Skip to main content

Ambika Khanda · Chapter 164

The Consecration as Commander

Chapter 163All chaptersChapter 165

Verse 1 (skanda.8.164.1)

सनत्कुमार उवाच अथ ते स्कन्दमादाय सुरा ब्रह्मपुरस्सराः । समन्तपञ्चकं पुण्यमाजग्मुरमितौजसः

sanatkumāra uvāca atha te skandamādāya surā brahmapurassarāḥ | samantapañcakaṁ puṇyamājagmuramitaujasaḥ

Sanatkumara said: Then those immeasurably radiant gods, with Brahma at their head, brought Skanda to the sacred region of Samantapanchaka.

Verse 2 (skanda.8.164.2)

तस्मिँस्तीरे सरस्वत्याः प्रागुदक्प्रवणे समे । विस्तीर्णे श्वभ्रपाषाण कण्टकोषरवर्जिते

tasmiṁstīre sarasvatyāḥ prāgudakpravaṇe same | vistīrṇe śvabhrapāṣāṇa kaṇṭakoṣaravarjite

On that bank of the Sarasvati, sloping toward the north-east, level, spacious, and free of pits, stones, thorns, and barren patches -

Verse 3 (skanda.8.164.3)

स्कन्दस्य परितः सर्वे तदा संहृष्टचेतसः । निषेदुस्ते सुरश्रेष्ठा ज्वलितानलवर्चसः

skandasya paritaḥ sarve tadā saṁhṛṣṭacetasaḥ | niṣeduste suraśreṣṭhā jvalitānalavarcasaḥ

there, all around Skanda, those foremost gods, radiant as blazing fire, sat down with joyful hearts.

Verse 4 (skanda.8.164.4)

तत् पुण्यममरैः पृक्तं स्थानं पुण्यतरं पुनः । अभूद् गाङ्गैरिवाम्भोभिः समेतं यामुनं पयः

tat puṇyamamaraiḥ pṛktaṁ sthānaṁ puṇyataraṁ punaḥ | abhūd gāṅgairivāmbhobhiḥ sametaṁ yāmunaṁ payaḥ

Touched by the gods, that already holy place became holier still, as though the waters of the Yamuna had merged with those of the Ganga.

Verse 5 (skanda.8.164.5)

आजगामाथ तं देशं क्षितिर्मूर्त्तिमती तदा । स्कन्दाभिषेके सञ्जाते हर्षसंफुल्ललोचना

ājagāmātha taṁ deśaṁ kṣitirmūrttimatī tadā | skandābhiṣeke sañjāte harṣasaṁphullalocanā

Then, as the moment of Skanda's consecration arrived, Earth herself, in embodied form, came to that place, her eyes blossoming with joy.

Verse 6 (skanda.8.164.6)

अथासौ क्षिप्रमभवद् देशः कनकबालुकः । विचित्रः परितश्चित्रैः स्फुरद्रत्नगभस्तिभिः

athāsau kṣipramabhavad deśaḥ kanakabālukaḥ | vicitraḥ paritaścitraiḥ sphuradratnagabhastibhiḥ

At once that region became covered with golden sand, wondrously resplendent on every side with the gleam of shining gems.

Verse 7 (skanda.8.164.7)

अध्यासत महात्मानो यं देशमपमत्सराः । निरस्तदुरितः सोभूत्तत्र तेषां विभूतिभिः

adhyāsata mahātmāno yaṁ deśamapamatsarāḥ | nirastaduritaḥ sobhūttatra teṣāṁ vibhūtibhiḥ

That land, dwelt in by great, envy-free souls, became, through their glory, wholly cleansed of evil.

Verse 8 (skanda.8.164.8)

अथ सिंहासनं दिव्यं शातकुम्भं सुसंस्कृतम् । गृहीत्वा गिरिभिः सार्धमाजगाम हिमलयः

atha siṁhāsanaṁ divyaṁ śātakumbhaṁ susaṁskṛtam | gṛhītvā giribhiḥ sārdhamājagāma himalayaḥ

Then the Himalaya, together with the other mountains, came bearing a well-adorned, divine golden throne.

Verse 9 (skanda.8.164.9)

रत्नैरोषधिभिर्गन्धैः पूर्णान् पुण्यैश्च वारिभिः । आदाय कलाशान् हैमान् फुल्लाम्बुरुहमालिनः

ratnairoṣadhibhirgandhaiḥ pūrṇān puṇyaiśca vāribhiḥ | ādāya kalāśān haimān phullāmburuhamālinaḥ

The oceans, in eager haste, came bringing golden pitchers, garlanded with full-blown lotuses, filled with gems, herbs, fragrances, and sacred waters.

Verse 10 (skanda.8.164.10)

उदन्वन्तः सुसम्भ्रान्ताः प्रचलन्मणिकुण्डलाः । आजग्मुस्त्वरितास्तत्र हारविभ्राजितोरसः

udanvantaḥ susambhrāntāḥ pracalanmaṇikuṇḍalāḥ | ājagmustvaritāstatra hāravibhrājitorasaḥ

They arrived there in haste, their chests shining with necklaces, their jewelled earrings swaying as they came.

Verse 11 (skanda.8.164.11)

गङ्गा रत्नमयाँश्चारून् कलशान् स्फुरितत्विषः । हैमाम्बुजकृतोत्तंसान् पूर्णान् परमवारिणा

gaṅgā ratnamayāṁścārūn kalaśān sphuritatviṣaḥ | haimāmbujakṛtottaṁsān pūrṇān paramavāriṇā

Ganga too brought beautiful, gem-studded pitchers, adorned with golden lotuses and filled with the finest water.

Verse 12 (skanda.8.164.12)

गृहीत्वा सह सर्वाभिस्सरिद्भिस्सरिताम्बरा । आजगाम तदा हर्षात् प्रस्खलन्ती समेष्वपि

gṛhītvā saha sarvābhissaridbhissaritāmbarā | ājagāma tadā harṣāt praskhalantī sameṣvapi

Surrounded by all the rivers, wearing streams as her raiment, she arrived there in joy, even stumbling in her eagerness.

Verse 13 (skanda.8.164.13)

अभिषेचनिकान् कुम्भान् ग्राहयित्वा सुसंस्कृतान् । नानारत्नप्रभोद्योतप्रतिरक्तार्कदीधितीन्

abhiṣecanikān kumbhān grāhayitvā susaṁskṛtān | nānāratnaprabhodyotapratiraktārkadīdhitīn

She had the well-prepared vessels for the consecration carried along, gleaming red with the light of many gems, like rays of the sun.

