Nagara Khanda · Chapter 213
The Story of Samba and the Shrine of Kuharavasa
Verse 1 (skanda.6.213.1)
सूत उवाच रत्नादित्यस्य माहात्म्यमेतद्वः परिकीर्तितम् सर्वकुष्ठहरं यच्च सर्वपातकनाशनम् भूयस्तथैव माहात्म्यं महद्वै श्रूयतां रवेः
sūta uvāca ratnādityasya māhātmyametadvaḥ parikīrtitam sarvakuṣṭhaharaṁ yacca sarvapātakanāśanam bhūyastathaiva māhātmyaṁ mahadvai śrūyatāṁ raveḥ
Suta said: I have told you the greatness of Ratnaditya, destroyer of every leprosy and every sin. Now hear another great greatness of the sun-god as well.
Verse 2 (skanda.6.213.2)
पुरासीद्ब्राह्मणः कश्चित्कुष्ठव्याधिसमाकुलः तेन चाराधितः सूर्यस्तत्रस्थेन द्विजोत्तमाः
purāsīdbrāhmaṇaḥ kaścitkuṣṭhavyādhisamākulaḥ tena cārādhitaḥ sūryastatrasthena dvijottamāḥ
O best of brahmins, in ancient times there lived a brahmin afflicted with leprosy, who, dwelling there, worshipped the sun-god.
Verse 3 (skanda.6.213.3)
पूर्वदक्षिणदिग्भागे समासाद्य ततः परम् रक्तचन्दनजां कृत्वा प्रतिमां भावितात्मना
pūrvadakṣiṇadigbhāge samāsādya tataḥ param raktacandanajāṁ kṛtvā pratimāṁ bhāvitātmanā
Going to the southeastern quarter, with a mind full of devotion, he fashioned an image of red sandalwood.
Verse 4 (skanda.6.213.4)
ततो वर्षसहस्रांते तुष्टस्तस्य दिवाकरः वरदोऽस्मीति तं प्राह दृष्टिगोचरमागतः
tato varṣasahasrāṁte tuṣṭastasya divākaraḥ varado'smīti taṁ prāha dṛṣṭigocaramāgataḥ
Then, at the completion of a thousand years, the sun-god, well pleased, became visible to him and said: I am ready to grant you a boon.
Verse 5 (skanda.6.213.5)
ब्राह्मण उवाच यदि तुष्टोऽसि मे देव कुष्ठव्याधिं हर प्रभो नान्येन कारणं मेऽस्ति राज्येनापि त्रिविष्टपे
brāhmaṇa uvāca yadi tuṣṭo'si me deva kuṣṭhavyādhiṁ hara prabho nānyena kāraṇaṁ me'sti rājyenāpi triviṣṭape
The brahmin said: O lord, if you are pleased with me, then, O mighty one, take away this leprosy of mine; I have no other purpose, not even the kingship of heaven itself.
Verse 6 (skanda.6.213.6)
श्रीभगवानुवाच सप्तम्यां सूर्यवारेण कुरु विप्र प्रदक्षिणाम् शतमष्टोत्तरं यावत्स्नात्वा पुण्यह्रदे शुभे फलहस्तः पृथक्त्वेन ततः कुष्ठेन मुच्यसे
śrībhagavānuvāca saptamyāṁ sūryavāreṇa kuru vipra pradakṣiṇām śatamaṣṭottaraṁ yāvatsnātvā puṇyahrade śubhe phalahastaḥ pṛthaktvena tataḥ kuṣṭhena mucyase
The Lord said: O brahmin, on the seventh day, on a Sunday, bathe in that auspicious sacred pool, and, fruit in hand, make one hundred and eight circumambulations; by this you shall be freed of leprosy.
Verse 7 (skanda.6.213.7)
अन्योऽत्र गां गतो योऽपि व्रतमेतत्करिष्यति सर्वरोगविनिर्मुक्तो मम लोकं स गच्छति
anyo'tra gāṁ gato yo'pi vratametatkariṣyati sarvarogavinirmukto mama lokaṁ sa gacchati
Any other person who comes here and performs this vow shall be freed of every ailment and attain my own world.
Verse 8 (skanda.6.213.8)
तच्छ्रुत्वा स तथा चक्रे ब्राह्मणः श्रद्धयाऽन्वितः विमुक्तश्च तदा कुष्ठाद्दिव्यदेहमवाप्तवान्
tacchrutvā sa tathā cakre brāhmaṇaḥ śraddhayā'nvitaḥ vimuktaśca tadā kuṣṭhāddivyadehamavāptavān
Hearing this, that brahmin, filled with faith, did just so, and, freed of his leprosy, obtained a divine body.
Verse 9 (skanda.6.213.9)
अथ भूयोऽपि तं प्राह नीरोगं भगवान्रविः किं ते प्रियं करोम्यन्यद्वद ब्राह्मणसत्तम
atha bhūyo'pi taṁ prāha nīrogaṁ bhagavānraviḥ kiṁ te priyaṁ karomyanyadvada brāhmaṇasattama
Then the Lord Sun spoke once more to him, now healed: O foremost of brahmins, tell me — what other pleasing thing shall I do for you?
Verse 10 (skanda.6.213.10)
सोऽब्रवीत्सर्वदैवात्र स्थातव्यं भगवन्विभो
so'bravītsarvadaivātra sthātavyaṁ bhagavanvibho
He said: O lord, O mighty one, dwell here always, forever.
Verse 11 (skanda.6.213.11)
श्रीभगवानुवाच अतः परं ममावासः स्थानेऽत्र च भविष्यति नाम्ना कुहरवासाख्या संज्ञा मम भविष्यति
śrībhagavānuvāca ataḥ paraṁ mamāvāsaḥ sthāne'tra ca bhaviṣyati nāmnā kuharavāsākhyā saṁjñā mama bhaviṣyati
The Lord said: From this time on, my abode shall be at this very place, and my name shall become known as Kuharavasa, 'dweller in the cave.'
Verse 12 (skanda.6.213.12)
कस्यचित्त्वथ कालस्य विष्णुपुत्रो बभूव ह सांबोनाम सुरूपाढ्यो जांबवत्यां द्विजोत्तमाः
kasyacittvatha kālasya viṣṇuputro babhūva ha sāṁbonāma surūpāḍhyo jāṁbavatyāṁ dvijottamāḥ
O best of brahmins, after some time, a son of Vishnu was born named Samba, of surpassing beauty, from Jambavati's womb.
Verse 13 (skanda.6.213.13)
क्षोभसंजननः स्त्रीणां मातॄणामपि स द्विजाः अथ तं राजमार्गेण गच्छंतं यदुसत्तमम्
kṣobhasaṁjananaḥ strīṇāṁ mātṝṇāmapi sa dvijāḥ atha taṁ rājamārgeṇa gacchaṁtaṁ yadusattamam
O brahmins, he stirred agitation in women by his beauty, even in mothers. Once, as that foremost of the Yadus was passing along the royal road—
Verse 14 (skanda.6.213.14)
पुरनार्योऽपि संतुष्टा वीक्षांचक्रुः सुकौतुकात् गृहकार्याणि संत्यज्य समारूढा गवाक्षकान्
puranāryo'pi saṁtuṣṭā vīkṣāṁcakruḥ sukautukāt gṛhakāryāṇi saṁtyajya samārūḍhā gavākṣakān
—the women of the city, delighted, gazed upon him with the greatest curiosity, abandoning their household tasks and climbing up to their lattice windows.
