Skip to main content

Nagara Khanda · Chapter 274

How the Linga of Durvasa Came to Be Called Dushileshvara

Chapter 273All chaptersChapter 275

Verse 1 (skanda.6.274.1)

सूत उवाच तथान्यदपि तत्रास्ति दुर्वासःस्थापितं पुरा तल्लिंगं देवदेवस्य त्रिनेत्रस्य महात्मनः

sūta uvāca tathānyadapi tatrāsti durvāsaḥsthāpitaṁ purā talliṁgaṁ devadevasya trinetrasya mahātmanaḥ

Suta said: There is also, in that place, another linga, established long ago by Durvasa — that linga of the great three-eyed god of gods.

Verse 2 (skanda.6.274.2)

चैत्रमासि नरो यस्तु तमाराधयते द्विजाः नृत्यगीतप्रवाद्यैश्च त्रिकालं विहितक्षणः स नूनं तत्प्रसादेन गन्धर्वाधिपतिर्भवेत् १

caitramāsi naro yastu tamārādhayate dvijāḥ nṛtyagītapravādyaiśca trikālaṁ vihitakṣaṇaḥ sa nūnaṁ tatprasādena gandharvādhipatirbhavet 1

O brahmins, whatever man worships him in the month of Chaitra, three times daily, with dance, song and music, at the appointed hours — he surely becomes, by that god's grace, lord of the gandharvas.

Verse 3 (skanda.6.274.3)

ऋषय ऊचुः दुर्वासा नामकश्चायं केनायं स्थापितो हरः कस्मिन्काले महाभाग सर्वं नो विस्तराद्वद

ṛṣaya ūcuḥ durvāsā nāmakaścāyaṁ kenāyaṁ sthāpito haraḥ kasminkāle mahābhāga sarvaṁ no vistarādvada

The sages said: This one called Durvasa — by whom was this Hara established, and at what time? O most fortunate one, tell us all of this in detail.

Verse 4 (skanda.6.274.4)

सूत उवाच आसीत्पुरा निंबशुचो वैदिशे च पुरोत्तमे

sūta uvāca āsītpurā niṁbaśuco vaidiśe ca purottame

Suta said: There once lived, in the excellent city of Vaidisha, one named Nimbashuca.

Verse 5 (skanda.6.274.5)

स च पूजयते लिंगं किंचिन्मठपतिः स्थितः स यत्किंचिदवाप्नोति वस्त्राद्यं च तथा परम्

sa ca pūjayate liṁgaṁ kiṁcinmaṭhapatiḥ sthitaḥ sa yatkiṁcidavāpnoti vastrādyaṁ ca tathā param

He worshipped a certain linga, established as head of a monastery; whatever he received — garments and other things...

Verse 6 (skanda.6.274.6)

माहेश्वरस्य लोकस्य विक्रीणीते ततस्ततः ततो गृह्णाति नित्यं स हेम मूल्येन तस्य च

māheśvarasya lokasya vikrīṇīte tatastataḥ tato gṛhṇāti nityaṁ sa hema mūlyena tasya ca

...from the community of Shaiva devotees, that he would sell off here and there, and then constantly take gold in exchange for it.

Verse 7 (skanda.6.274.7)

न करोति व्ययं तस्य केवलं संचये रतः ततः कालेन महता मंजूषाऽस्य निरर्गला जाता हेममयी विप्राः कार्पण्यनिरतस्य च

na karoti vyayaṁ tasya kevalaṁ saṁcaye rataḥ tataḥ kālena mahatā maṁjūṣā'sya nirargalā jātā hemamayī viprāḥ kārpaṇyaniratasya ca

He would spend none of it, being devoted only to hoarding; then, after a long time, O brahmins, a great overflowing chest of gold accumulated for that miserly man.

Verse 8 (skanda.6.274.8)

अथ संस्थाप्य भूमध्ये मंजूषां तां प्रपूरिताम् करोति व्यवहारं स कक्षां तां नैव मुंचति

atha saṁsthāpya bhūmadhye maṁjūṣāṁ tāṁ prapūritām karoti vyavahāraṁ sa kakṣāṁ tāṁ naiva muṁcati

Then, having placed that filled chest in the ground, he would conduct his transactions, yet never let go of that private chamber.

Verse 9 (skanda.6.274.9)

कदाचिद्देवपूजायां सोऽपि ब्राह्मणसत्तमाः विश्वासं नैव निर्याति कस्यचिच्च कथंचन

kadāciddevapūjāyāṁ so'pi brāhmaṇasattamāḥ viśvāsaṁ naiva niryāti kasyacicca kathaṁcana

O foremost of brahmins, even during the worship of the god, he never went out of his sight or gave anyone any trust at all.

Verse 10 (skanda.6.274.10)

कस्यचित्त्वथ कालस्य परवित्तापहारकः अलक्षद्ब्राह्मणस्तच्च दुःशीलाख्यो व्यचिंतयत्

kasyacittvatha kālasya paravittāpahārakaḥ alakṣadbrāhmaṇastacca duḥśīlākhyo vyaciṁtayat

After some time, a brahmin who was a stealer of others' wealth, named Dushila, noticed this and thought.

Verse 11 (skanda.6.274.11)

ततः शिष्यो भविष्यामि विश्वासार्थं दुरात्मनः सुदीनैः कृपणैर्वाक्यैश्चाटुकारैः पृथग्विधैः

tataḥ śiṣyo bhaviṣyāmi viśvāsārthaṁ durātmanaḥ sudīnaiḥ kṛpaṇairvākyaiścāṭukāraiḥ pṛthagvidhaiḥ

'I shall become the disciple of this wicked-hearted man, to win his trust, with humble, piteous words and various kinds of flattery.'

Verse 12 (skanda.6.274.12)

आलस्यं च दिवानक्तं साधयिष्याम्यसंशयम् अन्यस्मिन्नहनि प्राप्ते दृष्ट्वा तं मठमध्यगम्

ālasyaṁ ca divānaktaṁ sādhayiṣyāmyasaṁśayam anyasminnahani prāpte dṛṣṭvā taṁ maṭhamadhyagam

'I shall carry out this deceit, day and night, without doubt.' On another day, having seen him seated in the midst of the monastery...

Verse 13 (skanda.6.274.13)

ततः समीपमगमद्दंडाकारं प्रणम्य च अब्रवीत्प्रांजलिर्भूत्वा विनयावनतः स्थितः

tataḥ samīpamagamaddaṁḍākāraṁ praṇamya ca abravītprāṁjalirbhūtvā vinayāvanataḥ sthitaḥ

...he went near him, and, bowing full-length like a staff, standing humbly with joined palms, he spoke.

Verse 14 (skanda.6.274.14)

भगवंस्ते प्रभावोऽद्य तपसा वै मया श्रुतः

bhagavaṁste prabhāvo'dya tapasā vai mayā śrutaḥ

'O lord, I have today heard of your power, through your austerity.'