Verse 14 (skanda.8.164.14)

देवीभिः सह बह्वीभिराजगाम दिवौकसाम् । आक्रामन्तीव तेजांसि तेजसा स्वेन पार्वती

devībhiḥ saha bahvībhirājagāma divaukasām | ākrāmantīva tejāṁsi tejasā svena pārvatī

Parvati arrived there with a great host of goddesses, her own splendour seeming to overwhelm every other radiance.

Verse 15 (skanda.8.164.15)

अद्भिः परमपुण्याभिः पूर्णान् रत्नांशुमालिनः । कलशान् स्फाटिकान् शुभ्रान् ग्राहयित्वा सुसंस्कृतान्

adbhiḥ paramapuṇyābhiḥ pūrṇān ratnāṁśumālinaḥ | kalaśān sphāṭikān śubhrān grāhayitvā susaṁskṛtān

She had bright crystal vessels, gleaming with the rays of gems, filled with utterly sacred water, made ready.

Verse 16 (skanda.8.164.16)

मुकुटं च महच्छ्रलाघ्यं दीप्तिमच्चारुविग्रहम् । नानारत्नविवित्रांशुसमूहस्फुरितोदरम्

mukuṭaṁ ca mahacchralāghyaṁ dīptimaccāruvigraham | nānāratnavivitrāṁśusamūhasphuritodaram

A divine, praiseworthy crown was brought, radiant and beautiful, its inner surface shimmering with the light of many jewels.

Verse 17 (skanda.8.164.17)

हारञ्च निर्मलं शुद्धं शशाङ्ककिरणत्विषम् । कान्तं मुक्तावितानञ्च चेतोहारि सुनिर्मलम्

hārañca nirmalaṁ śuddhaṁ śaśāṅkakiraṇatviṣam | kāntaṁ muktāvitānañca cetohāri sunirmalam

And a spotless, pure necklace was brought too, its lustre like moonbeams - lovely, strung with rows of pearls, captivating the heart, utterly clear.

Verse 18 (skanda.8.164.18)

अभ्यागमत्तदा तत्र प्रहृष्टो यादसां पतिः । दानवाधिपमातङ्गविषाणोल्लिखिताङ्गदः

abhyāgamattadā tatra prahṛṣṭo yādasāṁ patiḥ | dānavādhipamātaṅgaviṣāṇollikhitāṅgadaḥ

Then Varuna, lord of the creatures of the waters, came there too, delighted, his own armlets scratched by the tusks of demon-lords' elephants.

Verse 19 (skanda.8.164.19)

रत्नाङ्गदानि चारूणि द्युतिमन्ति धनेश्वरः । समादायाभ्यगात् सारं सर्वासामिव सम्पदाम्

ratnāṅgadāni cārūṇi dyutimanti dhaneśvaraḥ | samādāyābhyagāt sāraṁ sarvāsāmiva sampadām

Kubera, lord of wealth, brought beautiful, radiant jewelled armlets, bringing along, as it were, the very essence of all treasures.

Verse 20 (skanda.8.164.20)

निशाकरांशुगौराणि दीर्घाणि रुचिमन्ति च । आदाय रत्नदण्डानि चामराणि नहाद्युतिः

niśākarāṁśugaurāṇi dīrghāṇi rucimanti ca | ādāya ratnadaṇḍāni cāmarāṇi nahādyutiḥ

The wind-god brought long, lustrous fly-whisks, white as moonbeams, mounted on gem-studded handles.

Verse 21 (skanda.8.164.21)

वैवस्वतोपि संपूर्णशरच्चन्द्रांशुनिर्मलम् । प्रोद्वहन् वक्षसा हारमाजगाम तदन्तिकम्

vaivasvatopi saṁpūrṇaśaraccandrāṁśunirmalam | prodvahan vakṣasā hāramājagāma tadantikam

Yama came near, bearing on his chest a garland pure as the rays of the full autumn moon.

Verse 22 (skanda.8.164.22)

आतपत्रापदेशेन ददौ तस्मै महात्मने । फलं सुराधिपत्यस्य समग्रमिव वासवः

ātapatrāpadeśena dadau tasmai mahātmane | phalaṁ surādhipatyasya samagramiva vāsavaḥ

Indra, under the pretext of offering a royal parasol, gave to that great one what seemed to be the very fruit of his own sovereignty.

Verse 23 (skanda.8.164.23)

भूषयन्तस्तरूँस्तत्र खपुष्पानेकरोद्गमैः । ऋतवस्तं तदा देशमाजग्मुस्तुष्टचेतसः

bhūṣayantastarūṁstatra khapuṣpānekarodgamaiḥ | ṛtavastaṁ tadā deśamājagmustuṣṭacetasaḥ

The Seasons, too, joyful of heart, came there, adorning the trees with an abundance of blossoms of every kind.

Verse 24 (skanda.8.164.24)

अरुन्धती शची स्वाहा सिनीवाली गिरीन्द्रजा । अदितिर्देवमाता च निशा सानुमतिः कुहूः

arundhatī śacī svāhā sinīvālī girīndrajā | aditirdevamātā ca niśā sānumatiḥ kuhūḥ

Arundhati, Shachi, Svaha, Sinivali, the daughter of the mountain-king, Aditi the mother of the gods, Nisha, Sanumati, and Kuhu -

Verse 25 (skanda.8.164.25)

ह्रीः श्रीः पुष्टिर्दिशो द्यौश्च सुताः सर्वाः प्रजापतेः । राका च धिषणा चैव सुरभिर्देवयोषितः

hrīḥ śrīḥ puṣṭirdiśo dyauśca sutāḥ sarvāḥ prajāpateḥ | rākā ca dhiṣaṇā caiva surabhirdevayoṣitaḥ

Hri, Shri, Pushti, the quarters of space, and Dyau (the sky) - all these daughters of Prajapati - together with Raka, Dhishana, and Surabhi, consort of the gods,

Verse 26 (skanda.8.164.26)

ओषध्यो मूत्तिमत्यश्च कौशिको वनदेवता । अहः काष्ठा मुहूर्ताश्च मासाः संवत्सरः कलाः

oṣadhyo mūttimatyaśca kauśiko vanadevatā | ahaḥ kāṣṭhā muhūrtāśca māsāḥ saṁvatsaraḥ kalāḥ

the embodied Herbs, the forest goddess Kaushiki, and Day, Kashtha, Muhurta, Month, Year, and Kala - the divisions of time -

Verse 27 (skanda.8.164.27)

ऐरावणः सुप्रतीको वामनः कुमुदोञ्जनः । पुष्पदन्तो महापद्मः सार्वभौमश्च दिग्गजाः । आभिषेचनिकं सर्वमुपनिन्युर्महात्मनः

airāvaṇaḥ supratīko vāmanaḥ kumudoñjanaḥ | puṣpadanto mahāpadmaḥ sārvabhaumaśca diggajāḥ | ābhiṣecanikaṁ sarvamupaninyurmahātmanaḥ

and the elephants of the quarters - Airavata, Supratika, Vamana, Kumuda, Anjana, Pushpadanta, Mahapadma, and Sarvabhauma - all of these brought and delivered every article for the consecration of that great one.