Verse 15 (skanda.6.213.15)
तस्य कामात्मदेहस्य दर्शनार्थं समुत्सुकाः काश्चिदर्धानुलिप्तांग्यः काश्चिदेकांजितेक्षणाः
tasya kāmātmadehasya darśanārthaṁ samutsukāḥ kāścidardhānuliptāṁgyaḥ kāścidekāṁjitekṣaṇāḥ
Eager to catch sight of his desire-stirring form, some of them had anointed only half their bodies with unguent, some had lined kohl in only one eye.
Verse 16 (skanda.6.213.16)
अर्धसंयमितैः केशैस्तथान्यास्त्यक्तबालकाः एकस्मिंश्चरणे काश्चिन्नियोज्योपानहं द्रुताः
ardhasaṁyamitaiḥ keśaistathānyāstyaktabālakāḥ ekasmiṁścaraṇe kāścinniyojyopānahaṁ drutāḥ
Some had their hair only half-tied, others left their infants behind and rushed forward; some, in haste, put a sandal on just one foot.
Verse 17 (skanda.6.213.17)
पादुकां च द्वितीये तु पर्यधावन्नितंबिनीः व्रजंतीषु तथान्यासु वनितासु गवाक्षकान्
pādukāṁ ca dvitīye tu paryadhāvannitaṁbinīḥ vrajaṁtīṣu tathānyāsu vanitāsu gavākṣakān
—and with a wooden clog on the other foot, those broad-hipped women went running; and as still other women too made their way to the lattice windows—
Verse 18 (skanda.6.213.18)
व्याक्रोशंति क्रुधाविष्टाः शिशवो गुरवस्तथा नीवीबन्धनविश्लेषसमाकुलितचेतसः
vyākrośaṁti krudhāviṣṭāḥ śiśavo guravastathā nīvībandhanaviśleṣasamākulitacetasaḥ
—their children and elders cried out in vexation, while their own minds grew flustered as the knots of their garments came loose.
Verse 19 (skanda.6.213.19)
ययुरेवापराः स्वेषु गवाक्षेषु वरांगनाः स चकर्ष तदा तासां पतितैर्नेत्ररश्मिभिः
yayurevāparāḥ sveṣu gavākṣeṣu varāṁganāḥ sa cakarṣa tadā tāsāṁ patitairnetraraśmibhiḥ
Still other fine women hurried to their own windows; he, meanwhile, drew—
Verse 20 (skanda.6.213.20)
हृदयानि धरापृष्ठे कामदेवसमो युवा काचिद्दृष्ट्वैव तद्रूपं तस्य सांबस्य कामिनी
hṛdayāni dharāpṛṣṭhe kāmadevasamo yuvā kāciddṛṣṭvaiva tadrūpaṁ tasya sāṁbasya kāminī
—their very hearts to himself by the glances that fell from their eyes upon that youth, handsome as Kamadeva himself. One passionate woman, the moment she beheld Samba's beauty—
Verse 21 (skanda.6.213.21)
निश्चला कामतप्तांगी लिखितेव विभाब्यते काचिदग्निसमान्मुक्त्वा निश्वासान्कामपीडिता
niścalā kāmataptāṁgī likhiteva vibhābyate kācidagnisamānmuktvā niśvāsānkāmapīḍitā
—stood motionless, her body burning with desire, as still as a painted picture; another, tormented by passion, let out sighs hot as fire.
Verse 22 (skanda.6.213.22)
एकास्तं च समालोक्य रूपयौवनसंयुतम् गवाक्षात्प्रपतंति स्म निश्चेष्टा धरणीतले
ekāstaṁ ca samālokya rūpayauvanasaṁyutam gavākṣātprapataṁti sma niśceṣṭā dharaṇītale
Others, beholding him so endowed with beauty and youth, fell senseless from their windows down to the ground.
Verse 23 (skanda.6.213.23)
अन्याः परस्परालाप प्रकुर्वंति वरस्त्रियः एका सा कामिनी धन्या यास्य चक्रेवगूहनम्
anyāḥ parasparālāpa prakurvaṁti varastriyaḥ ekā sā kāminī dhanyā yāsya cakrevagūhanam
Other fine women fell to talking among themselves — that woman is truly blessed who shall ever embrace him.
Verse 24 (skanda.6.213.24)
निःशेषां रजनीं प्राप्य माघमाससमुद्भवाम् आस्तां तावत्स्त्रियो याश्च नरा अपि निरर्गलम्
niḥśeṣāṁ rajanīṁ prāpya māghamāsasamudbhavām āstāṁ tāvatstriyo yāśca narā api nirargalam
Getting an entire night of the month of Magha — not to speak of the women, even the men, quite unrestrained—
Verse 25 (skanda.6.213.25)
जल्पंति चेदृशं सर्वं तस्य रूपेण विस्मिताः अत्रैव वदन्ति सेवामेनमर्थेन वर्जिताः
jalpaṁti cedṛśaṁ sarvaṁ tasya rūpeṇa vismitāḥ atraiva vadanti sevāmenamarthena varjitāḥ
—astonished by his beauty, chattered on in just such a way; even the penniless said that his service alone was worth having.
Verse 26 (skanda.6.213.26)
वीक्ष्यामो वदनं येन नित्यमेवेंदुसंनिभम् कर्णाभ्यां वारिता वृद्धिर्नेत्रयोरप्यसंशयम् नो चेज्जानीमहे नैव कियती संभविष्यति
vīkṣyāmo vadanaṁ yena nityameveṁdusaṁnibham karṇābhyāṁ vāritā vṛddhirnetrayorapyasaṁśayam no cejjānīmahe naiva kiyatī saṁbhaviṣyati
They said: so that we may forever gaze upon that moon-like face; his ears alone, surely, have checked the growth of his eyes — otherwise, we know not how vast they might have become.
Verse 27 (skanda.6.213.27)
एवं संवीक्ष्यमाणस्तु कामिनीभिर्नरैस्तथा निर्ययौ राजमार्गेण पितृदर्शनलालसः
evaṁ saṁvīkṣyamāṇastu kāminībhirnaraistathā niryayau rājamārgeṇa pitṛdarśanalālasaḥ
Thus gazed upon by both passionate women and men alike, he went on his way along the royal road, eager to see his father.
Verse 28 (skanda.6.213.28)
भगिन्यो मातरो याश्च भ्रातृपत्न्यश्च याः स्थिताः अवस्थामीदृशीं प्राप्ता ब्राह्मणानामपि स्त्रियः मातरोऽपि च यास्तस्य भगिन्यश्च विशेषतः
bhaginyo mātaro yāśca bhrātṛpatnyaśca yāḥ sthitāḥ avasthāmīdṛśīṁ prāptā brāhmaṇānāmapi striyaḥ mātaro'pi ca yāstasya bhaginyaśca viśeṣataḥ
Sisters, mothers, brothers' wives, even the wives of brahmins fell into just such a state — especially his own mothers and sisters too.
