शतरुद्र संहिता · अध्याय 36
अश्वत्थामा अवतार में भारत-युद्ध के द्रोण-पुत्र
श्लोक 1 (shiva.shatarudra.36.1)
नन्दीश्वर उवाच । सनत्कुमार सर्वज्ञ शिवस्य परमात्मनः । अवतारं शृणु विभोरश्वत्थामाह्वयं परम्
nandīśvara uvāca sanatkumāra sarvajña śivasya paramātmanaḥ avatāraṁ śṛṇu vibhoraśvatthāmāhvayaṁ param
नन्दीश्वर ने कहा - हे सर्वज्ञ सनत्कुमार! अब परमात्मा शिव के अश्वत्थामा नामक परम अवतार को सुनो।
श्लोक 2 (shiva.shatarudra.36.2)
बृहस्पतेर्महाबुद्धेर्देवर्षेरंशतो मुने । भरद्वाजात्समुत्पन्नो द्रोणोऽयोनिज आत्मवान्
bṛhaspatermahābuddherdevarṣeraṁśato mune bharadvājātsamutpanno droṇo'yonija ātmavān
हे मुने! महाबुद्धि देवर्षि बृहस्पति के अंश से भरद्वाज से द्रोण उत्पन्न हुए, जो अयोनिज और आत्मवान् थे।
श्लोक 3 (shiva.shatarudra.36.3)
धनुर्भृतां वरः शूरो विप्रर्षिः सर्वशास्त्रवित् । बृहत्कीर्तिर्महातेजा यः सर्वास्त्रविदुत्तमः
dhanurbhṛtāṁ varaḥ śūro viprarṣiḥ sarvaśāstravit bṛhatkīrtirmahātejā yaḥ sarvāstraviduttamaḥ
वे धनुर्धरों में श्रेष्ठ, शूरवीर, विप्रऋषि, सर्वशास्त्रों के ज्ञाता, महान् कीर्तिवान्, महातेजस्वी और समस्त अस्त्रों के उत्तम ज्ञाता थे।
श्लोक 4 (shiva.shatarudra.36.4)
धनुर्वेदे च वेदे च निष्णातं यं विदुर्बुधाः । वरिष्ठं चित्रकर्माणं द्रोणं स्वकुलवर्धनम्
dhanurvede ca vede ca niṣṇātaṁ yaṁ vidurbudhāḥ variṣṭhaṁ citrakarmāṇaṁ droṇaṁ svakulavardhanam
धनुर्वेद और वेद दोनों में निष्णात, अत्यंत श्रेष्ठ, अद्भुत कर्म करने वाले, अपने कुल को बढ़ाने वाले द्रोण को विद्वान जानते थे।
श्लोक 5 (shiva.shatarudra.36.5)
कौरवाणां स आचर्य आसीत्स्वबलतो द्विज । महारथिषु विख्यातः षट्सु कौरवमध्यतः
kauravāṇāṁ sa ācarya āsītsvabalato dvija mahārathiṣu vikhyātaḥ ṣaṭsu kauravamadhyataḥ
हे द्विज! वे अपने बल से कौरवों के आचार्य थे, और छह महारथियों में कौरवों के मध्य विख्यात थे।
श्लोक 6 (shiva.shatarudra.36.6)
साहाय्यार्थं कौरवाणां स तेपे विपुलं तपः । शिवमुद्दिश्य पुत्रार्थं द्रोणाचार्यो द्विजोत्तमः
sāhāyyārthaṁ kauravāṇāṁ sa tepe vipulaṁ tapaḥ śivamuddiśya putrārthaṁ droṇācāryo dvijottamaḥ
कौरवों की सहायता के लिए और पुत्र-प्राप्ति हेतु उन द्विजोत्तम द्रोणाचार्य ने शिव को लक्ष्य कर विपुल तप किया।
श्लोक 7 (shiva.shatarudra.36.7)