Verse 28 (skanda.8.164.28)

ज्वलितवह्निसमानरुचो जटाः परिनियम्य हिमाचलवासिनः । तमभिजग्मुरुदीर्णतपोबला मुनिवरा मुदिता दहनात्मजम्

jvalitavahnisamānaruco jaṭāḥ pariniyamya himācalavāsinaḥ | tamabhijagmurudīrṇatapobalā munivarā muditā dahanātmajam

The foremost sages dwelling on the Himalaya, radiant as blazing fire, their matted locks composed, armed with the power of intense austerity, came joyfully to the son of Fire.

Verse 29 (skanda.8.164.29)

विबुधसद्मरता ज्वलितौजसस्त्रिदशवन्दितपादसरोरुहाः । ऋषिगणास्त्वरिताभिययुर्गुहं नियमितोर्जितनित्यतपःक्रियाः

vibudhasadmaratā jvalitaujasastridaśavanditapādasaroruhāḥ | ṛṣigaṇāstvaritābhiyayurguhaṁ niyamitorjitanityatapaḥkriyāḥ

The seers who dwell among the gods, radiant, their lotus feet worshipped even by the gods themselves, though ever fixed in their intense, constant austerities, hastened swiftly to Guha.

Verse 30 (skanda.8.164.30)

समुदिता मुदितोत्सुकमानसाः कमलयोनिसुताश्च महौजसः । तमभिजग्मुरुदारयशोभृतस्त्रिनयनात्मजमग्र्यबलोदयम्

samuditā muditotsukamānasāḥ kamalayonisutāśca mahaujasaḥ | tamabhijagmurudārayaśobhṛtastrinayanātmajamagryabalodayam

The great and radiant sons of the lotus-born (Brahma), gathering together with joyful, eager hearts, came to that generous and glorious son of the three-eyed one (Shiva), whose might had but newly arisen.

Verse 31 (skanda.8.164.31)

अभिययुस्त्वरिता भुजगेश्वराः स्वफणिरत्नमरीचिवितानिनः । विषभृतोप्यतिसौम्यवपुर्धरा दहनसूनुमलंघ्यपराक्रमम्

abhiyayustvaritā bhujageśvarāḥ svaphaṇiratnamarīcivitāninaḥ | viṣabhṛtopyatisaumyavapurdharā dahanasūnumalaṁghyaparākramam

The lords of serpents hastened there, spreading a canopy of gem-light from their hoods - venomous by nature, yet exquisitely gentle in form - to the son of Fire, whose valour none could surpass.

Verse 32 (skanda.8.164.32)

उपययुर्गरुडाश्च विमत्सरा भुजगराजसुरूढबलोदयाः । द्रुततरं तरुणार्कसमद्युतिं पवनवेगविजिह्मितपादपाः

upayayurgaruḍāśca vimatsarā bhujagarājasurūḍhabalodayāḥ | drutataraṁ taruṇārkasamadyutiṁ pavanavegavijihmitapādapāḥ

The Garudas too, free of envy, mighty as the serpent-kings, radiant as the newly risen sun, their wings quivering with the speed of the wind, came there with the utmost swiftness.

Verse 33 (skanda.8.164.33)

ननृतुरायतलोलविलोचना विविधभावविलासरसान्विताः । परमयौवनरूपगुणान्विताः प्रमुदिताः परितोप्सरसोलसाः

nanṛturāyatalolavilocanā vividhabhāvavilāsarasānvitāḥ | paramayauvanarūpaguṇānvitāḥ pramuditāḥ paritopsarasolasāḥ

The Apsarases, their eyes wide and restless, full of the charm of manifold amorous moods, endowed with the supreme beauty and grace of youth, danced about joyfully on every side.

Verse 34 (skanda.8.164.34)

विविधपुष्परजोरुणमूर्त्तयः सुरभिगन्धवहा विववुस्तदा । विरजसोतितरां मृदुवृत्तयो विबुधचित्तसुखाश्च समीरणाः

vividhapuṣparajoruṇamūrttayaḥ surabhigandhavahā vivavustadā | virajasotitarāṁ mṛduvṛttayo vibudhacittasukhāśca samīraṇāḥ

Breezes, reddened with the pollen of many flowers, bearing fragrance, gentle and dustless in their soft motion, then brought delight to the hearts of the gods.

Verse 35 (skanda.8.164.35)

आभिषेचनिकं कृत्स्नं विधिं तस्य बृहस्पतिः । समिद्ध्य ज्वलनं सम्यक् चचार शरजन्मनः

ābhiṣecanikaṁ kṛtsnaṁ vidhiṁ tasya bṛhaspatiḥ | samiddhya jvalanaṁ samyak cacāra śarajanmanaḥ

Brihaspati duly conducted the whole rite of consecration for the son of Fire, kindling the sacrificial flame with proper care.

Verse 36 (skanda.8.164.36)

आशीर्भिराशिषां धाम समाश्लिष्य शिवात्मजम् । स्तुत्यं स्तुतिभिरग्र्याभिस्तुष्टुवुर्मुनयस्तदा

āśīrbhirāśiṣāṁ dhāma samāśliṣya śivātmajam | stutyaṁ stutibhiragryābhistuṣṭuvurmunayastadā

The sages, embracing the son of Shiva - himself the very abode of blessings - with their benedictions, praised him, worthy of praise, with excellent hymns.

Verse 37 (skanda.8.164.37)

मङ्गलानि जगुस्तस्य गन्धर्वा नारदश्च यः । प्रतिसार्य तदा वीणां तारं रक्तमनाकुलम्

maṅgalāni jagustasya gandharvā nāradaśca yaḥ | pratisārya tadā vīṇāṁ tāraṁ raktamanākulam

The Gandharvas and Narada, tuning the strings of their vinas to a clear, sweet, unwavering note, sang songs of blessing for him.

Verse 38 (skanda.8.164.38)

अथ तं दक्षिणे पाणौ गृहीत्वा कृतमङ्गलम् । गुरुः सिंहासने तस्मिन् प्राङ्मुखं संन्यवेशयत्

atha taṁ dakṣiṇe pāṇau gṛhītvā kṛtamaṅgalam | guruḥ siṁhāsane tasmin prāṅmukhaṁ saṁnyaveśayat

Then the preceptor, having performed the auspicious rite, took him by the right hand and seated him upon that throne, facing east.