Verse 29 (skanda.6.213.29)
अन्यस्मिन्नहनि प्राप्ते प्रावृट्काले निशागमे कृष्णपक्षे तमोभूते अलक्ष्येऽपि गते पुरः
anyasminnahani prāpte prāvṛṭkāle niśāgame kṛṣṇapakṣe tamobhūte alakṣye'pi gate puraḥ
On another day, during the rainy season, as night fell, in the dark and unseeable time of the dark fortnight—
Verse 30 (skanda.6.213.30)
तन्माता नन्दिनीनाम कामदेवशरार्दिता तत्पत्न्या वेषमाधाय तच्छय्यायामुपस्थिता
tanmātā nandinīnāma kāmadevaśarārditā tatpatnyā veṣamādhāya tacchayyāyāmupasthitā
—his own mother, named Nandini, tormented by the arrows of Kamadeva, took on the guise of his wife and came to his bed.
Verse 31 (skanda.6.213.31)
सोऽपि तां दयितां ज्ञात्वा सेवयामास कामिनीम् रतोपचारैर्विविधैरश्रद्धेयविनिर्मितैः
so'pi tāṁ dayitāṁ jñātvā sevayāmāsa kāminīm ratopacārairvividhairaśraddheyavinirmitaiḥ
Taking her for his beloved, he too pleased that passionate woman with a variety of amorous arts, hard to credit as done by any ordinary lover.
Verse 32 (skanda.6.213.32)
तया तत्र यदुश्रेष्ठो विकल्पमकरोत्तदा अंगराजसुता या मे प्राणेभ्योऽपि गरीयसी
tayā tatra yaduśreṣṭho vikalpamakarottadā aṁgarājasutā yā me prāṇebhyo'pi garīyasī
As he lay with her, that foremost of the Yadus mused to himself: this princess, daughter of the king of Anga, who is dearer to me even than my own life—
Verse 33 (skanda.6.213.33)
नैवंविधं रतं वेद अनया यद्विनिर्मितम् वेश्या अपि न जानंति रतमीदृक्कथञ्चन
naivaṁvidhaṁ rataṁ veda anayā yadvinirmitam veśyā api na jānaṁti ratamīdṛkkathañcana
—does not even know a pleasure such as this one has just given me; not even courtesans, I think, know such art of love.
Verse 34 (skanda.6.213.34)
ततो गाढं करे धृत्वा दीपमानीय तत्क्षणात् यावत्पश्यति सा माता नन्दिनीति च या स्मृता
tato gāḍhaṁ kare dhṛtvā dīpamānīya tatkṣaṇāt yāvatpaśyati sā mātā nandinīti ca yā smṛtā
Then, grasping a lamp firmly in his hand, he brought it near at once, and looking, saw that it was his own mother, Nandini.
Verse 35 (skanda.6.213.35)
ततश्च गर्हयामास रे पापे किमिदं कृतम् गर्हितं सर्वलोकानां नरकार्तिप्रदं तथा
tataśca garhayāmāsa re pāpe kimidaṁ kṛtam garhitaṁ sarvalokānāṁ narakārtipradaṁ tathā
Then he rebuked her, saying: O sinful woman, what is this you have done? This is a deed condemned by all the world, and one that brings the torment of hell.
Verse 36 (skanda.6.213.36)
सापि लज्जासमोपेता महाभयसमाकुला प्रणष्टा तत्क्षणादेव भयेन महताऽन्विता
sāpi lajjāsamopetā mahābhayasamākulā praṇaṣṭā tatkṣaṇādeva bhayena mahatā'nvitā
She too, overcome with shame and utter terror, fled from that spot that very instant, gripped by the greatest fear.
Verse 37 (skanda.6.213.37)
सांबोऽपि प्रलपन्नार्तो निद्रां लेभे न वै द्विजाः रात्रिशेषमभूत्तस्य तदा वर्षशतोपमम्
sāṁbo'pi pralapannārto nidrāṁ lebhe na vai dvijāḥ rātriśeṣamabhūttasya tadā varṣaśatopamam
O brahmins, Samba too, wailing in anguish, could get no sleep; the remainder of that night passed for him as if it were a hundred years.
Verse 38 (skanda.6.213.38)
अथ रात्र्यां व्यतीतायां प्रोद्गते रविमण्डले दुःखेन महता युक्तः प्रोत्थितः स हरेः सुतः
atha rātryāṁ vyatītāyāṁ prodgate ravimaṇḍale duḥkhena mahatā yuktaḥ protthitaḥ sa hareḥ sutaḥ
Then, when the night had passed and the sun's orb had risen, that son of Hari rose from his bed, overcome with great grief.
Verse 39 (skanda.6.213.39)
आवश्यकमपि त्यक्त्वा कंचिद्ब्राह्मणसत्तमम् धर्मशास्त्रविधानज्ञं समानीयाथ चाब्रवीत्
āvaśyakamapi tyaktvā kaṁcidbrāhmaṇasattamam dharmaśāstravidhānajñaṁ samānīyātha cābravīt
Setting aside even his morning duties, he sent for a certain foremost brahmin, learned in the rules of the law-codes, and spoke to him.
Verse 40 (skanda.6.213.40)
रहस्ये विनयोपेतः कृतांजलिपुटः स्थितः सांब उवाच मात्रा स्वस्रा दुहित्रा वा स्वयं स्याद्यदि मोहनम्
rahasye vinayopetaḥ kṛtāṁjalipuṭaḥ sthitaḥ sāṁba uvāca mātrā svasrā duhitrā vā svayaṁ syādyadi mohanam
Standing humbly with folded hands in private, Samba said: If a man, through delusion, has union with his own mother, sister, or daughter—
Verse 41 (skanda.6.213.41)
कथं शुद्धिर्भवेत्तस्य परमार्थेन मे वद धर्मशास्त्राणि संवीक्ष्य सर्वाणि च यथाक्रमम्
kathaṁ śuddhirbhavettasya paramārthena me vada dharmaśāstrāṇi saṁvīkṣya sarvāṇi ca yathākramam
—how may his purification come about? Tell me the truth of the matter, having duly examined all the codes of dharma in order.
Verse 42 (skanda.6.213.42)
ब्राह्मण उवाच परनार्याः कृते वत्स प्रायश्चित्तं विनिर्मितम् धर्मद्रोणेषु सर्वेषु वर्णानां च पृथग्विधम्
brāhmaṇa uvāca paranāryāḥ kṛte vatsa prāyaścittaṁ vinirmitam dharmadroṇeṣu sarveṣu varṇānāṁ ca pṛthagvidham
The brahmin said: My child, for union with another man's wife, a distinct atonement is prescribed for each caste in all the codes of dharma.
Verse 43 (skanda.6.213.43)
आसां च तिसृणां चैव त्रयाणां परिकीर्तितम् एवमेवं विनिर्दिष्टं प्रायश्चित्तं विशुद्धये
āsāṁ ca tisṛṇāṁ caiva trayāṇāṁ parikīrtitam evamevaṁ vinirdiṣṭaṁ prāyaścittaṁ viśuddhaye
For these three — mother, sister, daughter — a like atonement is likewise prescribed for purification.