ततः प्रसन्नो भगवाच्छङ्करो भक्तवत्सलः । आविर्बभूव पुरतो द्रोणस्य मुनिसत्तम
tataḥ prasanno bhagavācchaṅkaro bhaktavatsalaḥ āvirbabhūva purato droṇasya munisattama
हे मुनिसत्तम! तब भक्तवत्सल भगवान् शंकर प्रसन्न होकर द्रोण के समक्ष प्रकट हुए।
श्लोक 8 (shiva.shatarudra.36.8)
तं दृष्ट्वा स द्विजो द्रोणस्तुष्टावाशु प्रणम्य तम् । महाप्रसन्नहृदयो नतकः सुकृताञ्जलिः
taṁ dṛṣṭvā sa dvijo droṇastuṣṭāvāśu praṇamya tam mahāprasannahṛdayo natakaḥ sukṛtāñjaliḥ
उन्हें देखकर वह द्विज द्रोण तुरन्त प्रणाम कर उनकी स्तुति करने लगा, अत्यंत प्रसन्न हृदय से नतमस्तक और हाथ जोड़े हुए।
श्लोक 9 (shiva.shatarudra.36.9)
तस्य स्तुत्या च तपसा सन्तुष्टः शङ्करः प्रभुः । वरं ब्रूहीति चोवाच द्रोणं तं भक्तवत्सलः
tasya stutyā ca tapasā santuṣṭaḥ śaṅkaraḥ prabhuḥ varaṁ brūhīti covāca droṇaṁ taṁ bhaktavatsalaḥ
उसकी स्तुति और तपस्या से सन्तुष्ट होकर भक्तवत्सल प्रभु शंकर ने द्रोण से कहा - "वर माँगो।"
श्लोक 10 (shiva.shatarudra.36.10)
तच्छ्रुत्वा शम्भुवचनं द्रोणः प्राहाथ सन्नतः । स्वांशजं तनयं देहि सर्वाजेयं महाबलम्
tacchrutvā śambhuvacanaṁ droṇaḥ prāhātha sannataḥ svāṁśajaṁ tanayaṁ dehi sarvājeyaṁ mahābalam
शम्भु के वचन सुनकर द्रोण ने विनम्रतापूर्वक कहा - "मुझे अपने अंश से उत्पन्न, सर्वाजेय और महाबली पुत्र दीजिए।"
श्लोक 11 (shiva.shatarudra.36.11)
तच्छ्रुत्वा द्रोणवचनं शम्भुः प्रोचे तथास्त्विति । अभूदन्तर्हितस्तात कौतुकी सुखकृन्मुने
tacchrutvā droṇavacanaṁ śambhuḥ proce tathāstviti abhūdantarhitastāta kautukī sukhakṛnmune
द्रोण के वचन सुनकर शम्भु ने "तथास्तु" कहा; हे मुने! तत्पश्चात् वे लीलामय सुखदायक प्रभु अन्तर्धान हो गए।
श्लोक 12 (shiva.shatarudra.36.12)
द्रोणोऽपगच्छत्स्वं धाम महाहृष्टो गतभ्रमः । स्वपत्न्यै कथयामास तद्वृतं सकलं मुदा
droṇo'pagacchatsvaṁ dhāma mahāhṛṣṭo gatabhramaḥ svapatnyai kathayāmāsa tadvṛtaṁ sakalaṁ mudā
द्रोण अत्यंत हर्षित और संशयरहित होकर अपने धाम को गए, और प्रसन्नतापूर्वक अपनी पत्नी से सारा वृत्तान्त कहा।
श्लोक 13 (shiva.shatarudra.36.13)
अथावसरमासाद्य रुद्रः सर्वान्तकः प्रभुः । स्वांशेन तनयो जज्ञे द्रोणस्य स महाबलः
athāvasaramāsādya rudraḥ sarvāntakaḥ prabhuḥ svāṁśena tanayo jajñe droṇasya sa mahābalaḥ