Verse 39 (skanda.8.164.39)

अनाहतास्तदा व्योम्नि नेदुरुच्चैर्दिवौकसाम् । भृशं दुन्दुभयश्चित्राः सम्यक् चेतोपहारिणः

anāhatāstadā vyomni neduruccairdivaukasām | bhṛśaṁ dundubhayaścitrāḥ samyak cetopahāriṇaḥ

At that instant, unstruck divine kettledrums resounded loudly and intensely in the sky, their wondrous, heart-captivating peals belonging to the gods.

Verse 40 (skanda.8.164.40)

मत्तद्विरेफसंगीताः स्वकिञ्जल्कारुणत्विषः । पुण्यगन्धा विचित्राश्च निपेतुः पुष्पवृष्टयः

mattadvirephasaṁgītāḥ svakiñjalkāruṇatviṣaḥ | puṇyagandhā vicitrāśca nipetuḥ puṣpavṛṣṭayaḥ

A shower of wondrous flowers rained down, humming with intoxicated bees, reddened with their own pollen, and laden with sacred fragrance.

Verse 41 (skanda.8.164.41)

चतुर्भिर्वदनैः स्कन्दं स्तुवन् गीर्भिः प्रजापतिः । आददे कलशं पूर्वं पूर्णं पुण्येन वारिणा

caturbhirvadanaiḥ skandaṁ stuvan gīrbhiḥ prajāpatiḥ | ādade kalaśaṁ pūrvaṁ pūrṇaṁ puṇyena vāriṇā

Four-faced Brahma, praising Skanda with his four mouths, took up the first vessel, filled with sacred water.

Verse 42 (skanda.8.164.42)

समाधायाम्बरं पीतं ततो विष्णुः समाददे । कलशं कौस्तुभमणेः परामृष्टं गभस्तिभिः

samādhāyāmbaraṁ pītaṁ tato viṣṇuḥ samādade | kalaśaṁ kaustubhamaṇeḥ parāmṛṣṭaṁ gabhastibhiḥ

Then Vishnu, wrapping himself in his yellow garment, took up the vessel touched by the rays of the Kaustubha gem.

Verse 43 (skanda.8.164.43)

ततः केयूररत्नांशुखचितं पाकशासनः । उत्तरीयं नियम्याशु जग्राह कलशं तदा

tataḥ keyūraratnāṁśukhacitaṁ pākaśāsanaḥ | uttarīyaṁ niyamyāśu jagrāha kalaśaṁ tadā

Then Indra, quickly binding on his upper garment set with the gem-light of his armlets, took up that vessel.

Verse 44 (skanda.8.164.44)

निबध्य शशिलेखाङ्का जटा ज्वलनपिङ्गलाः । जगृहुः कलशान् रुद्रा भुजङ्गकृतकङ्कणाः

nibadhya śaśilekhāṅkā jaṭā jvalanapiṅgalāḥ | jagṛhuḥ kalaśān rudrā bhujaṅgakṛtakaṅkaṇāḥ

The Rudras, binding up their fire-tawny matted locks marked with the crescent moon, wearing bracelets of serpents, took up the vessels.

Verse 45 (skanda.8.164.45)

बिभ्रतोपि परां दीप्तिं सुखसंस्पर्शमूर्त्तयः । आदित्या जगृहुः पूर्णान् कलशान् पुण्यवारिभिः

bibhratopi parāṁ dīptiṁ sukhasaṁsparśamūrttayaḥ | ādityā jagṛhuḥ pūrṇān kalaśān puṇyavāribhiḥ

The Adityas, bearing supreme splendour, their forms pleasant to the touch, took up the pitchers filled with sacred water.

Verse 46 (skanda.8.164.46)

वसवोपि सुरेन्द्रारिगजदन्तक्षतोरसः । आददुः कलशाँस्तत्र पूर्णान् पुण्येन वारिणा

vasavopi surendrārigajadantakṣatorasaḥ | ādaduḥ kalaśāṁstatra pūrṇān puṇyena vāriṇā

The Vasus, too, their chests wounded by the tusks of Indra's enemies' elephants, took up the vessels there, filled with sacred water.

Verse 47 (skanda.8.164.47)

अश्विनावपि पुण्याभिः पूर्णावद्भिः सुसंस्कृतौ । आददाते तदा कुम्भौ हैमौ रत्नांशुमालिनौ

aśvināvapi puṇyābhiḥ pūrṇāvadbhiḥ susaṁskṛtau | ādadāte tadā kumbhau haimau ratnāṁśumālinau

Both the Ashvins likewise took up two well-made golden vessels, gleaming with gem-light and filled with sacred water.

Verse 48 (skanda.8.164.48)

कुम्भानाददिरे तत्र ज्वलना ज्वलितत्विषः । हैमाम्बुरुहसंछन्नान् चित्रान् रत्नगभस्तिभिः

kumbhānādadire tatra jvalanā jvalitatviṣaḥ | haimāmburuhasaṁchannān citrān ratnagabhastibhiḥ

The blazing Fires took up there the wondrous vessels, covered with golden lotuses and radiant with the light of gems.

Verse 49 (skanda.8.164.49)

नागगन्धर्वराजानो लोकपाला मरुद्गणाः । ऋषयो बालखिल्याश्च पितरः पतगेश्वराः

nāgagandharvarājāno lokapālā marudgaṇāḥ | ṛṣayo bālakhilyāśca pitaraḥ patageśvarāḥ

The kings of the Nagas and Gandharvas, the Lokapalas, the Marud-ganas, the sages, the Balakhilyas, the ancestral fathers, and the lords of birds -

Verse 50 (skanda.8.164.50)

धर्मो धाता विधाता च कालो मृत्युर्वसुन्धरा । सन्ध्या कान्तिर्धृतिर्मेधा कीर्तिर्लक्ष्मीः सरस्वती

dharmo dhātā vidhātā ca kālo mṛtyurvasundharā | sandhyā kāntirdhṛtirmedhā kīrtirlakṣmīḥ sarasvatī

Dharma, Dhata, Vidhata, Kala, Mrityu, Vasundhara, Sandhya, Kanti, Dhriti, Medha, Kirti, Lakshmi, and Sarasvati -

Verse 51 (skanda.8.164.51)

समुद्रास्सरितो वेदास्तीर्थानि गिरयो ग्रहाः । कुम्भानाददिरे तत्र पूर्णान् परमवारिणा

samudrāssarito vedāstīrthāni girayo grahāḥ | kumbhānādadire tatra pūrṇān paramavāriṇā

and the Oceans, the Rivers, the Vedas, the sacred fords, the Mountains, and the Planets - all of these too took up there the full vessels of the highest water.

Verse 52 (skanda.8.164.52)

अथ ते हृष्टमनसः प्रहृष्टं पावकात्मजम् । अभ्यषिञ्चन् तदा सर्वे सेनापत्ये महौजसम्

atha te hṛṣṭamanasaḥ prahṛṣṭaṁ pāvakātmajam | abhyaṣiñcan tadā sarve senāpatye mahaujasam

Then all of them, with joyful minds, anointed the greatly radiant, joyous son of Fire to the office of Commander-in-Chief.