Verse 15 (skanda.6.274.15)

यदन्यस्तापसो नास्ति ईदृशोऽत्र धरातले तेनाहं दूरतः प्राप्तो वैराग्येण समन्वितः

yadanyastāpaso nāsti īdṛśo'tra dharātale tenāhaṁ dūrataḥ prāpto vairāgyeṇa samanvitaḥ

'Since there is no other ascetic like you upon this earth, I have come from afar, filled with dispassion.'

Verse 16 (skanda.6.274.16)

संसारासारतां ज्ञात्वा जन्ममृत्युजरात्मिकाम् अर्थात्स्वप्नप्रतीकाशं यौवनं च नृणा मिह

saṁsārāsāratāṁ jñātvā janmamṛtyujarātmikām arthātsvapnapratīkāśaṁ yauvanaṁ ca nṛṇā miha

'Knowing the essencelessness of worldly existence, consisting of birth, death, and old age; and that youth for men here is truly like a dream...'

Verse 17 (skanda.6.274.17)

यद्वत्पर्वतसंजाता नदी च क्षणभंगुरा पुत्राः कलत्राणि च वा ये चान्ये बांधवादयः

yadvatparvatasaṁjātā nadī ca kṣaṇabhaṁgurā putrāḥ kalatrāṇi ca vā ye cānye bāṁdhavādayaḥ

'...like a river born of the mountains, momentary and fleeting; and sons, wives, and other kinsmen as well...'

Verse 18 (skanda.6.274.18)

ते सर्वे च परिज्ञेया यथा पाप समागमाः तत्संसारसमुद्रस्य तारणार्थं ब्रवीहि मे

te sarve ca parijñeyā yathā pāpa samāgamāḥ tatsaṁsārasamudrasya tāraṇārthaṁ bravīhi me

'...all of these are to be recognized as sinful attachments — tell me, for the sake of crossing this ocean of worldly existence...'

Verse 19 (skanda.6.274.19)

उपायं कंचिदद्यैव उपदेशे व्यवस्थितम् तरामि येन संसारं प्रसादात्तव सुव्रत

upāyaṁ kaṁcidadyaiva upadeśe vyavasthitam tarāmi yena saṁsāraṁ prasādāttava suvrata

'...some means, established in instruction, this very day, by which, O virtuous one, by your grace, I may cross over worldly existence.'

Verse 20 (skanda.6.274.20)

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा रोमांचित तनूरुहः ज्ञात्वा माहेश्वरः कोऽयं चिंतावान्समुपस्थितः

tasya tadvacanaṁ śrutvā romāṁcita tanūruhaḥ jñātvā māheśvaraḥ ko'yaṁ ciṁtāvānsamupasthitaḥ

Hearing his words, his body-hairs bristling with joy, and thinking 'What a devotee of Maheshvara is this!', he became filled with concern for his welfare.

Verse 21 (skanda.6.274.21)

यथा ब्रवीषि धन्योऽसि यस्य ते मतिरीदृशी तारुण्ये वर्तमानस्य सुकुमारस्य चैव हि

yathā bravīṣi dhanyo'si yasya te matirīdṛśī tāruṇye vartamānasya sukumārasya caiva hi

'As you speak, you are blessed indeed, whose mind is such as this, being still in youth and so delicate.'

Verse 22 (skanda.6.274.22)

तारुण्ये वर्तमानो यः शांतः सोऽत्र निगद्यते धातुषु क्षीयमाणेषु शमः कस्य न जायते

tāruṇye vartamāno yaḥ śāṁtaḥ so'tra nigadyate dhātuṣu kṣīyamāṇeṣu śamaḥ kasya na jāyate

'One who is at peace while still in youth — he is truly to be praised here. When the bodily elements themselves decay, who does not attain peace then?'

Verse 23 (skanda.6.274.23)

यद्येवं सुविरक्तिः स्यात्संसारोपरि संस्थिता समाराधय देवेशं शंकरं शशिशेखरम्

yadyevaṁ suviraktiḥ syātsaṁsāropari saṁsthitā samārādhaya deveśaṁ śaṁkaraṁ śaśiśekharam

'If such is your firm dispassion, established above worldly life, then worship the lord of gods, Shankara, the moon-crested one.'

Verse 24 (skanda.6.274.24)

नान्यथा घोरजाप्येन तीर्यते भवसागरः मया सम्यक्परिज्ञातमेतच्छास्त्रसमागमात्

nānyathā ghorajāpyena tīryate bhavasāgaraḥ mayā samyakparijñātametacchāstrasamāgamāt

'Not otherwise, by any terrible recitation, can the ocean of existence be crossed. This I have rightly learned through the study of scripture.'

Verse 25 (skanda.6.274.25)

शूद्रो वा यदि वा विप्रो म्लेछो वा पापकृन्नरः शिवदीक्षासमोपेतः पुष्पमेकं तु यो न्यसैत्

śūdro vā yadi vā vipro mlecho vā pāpakṛnnaraḥ śivadīkṣāsamopetaḥ puṣpamekaṁ tu yo nyasait

'Whether a shudra, a brahmin, a mleccha, or a sinful man — whoever, having received Shiva-initiation, offers even a single flower...'

Verse 26 (skanda.6.274.26)

षडक्षरेण मंत्रेण लिंगस्योपरि भक्तितः स तां गतिमवाप्नोति यांयां यांतीह यज्विनः

ṣaḍakṣareṇa maṁtreṇa liṁgasyopari bhaktitaḥ sa tāṁ gatimavāpnoti yāṁyāṁ yāṁtīha yajvinaḥ

'...upon the linga with devotion, using the six-syllable mantra, he obtains that very destination which sacrificers here attain.'

Verse 27 (skanda.6.274.27)

यो ददाति प्रभक्त्या च शिवदीक्षान्विताय च वस्त्रोपानहकौपीनं स यज्ञैः किं करिष्यति

yo dadāti prabhaktyā ca śivadīkṣānvitāya ca vastropānahakaupīnaṁ sa yajñaiḥ kiṁ kariṣyati

'Whoever gives, with deep devotion, garments, sandals, and a loincloth to one who has received Shiva-initiation — what use has he for sacrifices?'

Verse 28 (skanda.6.274.28)

तच्छ्रुत्वा चरणौ तस्य दुःशीलोऽसौ तदाऽऽददे विन्यस्य स्वशिर स्ताभ्यां ततोवाक्यमुवाच ह

tacchrutvā caraṇau tasya duḥśīlo'sau tadā''dade vinyasya svaśira stābhyāṁ tatovākyamuvāca ha

Hearing this, Dushila then seized his feet, placed his own head upon them, and then spoke.

Verse 29 (skanda.6.274.29)

शिवदीक्षाप्रमाणेन प्रसादं कुरु मे प्रभो शुश्रूषां येन ते नित्यं प्रकरोमि समाहितः

śivadīkṣāpramāṇena prasādaṁ kuru me prabho śuśrūṣāṁ yena te nityaṁ prakaromi samāhitaḥ

'O lord, show me grace by the rite of Shiva-initiation, so that I may ever, with focused mind, render you service.'