Verse 44 (skanda.6.213.44)
मात्रा मोहनमासाद्य भगिन्या वाथ यादव दुहित्रा वा प्रमादाच्च कार्यं संशोधनं बुधैः शुद्ध्यर्थं तिंगिनीमेकां नान्यज्जानाम्यहं यतः
mātrā mohanamāsādya bhaginyā vātha yādava duhitrā vā pramādācca kāryaṁ saṁśodhanaṁ budhaiḥ śuddhyarthaṁ tiṁginīmekāṁ nānyajjānāmyahaṁ yataḥ
O scion of Yadu, when a man, through error, has fallen into delusion with a mother, sister, or daughter, the learned prescribe correction; and for purification, I know of only the tingini penance, no other means.
Verse 45 (skanda.6.213.45)
धर्मद्रोणेषु सर्वेषु निर्णयोऽयमुदाहृतः यो मया तव संदिष्टो नान्योस्ति यदुपुंगव
dharmadroṇeṣu sarveṣu nirṇayo'yamudāhṛtaḥ yo mayā tava saṁdiṣṭo nānyosti yadupuṁgava
O bull among the Yadus, this alone is the ruling given in all the codes of dharma, and this alone have I told you; there is no other.
Verse 46 (skanda.6.213.46)
अन्यथा यो वदेत्पृष्टः प्रायाश्चित्तं स्वच्छन्दतः तस्य पापस्य भागी स्याद्यथा कर्ता तथैव सः
anyathā yo vadetpṛṣṭaḥ prāyāścittaṁ svacchandataḥ tasya pāpasya bhāgī syādyathā kartā tathaiva saḥ
Whoever, when asked, arbitrarily prescribes some other atonement of his own liking becomes a partaker of that very sin, just as if he himself had committed it.
Verse 47 (skanda.6.213.47)
सांब उवाच तिंगिन्याः किं स्वरूपं च किं प्रमाणं द्विजोत्तम सर्वं विस्तरतो ब्रूहि ममास्त्यत्र प्रयोजनम्
sāṁba uvāca tiṁginyāḥ kiṁ svarūpaṁ ca kiṁ pramāṇaṁ dvijottama sarvaṁ vistarato brūhi mamāstyatra prayojanam
Samba said: O best of brahmins, what is the form of the tingini penance, and what is its measure? Tell me everything in full detail — I have need of it.
Verse 48 (skanda.6.213.48)
ब्राह्मण उवाच गोवाटचूर्णमादाय गर्तां भृत्वा स्वमानजाम् शयनं तत्र कर्तव्यं यावद्वक्त्रेण यादव
brāhmaṇa uvāca govāṭacūrṇamādāya gartāṁ bhṛtvā svamānajām śayanaṁ tatra kartavyaṁ yāvadvaktreṇa yādava
The brahmin said: O scion of Yadu, one should take the dust of a cattle-pen, fill a pit dug to the measure of one's own body, and lie down in it up to the mouth.
Verse 49 (skanda.6.213.49)
उपरिष्टात्तच्च चूर्णं धार्यं गोवाटसंभवम् यावद्वक्त्रप्रमाणं च वर्जयित्वा स्वमाननम्
upariṣṭāttacca cūrṇaṁ dhāryaṁ govāṭasaṁbhavam yāvadvaktrapramāṇaṁ ca varjayitvā svamānanam
That same cattle-pen dust should then be piled over the top, up to the level of the mouth, leaving only one's own face uncovered.
Verse 50 (skanda.6.213.50)
ततः पादप्रदेशे तु ज्वालयेद्धव्यवाहनम् यथा शनैः शनैर्दाहः शरीरस्य प्रजायते
tataḥ pādapradeśe tu jvālayeddhavyavāhanam yathā śanaiḥ śanairdāhaḥ śarīrasya prajāyate
Then a fire should be kindled at the feet, so that the body's burning proceeds slowly, little by little.
Verse 51 (skanda.6.213.51)
न चैव चालयेदंगं कथंचित्तत्र संस्थितः नैवाक्रंदं तथा कुर्याद्ध्यायेदेकं जनार्दनम्
na caiva cālayedaṁgaṁ kathaṁcittatra saṁsthitaḥ naivākraṁdaṁ tathā kuryāddhyāyedekaṁ janārdanam
Remaining there, one should not move a limb in any way, nor cry out in pain; one should meditate solely on Janardana.
Verse 52 (skanda.6.213.52)
ततो जीवितनाशेन गात्रशुद्धिः प्रजायते
tato jīvitanāśena gātraśuddhiḥ prajāyate
Then, through the loss of one's life, the body's purification comes about.
Verse 53 (skanda.6.213.53)
तिंगिन्या यत्स्वरूपं च तन्मया परिकीर्तितम् प्रायश्चित्तमिदं सम्यङ्महापातकनाशनम्
tiṁginyā yatsvarūpaṁ ca tanmayā parikīrtitam prāyaścittamidaṁ samyaṅmahāpātakanāśanam
This is the full form of the tingini penance, as I have described it; this atonement thoroughly destroys the gravest of sins.
Verse 54 (skanda.6.213.54)
तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य सांबो जांबवतीसुतः हृदये निश्चयं कृत्वा तिंगिनीसाधकोद्भवम्
tacchrutvā vacanaṁ tasya sāṁbo jāṁbavatīsutaḥ hṛdaye niścayaṁ kṛtvā tiṁginīsādhakodbhavam
Hearing his words, Samba, Jambavati's son, resolved in his heart to undertake the practice of the tingini penance.
Verse 55 (skanda.6.213.55)
ततः प्रोवाच विजने वासुदेवं घृणान्वितः ताताहं विप्रलब्धस्तु नंदिन्या तव भार्यया
tataḥ provāca vijane vāsudevaṁ ghṛṇānvitaḥ tātāhaṁ vipralabdhastu naṁdinyā tava bhāryayā
Then, filled with revulsion, he said to Vasudeva in private: O father, I have been deceived by your own wife Nandini.
Verse 56 (skanda.6.213.56)
भार्याया रूपमाधाय पापया तमसि स्थिते सा मया निजभार्येयमिति मत्वा निषेविता
bhāryāyā rūpamādhāya pāpayā tamasi sthite sā mayā nijabhāryeyamiti matvā niṣevitā
In the darkness, that sinful woman took on the form of my own wife, and I, thinking her to be my own wife, had union with her.
Verse 57 (skanda.6.213.57)
ततस्तु चेष्टितैर्ज्ञात्वा गर्हयित्वा विसर्जिता ततःप्रभृति गात्रे मे कुष्ठव्याधिरयं स्थितः
tatastu ceṣṭitairjñātvā garhayitvā visarjitā tataḥprabhṛti gātre me kuṣṭhavyādhirayaṁ sthitaḥ
Then, from her manner, I learned the truth, rebuked her, and sent her away; and from that time this leprosy has settled upon my body.
Verse 58 (skanda.6.213.58)
मयाथ धर्मशास्त्रज्ञः कश्चित्पृष्टो द्विजोत्तमः प्रायश्चित्तं यथोक्तं मे वद मातृनिषेवणात्
mayātha dharmaśāstrajñaḥ kaścitpṛṣṭo dvijottamaḥ prāyaścittaṁ yathoktaṁ me vada mātṛniṣevaṇāt
Then I asked a certain foremost brahmin, learned in the codes of dharma, to tell me the prescribed atonement for union with one's mother.