तब अवसर पाकर सर्वान्तक प्रभु रुद्र अपने अंश से द्रोण के महाबली पुत्र के रूप में जन्मे।
श्लोक 14 (shiva.shatarudra.36.14)
अश्वत्थामेति विख्यातः स बभूव क्षितौ मुने । प्रवीरः कञ्जपत्राक्षः शत्रुपक्षक्षयङ्करः
aśvatthāmeti vikhyātaḥ sa babhūva kṣitau mune pravīraḥ kañjapatrākṣaḥ śatrupakṣakṣayaṅkaraḥ
हे मुने! वे पृथ्वी पर अश्वत्थामा नाम से विख्यात हुए — प्रवीर, कमल-पत्र-नेत्र और शत्रु-पक्ष का नाश करने वाले।
श्लोक 15 (shiva.shatarudra.36.15)
यो भारते रणे ख्यातः पितुराज्ञामवाप्य च । सहायकृद् बभूवात कौरवाणां महाबलः
yo bhārate raṇe khyātaḥ piturājñāmavāpya ca sahāyakṛd babhūvāta kauravāṇāṁ mahābalaḥ
वे जो भारत-युद्ध में विख्यात हुए, पिता की आज्ञा पाकर कौरवों के महाबली सहायक बने।
श्लोक 16 (shiva.shatarudra.36.16)
यमाश्रित्य महावीरं कौरवाः सुमहाबलाः । भीष्मादयो बभूवुस्तेऽजेया अपि दिवौकसाम्
yamāśritya mahāvīraṁ kauravāḥ sumahābalāḥ bhīṣmādayo babhūvuste'jeyā api divaukasām
उस महावीर के आश्रय से महाबली कौरव, भीष्म आदि, देवताओं के लिए भी अजेय हो गए।
श्लोक 17 (shiva.shatarudra.36.17)
यद्भयात्पाण्डवाः सर्वे कौरवाञ्जेतुमक्षमाः । आसन्नष्टा महावीरा अपि सर्वे च कोविदाः
yadbhayātpāṇḍavāḥ sarve kauravāñjetumakṣamāḥ āsannaṣṭā mahāvīrā api sarve ca kovidāḥ
जिनके भय से समस्त पाण्डव, यद्यपि महावीर और विद्वान थे, कौरवों को जीतने में असमर्थ हो गए।
श्लोक 18 (shiva.shatarudra.36.18)
कृष्णोपदेशतः शम्भोस्तपः कृत्वातिदारुणम् । प्राप्य चास्त्रं शम्भुवराज्जिग्ये तानर्जुनस्ततः
kṛṣṇopadeśataḥ śambhostapaḥ kṛtvātidāruṇam prāpya cāstraṁ śambhuvarājjigye tānarjunastataḥ
कृष्ण के उपदेश से शिव की अत्यंत घोर तपस्या कर और शम्भु के वरदान से अस्त्र प्राप्त कर अर्जुन ने तब उन्हें जीत लिया।
श्लोक 19 (shiva.shatarudra.36.19)
अश्वत्थामा महावीरो महादेवांशजो मुने । तथापि तद्भक्तिवशः स्वप्रतापमदर्शयत्
aśvatthāmā mahāvīro mahādevāṁśajo mune tathāpi tadbhaktivaśaḥ svapratāpamadarśayat
हे मुने! महादेव के अंश से उत्पन्न महावीर अश्वत्थामा ने फिर भी शिव-भक्तिवश अपना प्रताप दिखलाया।
श्लोक 20 (shiva.shatarudra.36.20)
विनाश्य पाण्डवसुतान् शिक्षितानपि यत्नतः । कृष्णादिभिर्महावीरैरनिवार्यबलः परैः
vināśya pāṇḍavasutān śikṣitānapi yatnataḥ kṛṣṇādibhirmahāvīrairanivāryabalaḥ paraiḥ