Verse 30 (skanda.6.274.30)

ततोऽसौ तापसो विप्राश्चिंतयामास चेतमि दक्षोऽयं दृश्यते कोऽपि पुमांश्चैव समागतः

tato'sau tāpaso viprāściṁtayāmāsa cetami dakṣo'yaṁ dṛśyate ko'pi pumāṁścaiva samāgataḥ

O brahmins, then that ascetic thought in his mind: 'This capable man who has come here seems to be someone worthy.'

Verse 31 (skanda.6.274.31)

ममास्ति नापरः शिष्यस्तस्मादेनं करोम्यहम् ततोऽब्रवीत्करे गृह्य यद्येवं वत्स मे समम् समयं कुरु येन त्वां दीक्षयाम्यद्य चैव हि

mamāsti nāparaḥ śiṣyastasmādenaṁ karomyaham tato'bravītkare gṛhya yadyevaṁ vatsa me samam samayaṁ kuru yena tvāṁ dīkṣayāmyadya caiva hi

'I have no other disciple; therefore let me make him one.' Then, taking his hand, he said: 'If it is so, my child, make an agreement with me, so that I may initiate you this very day.'

Verse 32 (skanda.6.274.32)

त्वया कुटीरकं कार्यं मठस्यास्य विदूरतः प्रवेशो नैव कार्यस्तु ममात्रास्तं गते रवौ

tvayā kuṭīrakaṁ kāryaṁ maṭhasyāsya vidūrataḥ praveśo naiva kāryastu mamātrāstaṁ gate ravau

'You must build yourself a small hut some distance from this monastery; you must never enter here after sunset, in my absence.'

Verse 33 (skanda.6.274.33)

दुःशील उवाच तवादेशः प्रमाणं मे केवलं तापसोत्तम किं मठेन करिष्यामि विशेषाद्रा त्रिसंगमे

duḥśīla uvāca tavādeśaḥ pramāṇaṁ me kevalaṁ tāpasottama kiṁ maṭhena kariṣyāmi viśeṣādrā trisaṁgame

Dushila said: 'O best of ascetics, your command alone is my rule; what use have I for the monastery, especially at nightfall?'

Verse 34 (skanda.6.274.34)

यः शिष्यो गुरुवाक्यं तु न करोति यथोदितम् तस्य व्रतं च तद्व्यर्थं नरकं च ततः परम्

yaḥ śiṣyo guruvākyaṁ tu na karoti yathoditam tasya vrataṁ ca tadvyarthaṁ narakaṁ ca tataḥ param

'Whatever disciple does not do as his guru's word directs — his vow becomes futile, and hell follows thereafter.'

Verse 35 (skanda.6.274.35)

तच्छ्रुत्वा तुष्टिमापन्नः शिवदीक्षां ततो ददौ तस्मै विनययुक्ताय तदा निंबशुचो मुनिः

tacchrutvā tuṣṭimāpannaḥ śivadīkṣāṁ tato dadau tasmai vinayayuktāya tadā niṁbaśuco muniḥ

Hearing this, pleased, the sage Nimbashuca then gave Shiva-initiation to that humble one.

Verse 36 (skanda.6.274.36)

ततःप्रभृति सोऽतीव तस्य शुश्रूषणे रतः रंजयामास तच्चित्तं परिचर्यापरायणः

tataḥprabhṛti so'tīva tasya śuśrūṣaṇe rataḥ raṁjayāmāsa taccittaṁ paricaryāparāyaṇaḥ

From then on he became utterly devoted to serving him, delighting his mind, given wholly to attendance upon him.

Verse 37 (skanda.6.274.37)

मनसा चिन्तयानस्तु तन्मात्रार्थं दिनेदिने न च्छिद्रं वीक्षते किंचिद्वीक्षमाणोऽपि यत्नतः

manasā cintayānastu tanmātrārthaṁ dinedine na cchidraṁ vīkṣate kiṁcidvīkṣamāṇo'pi yatnataḥ

Yet, thinking day by day only of that hidden gold, he found, despite watching diligently, no opening at all.

Verse 38 (skanda.6.274.38)

शैवोऽपि च स कक्ष्यां तां तां मात्रां हेमसंभवाम् कथंचिन्मोक्षते भूमौ भोज्ये देवार्चनेऽपि न

śaivo'pi ca sa kakṣyāṁ tāṁ tāṁ mātrāṁ hemasaṁbhavām kathaṁcinmokṣate bhūmau bhojye devārcane'pi na

For the Shaiva ascetic never, for any reason, let go of that store of gold in the ground — not even for a meal, nor even for the worship of the god.

Verse 39 (skanda.6.274.39)

ततोऽसौ चिन्तयामास दुःशीलो निजचेतसि मठे तावत्प्रवेशोऽस्ति नैव रात्रौ कथंचन

tato'sau cintayāmāsa duḥśīlo nijacetasi maṭhe tāvatpraveśo'sti naiva rātrau kathaṁcana

Then Dushila thought in his own mind: 'Entry into the monastery at night is never permitted to me at all.'

Verse 40 (skanda.6.274.40)

सूर्यास्तमानवेलायां यत्प्रयच्छति तत्क्षणात् परिघं सुदृढं पापस्तत्करोमि च किं पुनः

sūryāstamānavelāyāṁ yatprayacchati tatkṣaṇāt parighaṁ sudṛḍhaṁ pāpastatkaromi ca kiṁ punaḥ

'At the time of sunset, whatever precaution that sinner then puts in place — a most sturdy bolt — what then can I do?'

Verse 41 (skanda.6.274.41)

मठोऽयं सुशिलाबद्धो नैव खातं प्रजायते तुंगत्वान्न प्रवेशः स्यादुपायैर्विविधैः परैः

maṭho'yaṁ suśilābaddho naiva khātaṁ prajāyate tuṁgatvānna praveśaḥ syādupāyairvividhaiḥ paraiḥ

'This monastery is built of solid stone; no tunnel can be dug through it. Being so tall, no entry is possible even by various other means.'

Verse 42 (skanda.6.274.42)

तत्किं विषं प्रयच्छामि शस्त्रैर्व्यापादयामि किम् दिवापि पशुमारेण पंचत्वं वा नयामि किम्

tatkiṁ viṣaṁ prayacchāmi śastrairvyāpādayāmi kim divāpi paśumāreṇa paṁcatvaṁ vā nayāmi kim

'Shall I then give him poison? Shall I kill him with weapons? Or shall I bring about his death by day, as one slaughters an animal?'

Verse 43 (skanda.6.274.43)

एवं चिन्तयतस्तस्य प्रावृट्काल उपस्थितः श्रावणस्यासिते पक्षे कर्कटस्थे दिवाकरे

evaṁ cintayatastasya prāvṛṭkāla upasthitaḥ śrāvaṇasyāsite pakṣe karkaṭasthe divākare

While he was thus thinking, the rainy season arrived, in the dark fortnight of Shravana, when the sun stood in Cancer.

Verse 44 (skanda.6.274.44)

प्राप्तो महेश्वरस्तस्य कोऽपि तत्र धनी द्रुतम् तेनोक्तं प्रणिपत्योच्चैः करिष्यामि पवित्रकम्

prāpto maheśvarastasya ko'pi tatra dhanī drutam tenoktaṁ praṇipatyoccaiḥ kariṣyāmi pavitrakam

There came to that great ascetic some wealthy man, in haste; bowing low, he said: 'I wish to perform a purification rite.'

