीजिए, विलम्ब न कीजिए; फिर आचमन कर आदरपूर्वक कपूरयुक्त ताम्बूल दीजिए।"

श्लोक 30 (shiva.rudra.113.30)

जाह्नव्युवाच । स्वर्णकान्तिकरां धृत्वा केशान्मार्जय योषितः । कामिन्याः स्वामिसौभाग्यसुखं नातः परं भवेत्

jāhnavyuvāca svarṇakāntikarāṁ dhṛtvā keśānmārjaya yoṣitaḥ kāminyāḥ svāmisaubhāgyasukhaṁ nātaḥ paraṁ bhavet

जाह्नवी ने कहा -- "स्वर्ण-सी कान्तिमयी इस स्त्री के केशों को हाथ से सँवारिए; प्रियतमा के लिए स्वामी के सौभाग्य-सुख से बढ़कर और कुछ नहीं है।"

श्लोक 31 (shiva.rudra.113.31)

अदितिरुवाच । भोजनान्ते शिवे शम्भुं मुखशुद्ध्यर्थमादरात् । जलं देहि महाप्रीत्या दम्पतिप्रेम दुर्लभम्

aditiruvāca bhojanānte śive śambhuṁ mukhaśuddhyarthamādarāt jalaṁ dehi mahāprītyā dampatiprema durlabham

अदिति ने कहा -- "हे शिवे! भोजन के अन्त में शम्भु को मुख शुद्ध करने हेतु आदरपूर्वक जल दीजिए; दम्पति का प्रेम दुर्लभ ही होता है।"

श्लोक 32 (shiva.rudra.113.32)

शच्युवाच । कृत्वा विलापं यद्धेतोः शिवां कृत्वा च वक्षसि । यो बभ्रामानिशं मोहात् का लज्जा ते प्रियां प्रति

śacyuvāca kṛtvā vilāpaṁ yaddhetoḥ śivāṁ kṛtvā ca vakṣasi yo babhrāmāniśaṁ mohāt kā lajjā te priyāṁ prati

शची ने कहा -- "जिनके लिए विलाप करते हुए, मोहवश दिन-रात भटकते हुए आपने अंततः शिवा को वक्षस्थल पर धारण किया, उन प्रियतमा के प्रति अब कैसी लज्जा?"

श्लोक 33 (shiva.rudra.113.33)

लोपामुद्रोवाच । व्यवहारोऽस्ति च स्त्रीणां भुक्त्वा वासगृहे शिव । दत्त्वा शिवायै ताम्बूलं शयनं कर्तुमर्हसि

lopāmudrovāca vyavahāro'sti ca strīṇāṁ bhuktvā vāsagṛhe śiva dattvā śivāyai tāmbūlaṁ śayanaṁ kartumarhasi

लोपामुद्रा ने कहा -- "हे शिव! स्त्रियों की यह रीति है कि वासगृह में भोजन करने के बाद शिवा को ताम्बूल देकर शयन करना उचित होता है।"

श्लोक 34 (shiva.rudra.113.34)

अरुन्धत्युवाच । मया दत्तां सतीम्मेनां तुभ्यं दातुमनीप्सिता । विविधं बोधयित्वेमां सुरतिं कर्तुमर्हसि

arundhatyuvāca mayā dattāṁ satīmmenāṁ tubhyaṁ dātumanīpsitā vividhaṁ bodhayitvemāṁ suratiṁ kartumarhasi

अरुन्धती ने कहा -- "मेना ने अनिच्छापूर्वक जो सती आपको सौंपी, उसे मैंने आपको दिया समझिए; अनेक प्रकार से समझाकर, समय आने पर उनसे प्रेमपूर्वक मिलिए।"

श्लोक 35 (shiva.rudra.113.35)

अहल्योवाच । वृद्धावस्थां परित्यज्य ह्यतीव तरुणो भव । येन मेनानुमन्येत त्वां सुतार्पितमानसा

ahalyovāca vṛddhāvasthāṁ parityajya hyatīva taruṇo bhava yena menānumanyeta tvāṁ sutārpitamānasā

अहल्या ने कहा -- "वृद्धावस्था का रूप त्यागकर अत्यन्त तरुण हो जाइए, जिससे पुत्री में मन लगाए मेना भी आपको स्वीकार कर सकें।"

श्लोक 36 (shiva.rudra.113.36)

तुलस्युवाच । सती त्वया परित्यक्ता कामो दग्धः पुरा कृतः । कथं तदा वसिष्ठश्च प्रभो प्रस्थापितोऽधुना

tulasyuvāca satī tvayā parityaktā kāmo dagdhaḥ purā kṛtaḥ kathaṁ tadā vasiṣṭhaśca prabho prasthāpito'dhunā

तुलसी ने कहा -- "हे प्रभो! पहले आपने सती को त्याग दिया था और कामदेव को भस्म कर दिया था; अब वसिष्ठ को किस प्रकार भेजा?"