कृष्ण आदि महावीरों द्वारा भलीभाँति शिक्षित होने पर भी पाण्डव-पुत्रों का नाश कर, जिनका बल दूसरों से रोका नहीं जा सकता था —
श्लोक 21 (shiva.shatarudra.36.21)
पुत्रशोकेन विकलमापतन्तं तमर्जुनम् । रथेनाच्युतवन्तं हि दृष्ट्वा स च पराद्रवत्
putraśokena vikalamāpatantaṁ tamarjunam rathenācyutavantaṁ hi dṛṣṭvā sa ca parādravat
— पुत्रशोक से विकल होकर रथ पर अच्युत के साथ आते हुए अर्जुन को देखकर वह भाग खड़ा हुआ।
श्लोक 22 (shiva.shatarudra.36.22)
अस्त्रं ब्रह्मशिरो नाम तदुपर्यसृजत्स हि । ततः प्रादुरभूत्तेजः प्रचण्डं सर्वतो दिशम्
astraṁ brahmaśiro nāma taduparyasṛjatsa hi tataḥ prādurabhūttejaḥ pracaṇḍaṁ sarvato diśam
तब उसने उसके ऊपर ब्रह्मशिरा नामक अस्त्र चलाया; उससे सभी दिशाओं में प्रचण्ड तेज प्रकट हुआ।
श्लोक 23 (shiva.shatarudra.36.23)
प्राणापदमभिप्रेक्ष्य सोऽर्जुनः क्लेशसंयुतः । उवाच कृष्णं विक्लान्तो नष्टतेजा महाभयः
prāṇāpadamabhiprekṣya so'rjunaḥ kleśasaṁyutaḥ uvāca kṛṣṇaṁ viklānto naṣṭatejā mahābhayaḥ
प्राणों पर संकट देखकर वह अर्जुन क्लेश से युक्त, तेजरहित और अत्यंत भयभीत होकर कृष्ण से बोला।
श्लोक 24 (shiva.shatarudra.36.24)
अर्जुन उवाच । किमिदं स्वित्कुतो वेति कृष्ण कृष्ण न वेद्म्यहम् । सर्वतोमुखमायाति तेजश्चेदं सुदुस्सहम्
arjuna uvāca kimidaṁ svitkuto veti kṛṣṇa kṛṣṇa na vedmyaham sarvatomukhamāyāti tejaścedaṁ sudussaham
अर्जुन ने कहा - हे कृष्ण, कृष्ण! यह क्या है और कहाँ से आ रहा है, मैं नहीं जानता। यह अत्यंत दुःसह तेज सब ओर से आ रहा है।
श्लोक 25 (shiva.shatarudra.36.25)
नन्दीश्वर उवाच । श्रुत्वार्जुनवचश्चेदं स कृष्णः शैवसत्तमः । दध्यौ शिवं सदारं च प्रत्याहार्जुनमादरात्
nandīśvara uvāca śrutvārjunavacaścedaṁ sa kṛṣṇaḥ śaivasattamaḥ dadhyau śivaṁ sadāraṁ ca pratyāhārjunamādarāt
नन्दीश्वर ने कहा - अर्जुन का यह वचन सुनकर शैवसत्तम कृष्ण ने सपत्नीक शिव का ध्यान किया, और आदरपूर्वक अर्जुन को उत्तर दिया।
श्लोक 26 (shiva.shatarudra.36.26)
श्रीकृष्ण उवाच । वेत्थेदं द्रोणपुत्रस्य ब्राह्ममस्त्रं महोल्बणम् । न ह्यस्यान्यतमं किञ्चिदस्त्रं प्रत्यवकर्शनम्
śrīkṛṣṇa uvāca vetthedaṁ droṇaputrasya brāhmamastraṁ maholbaṇam na hyasyānyatamaṁ kiñcidastraṁ pratyavakarśanam