Verse 59 (skanda.6.213.59)
तेनोक्तं साधनं सम्यक्तिंगिन्या मम शुद्धये सोऽहं तां साधयिष्यामि तस्य पापस्य शुद्धये
tenoktaṁ sādhanaṁ samyaktiṁginyā mama śuddhaye so'haṁ tāṁ sādhayiṣyāmi tasya pāpasya śuddhaye
He fully told me the practice of the tingini penance for my purification; and I shall now perform that very penance, for the purification of that sin.
Verse 60 (skanda.6.213.60)
अनुज्ञां देहि मे शीघ्रं कार्यं येन करोम्यहम् क्षंतव्यं च मया बाल्ये यत्किंचित्कुकृतं कृतम्
anujñāṁ dehi me śīghraṁ kāryaṁ yena karomyaham kṣaṁtavyaṁ ca mayā bālye yatkiṁcitkukṛtaṁ kṛtam
Grant me your permission at once, that I may carry out this act; and forgive whatever wrong I may have done in my childhood.
Verse 61 (skanda.6.213.61)
मम माता यथा दुःखं न कुर्यात्त्वं तथा कुरु
mama mātā yathā duḥkhaṁ na kuryāttvaṁ tathā kuru
Do whatever is needed so that my mother is not made to suffer grief over this.
Verse 62 (skanda.6.213.62)
तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य वज्रपातोपमं हरिः बाष्पपूर्णेक्षणो दीनस्ततः प्रोवाच गद्गदम्
tacchrutvā vacanaṁ tasya vajrapātopamaṁ hariḥ bāṣpapūrṇekṣaṇo dīnastataḥ provāca gadgadam
Hearing his words, which struck like a thunderbolt, Hari, his eyes filled with tears and his heart wretched, spoke in a choked voice.
Verse 63 (skanda.6.213.63)
न त्वया कामतः पुत्र कृत्यमेतदनुष्ठितम् न ज्ञानेन कृतं यस्मात्तस्मात्स्वल्पं हि पातकम्
na tvayā kāmataḥ putra kṛtyametadanuṣṭhitam na jñānena kṛtaṁ yasmāttasmātsvalpaṁ hi pātakam
He said: My son, you did not perform this act out of lust, and since it was not done knowingly, the sin in it is a slight one.
Verse 64 (skanda.6.213.64)
जानता यत्कृतं पापं तच्चैवाक्षयतां व्रजेत् न करोति महीपालो यदि तस्य विनिग्रहम्
jānatā yatkṛtaṁ pāpaṁ taccaivākṣayatāṁ vrajet na karoti mahīpālo yadi tasya vinigraham
It is the sin committed knowingly that becomes truly indelible — that is, if the king fails to impose punishment for it.
Verse 65 (skanda.6.213.65)
तस्मात्ते कीर्तयिष्यामि प्रायश्चित्तं विशुद्धये दानं चैव महाभाग येन कुष्ठं प्रणश्यति
tasmātte kīrtayiṣyāmi prāyaścittaṁ viśuddhaye dānaṁ caiva mahābhāga yena kuṣṭhaṁ praṇaśyati
Therefore, my illustrious son, I shall tell you the atonement for purification, and also the charitable gift by which your leprosy shall be destroyed.
Verse 66 (skanda.6.213.66)
उक्तानि प्रतिषिद्धानि पुनः संभावितानि च सापेक्षनिरपेक्षाणि मुनिवाक्यान्यशेषतः
uktāni pratiṣiddhāni punaḥ saṁbhāvitāni ca sāpekṣanirapekṣāṇi munivākyānyaśeṣataḥ
The sayings of sages are of many kinds — some enjoined, some forbidden, some merely allowed, some conditional, some unconditional — of every sort.
Verse 67 (skanda.6.213.67)
तदत्र विषये पुत्र मम वाक्यं समाचर भविष्यति महच्छ्रेय इह लोके परत्र च
tadatra viṣaye putra mama vākyaṁ samācara bhaviṣyati mahacchreya iha loke paratra ca
So, my son, in this matter follow my word alone; from it shall come great good, both in this world and the next.
Verse 68 (skanda.6.213.68)
हाटकेश्वरजे क्षेत्रे विश्वामित्रप्रतिष्ठितः मार्तण्डोऽस्ति सुविख्यातः सर्वकुष्ठविनाशकः
hāṭakeśvaraje kṣetre viśvāmitrapratiṣṭhitaḥ mārtaṇḍo'sti suvikhyātaḥ sarvakuṣṭhavināśakaḥ
In the region of Hatakeshvara there stands a most renowned form of Martanda, the sun, established by Vishvamitra, destroyer of every form of leprosy.
Verse 69 (skanda.6.213.69)
सूर्यवारेण सप्तम्यां संप्राप्ते मासि माधवे नक्षत्रे पितृदैवत्ये शुक्लपक्षे समागते
sūryavāreṇa saptamyāṁ saṁprāpte māsi mādhave nakṣatre pitṛdaivatye śuklapakṣe samāgate
In the month of Madhava, when the bright fortnight has come, on the seventh day, on a Sunday, under the conjunction of the asterism sacred to the ancestral deities—
Verse 70 (skanda.6.213.70)
भास्करस्योदये प्राप्ते श्रद्धापूतेन चेतसा शतमष्टोत्तरं यावत्कुरुते च प्रदक्षिणाम्
bhāskarasyodaye prāpte śraddhāpūtena cetasā śatamaṣṭottaraṁ yāvatkurute ca pradakṣiṇām
—at the hour of sunrise, with a mind purified by faith, whoever performs one hundred and eight circumambulations—
Verse 71 (skanda.6.213.71)
फलैः श्रेष्ठतमैश्चैव तत्प्रमाणैः पृथक्पृथक् तस्य कुष्ठं विनिर्याति सद्य एव न संशयः
phalaiḥ śreṣṭhatamaiścaiva tatpramāṇaiḥ pṛthakpṛthak tasya kuṣṭhaṁ viniryāti sadya eva na saṁśayaḥ
—holding the finest fruits, one of like number for each round, has his leprosy depart that very instant, without doubt.
Verse 72 (skanda.6.213.72)
नीरोगः कुरुते यस्तु रवेस्तस्य प्रदक्षिणाः तावद्युगं पुमानेष सूर्यलोके महीयते
nīrogaḥ kurute yastu ravestasya pradakṣiṇāḥ tāvadyugaṁ pumāneṣa sūryaloke mahīyate
Whoever, though already free of disease, performs those circumambulations of the sun-god shall be honored in the world of the sun for as many ages.
Verse 73 (skanda.6.213.73)
सूर्यवारेण यो मर्त्यस्तस्य कृत्वा प्रदक्षिणाम् नमस्करोति सद्भक्त्या सोऽपि रोगैः प्रमुच्यते
sūryavāreṇa yo martyastasya kṛtvā pradakṣiṇām namaskaroti sadbhaktyā so'pi rogaiḥ pramucyate
Whoever, on a Sunday, circumambulates him and bows with true devotion is likewise freed of ailments.