Verse 45 (skanda.6.274.45)

चतुर्द्दश्यामहं स्वामिन्यद्यादेशो भवेत्तव यद्यागच्छसि मे ग्रामं प्रसादेन सम न्वितः

caturddaśyāmahaṁ svāminyadyādeśo bhavettava yadyāgacchasi me grāmaṁ prasādena sama nvitaḥ

'O lord, on the fourteenth tithi, if it be your command, and if you would come to my village, graciously, as my guest...'

Verse 46 (skanda.6.274.46)

सूत उवाच तच्छ्रुत्वा तुष्टिमापन्नस्ततो निंबशुचो मुनिः तथेति चैवमुक्त्वा तं प्रेषयामास तत्क्षणात्

sūta uvāca tacchrutvā tuṣṭimāpannastato niṁbaśuco muniḥ tatheti caivamuktvā taṁ preṣayāmāsa tatkṣaṇāt

Suta said: Hearing this, the sage Nimbashuca, pleased, said 'so be it,' and then sent him off at once.

Verse 47 (skanda.6.274.47)

आगमिष्याम्यहं काले स्वशिष्येण समन्वितः करिष्यामि परं श्रेयस्तव वत्स न संशयः

āgamiṣyāmyahaṁ kāle svaśiṣyeṇa samanvitaḥ kariṣyāmi paraṁ śreyastava vatsa na saṁśayaḥ

'I shall come at the appointed time, together with my disciple; I shall surely bring about the highest good for you, my child.'

Verse 48 (skanda.6.274.48)

अथ काले तु संप्राप्ते चिन्तयित्वा प्रभातिकम् प्रभातसमये प्राप्ते स शैवः प्रस्थितस्तदा दुःशीलेन समायुक्तः संप्रहृष्टतनूरुहः

atha kāle tu saṁprāpte cintayitvā prabhātikam prabhātasamaye prāpte sa śaivaḥ prasthitastadā duḥśīlena samāyuktaḥ saṁprahṛṣṭatanūruhaḥ

Then, when the time came, having prepared for the morning rites, when dawn arrived, that Shaiva ascetic set out, accompanied by Dushila, his body-hairs bristling with joy.

Verse 49 (skanda.6.274.49)

ततो वै गच्छमानस्य तस्य मार्गे व्यवस्थिता पुण्या नदी सुविख्याता मुरला सागरंगमा

tato vai gacchamānasya tasya mārge vyavasthitā puṇyā nadī suvikhyātā muralā sāgaraṁgamā

Then, as he went along, there stood upon the road a sacred, well-known river named Murala, flowing to the sea.

Verse 50 (skanda.6.274.50)

स तां दृष्ट्वाऽब्रवीद्वाक्यं वत्स शिष्य करोम्यहम् भवता सह देवार्चां मुरलायां स्थिरो भव

sa tāṁ dṛṣṭvā'bravīdvākyaṁ vatsa śiṣya karomyaham bhavatā saha devārcāṁ muralāyāṁ sthiro bhava

Seeing it, he said: 'My child, my disciple, I shall perform the worship of the god together with you; remain steady here on the Murala.'

Verse 51 (skanda.6.274.51)

बाढमित्येव स प्रोक्त्वा संस्थितोऽस्यास्तटे शुभे सोऽपि निंबशुचस्तस्य रंजितः सर्वदा गुणैः

bāḍhamityeva sa proktvā saṁsthito'syāstaṭe śubhe so'pi niṁbaśucastasya raṁjitaḥ sarvadā guṇaiḥ

Saying only 'So be it,' he remained on that auspicious bank; and Nimbashuca too was ever pleased by his virtues.

Verse 52 (skanda.6.274.52)

सुशिष्यं तं परिज्ञाय विश्वासं परमं गतः स्थगितां तां समादाय हेममात्रासमुद्भवाम्

suśiṣyaṁ taṁ parijñāya viśvāsaṁ paramaṁ gataḥ sthagitāṁ tāṁ samādāya hemamātrāsamudbhavām

Knowing him to be a good disciple, he came to place the utmost trust in him; taking out that covered bundle made of a measure of gold...

Verse 53 (skanda.6.274.53)

जागेश्वरसमोपेतां स कन्थां व्याक्षिपत्क्षितौ पुरीषोत्सर्गकार्येण ततस्तोकांतरं गतः

jāgeśvarasamopetāṁ sa kanthāṁ vyākṣipatkṣitau purīṣotsargakāryeṇa tatastokāṁtaraṁ gataḥ

...together with the Jageshvara, he spread the patched garment upon the ground, and then went a little distance away to relieve himself.

Verse 54 (skanda.6.274.54)

यावच्चादर्शनं प्राप्तो वेतसैः परिवारितः तावन्मात्रां समादाय दुःशीलः प्रस्थितो द्रुतम् उत्तरां दिशमाश्रित्य प्रहृष्टेनांतरात्मना

yāvaccādarśanaṁ prāpto vetasaiḥ parivāritaḥ tāvanmātrāṁ samādāya duḥśīlaḥ prasthito drutam uttarāṁ diśamāśritya prahṛṣṭenāṁtarātmanā

As soon as he had passed out of sight, surrounded by reed-bushes, Dushila swiftly took that measure of gold and set off at once toward the north, his inmost self filled with joy.

Verse 55 (skanda.6.274.55)

अथासौ चागतो यावद्दुःशीलं नैव पश्यति केवलं दृश्यते कन्था जागेश्वरसमन्विता

athāsau cāgato yāvadduḥśīlaṁ naiva paśyati kevalaṁ dṛśyate kanthā jāgeśvarasamanvitā

Then, when he returned, he did not see Dushila at all; only the patched garment, together with the Jageshvara, was to be seen.

Verse 56 (skanda.6.274.56)

ततः शीघ्रतरं शौचं किञ्चित्कृत्वा सुदुर्मनाः विनैवाचमनं प्राप्तः सा कन्था यत्र तिष्ठति

tataḥ śīghrataraṁ śaucaṁ kiñcitkṛtvā sudurmanāḥ vinaivācamanaṁ prāptaḥ sā kanthā yatra tiṣṭhati

Then, having very quickly finished his purification, deeply troubled, he came, without even performing the sipping-rite, to where that garment lay.

Verse 57 (skanda.6.274.57)

यावन्मात्राविहीनां च ततो ज्ञात्वा च तां हृताम् तेन शिष्येण मूर्च्छाढ्यो निपपात महीतले

yāvanmātrāvihīnāṁ ca tato jñātvā ca tāṁ hṛtām tena śiṣyeṇa mūrcchāḍhyo nipapāta mahītale

When he saw it bereft of the gold, and realized it had been stolen by that disciple, overcome with fainting, he fell to the ground.