श्रीकृष्ण ने कहा - क्या तुम इसे जानते हो? यह द्रोण-पुत्र का अत्यंत भयंकर ब्रह्मास्त्र है; इसका प्रतिकार करने वाला अन्य कोई अस्त्र नहीं है।
श्लोक 27 (shiva.shatarudra.36.27)
शिवं स्मर द्रुतं शम्भुं स्वप्रभुं भक्तरक्षकम् । येन दत्तं हि ते स्वास्त्रं सर्वकार्यकरं परम्
śivaṁ smara drutaṁ śambhuṁ svaprabhuṁ bhaktarakṣakam yena dattaṁ hi te svāstraṁ sarvakāryakaraṁ param
"अपने प्रभु, भक्तों के रक्षक शम्भु शिव का शीघ्र स्मरण करो; क्योंकि उन्हीं के द्वारा तुम्हें यह सर्वकार्यकारी परम अस्त्र प्रदान किया गया था।"
श्लोक 28 (shiva.shatarudra.36.28)
जह्यस्त्रतेज उन्नद्धं त्वं तच्छैवास्त्रतेजसा । इत्युक्त्वा च स्वयं कृष्णः शिवं दध्यौ तदर्थकः
jahyastrateja unnaddhaṁ tvaṁ tacchaivāstratejasā ityuktvā ca svayaṁ kṛṣṇaḥ śivaṁ dadhyau tadarthakaḥ
"उस शैव अस्त्र के तेज से इस उमड़ते हुए अस्त्र-तेज का नाश करो।" ऐसा कहकर कृष्ण ने स्वयं उसी हेतु शिव का ध्यान किया।
श्लोक 29 (shiva.shatarudra.36.29)
तच्छ्रुत्वा कृष्णवचनं पार्थः स्मृत्वा शिवं हृदि । स्पृष्ट्वापस्तं प्रणम्याशु चिक्षेपास्त्रं ततो मुने
tacchrutvā kṛṣṇavacanaṁ pārthaḥ smṛtvā śivaṁ hṛdi spṛṣṭvāpastaṁ praṇamyāśu cikṣepāstraṁ tato mune
कृष्ण के वचन सुनकर और हृदय में शिव का स्मरण कर पार्थ ने जल स्पर्श किया, शीघ्र प्रणाम किया, और हे मुने, तब अपना अस्त्र चलाया।
श्लोक 30 (shiva.shatarudra.36.30)
यद्यप्यस्त्रं ब्रह्मशिरस्त्वमोघं चाप्रतिक्रियम् । शैवास्त्रतेजसा सद्यः समशाम्यन्महामुने
yadyapyastraṁ brahmaśirastvamoghaṁ cāpratikriyam śaivāstratejasā sadyaḥ samaśāmyanmahāmune
हे महामुने! यद्यपि ब्रह्मशिरा अस्त्र अमोघ और अप्रतिकार्य है, तथापि वह शैव अस्त्र के तेज से तत्काल शान्त हो गया।
श्लोक 31 (shiva.shatarudra.36.31)
मा मंस्था ह्येतदाश्चर्यं सर्वचित्रमये शिवे । यः स्वशक्त्याखिलं विश्वं सृजत्यवति हन्त्यजः
mā maṁsthā hyetadāścaryaṁ sarvacitramaye śive yaḥ svaśaktyākhilaṁ viśvaṁ sṛjatyavati hantyajaḥ
सर्वचित्रमय शिव में इसे कोई आश्चर्य मत मानो, जो अजन्मा होकर अपनी शक्ति से सम्पूर्ण विश्व की सृष्टि, पालन और संहार करते हैं।
श्लोक 32 (shiva.shatarudra.36.32)
अश्वत्थामा ततो ज्ञात्वा वृत्तमेतच्छिवांशजः । शैवं न विव्यथे किञ्चिच्छिवेच्छातुष्टधीर्मुने