Verse 74 (skanda.6.213.74)
तस्मात्त्वं हि महाराज तमाराधय भास्करम् देवं वै विधिनानेन यो मयोक्तोऽखिलस्तव
tasmāttvaṁ hi mahārāja tamārādhaya bhāskaram devaṁ vai vidhinānena yo mayokto'khilastava
Therefore, my illustrious son, worship that sun-god exactly according to this rite which I have fully described to you.
Verse 75 (skanda.6.213.75)
अविकल्पेन मनसा समाराधय सत्वरम् मुक्तरोगे विपाप्माथ दिव्यदेहमवाप्स्यसि
avikalpena manasā samārādhaya satvaram muktaroge vipāpmātha divyadehamavāpsyasi
Worship him at once, with an undivided mind; freed of both disease and sin, you shall attain a divine body.
Verse 76 (skanda.6.213.76)
मा कुरुष्व विषादं त्वं कुष्ठव्याधिसमुद्भवम् तस्मिन्क्षेत्रे स्थिते देवे कुहराश्रयसंज्ञिते
mā kuruṣva viṣādaṁ tvaṁ kuṣṭhavyādhisamudbhavam tasminkṣetre sthite deve kuharāśrayasaṁjñite
Do not despair over this affliction born of leprosy, for the god known as Kuharashraya himself resides in that very region.
Verse 77 (skanda.6.213.77)
अथ तद्वचनं श्रुत्वा प्रस्थितो विष्णुनन्दनः
atha tadvacanaṁ śrutvā prasthito viṣṇunandanaḥ
Hearing these words, Vishnu's son set out to go there.
Verse 78 (skanda.6.213.78)
सूत उवाच एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य देवदेवस्य चक्रिणः चकार गमने बुद्धियोगं सांबोऽर्बुदं प्रति
sūta uvāca etacchrutvā vacastasya devadevasya cakriṇaḥ cakāra gamane buddhiyogaṁ sāṁbo'rbudaṁ prati
Suta said: Hearing this word of the discus-bearing lord of gods, Samba resolved firmly in his mind to journey toward Arbuda.
Verse 79 (skanda.6.213.79)
ततः शुभेऽहनि प्राप्ते हस्त्यश्वरथसंयुतः प्रतस्थे स सुतो विष्णोः सेनया परिवारितः
tataḥ śubhe'hani prāpte hastyaśvarathasaṁyutaḥ pratasthe sa suto viṣṇoḥ senayā parivāritaḥ
Then, on an auspicious day, that son of Vishnu, accompanied by elephants, horses, and chariots, and surrounded by his army, set forth.
Verse 80 (skanda.6.213.80)
अनुयातः सुदूरं च कृष्णेनाक्लिष्टकर्मणा बाष्पपूर्णेक्षणेनैव सर्वमातृजनेन च
anuyātaḥ sudūraṁ ca kṛṣṇenākliṣṭakarmaṇā bāṣpapūrṇekṣaṇenaiva sarvamātṛjanena ca
Krishna, of unfailing deeds, his eyes brimming with tears, accompanied him far along the way, together with all his mothers.
Verse 81 (skanda.6.213.81)
बलभद्रेण वीरेण चारुदेष्णेन धीमता युयुधानानिरुद्धाभ्यां प्रद्युम्नेन च धीमता
balabhadreṇa vīreṇa cārudeṣṇena dhīmatā yuyudhānāniruddhābhyāṁ pradyumnena ca dhīmatā
The heroic Balabhadra, the wise Charudeshna, Yuyudhana, Aniruddha, and the wise Pradyumna also went along.
Verse 82 (skanda.6.213.82)
ततो जांबवती पुत्रं दृष्ट्वा तीर्थोन्मुखं तदा गच्छमानं प्रचक्रेऽथ प्रलापान्कुररी यथा
tato jāṁbavatī putraṁ dṛṣṭvā tīrthonmukhaṁ tadā gacchamānaṁ pracakre'tha pralāpānkurarī yathā
Then, seeing her son setting out on his pilgrimage, Jambavati began to wail like a curlew bird.
Verse 83 (skanda.6.213.83)
हा हतास्मि विनष्टास्मि मंदभाग्या ह्यभागिनी एकोपि तनयो यस्या ममाप्येनां दशां गतः
hā hatāsmi vinaṣṭāsmi maṁdabhāgyā hyabhāginī ekopi tanayo yasyā mamāpyenāṁ daśāṁ gataḥ
She cried: Alas, I am struck down, I am ruined, wretched and ill-fated, whose only son too has now brought me to this state, leaving me.
Verse 84 (skanda.6.213.84)
अथ तां रुदतीं दृष्ट्वा प्रोवाच मधुसूदनः किममंगलमेतस्य प्रस्थितस्य करिष्यसि
atha tāṁ rudatīṁ dṛṣṭvā provāca madhusūdanaḥ kimamaṁgalametasya prasthitasya kariṣyasi
Seeing her weeping, Madhusudana said: Why do you speak such ill omens over this departure of his?
Verse 85 (skanda.6.213.85)
बाष्पपूर्णेक्षणा दीना मुक्तकेशी विशेषतः एष व्याधिविनिर्मुक्तस्तीर्थयात्राफलान्वितः कुष्ठव्याधिपरित्यक्तः पुनरेष्यति तेंऽतिकम्
bāṣpapūrṇekṣaṇā dīnā muktakeśī viśeṣataḥ eṣa vyādhivinirmuktastīrthayātrāphalānvitaḥ kuṣṭhavyādhiparityaktaḥ punareṣyati teṁ'tikam
O wretched one, your eyes brimming with tears, your hair especially disheveled — this son of yours shall return to you again, freed from his ailment, bearing the fruit of his pilgrimage, rid of his leprosy.
Verse 86 (skanda.6.213.86)
एतस्मिन्नंतरे यानादवतीर्य त्वरान्वितः सांबोऽसौ प्रस्थितस्तत्र यत्र जांबवती स्थिता
etasminnaṁtare yānādavatīrya tvarānvitaḥ sāṁbo'sau prasthitastatra yatra jāṁbavatī sthitā
Meanwhile, Samba too, hurriedly descending from his chariot, went to where Jambavati stood.
Verse 87 (skanda.6.213.87)
स तां प्रणम्य हृष्टात्मा कृतांजलिपुटः स्थितः प्रणिपत्य विहस्योच्चैर्वाक्यमेतदुवाच ह
sa tāṁ praṇamya hṛṣṭātmā kṛtāṁjalipuṭaḥ sthitaḥ praṇipatya vihasyoccairvākyametaduvāca ha
Bowing to her, and with a joyful heart, standing with folded hands, he bowed low and, smiling, spoke these words in a clear voice.
Verse 88 (skanda.6.213.88)
मा त्वं मातर्वृथा दुःखमस्मदर्थे करिष्यसि आगमिष्याम्यहं शीघ्रं तीर्थयात्रां विधाय वै
mā tvaṁ mātarvṛthā duḥkhamasmadarthe kariṣyasi āgamiṣyāmyahaṁ śīghraṁ tīrthayātrāṁ vidhāya vai
O mother, do not grieve needlessly on my account; I shall return quickly, once I have completed my pilgrimage.