Verse 58 (skanda.6.274.58)

ततश्च चेतनां प्राप्य कृच्छ्राच्चोत्थाय तत्क्षणात् शिलायां ताडयामास निजांगानि शिरस्तथा

tataśca cetanāṁ prāpya kṛcchrāccotthāya tatkṣaṇāt śilāyāṁ tāḍayāmāsa nijāṁgāni śirastathā

Then, regaining consciousness, having risen with difficulty, he struck his own limbs and head against a stone.

Verse 59 (skanda.6.274.59)

हा हतोऽस्मि विनष्टोऽस्मि मुष्टस्तेन दुरात्मना किं करोमि क्व गच्छामि कथं तं वीक्षयाम्यहम्

hā hato'smi vinaṣṭo'smi muṣṭastena durātmanā kiṁ karomi kva gacchāmi kathaṁ taṁ vīkṣayāmyaham

'Alas, I am slain, I am ruined, robbed by that wicked-hearted one! What shall I do, where shall I go, how shall I ever set eyes on him again?'

Verse 60 (skanda.6.274.60)

ततस्तु पदवीं वीक्ष्य तस्य तां चलितो ध्रुवम् वृद्ध भावात्परिश्रांतो वावृत्य स मठं गतः

tatastu padavīṁ vīkṣya tasya tāṁ calito dhruvam vṛddha bhāvātpariśrāṁto vāvṛtya sa maṭhaṁ gataḥ

Then, seeing his surely departed footprints, exhausted from old age, he turned back and returned to the monastery.

Verse 61 (skanda.6.274.61)

दुःशीलोऽपि समादाय मात्रां स्थानांतरं गतः ततस्तेन सुवर्णेन व्यवहारान्करोति सः

duḥśīlo'pi samādāya mātrāṁ sthānāṁtaraṁ gataḥ tatastena suvarṇena vyavahārānkaroti saḥ

Dushila too, having taken that gold, went to another place; and with that gold he began to conduct his own affairs.

Verse 62 (skanda.6.274.62)

ततो गृहस्थतां प्राप्तः कृतदारपरिग्रहः वृद्धभावं समापन्नः संतानेन विवर्जितः

tato gṛhasthatāṁ prāptaḥ kṛtadāraparigrahaḥ vṛddhabhāvaṁ samāpannaḥ saṁtānena vivarjitaḥ

Then he entered the householder's life, took a wife, and, having reached old age, remained without offspring.

Verse 63 (skanda.6.274.63)

कस्यचित्त्वथ कालस्य तीर्थयात्रापरायणः भार्यया सहितो विप्रश्चमत्कारपुरं गतः

kasyacittvatha kālasya tīrthayātrāparāyaṇaḥ bhāryayā sahito vipraścamatkārapuraṁ gataḥ

After some time, that brahmin, devoted to pilgrimage, together with his wife, went to Chamatkarapura.

Verse 64 (skanda.6.274.64)

स्नात्वा तीर्थेषु सर्वेषु देवतायतनेषु च भ्रममाणेन संदृष्टो दुर्वासा नाम सन्मुनिः

snātvā tīrtheṣu sarveṣu devatāyataneṣu ca bhramamāṇena saṁdṛṣṭo durvāsā nāma sanmuniḥ

Having bathed at all the sacred tirthas and shrines, while wandering about, he came upon the good sage named Durvasa.

Verse 65 (skanda.6.274.65)

निजदेवस्य सद्भक्त्या नृत्यगीतपरायणः तं च दृष्ट्वा नमस्कृत्य वाक्यमेतदुवाच सः

nijadevasya sadbhaktyā nṛtyagītaparāyaṇaḥ taṁ ca dṛṣṭvā namaskṛtya vākyametaduvāca saḥ

...engaged in dance and song out of true devotion to his own deity. Seeing him, and bowing, he spoke these words.

Verse 66 (skanda.6.274.66)

केनैतत्स्थापितं लिंगं निर्मलं शंकरोद्भवम् किं त्वं नृत्यसि गीतं च पुरोऽस्य प्रकरोषि च मुनीनां युज्यते नैव यदेतत्तव चेष्टितम्

kenaitatsthāpitaṁ liṁgaṁ nirmalaṁ śaṁkarodbhavam kiṁ tvaṁ nṛtyasi gītaṁ ca puro'sya prakaroṣi ca munīnāṁ yujyate naiva yadetattava ceṣṭitam

'By whom was this pure linga, arisen from Shankara, established? Why do you dance and sing before it? This conduct of yours does not befit a sage.'

Verse 67 (skanda.6.274.67)

दुर्वासा उवाच मयैतत्स्थापितं लिंगं देवदेवस्य शूलिनः नृत्यगीतप्रियो यस्माद्देवदेवो महेश्वरः

durvāsā uvāca mayaitatsthāpitaṁ liṁgaṁ devadevasya śūlinaḥ nṛtyagītapriyo yasmāddevadevo maheśvaraḥ

Durvasa said: 'This linga of the trident-bearing god of gods was established by me; since the god of gods, Maheshvara, loves dance and song...'

Verse 68 (skanda.6.274.68)

न मेऽस्ति विभवः कश्चिद्येन भोगं करोम्यहम्

na me'sti vibhavaḥ kaścidyena bhogaṁ karomyaham

'...I do this, for I have no wealth by which I might otherwise make an offering to him.'

Verse 69 (skanda.6.274.69)

एतस्मिन्नंतरे प्राप्तश्चिर्भटिर्नाम योगवित् तेन पृष्टः स दुर्वासा वेदांतिकमिदं वचः

etasminnaṁtare prāptaścirbhaṭirnāma yogavit tena pṛṣṭaḥ sa durvāsā vedāṁtikamidaṁ vacaḥ

Meanwhile there arrived one named Chirbhati, versed in yoga; by him Durvasa was asked this Vedantic question.

Verse 70 (skanda.6.274.70)

चिर्भटि असूर्या नाम ते लोका अंधेन तमसा वृताः तांस्ते प्रेत्याऽभिगच्छंति ये केचात्महनो जनाः

cirbhaṭi asūryā nāma te lokā aṁdhena tamasā vṛtāḥ tāṁste pretyā'bhigacchaṁti ye kecātmahano janāḥ

Chirbhati said: 'Sunless indeed are those worlds, covered by blind darkness, to which, after death, all those people go who are slayers of the self.'

Verse 71 (skanda.6.274.71)

उपविश्य ततस्तेन तस्य दत्तस्तु निर्णयः दुःशीलेनापि तत्सर्व विज्ञातं तस्य संस्तुतम्

upaviśya tatastena tasya dattastu nirṇayaḥ duḥśīlenāpi tatsarva vijñātaṁ tasya saṁstutam

Then, sitting down, a resolution was given by him; and Dushila too came to understand all that was declared.

Verse 72 (skanda.6.274.72)

ततो विशेषतो जाता भक्तिस्तस्य हरं प्रति तं प्रणम्य ततश्चोच्चैर्वाक्यमेतदुवाच ह

tato viśeṣato jātā bhaktistasya haraṁ prati taṁ praṇamya tataścoccairvākyametaduvāca ha

Then his devotion to Hara grew especially strong; bowing to him, he then spoke aloud these words.