Verse 53 (skanda.8.164.53)

जयशब्दं ततश्चक्रुः समं सर्वे दिवौकसः । जयिनः शर्वपुत्रस्य ऋषयश्च समागताः

jayaśabdaṁ tataścakruḥ samaṁ sarve divaukasaḥ | jayinaḥ śarvaputrasya ṛṣayaśca samāgatāḥ

All the heaven-dwellers together raised shouts of victory, and the assembled sages too proclaimed the triumph of Shiva's son.

Verse 54 (skanda.8.164.54)

जग्राह मघवा तस्य श्वेतमातपवारणम् । सर्वरत्नप्रभाव्रातवितानपरिवेषवत्

jagrāha maghavā tasya śvetamātapavāraṇam | sarvaratnaprabhāvrātavitānapariveṣavat

Indra took up for him that white parasol, ringed all about with a halo woven from the combined radiance of every gem.

Verse 55 (skanda.8.164.55)

दुधुवुश्चामरैर्दीर्घैः शरच्चन्द्रांशुनिर्मलैः । परितो रत्नदण्डैश्च लोकपाला महाद्युतिम्

dudhuvuścāmarairdīrghaiḥ śaraccandrāṁśunirmalaiḥ | parito ratnadaṇḍaiśca lokapālā mahādyutim

The guardians of the quarters waved long fly-whisks, pure as the rays of the autumn moon and mounted on gem-studded handles, all around that greatly radiant one.

Verse 56 (skanda.8.164.56)

अमृतादुत्थितं दिव्यमुपनीतं प्रचेतसा । मौलिमारोपयाञ्चक्रे सुतस्य हिमवत्सुता

amṛtādutthitaṁ divyamupanītaṁ pracetasā | maulimāropayāñcakre sutasya himavatsutā

The daughter of Himavat placed upon her son's head that divine crown, born of nectar and brought there by Varuna.

Verse 57 (skanda.8.164.57)

हेमावदाते विस्तीर्णे शशाङ्ककिरणद्युतिम् । तस्य वक्षःस्थले हारं बबन्ध सरितां वरा

hemāvadāte vistīrṇe śaśāṅkakiraṇadyutim | tasya vakṣaḥsthale hāraṁ babandha saritāṁ varā

The best of rivers bound upon his chest that broad necklace, pale as gold and lustrous as moonbeams.

Verse 58 (skanda.8.164.58)

हारेणालंकृतं वक्षः किन्नु हारो गुहोरसा । इति तत्र वितर्कोभूत्तदा विबुधसंसदि

hāreṇālaṁkṛtaṁ vakṣaḥ kinnu hāro guhorasā | iti tatra vitarkobhūttadā vibudhasaṁsadi

"Is this chest adorned by the necklace, or is the necklace adorned by Guha's chest?" - such was the debate that arose then in the assembly of the gods.

Verse 59 (skanda.8.164.59)

आबबन्ध महाबाहोरङ्गदानि स्वलंकृता । भुजेषु पारणालानस्तम्भपीनेष्वरुन्धर्ता

ābabandha mahābāhoraṅgadāni svalaṁkṛtā | bhujeṣu pāraṇālānastambhapīneṣvarundhartā

Beautifully wrought armlets were bound upon the arms of that mighty-armed one, arms as sturdy as the posts to which elephants are tethered.

Verse 60 (skanda.8.164.60)

दीप्तिमान् पावकसुतस्तदाभूद्दीप्तिमत्तरः । सर्पिषा हूयमानेन ज्वलितोग्निरिवाध्वरे

dīptimān pāvakasutastadābhūddīptimattaraḥ | sarpiṣā hūyamānena jvalitognirivādhvare

The radiant son of Fire then blazed brighter still, like the sacrificial fire flaring up when ghee is poured into it.

Verse 61 (skanda.8.164.61)

ददौ तस्मै चतुर्वक्त्रः प्रभुः प्रीतो महात्मने । महापारिषदान् शूरान् बलिनः कामरूपिणः

dadau tasmai caturvaktraḥ prabhuḥ prīto mahātmane | mahāpāriṣadān śūrān balinaḥ kāmarūpiṇaḥ

The pleased, four-faced Lord (Brahma) gave to that great one heroic, mighty chief attendants, capable of assuming any form at will -

Verse 62 (skanda.8.164.62)

घण्टाकर्णं सुरक्ताक्षं नन्दिषेणं च दुर्जयम् । चतुर्थं बलिनां श्रेष्ठं ख्यातं कुमुदमालिनम्

ghaṇṭākarṇaṁ suraktākṣaṁ nandiṣeṇaṁ ca durjayam | caturthaṁ balināṁ śreṣṭhaṁ khyātaṁ kumudamālinam

the red-eyed Ghantakarna, the unconquerable Nandishena, and, as a fourth, the renowned Kumudamalin, foremost among the mighty.

Verse 63 (skanda.8.164.63)

ददौ स्थाणुर्महावीर्यं महापारिषदं क्रतुम् । संप्रवृत्ते तदा घोरे संग्रामे तारकामये

dadau sthāṇurmahāvīryaṁ mahāpāriṣadaṁ kratum | saṁpravṛtte tadā ghore saṁgrāme tārakāmaye

Sthanu (Shiva) gave the mighty chief attendant named Kratu, who, when the terrible war with Taraka began -

Verse 64 (skanda.8.164.64)

क्रुद्धो जघान दैत्यानां योयुतानि चतुर्दश । विबुधाश्च ददुस्तस्मै सेनां नैर्ऋतसंकुलाम्

kruddho jaghāna daityānāṁ yoyutāni caturdaśa | vibudhāśca dadustasmai senāṁ nairṛtasaṁkulām

would, in his fury, slay fourteen myriads of the demon's soldiers; and the gods also gave him an army thronged with Rakshasas.

Verse 65 (skanda.8.164.65)

दैत्ययक्षक्षयकरीमजेयां विश्वरूपिणीम् । ददौ वैवस्वतस्तस्मै महापारिषदावुभौ

daityayakṣakṣayakarīmajeyāṁ viśvarūpiṇīm | dadau vaivasvatastasmai mahāpāriṣadāvubhau

Yama gave him two great chief attendants, together with an unconquerable, all-form-assuming army that could destroy demons and yakshas.

Verse 66 (skanda.8.164.66)

उन्माथञ्च प्रमाथञ्च महावीर्यपराक्रमौ । सुभ्राजं भास्वरञ्चैव ददौ सूर्योनुयायिनौ

unmāthañca pramāthañca mahāvīryaparākramau | subhrājaṁ bhāsvarañcaiva dadau sūryonuyāyinau

The Sun, delighted, gave to Karttikeya his two attendants of great valour, Unmatha and Pramatha, and likewise Subhraja and Bhasvara.