श्लोक 37 (shiva.rudra.113.37)

स्वाहोवाच । स्थिरो भव महादेव स्त्रीणां वचसि साम्प्रतम् । विवाहे व्यवहारोऽस्ति पुरन्ध्रीणां प्रगल्भता

svāhovāca sthiro bhava mahādeva strīṇāṁ vacasi sāmpratam vivāhe vyavahāro'sti purandhrīṇāṁ pragalbhatā

स्वाहा ने कहा -- "हे महादेव! अभी स्त्रियों की इन बातों में स्थिर रहिए; विवाह में विवाहित स्त्रियों का प्रगल्भ होना ही रीति है।"

श्लोक 38 (shiva.rudra.113.38)

रोहिण्युवाच । कामं पूरय पार्वत्याः कामशास्त्रविशारद । कुरु पारं स्वयं कामी कामिनीकामसागरम्

rohiṇyuvāca kāmaṁ pūraya pārvatyāḥ kāmaśāstraviśārada kuru pāraṁ svayaṁ kāmī kāminīkāmasāgaram

रोहिणी ने कहा -- "हे कामशास्त्रविशारद! पार्वती की कामना पूर्ण कीजिए; स्वयं कामी होकर प्रियतमा की कामना-रूपी सागर को पार कीजिए।"

श्लोक 39 (shiva.rudra.113.39)

वसुन्धरोवाच । जानासि भावं भावज्ञ कामार्तानां च योषिताम् । न च स्वं स्वामिनं शम्भो ईश्वरं पाति सन्ततम्

vasundharovāca jānāsi bhāvaṁ bhāvajña kāmārtānāṁ ca yoṣitām na ca svaṁ svāminaṁ śambho īśvaraṁ pāti santatam

वसुन्धरा ने कहा -- "हे भावज्ञ! आप कामार्त स्त्रियों के मन को जानते हैं; हे शम्भो! क्या स्वामी अपनी प्रियतमा की सदा रक्षा नहीं करता?"

श्लोक 40 (shiva.rudra.113.40)

शतरूपोवाच । भोगं दिव्यं विना भुक्त्वा न हि तुष्येत्क्षुधातुरः । येन तुष्टिर्भवेच्छम्भो तत्कर्तुमुचितं स्त्रियाः

śatarūpovāca bhogaṁ divyaṁ vinā bhuktvā na hi tuṣyetkṣudhāturaḥ yena tuṣṭirbhavecchambho tatkartumucitaṁ striyāḥ

शतरूपा ने कहा -- "भूखा व्यक्ति दिव्य भोग के बिना तृप्त नहीं होता; हे शम्भो! जिससे स्त्री को तृप्ति मिले, वही करना उचित है।"

श्लोक 41 (shiva.rudra.113.41)

संज्ञोवाच । तूर्णं प्रस्थापय प्रीत्या पार्वत्या सह शङ्करम् । रत्नप्रदीपं ताम्बूलं तल्पं निर्माय निर्जने

saṁjñovāca tūrṇaṁ prasthāpaya prītyā pārvatyā saha śaṅkaram ratnapradīpaṁ tāmbūlaṁ talpaṁ nirmāya nirjane

संज्ञा ने कहा -- "शीघ्र ही प्रेमपूर्वक शंकर को पार्वती के साथ भेजिए; एकान्त में रत्न-दीपक, ताम्बूल तथा शय्या तैयार कर दीजिए।"

श्लोक 42 (shiva.rudra.113.42)

ब्रह्मोवाच । स्त्रीणां तद्वचनं श्रुत्वा ता उवाच शिवः स्वयम् । निर्विकारश्च भगवान्योगीन्द्राणां गुरोर्गुरुः

brahmovāca strīṇāṁ tadvacanaṁ śrutvā tā uvāca śivaḥ svayam nirvikāraśca bhagavānyogīndrāṇāṁ gurorguruḥ

ब्रह्मा जी ने कहा -- "स्त्रियों की यह बात सुनकर निर्विकार, योगीन्द्रों के भी गुरु के गुरु, भगवान् शिव ने स्वयं उनसे कहा।"

श्लोक 43 (shiva.rudra.113.43)

शङ्कर उवाच । देव्यो न ब्रूत वचनमेवम्भूतं ममान्तिकम् । जगतां मातरः साध्व्यः पुत्रे चपलता कथम्

śaṅkara uvāca devyo na brūta vacanamevambhūtaṁ mamāntikam jagatāṁ mātaraḥ sādhvyaḥ putre capalatā katham

शंकर ने कहा -- "हे देवियो! मेरे समक्ष ऐसे वचन मत कहो; तुम तो जगत् की साध्वी माताएँ हो, अपने पुत्र के प्रति ऐसी चंचलता कैसी?"

श्लोक 44 (shiva.rudra.113.44)

ब्रह्मोवाच । शङ्करस्य वचः श्रुत्वा लज्जिताः सुरयोषितः । बभूवुः सम्भ्रमात्तूष्णीं चित्रपुत्तलिका यथा

brahmovāca śaṅkarasya vacaḥ śrutvā lajjitāḥ surayoṣitaḥ babhūvuḥ sambhramāttūṣṇīṁ citraputtalikā yathā

ब्रह्मा जी ने कहा -- "शंकर के वचन सुनकर वे देवस्त्रियाँ लज्जित हो गईं और घबराकर चित्रलिखित पुतलियों के समान मौन हो गईं।"

श्लोक 45 (shiva.rudra.113.45)

भुक्त्वा मिष्टान्नमाचम्य महेशो हृष्टमानसः । सकर्पूरं च ताम्बूलं बुभुजे भार्यया सह

bhuktvā miṣṭānnamācamya maheśo hṛṣṭamānasaḥ sakarpūraṁ ca tāmbūlaṁ bubhuje bhāryayā saha

"मिष्टान्न खाकर और आचमन कर हर्षित मन वाले महेश ने अपनी पत्नी के साथ कपूरयुक्त ताम्बूल का सेवन किया।"

अध्याय 112अध्याय-सूचीअध्याय 114