Verse 73 (skanda.6.274.73)

भगवन् ब्राह्मणोऽस्मीति जात्या चैव न कर्मणा न कस्यचिन्मया दत्तं कदाचिन्नैव भोजनम् केवलं देवविप्राणां वंचयित्वा धनं हृतम् व्यसनेनाभिभूतेन द्यूतवेश्योद्भवेन च

bhagavan brāhmaṇo'smīti jātyā caiva na karmaṇā na kasyacinmayā dattaṁ kadācinnaiva bhojanam kevalaṁ devaviprāṇāṁ vaṁcayitvā dhanaṁ hṛtam vyasanenābhibhūtena dyūtaveśyodbhavena ca

'O lord, I am a brahmin by birth alone, not by conduct; I have never given anyone even a single meal; I have only deceived and stolen the wealth of gods and brahmins, overcome by the vices born of gambling and courtesans.'

Verse 74 (skanda.6.274.74)

तथा च ब्राह्मणेनापि मया शैवो गुरुः कृतः वंचितश्च तथानेकैश्चाटुभिर्विहृतं धनम्

tathā ca brāhmaṇenāpi mayā śaivo guruḥ kṛtaḥ vaṁcitaśca tathānekaiścāṭubhirvihṛtaṁ dhanam

'And moreover, I, though a brahmin, made a Shaiva ascetic my guru, deceived him, and by many flatteries carried off his wealth.'

Verse 75 (skanda.6.274.75)

तस्य सक्तं धनं भूयः साधुमार्गेण चाहृतम् स चापि च गुरुर्मह्यं परलोकमिहागतः

tasya saktaṁ dhanaṁ bhūyaḥ sādhumārgeṇa cāhṛtam sa cāpi ca gururmahyaṁ paralokamihāgataḥ

'That wealth, so painstakingly amassed by him through the path of the righteous, I stole; and that guru of mine has by now passed on to the other world.'

Verse 76 (skanda.6.274.76)

पश्चात्तापेन तेनैव प्रदह्यामि दिवानिशम् पुरश्चरणदानेन तत्प्रसादं कुरुष्व मे

paścāttāpena tenaiva pradahyāmi divāniśam puraścaraṇadānena tatprasādaṁ kuruṣva me

'By that very remorse I burn day and night; through some preparatory rite of atonement, show me your grace.'

Verse 77 (skanda.6.274.77)

अस्ति मे विपुलं वित्तं न संतानं मुनीश्वर तन्मे वद मुने श्रेयस्तद्वित्तस्य यथा भवेत् इह लोके परे चैव येन सर्वं करोम्यहम्

asti me vipulaṁ vittaṁ na saṁtānaṁ munīśvara tanme vada mune śreyastadvittasya yathā bhavet iha loke pare caiva yena sarvaṁ karomyaham

'I have vast wealth, O lord of sages, but no offspring; tell me, O sage, what would be beneficial for that wealth, in this world and the next, by which I might make full use of it.'

Verse 78 (skanda.6.274.78)

दुर्वासा उवाच कृत्वा पापसहस्राणि पश्चाद्धर्मपरो भवेत् यः पुमान्सोऽतिकृच्छ्रेण तरेत्संसारसागरम्

durvāsā uvāca kṛtvā pāpasahasrāṇi paścāddharmaparo bhavet yaḥ pumānso'tikṛcchreṇa taretsaṁsārasāgaram

Durvasa said: 'A man who, having committed a thousand sins, afterward becomes devoted to dharma — such a man crosses the ocean of existence only with the greatest difficulty.'

Verse 79 (skanda.6.274.79)

दिनेनापि गुरुर्योऽसौ त्वया शैवो विनिर्मितः अधर्मेणापि संजातः स गुरुस्तेन संशयः

dinenāpi gururyo'sau tvayā śaivo vinirmitaḥ adharmeṇāpi saṁjātaḥ sa gurustena saṁśayaḥ

'That Shaiva guru whom you made your own, even for a single day — since he was taken up through unrighteous means, doubt attaches to his status as your guru.'

Verse 80 (skanda.6.274.80)

ब्राह्मणो ब्रह्मचारी स्याद्ग्रहस्थस्तदनंतरम् वानप्रस्थो यतिश्चैव तत श्चैव कुटीचरः

brāhmaṇo brahmacārī syādgrahasthastadanaṁtaram vānaprastho yatiścaiva tata ścaiva kuṭīcaraḥ

'A brahmin should be a celibate student, then a householder, then a forest-dweller, and then a mendicant — and indeed a hut-dweller besides.'

Verse 81 (skanda.6.274.81)

बहूदकस्ततो हंसः परमश्च ततो भवेत् ततश्च मुक्तिमायाति मार्गमेनं समाश्रितः

bahūdakastato haṁsaḥ paramaśca tato bhavet tataśca muktimāyāti mārgamenaṁ samāśritaḥ

'Then the Bahudaka, then the Hamsa, and then the Parama — following this path in order, one attains liberation.'

Verse 82 (skanda.6.274.82)

त्वया पुनः कुमार्गेण यद्व्रतं ब्राह्मणेन च शैवमार्गं समास्थाय तन्महापातकं कृतम्

tvayā punaḥ kumārgeṇa yadvrataṁ brāhmaṇena ca śaivamārgaṁ samāsthāya tanmahāpātakaṁ kṛtam

'But you, a brahmin, by taking up the Shaiva path through a wrong method, have committed a great sin thereby.'

Verse 83 (skanda.6.274.83)

दुःशील उवाच सर्वेष्वेव हि वेदेषु रुद्रः संकीर्त्यते प्रभुः तत्किं दोषस्त्वया प्रोक्तस्तस्य दीक्षासमुद्भवः

duḥśīla uvāca sarveṣveva hi vedeṣu rudraḥ saṁkīrtyate prabhuḥ tatkiṁ doṣastvayā proktastasya dīkṣāsamudbhavaḥ

Dushila said: 'In all the Vedas, Rudra is indeed praised as the Lord; what fault, then, have you declared as arising from his initiation?'

Verse 84 (skanda.6.274.84)

दुर्वासा उवाच सत्यमेतत्त्वया ख्यातं वेदे रुद्रः प्रकीर्तितः बहुधा वासुदेवोऽपि ब्रह्मा चैव विशेषतः

durvāsā uvāca satyametattvayā khyātaṁ vede rudraḥ prakīrtitaḥ bahudhā vāsudevo'pi brahmā caiva viśeṣataḥ

Durvasa said: 'True is what you have declared — Rudra is praised in the Veda in many ways, as is Vasudeva, and especially Brahma.'

Verse 85 (skanda.6.274.85)

परं विप्रस्य या दीक्षा व्रतवंधसमुद्भवा गायत्री परमा जाप्ये गुरुर्व्रतपरो हि सः वैष्णवीं चाथ शैवीं च योऽन्यां दीक्षां समाचरेत्

paraṁ viprasya yā dīkṣā vratavaṁdhasamudbhavā gāyatrī paramā jāpye gururvrataparo hi saḥ vaiṣṇavīṁ cātha śaivīṁ ca yo'nyāṁ dīkṣāṁ samācaret

'But for a brahmin, the initiation proper is that arisen from the sacred-thread rite, whose supreme recitation is the Gayatri, and whose guru is one devoted to that very vow. Whoever takes up any other initiation — Vaishnava, or Shaiva...'