Verse 89 (skanda.6.213.89)
जांबवत्युवाच रक्षतु त्वां वने वत्स सर्वास्ता वनदेवताः श्वापदेभ्यः पिशाचेभ्यो दुष्टेभ्यः पुत्र सर्वतः
jāṁbavatyuvāca rakṣatu tvāṁ vane vatsa sarvāstā vanadevatāḥ śvāpadebhyaḥ piśācebhyo duṣṭebhyaḥ putra sarvataḥ
Jambavati said: My child, may all the forest deities protect you; my son, may they guard you on every side from beasts of prey, from evil spirits, and from wicked men.
Verse 90 (skanda.6.213.90)
शिरस्ते पातु गोविंदः कण्ठं च मधुसूदनः बाहुदेशं हृषीकेशो हृदयं दैत्यनाशनः
śiraste pātu goviṁdaḥ kaṇṭhaṁ ca madhusūdanaḥ bāhudeśaṁ hṛṣīkeśo hṛdayaṁ daityanāśanaḥ
May Govinda protect your head, Madhusudana your throat; may Hrishikesha guard your arms, and the destroyer of demons your heart.
Verse 91 (skanda.6.213.91)
जठरं पुंडरीकाक्षः कटिं पातु गदाधरः जानुनोर्युगलं कृष्णः पादौ च धरणीधरः
jaṭharaṁ puṁḍarīkākṣaḥ kaṭiṁ pātu gadādharaḥ jānunoryugalaṁ kṛṣṇaḥ pādau ca dharaṇīdharaḥ
May the lotus-eyed one protect your belly, the mace-bearer your waist; may Krishna guard both your knees, and the upholder of the earth your feet.
Verse 92 (skanda.6.213.92)
एवं संस्पृश्य हस्तेन निजेनांगानि तस्य सा समालिंग्य समाघ्राय मूर्धदेशे मुहुर्मुहुः
evaṁ saṁspṛśya hastena nijenāṁgāni tasya sā samāliṁgya samāghrāya mūrdhadeśe muhurmuhuḥ
Thus touching his limbs with her own hand, embracing him, she kissed the top of his head again and again.
Verse 93 (skanda.6.213.93)
प्रेषयामास तं पुत्रं कृतरक्षं यशस्विनी सा सर्वांतःपुरीयुक्ता निवृता तदनन्तरम्
preṣayāmāsa taṁ putraṁ kṛtarakṣaṁ yaśasvinī sā sarvāṁtaḥpurīyuktā nivṛtā tadanantaram
Having thus warded him with these protective words, the illustrious lady let her son go, and then, together with the whole women's quarters, turned back.
Verse 94 (skanda.6.213.94)
अश्रुपूर्णेक्षणा दीना निःश्वसन्ती यथोरगी तथा च भगवान्विष्णुर्यादवैः सकलैः सह
aśrupūrṇekṣaṇā dīnā niḥśvasantī yathoragī tathā ca bhagavānviṣṇuryādavaiḥ sakalaiḥ saha
Wretched, her eyes filled with tears, sighing like a serpent, she returned; and Lord Vishnu too, together with all the Yadavas—
Verse 95 (skanda.6.213.95)
प्रविष्टो द्वारकापुर्या सांबं प्रोष्य ततः परम् अश्रुपूर्णेक्षणो दीनो बलभद्रपुरःसरः
praviṣṭo dvārakāpuryā sāṁbaṁ proṣya tataḥ param aśrupūrṇekṣaṇo dīno balabhadrapuraḥsaraḥ
—having bidden Samba farewell, returned into the city of Dvaraka, his eyes filled with tears, wretched, with Balabhadra leading the way.
Verse 96 (skanda.6.213.96)
पुत्रैः पौत्रैस्तथा मित्रैर्बांधवैरपरैरपि द्वारकाया विनिष्क्रम्य सांबोऽपि द्विजसत्तमाः
putraiḥ pautraistathā mitrairbāṁdhavairaparairapi dvārakāyā viniṣkramya sāṁbo'pi dvijasattamāḥ
O foremost of brahmins, Samba too, accompanied by his sons, grandsons, friends, and other kinsmen, set out from Dvaraka—
Verse 97 (skanda.6.213.97)
संप्राप्तश्च क्रमेणाथ सिंधुसागरसंगमे यत्र योगीश्वरः साक्षादंबरीषप्रतिष्ठितः
saṁprāptaśca krameṇātha siṁdhusāgarasaṁgame yatra yogīśvaraḥ sākṣādaṁbarīṣapratiṣṭhitaḥ
—and in due course arrived at the confluence of the Sindhu river and the sea, where Yogishvara, Vishnu himself, established by Ambarisha, resides.
Verse 98 (skanda.6.213.98)
अद्यापि तिष्ठते विष्णुर्जंतूनां पापनाशनः तत्र स्नात्वा समभ्यर्च्य देवं योगीश्वरं ततः
adyāpi tiṣṭhate viṣṇurjaṁtūnāṁ pāpanāśanaḥ tatra snātvā samabhyarcya devaṁ yogīśvaraṁ tataḥ
That Vishnu, destroyer of the sins of all creatures, still resides there even today. Bathing there, and worshipping the god Yogishvara—
Verse 99 (skanda.6.213.99)
ददौ दानानि विप्रेभ्यो नानारूपाणि शक्तितः दीनांधकृपणेभ्यश्च तथैवान्येभ्य एव च
dadau dānāni viprebhyo nānārūpāṇi śaktitaḥ dīnāṁdhakṛpaṇebhyaśca tathaivānyebhya eva ca
—he gave gifts of many kinds to brahmins, according to his means, and to the wretched, the blind, the destitute, and others as well.
Verse 100 (skanda.6.213.100)
यानानि वस्त्ररत्नानि यद्यच्च येन वांछितम् स त्रिरात्रं हरेः पुत्रः स्थित्वा तत्र समाहितः
yānāni vastraratnāni yadyacca yena vāṁchitam sa trirātraṁ hareḥ putraḥ sthitvā tatra samāhitaḥ
Vehicles, garments, jewels — whatever each person desired, that he gave. That son of Hari remained there for three nights, his mind composed.
Verse 101 (skanda.6.213.101)
च्यवनस्याश्रमं पुण्यं जगामाथ ततः परम् यत्र संतिष्ठते विष्णुश्च्यवनेन प्रतिष्ठितः
cyavanasyāśramaṁ puṇyaṁ jagāmātha tataḥ param yatra saṁtiṣṭhate viṣṇuścyavanena pratiṣṭhitaḥ
Thereafter he went on to the sacred hermitage of Chyavana, where Vishnu, established by Chyavana himself, resides.
Verse 102 (skanda.6.213.102)
सिंधोस्तटे च पुण्ये च सर्वपातकनाशनः तत्रापि विप्रमुख्येभ्यो ददौ दानानि यादवः
siṁdhostaṭe ca puṇye ca sarvapātakanāśanaḥ tatrāpi vipramukhyebhyo dadau dānāni yādavaḥ
There too, on that sacred, sin-destroying bank of the Sindhu, that Yadava gave gifts to the foremost brahmins.
Verse 103 (skanda.6.213.103)
वांछितानि यथोक्तानि शास्त्रदृष्टेन कर्मणा तत्रापि संयतः सांब स स्थित्वा श्रद्धयान्वितः
vāṁchitāni yathoktāni śāstradṛṣṭena karmaṇā tatrāpi saṁyataḥ sāṁba sa sthitvā śraddhayānvitaḥ
He gave whatever gifts were desired, according to the procedure laid down in scripture; there too Samba remained, self-restrained and filled with faith.