Verse 67 (skanda.8.164.67)

कार्त्तिकेयाय संहृष्टो रणे परमदुर्जयौ । कैलासशिखराकारौ श्वेतस्रगनुलेपनौ

kārttikeyāya saṁhṛṣṭo raṇe paramadurjayau | kailāsaśikharākārau śvetasraganulepanau

These, supremely unconquerable in battle, were shaped like the peaks of Kailasa, and adorned with white garlands and unguents.

Verse 68 (skanda.8.164.68)

चन्द्रमापि ददौ तस्मै मणिं सुमणिमेव च । ज्वालाजिह्वं तथा ज्योतिमात्मजाय विभावसुः

candramāpi dadau tasmai maṇiṁ sumaṇimeva ca | jvālājihvaṁ tathā jyotimātmajāya vibhāvasuḥ

The Moon also gave him two attendants, Mani and Sumani; and Agni (Vibhavasu) gave to his own radiant son the attendant named Jvalajihva, the flame-tongued one.

Verse 69 (skanda.8.164.69)

ददौ परमसंप्रीतः शत्रुसैन्यनिबर्हणौ । परिघं पटहं भीमं दहातिदहनौ तथा

dadau paramasaṁprītaḥ śatrusainyanibarhaṇau | parighaṁ paṭahaṁ bhīmaṁ dahātidahanau tathā

Greatly pleased, he further gave two more, destroyers of the enemy host - Parigha and the terrible Pataha - as well as the pair called Dahati and Dahana.

Verse 70 (skanda.8.164.70)

अंशोप्यनुचरान् पञ्च ददौ स्कन्दाय धीमते । उत्क्रोशं सत्वरञ्चैव वज्रदण्डधरावुभौ

aṁśopyanucarān pañca dadau skandāya dhīmate | utkrośaṁ satvarañcaiva vajradaṇḍadharāvubhau

Amsha too gave to the wise Skanda his attendants Utkrosha and Satvara, both bearing thunderbolt-staffs.

Verse 71 (skanda.8.164.71)

सुताय देवदेवस्य ददौ प्रीतः शतक्रतुः । चक्रं विक्रमकञ्चैव संक्रमञ्चातिदुर्जयम्

sutāya devadevasya dadau prītaḥ śatakratuḥ | cakraṁ vikramakañcaiva saṁkramañcātidurjayam

Shatakratu (Indra), lord of the gods, pleased, gave to his (foster) son Chakra, Vikramaka, and the utterly unconquerable Sankrama.

Verse 72 (skanda.8.164.72)

ददौ ज्वलनपुत्राय विष्णुः प्रीतो महायशाः । वर्द्धनं नन्दनञ्चैव सर्वविद्यान्तगावुभौ

dadau jvalanaputrāya viṣṇuḥ prīto mahāyaśāḥ | varddhanaṁ nandanañcaiva sarvavidyāntagāvubhau

The greatly renowned Vishnu, pleased, gave to the son of Fire two attendants, Vardhana and Nandana, both masters of every branch of knowledge.

Verse 73 (skanda.8.164.73)

स्कन्दाय ददतुः प्रीतावश्विनौ च महाबलौ । कुन्दरं कुमुदं चोग्रं कुमुदञ्च महाबलम्

skandāya dadatuḥ prītāvaśvinau ca mahābalau | kundaraṁ kumudaṁ cograṁ kumudañca mahābalam

The mighty Ashvin twins, likewise pleased, gave to Skanda the attendants Kundara, Kumuda, Ugra, and the powerful Kumuda.

Verse 74 (skanda.8.164.74)

डम्बराडम्बरौ चौभौ ददौ धाताग्निसूनवे । वक्रानुवक्रौ बलिनौ मेषास्यौ दुर्जयौ रणे

ḍambarāḍambarau caubhau dadau dhātāgnisūnave | vakrānuvakrau balinau meṣāsyau durjayau raṇe

Dhata gave to the son of Fire the pair Dambara and Adambara, and also the mighty, ram-faced Vakra and Anuvakra, unconquerable in battle.

Verse 75 (skanda.8.164.75)

ददौ त्वष्टा महामायौ स्कन्दायानुचरावुभौ । सुव्रतं सत्यसन्धञ्च ददौ मित्रो महात्मने

dadau tvaṣṭā mahāmāyau skandāyānucarāvubhau | suvrataṁ satyasandhañca dadau mitro mahātmane

Tvashta gave to Skanda two attendants endowed with great magical power; and Mitra gave to that great one Suvrata and Satyasandha.

Verse 76 (skanda.8.164.76)

सुप्रभञ्च महामायं शुभकर्माणमेव च । प्रादाद्विधाता स्कन्दाय शत्रुपक्षनिषूदनौ

suprabhañca mahāmāyaṁ śubhakarmāṇameva ca | prādādvidhātā skandāya śatrupakṣaniṣūdanau

Vidhata gave to Skanda the attendants Suprabha, Mahamaya, and Shubhakarman, destroyers of the ranks of the enemy.

Verse 77 (skanda.8.164.77)

पालिन्तकं महावीर्यं कालकञ्च महाबलम् । ददौ पारिषदौ पूषा स्कन्दायामिततेजसे

pālintakaṁ mahāvīryaṁ kālakañca mahābalam | dadau pāriṣadau pūṣā skandāyāmitatejase

Pusha gave to the immeasurably radiant Skanda his attendants, the greatly valorous Palintaka and the mighty Kalaka.

Verse 78 (skanda.8.164.78)

बलञ्चातिबलञ्चैव महाकायौ महाबलौ । प्रददौ कार्त्तिकेयाय वायुः प्रीतो महात्मने

balañcātibalañcaiva mahākāyau mahābalau | pradadau kārttikeyāya vāyuḥ prīto mahātmane

The pleased wind-god gave to the great-souled Karttikeya his huge-bodied, mighty attendants Bala and Atibala.

Verse 79 (skanda.8.164.79)

घसञ्च प्रघसञ्चैव तिमिवक्त्रौ महोदरौ । ददौ ज्वलनपुत्राय वरुणः पाशधारिणौ

ghasañca praghasañcaiva timivaktrau mahodarau | dadau jvalanaputrāya varuṇaḥ pāśadhāriṇau

Varuna gave to the son of Fire his noose-bearing, fish-faced, big-bellied attendants Ghasa and Praghasa.

Verse 80 (skanda.8.164.80)

सुवर्चसं महावीर्यं तथा चाप्यतिवर्चसम् । हिमवान् प्रददौ तस्मै स्कन्दायातिबलावुभौ

suvarcasaṁ mahāvīryaṁ tathā cāpyativarcasam | himavān pradadau tasmai skandāyātibalāvubhau

Himavat gave to the exceedingly mighty Skanda his greatly valorous attendants Suvarchasa and Ativarchasa.

