Skip to main content

चतुर्थांश · अध्याय 21

जनमेजय से क्षेमक तक भावी राजा

अध्याय 20अध्याय-सूचीअध्याय 22

श्लोक 1 (vishnu.4.21.1)

अतः परं भविष्यान् अहं भूमिपालान् कीर्तयिष्ये । योऽयं साम्प्रतमवनीपतिः, परीक्षित्, तस्यापि जनमेजयश्रुतसेनोग्रसेनभीमसेनाः पुत्राश्चत्वारो भविष्यन्ति ।

ataḥ paraṁ bhaviṣyān ahaṁ bhūmipālān kīrtayiṣye yo'yaṁ sāmpratamavanīpatiḥ, parīkṣit, tasyāpi janamejayaśrutasenograsenabhīmasenāḥ putrāścatvāro bhaviṣyanti

अब इसके आगे मैं भावी भूपालों का वर्णन करूंगा। जो वर्तमान में राजा हैं, परीक्षित्, उनके भी जनमेजय, श्रुतसेन, उग्रसेन और भीमसेन नामक चार पुत्र होंगे।

श्लोक 2 (vishnu.4.21.2)

जनमेजयस्यापि शतानीको भविष्यति । योऽसौ याज्ञवल्क्याद्वेदमधीत्य कृपादस्त्राण्यवाप्य विषमविषयविरक्तचित्तवृत्तिश्च शौनकोपदेशादात्मविज्ञानप्रवीणः परं निर्वाणमवाप्स्यति ।

janamejayasyāpi śatānīko bhaviṣyati yo'sau yājñavalkyādvedamadhītya kṛpādastrāṇyavāpya viṣamaviṣayaviraktacittavṛttiśca śaunakopadeśādātmavijñānapravīṇaḥ paraṁ nirvāṇamavāpsyati

जनमेजय का भी पुत्र शतानीक होगा, जो याज्ञवल्क्य से वेद पढ़कर, कृप से अस्त्र प्राप्त कर, विषयों से विरक्त-चित्त होकर, शौनक के उपदेश से आत्मज्ञान में प्रवीण होकर परम निर्वाण को प्राप्त करेगा।

श्लोक 3 (vishnu.4.21.3)

शतानीकादश्वमेधदत्तो भविता, तस्मादप्यधिसीमकृष्णः, अधिसीमकृष्णाद्निचक्षुः, यो गंगयापहृते हस्तिनापुरे कौशाम्ब्यां निवत्स्यति । तस्याप्युष्णः पुत्रो भविता । उष्णाद्विचित्ररथः, ततः शुचिरथः, तस्माद्वृष्णिमान्, ततः सुषेणः, तस्मादपि सुनीथः, सुनीथादृचः, ततो नृचक्षुः, तस्यापि सुखीबलः, तस्मात्परिप्लवः, ततश्च सुनयः, ततो मेधावी, मेधाविनो नृपंजयः, ततो मृदुः, तस्मात्तिग्मः, वसुदानः, ततोऽप्यपरः शतानीकः ।

śatānīkādaśvamedhadatto bhavitā, tasmādapyadhisīmakṛṣṇaḥ, adhisīmakṛṣṇādnicakṣuḥ, yo gaṁgayāpahṛte hastināpure kauśāmbyāṁ nivatsyati tasyāpyuṣṇaḥ putro bhavitā uṣṇādvicitrarathaḥ, tataḥ śucirathaḥ, tasmādvṛṣṇimān, tataḥ suṣeṇaḥ, tasmādapi sunīthaḥ, sunīthādṛcaḥ, tato nṛcakṣuḥ, tasyāpi sukhībalaḥ, tasmātpariplavaḥ, tataśca sunayaḥ, tato medhāvī, medhāvino nṛpaṁjayaḥ, tato mṛduḥ, tasmāttigmaḥ, vasudānaḥ, tato'pyaparaḥ śatānīkaḥ

शतानीक से अश्वमेदत्त होगा, उससे अधिसीमकृष्ण, अधिसीमकृष्ण से निचक्षु, जो गंगा द्वारा बहाए गए हस्तिनापुर को छोड़कर कौशाम्बी में निवास करेगा। उसका भी उष्ण नामक पुत्र होगा। उष्ण से विचित्ररथ, फिर शुचिरथ, उससे वृष्णिमान, फिर सुषेण, उससे भी सुनीथ, सुनीथ से ऋच, फिर नृचक्षु, उसका भी सुखीबल, उससे परिप्लव, फिर सुनय, फिर मेधावी, मेधावी से नृपंजय, फिर मृदु, उससे तिग्म, वसुदान, फिर उसका भी दूसरा शतानीक होगा।

श्लोक 4 (vishnu.4.21.4)

तस्माच्च उदयनः, उदयनाद्विहीनरः, ततश्च दंडपाणिः, ततो निरमित्रः, तस्माच्च क्षेमकः । तत्रायं श्लोकः — ब्रह्मक्षत्रस्य यो योनिर्वंशो राजर्षिसत्कृतः । क्षेमकं प्राप्य राजानं संस्थानं प्राप्स्यते कलौ ।

tasmācca udayanaḥ, udayanādvihīnaraḥ, tataśca daṁḍapāṇiḥ, tato niramitraḥ, tasmācca kṣemakaḥ tatrāyaṁ ślokaḥ — brahmakṣatrasya yo yonirvaṁśo rājarṣisatkṛtaḥ kṣemakaṁ prāpya rājānaṁ saṁsthānaṁ prāpsyate kalau

उससे उदयन, उदयन से विहीनर, फिर दंडपाणि, फिर निरमित्र, उससे क्षेमक होगा। यहां यह श्लोक है — जो ब्रह्म-क्षत्र का उद्गम-स्थान और राजर्षियों से सम्मानित वंश है, वह राजा क्षेमक को प्राप्त कर कलियुग में समाप्ति को प्राप्त होगा।

अध्याय 20अध्याय-सूचीअध्याय 22