aśvatthāmā tato jñātvā vṛttametacchivāṁśajaḥ śaivaṁ na vivyathe kiñcicchivecchātuṣṭadhīrmune
शिव के अंशरूप अश्वत्थामा तब यह वृत्तान्त जानकर शैव अस्त्र से तनिक भी व्यथित नहीं हुए; हे मुने, वे शिव की इच्छा से सन्तुष्ट-चित्त रहे।
श्लोक 33 (shiva.shatarudra.36.33)
अथ द्रौणिरिदं विश्वं कृत्स्नं कर्तुमपाण्डवम् । उत्तरागर्भगं बालं नाशितुं मन आदधे
atha drauṇiridaṁ viśvaṁ kṛtsnaṁ kartumapāṇḍavam uttarāgarbhagaṁ bālaṁ nāśituṁ mana ādadhe
तब द्रोण-पुत्र ने इस सम्पूर्ण विश्व को पाण्डव-रहित करने के लिए उत्तरा के गर्भस्थ बालक का नाश करने का मन बनाया।
श्लोक 34 (shiva.shatarudra.36.34)
ब्रह्मास्त्रमनिवार्यं तदन्यैरस्त्रैर्महाप्रभम् । उत्तरागर्भमुद्दिश्य चिक्षेप स महाप्रभुः
brahmāstramanivāryaṁ tadanyairastrairmahāprabham uttarāgarbhamuddiśya cikṣepa sa mahāprabhuḥ
उस महाप्रभु ने अन्य समस्त अस्त्रों से अधिक तेजस्वी उस अनिवार्य ब्रह्मास्त्र को उत्तरा के गर्भ को लक्ष्य कर छोड़ा।
श्लोक 35 (shiva.shatarudra.36.35)
ततश्च सोत्तरा जिष्णुवधूर्विकलमानसा । कृष्णं तुष्टाव लक्ष्मीशं दह्यमाना तदस्त्रतः
tataśca sottarā jiṣṇuvadhūrvikalamānasā kṛṣṇaṁ tuṣṭāva lakṣmīśaṁ dahyamānā tadastrataḥ
तब अर्जुन की पुत्रवधू उत्तरा, व्याकुल मन से, उस अस्त्र से जलती हुई, लक्ष्मीपति कृष्ण की स्तुति करने लगीं।
श्लोक 36 (shiva.shatarudra.36.36)
ततः कृष्णः शिवं ध्यात्वा हृदा नुत्वा प्रणम्य च । अपाण्डवमिदं कर्तुं द्रौणेरस्त्रमबुध्यत
tataḥ kṛṣṇaḥ śivaṁ dhyātvā hṛdā nutvā praṇamya ca apāṇḍavamidaṁ kartuṁ drauṇerastramabudhyata
तब कृष्ण ने हृदय में शिव का ध्यान कर, स्तुति और प्रणाम कर, द्रोण-पुत्र के उस पाण्डव-रहित करने वाले अस्त्र को जान लिया।
श्लोक 37 (shiva.shatarudra.36.37)
स्वरक्षार्थेन्द्रदत्तेन तदस्त्रेण सुवर्चसा । सुदर्शनेन तस्याश्च व्यधाद्रक्षां शिवाज्ञया
svarakṣārthendradattena tadastreṇa suvarcasā sudarśanena tasyāśca vyadhādrakṣāṁ śivājñayā
शिव की आज्ञा से, अपनी रक्षा हेतु इन्द्र द्वारा प्रदत्त उस तेजस्वी सुदर्शन अस्त्र से उन्होंने उत्तरा की रक्षा की।
श्लोक 38 (shiva.shatarudra.36.38)
स्वरूपं शङ्करादेशात्कृतं शैववरेण ह । कृष्णेन चरितं ज्ञात्वा विमनस्कः शनैरभूत्
svarūpaṁ śaṅkarādeśātkṛtaṁ śaivavareṇa ha kṛṣṇena caritaṁ jñātvā vimanaskaḥ śanairabhūt