Verse 104 (skanda.6.213.104)
त्रिरात्रं प्रजगामाथ स्नात्वा सिंधूदके शुभे ततस्तु पुष्करादीनि समुद्दिश्य शनैः शनैः
trirātraṁ prajagāmātha snātvā siṁdhūdake śubhe tatastu puṣkarādīni samuddiśya śanaiḥ śanaiḥ
Having spent three nights there and bathed in the auspicious waters of the Sindhu, he then made his way slowly onward, toward Pushkara and the other fords.
Verse 105 (skanda.6.213.105)
पुष्करावासिनं देवं ध्यायमानो ह्यहर्निशम् स तु पुष्करं प्राप्य क्रमेण यदुसत्तमः
puṣkarāvāsinaṁ devaṁ dhyāyamāno hyaharniśam sa tu puṣkaraṁ prāpya krameṇa yadusattamaḥ
Meditating day and night on the god who dwells in Pushkara, that foremost of the Yadus in due course reached Pushkara.
Verse 106 (skanda.6.213.106)
पुण्ये कुण्डजले स्नातः संतर्प्य पितृदेवताः सप्तम्यां सूर्यवारेण गृहीत्वाथ फलानि च
puṇye kuṇḍajale snātaḥ saṁtarpya pitṛdevatāḥ saptamyāṁ sūryavāreṇa gṛhītvātha phalāni ca
Bathing in the sacred waters of that pool, and offering libations to the ancestors and gods, on the seventh day, on a Sunday, taking fruits in hand—
Verse 107 (skanda.6.213.107)
गतः संतिष्ठते यत्र देवो वै विष्णुसूचितः पूजयित्वा ततो भक्त्या देवं कुहरवासिनम्
gataḥ saṁtiṣṭhate yatra devo vai viṣṇusūcitaḥ pūjayitvā tato bhaktyā devaṁ kuharavāsinam
—he went to where that god, pointed out by Vishnu, dwelt, and with devotion worshipped the god called Kuharavasin.
Verse 108 (skanda.6.213.108)
वस्त्रानुलेपनैर्धूपैर्नैवेद्यैस्तु पृथग्विधैः ततः प्रदक्षिणाश्चक्रे फलहस्तः शनैःशनैः
vastrānulepanairdhūpairnaivedyaistu pṛthagvidhaiḥ tataḥ pradakṣiṇāścakre phalahastaḥ śanaiḥśanaiḥ
With garments, unguents, incense, and offerings of many kinds, he worshipped, then, holding fruit in hand, slowly began his circumambulations.
Verse 109 (skanda.6.213.109)
प्रपठन्सूर्यगायत्रीं श्रद्धया परया युतः यथायथा करोत्येष रवेस्तस्य प्रदक्षिणाम्
prapaṭhansūryagāyatrīṁ śraddhayā parayā yutaḥ yathāyathā karotyeṣa ravestasya pradakṣiṇām
Filled with the deepest faith, reciting the Surya-gayatri, as he made each circuit of the sun-god's shrine—
Verse 110 (skanda.6.213.110)
तथातथा च संयाति तस्य कुष्ठं द्विजोत्तमाः तत्र क्षणेऽभवत्तस्य चित्ते सांबस्य धीमतः
tathātathā ca saṁyāti tasya kuṣṭhaṁ dvijottamāḥ tatra kṣaṇe'bhavattasya citte sāṁbasya dhīmataḥ
—O best of brahmins, so did his leprosy correspondingly recede. In that very moment, this thought arose in the wise Samba's mind—
Verse 111 (skanda.6.213.111)
मुक्तोऽहं कुष्ठरोगेण निर्विकल्पं द्विजोत्तमाः
mukto'haṁ kuṣṭharogeṇa nirvikalpaṁ dvijottamāḥ
O best of brahmins — I am now, without any doubt, freed from my leprosy.
Verse 112 (skanda.6.213.112)
ततश्च सहितं तेन यत्किंचित्तत्र चागतम् हस्त्यश्वरथरत्नाढ्यं तत्सर्वं भक्तिपूर्वकम्
tataśca sahitaṁ tena yatkiṁcittatra cāgatam hastyaśvaratharatnāḍhyaṁ tatsarvaṁ bhaktipūrvakam
Then, whatever he had brought along with him there — elephants, horses, chariots, and jewels in abundance — all of it, with devotion—
Verse 113 (skanda.6.213.113)
नागराणां ददौ सर्वं तथान्यद्ग्रामपंचकम् सांबाऽऽदित्यं प्रतिष्ठाप्य ततः संप्रस्थितो गृहम्
nāgarāṇāṁ dadau sarvaṁ tathānyadgrāmapaṁcakam sāṁbā''dityaṁ pratiṣṭhāpya tataḥ saṁprasthito gṛham
—he gave entirely to the Nagara brahmins, along with five other villages; then, having installed the image of Sambaditya, he set out for home.
Verse 114 (skanda.6.213.114)
किंचिदुर्वरितं यच्च तत्सर्वं भक्तिसंयुतम् प्रददौ सूर्यविप्रेभ्यः पूजयित्वा दिवाकरम्
kiṁcidurvaritaṁ yacca tatsarvaṁ bhaktisaṁyutam pradadau sūryaviprebhyaḥ pūjayitvā divākaram
Whatever little remained, he gave, with devotion, to the sun-priests, after worshipping the sun-god.
Verse 115 (skanda.6.213.115)
अष्टौ वाजिसहस्राणि नागानां च शतत्रयम् रथानां षट्शतान्येव अश्वैर्युक्तानि वाजिभिः अनंतानि च रत्नानि दत्त्वा सांबो गृहं गतः
aṣṭau vājisahasrāṇi nāgānāṁ ca śatatrayam rathānāṁ ṣaṭśatānyeva aśvairyuktāni vājibhiḥ anaṁtāni ca ratnāni dattvā sāṁbo gṛhaṁ gataḥ
Giving eight thousand horses, three hundred elephants, six hundred chariots yoked with steeds, and countless jewels, Samba returned home.
Verse 116 (skanda.6.213.116)
य एतत्पठते भक्त्या सांबाख्यानमनुत्तमम् शृणोति वाऽन्वये तस्य न कुष्ठं संप्रजायते
ya etatpaṭhate bhaktyā sāṁbākhyānamanuttamam śṛṇoti vā'nvaye tasya na kuṣṭhaṁ saṁprajāyate
Whoever reads or hears this unsurpassed account of Samba with devotion shall never have leprosy arise in his lineage.
Verse 117 (skanda.6.213.117)
सूत उवाच एतद्वः सर्वमाख्यातं विश्वामित्रीयमुत्तमम् चतुर्थं च पुण्यतीर्थं स्त्रीणां चैव शुभावहम्
sūta uvāca etadvaḥ sarvamākhyātaṁ viśvāmitrīyamuttamam caturthaṁ ca puṇyatīrthaṁ strīṇāṁ caiva śubhāvaham
Suta said: I have now told you this supreme greatness connected with Vishvamitra, and this fourth sacred ford, auspicious for women as well.