Verse 86 (skanda.6.274.86)

ब्राह्मणो न भवेत्सोऽत्र यद्यपि स्यात्षडंगवित् अपरं लिंगभेदस्ते संजातः कपटादिषु

brāhmaṇo na bhavetso'tra yadyapi syātṣaḍaṁgavit aparaṁ liṁgabhedaste saṁjātaḥ kapaṭādiṣu

'...he ceases here to be a true brahmin, even if he be learned in the six auxiliary Vedic sciences. Moreover, a breach of your very identity has come about, in the deceits you have practiced.'

Verse 87 (skanda.6.274.87)

व्रतत्यागान्न संदेहस्तत्र ते नास्ति किंचन प्रायश्चित्तं मया सम्यक्स्मृतिमार्गेण चिंतितम्

vratatyāgānna saṁdehastatra te nāsti kiṁcana prāyaścittaṁ mayā samyaksmṛtimārgeṇa ciṁtitam

'There is no doubt at all that you have abandoned your brahmanical vow. I have duly considered an atonement for you, by the path laid down in the Smritis.'

Verse 88 (skanda.6.274.88)

दुःशील उवाच सतां सप्तपदीं मैत्रीं प्रवदंति मनीषिणः मित्रतां तु पुरस्कृत्य किंचिद्वक्ष्यामि तच्छृणु

duḥśīla uvāca satāṁ saptapadīṁ maitrīṁ pravadaṁti manīṣiṇaḥ mitratāṁ tu puraskṛtya kiṁcidvakṣyāmi tacchṛṇu

Dushila said: 'The wise declare that friendship among the good is sealed by seven steps taken together; placing our friendship foremost, I shall say something — hear it.'

Verse 89 (skanda.6.274.89)

अस्ति मे विपुलं वित्तं यदि तेन प्रसिद्ध्यति तद्वदस्व महाभाग येन सर्वं करोम्यहम्

asti me vipulaṁ vittaṁ yadi tena prasiddhyati tadvadasva mahābhāga yena sarvaṁ karomyaham

'I have vast wealth; if by means of it atonement can be achieved, tell me, most fortunate one, and I shall do all of it.'

Verse 90 (skanda.6.274.90)

दुर्वासा उवाच एक एव ह्युपायोऽस्ति तव पातकनाशने तं चेत्करोषि मे वाक्याद्विशुद्धः संभविष्यसि

durvāsā uvāca eka eva hyupāyo'sti tava pātakanāśane taṁ cetkaroṣi me vākyādviśuddhaḥ saṁbhaviṣyasi

Durvasa said: 'There is but one means for the destruction of your sin; if you do it at my word, you shall become purified.'

Verse 91 (skanda.6.274.91)

तपः कृते प्रशंसंति त्रेतायां ज्ञानमेव च द्वापरे तीर्थयात्रां च दानमेव कलौ युगे

tapaḥ kṛte praśaṁsaṁti tretāyāṁ jñānameva ca dvāpare tīrthayātrāṁ ca dānameva kalau yuge

'In the Krita age, austerity is praised; in the Treta, knowledge; in the Dvapara, pilgrimage; and in the Kali age, giving alone.'

Verse 92 (skanda.6.274.92)

सांप्रतं कलिकालोऽयं वर्तते दारुणाकृतिः तस्मात्कृष्णाजिनं देहि सर्वपापविशुद्धये

sāṁprataṁ kalikālo'yaṁ vartate dāruṇākṛtiḥ tasmātkṛṣṇājinaṁ dehi sarvapāpaviśuddhaye

'Now this Kali age, of terrible form, is upon us; therefore give a black antelope-skin, for the purification of every sin.'

Verse 93 (skanda.6.274.93)

तथा च ते घृणाऽप्यस्ति गुरुवित्तसमुद्भवा तदर्थं कुरु तन्नाम्ना शंकरस्य निवेशनम्

tathā ca te ghṛṇā'pyasti guruvittasamudbhavā tadarthaṁ kuru tannāmnā śaṁkarasya niveśanam

'And since you also feel remorse arisen from misusing your guru's wealth — for that purpose, build a dwelling for Shankara in his name.'

Verse 94 (skanda.6.274.94)

येन तस्मादपि त्वं हि आनृण्यं यासि तत्क्षणात् अन्यत्रापि च तद्वित्तं यत्किंचिच्च प्रपद्यते

yena tasmādapi tvaṁ hi ānṛṇyaṁ yāsi tatkṣaṇāt anyatrāpi ca tadvittaṁ yatkiṁcicca prapadyate

'By this, you shall at once become free of that debt as well; and whatever other wealth of that sort remains to you...'

Verse 95 (skanda.6.274.95)

ब्राह्मणेभ्यो विशिष्टेभ्यो नित्यं देहि समाहितः तिलपात्रं सदा देहि सहिरण्यं विशेषतः

brāhmaṇebhyo viśiṣṭebhyo nityaṁ dehi samāhitaḥ tilapātraṁ sadā dehi sahiraṇyaṁ viśeṣataḥ

'...give it constantly, with a composed mind, to distinguished brahmins; always give a vessel of sesame, especially together with gold.'

Verse 96 (skanda.6.274.96)

येन ते सकलं पापं देहान्नाशं प्रगच्छति अपरं चैत्रमासेऽहं सदाऽऽगच्छामि भक्तितः

yena te sakalaṁ pāpaṁ dehānnāśaṁ pragacchati aparaṁ caitramāse'haṁ sadā''gacchāmi bhaktitaḥ

'By this, all your sin shall depart from your body entirely. Moreover, in the month of Chaitra, I myself shall always come, out of devotion...'

Verse 97 (skanda.6.274.97)

कल्पग्रामात्सुदूराच्च प्रासादेऽत्र स्वयं कृते पुनर्यामि च तत्रैव व्रतमेतद्धि मे स्थितम्

kalpagrāmātsudūrācca prāsāde'tra svayaṁ kṛte punaryāmi ca tatraiva vratametaddhi me sthitam

'...all the way from distant Kalpagrama, to this very temple which you yourself shall have built, and I shall then return there again — this is my fixed vow.'

Verse 98 (skanda.6.274.98)

तस्माच्चिंत्यस्त्वयाह्येष प्रासादो यो मया कृतः चिंतनीयं सदैवेह स्नानादिभिरनेकशः

tasmācciṁtyastvayāhyeṣa prāsādo yo mayā kṛtaḥ ciṁtanīyaṁ sadaiveha snānādibhiranekaśaḥ

'Therefore this temple, once built by you, must be looked after by you; it must always be cared for here, with bathing rites and the like, again and again.'

Verse 99 (skanda.6.274.99)

दुःशील उवाच करिष्यामि वचस्तेऽहं यथा वदसि सन्मुने

duḥśīla uvāca kariṣyāmi vacaste'haṁ yathā vadasi sanmune

Dushila said: 'I shall do exactly as you say, O good sage.'