Verse 81 (skanda.8.164.81)

काञ्चनञ्च महामायं तथा जीमूतमालिनम् । ददावनुचरौ मेरुरुभौ ज्वलनसूनवे

kāñcanañca mahāmāyaṁ tathā jīmūtamālinam | dadāvanucarau merurubhau jvalanasūnave

Meru gave to the son of Fire two attendants, Kanchana, possessed of great magic, and Jimutamalin.

Verse 82 (skanda.8.164.82)

स्थिरञ्चातिस्थिरञ्चैव तथा परिषदावुभौ । पुनर्ददौ महामेरुः स्कन्दायामिततेजसे

sthirañcātisthirañcaiva tathā pariṣadāvubhau | punardadau mahāmeruḥ skandāyāmitatejase

Mahameru again gave to the immeasurably radiant Skanda two more attendants, Sthira and Atisthira.

Verse 83 (skanda.8.164.83)

उच्छृङ्गं च विशृङ्गं च शिलापाषाणयोधिनौ । प्रादाद्विन्ध्यो महासत्वौ स्कन्दाय ज्वलितौजसे

ucchṛṅgaṁ ca viśṛṅgaṁ ca śilāpāṣāṇayodhinau | prādādvindhyo mahāsatvau skandāya jvalitaujase

Vindhya gave to the blazing Skanda his mighty attendants Uchchhringa and Vishringa, who fight with rocks and boulders.

Verse 84 (skanda.8.164.84)

संग्रहं विग्रहं चैव समुद्रश्च गदाधरौ । प्रददौ कार्त्तिकेयाय महापारिषदौ तदा

saṁgrahaṁ vigrahaṁ caiva samudraśca gadādharau | pradadau kārttikeyāya mahāpāriṣadau tadā

Then the Ocean gave to Karttikeya his two great mace-bearing attendants, Sangraha and Vigraha.

Verse 85 (skanda.8.164.85)

उन्मादं पुष्पदन्तं च शङकुकर्णञ्च दुर्जयम् । महावीर्यान्महासत्वान् प्रादात् पुत्राय पार्वती

unmādaṁ puṣpadantaṁ ca śaṅakukarṇañca durjayam | mahāvīryānmahāsatvān prādāt putrāya pārvatī

Parvati gave to her son the greatly valorous, mighty Unmada, Pushpadanta, and the unconquerable Shankukarna.

Verse 86 (skanda.8.164.86)

जयं महाजयं चैव ददुर्नागा महात्मने । ददौ च परमप्रीतः स्कन्दाय वृषवाहनः

jayaṁ mahājayaṁ caiva dadurnāgā mahātmane | dadau ca paramaprītaḥ skandāya vṛṣavāhanaḥ

The Nagas gave to that great one their attendants Jaya and Mahajaya; and the bull-riding one (Shiva), greatly pleased, also gave to Skanda -

Verse 87 (skanda.8.164.87)

बहून्पारिषदाञ्छूरान् समरे दुर्जयान्परैः । गजकर्णं निकुम्भञ्च पद्मं कुमुदमेव च

bahūnpāriṣadāñchūrān samare durjayānparaiḥ | gajakarṇaṁ nikumbhañca padmaṁ kumudameva ca

many heroic attendants, unconquerable by any foe in battle - Gajakarna, Nikumbha, Padma, and Kumuda,

Verse 88 (skanda.8.164.88)

सनन्दं द्वादशभुजं तथा कृष्णोपकृष्णकौ । कृतग्रीवं कपिस्कन्धं काञ्चनाक्षं जलन्धमम्

sanandaṁ dvādaśabhujaṁ tathā kṛṣṇopakṛṣṇakau | kṛtagrīvaṁ kapiskandhaṁ kāñcanākṣaṁ jalandhamam

Sananda, the twelve-armed one, Krishna and Upakrishnaka, Kritagriva, Kapiskandha, Kanchanaksha, and Jalandhama,

Verse 89 (skanda.8.164.89)

अक्षिसन्तर्दनं कुण्ठं पार्श्वग्रीवं महोदरम् । एकाक्षं द्वादशभुजमेकपादं महाजटम्

akṣisantardanaṁ kuṇṭhaṁ pārśvagrīvaṁ mahodaram | ekākṣaṁ dvādaśabhujamekapādaṁ mahājaṭam

Akshisantardana, Kuntha, Parshvagriva, Mahodara, the one-eyed Ekaksha, another twelve-armed one, the one-footed Ekapada, and Mahajata,

Verse 90 (skanda.8.164.90)

सहस्रबाहुं विकचं व्याघ्रास्यं क्षितिकम्पनम् । पृष्ठवक्त्रं सुनामानं पार्श्वाननमहाननौ

sahasrabāhuṁ vikacaṁ vyāghrāsyaṁ kṣitikampanam | pṛṣṭhavaktraṁ sunāmānaṁ pārśvānanamahānanau

the thousand-armed one, Vikacha, the tiger-faced Vyaghrasya, Kshitikampana, the back-faced Prishthavaktra, Sunaman, and the one with faces on his sides, Mahanana,

Verse 91 (skanda.8.164.91)

परिस्रुतं कोकनदं प्रियमाल्यानुलेपनम् । अजोदरं गजस्कन्धं स्कन्धाक्षं शतलोचनम्

parisrutaṁ kokanadaṁ priyamālyānulepanam | ajodaraṁ gajaskandhaṁ skandhākṣaṁ śatalocanam

Parisruta, Kokanada, Priyamalyanulepana, Ajodara, Gajaskandha, Skandhaksha, and the hundred-eyed Shatalochana,

Verse 92 (skanda.8.164.92)

ज्वालाजिह्वं करालं च शितकेशं ततोदरम् । अष्टजिह्वं चतुर्दंष्ट्रं मेघनादं पृथूदरम्

jvālājihvaṁ karālaṁ ca śitakeśaṁ tatodaram | aṣṭajihvaṁ caturdaṁṣṭraṁ meghanādaṁ pṛthūdaram

the flame-tongued Jvalajihva, the fearsome-faced Karala, Shitakesha, Tatodara, the eight-tongued Ashtajihva, the four-fanged Chaturdamshtra, Meghanada, and the broad-bellied Prithudara,

Verse 93 (skanda.8.164.93)

विद्युदक्षं धनुर्वक्त्रं जरठं मारुताशनम । उदराक्षं झषाक्षं च वज्रनाभं च सुप्रभम्

vidyudakṣaṁ dhanurvaktraṁ jaraṭhaṁ mārutāśanama | udarākṣaṁ jhaṣākṣaṁ ca vajranābhaṁ ca suprabham