यह जानकर कि यह सब शंकर की आज्ञा से, शिव के वरदान-स्वरूप उस अश्वत्थामा द्वारा किया गया कर्म था, कृष्ण धीरे-धीरे उदास हो गए।
श्लोक 39 (shiva.shatarudra.36.39)
ततः स कृष्णः प्रीतात्मा पाण्डवान्सकलानपि । अपातयत्तदङ्घ्र्योस्तु तुष्टये तस्य शैवराट्
tataḥ sa kṛṣṇaḥ prītātmā pāṇḍavānsakalānapi apātayattadaṅghryostu tuṣṭaye tasya śaivarāṭ
तब प्रीतात्मा कृष्ण ने, उस शैवराज को सन्तुष्ट करने के लिए, समस्त पाण्डवों को उसके चरणों में गिरा दिया।
श्लोक 40 (shiva.shatarudra.36.40)
अथ द्रौणिः प्रसन्नात्मा पाण्डवान्कृष्णमेव च । नानावरान्ददौ प्रीत्या सोऽश्वत्थामानुगृह्य च
atha drauṇiḥ prasannātmā pāṇḍavānkṛṣṇameva ca nānāvarāndadau prītyā so'śvatthāmānugṛhya ca
तब प्रसन्नचित्त द्रौणि ने पाण्डवों और कृष्ण को प्रेमपूर्वक नाना वरदान दिए, अश्वत्थामा पर अनुग्रह करते हुए।
श्लोक 41 (shiva.shatarudra.36.41)
इत्थं महेश्वरस्तात चक्रे लीलां परां प्रभुः । अवतीर्य क्षितौ द्रौणिरूपेण मुनिसत्तम
itthaṁ maheśvarastāta cakre līlāṁ parāṁ prabhuḥ avatīrya kṣitau drauṇirūpeṇa munisattama
हे तात! हे मुनिसत्तम! इस प्रकार महेश्वर प्रभु ने द्रौणि-रूप में पृथ्वी पर अवतरित होकर यह परम लीला की।
श्लोक 42 (shiva.shatarudra.36.42)
शिवावतारोऽश्वत्थामा महाबलपराक्रमः । त्रैलोक्यसुखदोऽद्यापि वर्तते जाह्नवीतटे
śivāvatāro'śvatthāmā mahābalaparākramaḥ trailokyasukhado'dyāpi vartate jāhnavītaṭe
शिवावतार अश्वत्थामा, महाबल-पराक्रमी, त्रैलोक्य को सुख देने वाले, आज भी गंगा-तट पर विद्यमान हैं।
श्लोक 43 (shiva.shatarudra.36.43)
अश्वत्थामावतारस्ते वर्णितः शङ्करप्रभोः । सर्वसिद्धिकरश्चापि भक्ताभीष्टफलप्रदः
aśvatthāmāvatāraste varṇitaḥ śaṅkaraprabhoḥ sarvasiddhikaraścāpi bhaktābhīṣṭaphalapradaḥ
तुम्हें शंकर प्रभु के इस अश्वत्थामा-अवतार का वर्णन किया गया है; यह सर्वसिद्धिकारी और भक्तों के अभीष्ट फल का दाता है।
श्लोक 44 (shiva.shatarudra.36.44)
य इदं शृणुयाद्भक्त्या कीर्तयेद्वा समाहितः । स सिद्धिं प्राप्नुयादिष्टामन्ते शिवपुरं व्रजेत्
ya idaṁ śṛṇuyādbhaktyā kīrtayedvā samāhitaḥ sa siddhiṁ prāpnuyādiṣṭāmante śivapuraṁ vrajet
जो कोई इसे भक्तिपूर्वक सुनता है अथवा एकाग्रचित्त होकर कीर्तन करता है, वह अभीष्ट सिद्धि प्राप्त कर अन्त में शिवपुर को जाता है।