Verse 100 (skanda.6.274.100)

दुर्वासा उवाच सर्वपापविशुद्ध्यर्थं दत्ते कृष्णाजिने द्विजः प्रयच्छ तिलपात्राणि गुप्तपापस्य शुद्धये

durvāsā uvāca sarvapāpaviśuddhyarthaṁ datte kṛṣṇājine dvijaḥ prayaccha tilapātrāṇi guptapāpasya śuddhaye

Durvasa said: 'For the purification of every sin, once the black antelope-skin has been given, give also, O brahmin, vessels of sesame, for the purification of hidden sin.'

Verse 101 (skanda.6.274.101)

सूत उवाच तस्य तद्वचनं श्रुत्वा दत्तं तेन महात्मना ततः कृष्णाजिनं भक्त्या ब्राह्मणायाहिताग्नये

sūta uvāca tasya tadvacanaṁ śrutvā dattaṁ tena mahātmanā tataḥ kṛṣṇājinaṁ bhaktyā brāhmaṇāyāhitāgnaye

Suta said: Hearing his words, that great soul then devoutly gave the black antelope-skin to a fire-maintaining brahmin.

Verse 102 (skanda.6.274.102)

दुर्वाससः समा देशाद्यथोक्तविधिना द्विजाः यच्छतस्तिलपात्राणि तस्य नित्यं प्रभक्तितः

durvāsasaḥ samā deśādyathoktavidhinā dvijāḥ yacchatastilapātrāṇi tasya nityaṁ prabhaktitaḥ

O brahmins, by the command of Durvasa, according to the prescribed rite, he constantly gave vessels of sesame with deep devotion.

Verse 103 (skanda.6.274.103)

गतपापस्य दीक्षां च ददौ निर्वाणसंभवाम् तथासौ गतपापस्य दीक्षां दत्त्वा यथाविधि

gatapāpasya dīkṣāṁ ca dadau nirvāṇasaṁbhavām tathāsau gatapāpasya dīkṣāṁ dattvā yathāvidhi

He then gave him, now free of sin, an initiation leading to liberation; and having thus given the sinless one initiation according to rite...

Verse 104 (skanda.6.274.104)

ततः प्रोवाच मधुरं देहि मे गुरुदक्षिणाम्

tataḥ provāca madhuraṁ dehi me gurudakṣiṇām

...he then said sweetly: 'Give me my guru's fee.'

Verse 105 (skanda.6.274.105)

दुःशील उवाच याचस्व त्वं प्रभो शीघ्रं यां ते यच्छामि दक्षिणाम् तां प्रदास्यामि चेच्छक्तिर्वित्तशाठ्यविवर्जिताम्

duḥśīla uvāca yācasva tvaṁ prabho śīghraṁ yāṁ te yacchāmi dakṣiṇām tāṁ pradāsyāmi cecchaktirvittaśāṭhyavivarjitām

Dushila said: 'Ask quickly, O lord, whatever fee I should give you; I shall give it, free of any miserliness, if it be within my power.'

Verse 106 (skanda.6.274.106)

दुर्वासा उवाच कल्पग्रामं गमिष्यामि सांप्रतं वर्तते कलिः नाहमत्रागमिष्यामि यावन्नैव कृतं भवेत्

durvāsā uvāca kalpagrāmaṁ gamiṣyāmi sāṁprataṁ vartate kaliḥ nāhamatrāgamiṣyāmi yāvannaiva kṛtaṁ bhavet

Durvasa said: 'I shall go now to Kalpagrama; the Kali age is upon us. I shall not come here again until it is done.'

Verse 107 (skanda.6.274.107)

अर्धनिष्पादितो ह्येष प्रासादो यो मया कृतः परिपूर्तिं त्वया नेय एषा मे गुरुदक्षिणा

ardhaniṣpādito hyeṣa prāsādo yo mayā kṛtaḥ paripūrtiṁ tvayā neya eṣā me gurudakṣiṇā

'This temple which I have begun to build stands only half-finished; its completion by you — this shall be my guru's fee.'

Verse 108 (skanda.6.274.108)

नृत्यगीतादिकं यच्च तथा कार्यं स्वशक्तितः पुरतोऽस्य बलिर्देयस्तथान्यत्कुसुमादिकम्

nṛtyagītādikaṁ yacca tathā kāryaṁ svaśaktitaḥ purato'sya balirdeyastathānyatkusumādikam

'And dance, song, and the like should be performed, according to your ability; offerings of food and flowers and other things should be given before it.'

Verse 109 (skanda.6.274.109)

एवमुक्त्वा गतः सोऽथ कल्पग्रामं मुनीश्वरः दुःशीलोऽपि तथा चक्रे यत्तेन समुदाहृतम्

evamuktvā gataḥ so'tha kalpagrāmaṁ munīśvaraḥ duḥśīlo'pi tathā cakre yattena samudāhṛtam

Having said this, that lord of sages went to Kalpagrama; and Dushila too did exactly as he had instructed.

Verse 110 (skanda.6.274.110)

सूत उवाच एवं तस्य प्रभक्तस्य तत्कार्याणि प्रकुर्वतः तन्नाम्ना कीर्त्यते सोऽथ दुःशील इति संज्ञितः

sūta uvāca evaṁ tasya prabhaktasya tatkāryāṇi prakurvataḥ tannāmnā kīrtyate so'tha duḥśīla iti saṁjñitaḥ

Suta said: Thus, as that devoted one carried out his tasks, that linga came to be known by his very name, called Dushileshvara.

Verse 111 (skanda.6.274.111)

चैत्रमासे च यो नित्यं तं च देवं प्रपश्यति क्षणं कृत्वा स पापेन वार्षिकेण प्रमुच्यते

caitramāse ca yo nityaṁ taṁ ca devaṁ prapaśyati kṣaṇaṁ kṛtvā sa pāpena vārṣikeṇa pramucyate

Whoever, in the month of Chaitra, beholds that god daily, even for a moment, is freed from a whole year's sin.

Verse 112 (skanda.6.274.112)

यः पुनः स्नपनं तस्य सर्वं चैव करोति च त्रिंशद्वर्षोद्भवं पापं तस्य गात्रात्प्रणश्यति

yaḥ punaḥ snapanaṁ tasya sarvaṁ caiva karoti ca triṁśadvarṣodbhavaṁ pāpaṁ tasya gātrātpraṇaśyati

And whoever performs the entire bathing rite for him, from his body the sin of thirty years is destroyed.

Verse 113 (skanda.6.274.113)

यः पुनर्नृत्यगीताद्यं कुरुते च तदग्रतः आजन्ममरणात्पापात्सोऽपि मुक्तिमवाप्नुयात्

yaḥ punarnṛtyagītādyaṁ kurute ca tadagrataḥ ājanmamaraṇātpāpātso'pi muktimavāpnuyāt

And whoever performs dance, song, and the like before him — he too attains liberation from sin accumulated from birth to death.

Chapter 273All chaptersChapter 275