Vidyudaksha, Dhanurvaktra, the aged Jaratha, Marutashana who feeds on wind, Udaraksha, Jhashaksha, Vajranabha, and Suprabha,

Verse 94 (skanda.8.164.94)

समुद्रवेगं गोकर्णं शैलकम्पनमेव च । पत्रमेषं प्रबाहुं च तथा नन्दोपनन्दकौ

samudravegaṁ gokarṇaṁ śailakampanameva ca | patrameṣaṁ prabāhuṁ ca tathā nandopanandakau

Samudravega, Gokarna, Shailakampana, Patramesha, Prabahu, and Nanda and Upananda,

Verse 95 (skanda.8.164.95)

धूम्रं श्वेतं कलिङ्गं च सिद्धार्थं वरदं तथा । प्रियकं गर्दभास्यं च गोनर्दं भूततापनम्

dhūmraṁ śvetaṁ kaliṅgaṁ ca siddhārthaṁ varadaṁ tathā | priyakaṁ gardabhāsyaṁ ca gonardaṁ bhūtatāpanam

Dhumra, Shveta, Kalinga, Siddhartha, Varada, Priyaka, the donkey-faced Gardabhasya, Gonarda, and Bhutatapana,

Verse 96 (skanda.8.164.96)

आनन्दं च प्रमोदं च स्वस्तिकं ध्रुवकं तथा । क्षेपवापं सुजातं च सिद्धयात्रं महावरम्

ānandaṁ ca pramodaṁ ca svastikaṁ dhruvakaṁ tathā | kṣepavāpaṁ sujātaṁ ca siddhayātraṁ mahāvaram

Ananda, Pramoda, Svastika, Dhruvaka, Kshepavapa, Sujata, and the excellent Siddhayatra,

Verse 97 (skanda.8.164.97)

गोव्रजं कनकापीडं महापार्श्वं महोदरम् । गायनं हसनं चैव बाणखङ्गधरं प्रभुम्

govrajaṁ kanakāpīḍaṁ mahāpārśvaṁ mahodaram | gāyanaṁ hasanaṁ caiva bāṇakhaṅgadharaṁ prabhum

Govraja, Kanakapida, Mahaparshva, Mahodara, Gayana, Hasana, and the lordly Bana who bears sword and shaft,

Verse 98 (skanda.8.164.98)

वैतालिं चातितालिं च तथा शठिकवातिकौ । मांसजं पङ्कदिग्धं च समुद्रोन्माथमव्ययम्

vaitāliṁ cātitāliṁ ca tathā śaṭhikavātikau | māṁsajaṁ paṅkadigdhaṁ ca samudronmāthamavyayam

Vaitali, Atitali, Shathika, Vatika, Mansaja, Pankadigdha, and the imperishable Samudronmatha,

Verse 99 (skanda.8.164.99)

रणोत्कटं प्रभासं च श्वेतमूर्धानमच्युतम् । कालकण्ठशरीरञ्च कुष्माण्डं शत्रुतापनम्

raṇotkaṭaṁ prabhāsaṁ ca śvetamūrdhānamacyutam | kālakaṇṭhaśarīrañca kuṣmāṇḍaṁ śatrutāpanam

Ranotkata, Prabhasa, the white-crowned Shvetamurdha, Achyuta, Kalakanthashariram, Kushmanda, and Shatrutapana,

Verse 100 (skanda.8.164.100)

गोमायुवक्त्रं श्येनास्यं भूतलोन्माथनं तथा । यज्ञवाहं प्रवाहं च काकास्यं काकलोचनम्

gomāyuvaktraṁ śyenāsyaṁ bhūtalonmāthanaṁ tathā | yajñavāhaṁ pravāhaṁ ca kākāsyaṁ kākalocanam

the jackal-faced Gomayuvaktra, the hawk-faced Shyenasya, Bhutalonmathana, Yajnavaha, Prahava, and the crow-faced, crow-eyed Kakalochana,

Verse 101 (skanda.8.164.101)

मञ्जुलं वक्रनासं च महानासं गजोदरम् । तुहनं च तुहानं च चित्रदेवमजं खरम्

mañjulaṁ vakranāsaṁ ca mahānāsaṁ gajodaram | tuhanaṁ ca tuhānaṁ ca citradevamajaṁ kharam

Manjula, the crooked-nosed Vakranasa, Mahanasa, Gajodara, Tuhana, Tuhana, and the donkey-faced Chitradeva,

Verse 102 (skanda.8.164.102)

मधुरं सुप्रसादं च किरीटं भकुटोत्कटम् । वसनं मधुवर्णञ्च कलशं कलशोदरम्

madhuraṁ suprasādaṁ ca kirīṭaṁ bhakuṭotkaṭam | vasanaṁ madhuvarṇañca kalaśaṁ kalaśodaram

Madhura, Suprasada, Kirita, the frowning Bhrukutotkata, Vasana, Madhuvarna, and Kalasha with a pot-shaped belly,

Verse 103 (skanda.8.164.103)

रेवन्तं मन्मथकरं सूचीवक्त्रं गजाननम् । श्वेतवक्त्रं सुवक्त्रं च चारुवक्त्रं च पाण्डरम्

revantaṁ manmathakaraṁ sūcīvaktraṁ gajānanam | śvetavaktraṁ suvaktraṁ ca cāruvaktraṁ ca pāṇḍaram

Revanta, Manmathakara, the needle-faced Suchivaktra, the elephant-faced Gajanana, Shvetavaktra, the handsome Suvaktra, and the fair Charuvaktra,

Verse 104 (skanda.8.164.104)

कण्ठबाहुं सुबाहुं च बकं कोकिलकं तथा । अचलं कनकाक्षं च बलानामग्रनायकम्

kaṇṭhabāhuṁ subāhuṁ ca bakaṁ kokilakaṁ tathā | acalaṁ kanakākṣaṁ ca balānāmagranāyakam

Kanthabahu, Subahu, Baka, Kokilaka, Achala, and the golden-eyed Kanakaksha, foremost among the hosts,

Verse 105 (skanda.8.164.105)

सञ्चारं च कोकमुखं गृध्रास्यं जम्बुकं तथा । लोमशञ्च जरास्यं च उष्ट्रग्रीवं कमण्डलुम्

sañcāraṁ ca kokamukhaṁ gṛdhrāsyaṁ jambukaṁ tathā | lomaśañca jarāsyaṁ ca uṣṭragrīvaṁ kamaṇḍalum

Sanchara, the crane-faced Kokamukha, the vulture-faced Gridhrasya, Jambuka, Lomasha, the aged-faced Jarasya, and the camel-necked Kamandalu,

Verse 106 (skanda.8.164.106)

दण्डकं दीर्घवक्त्रं च हंसवक्त्रं महाबलम् । टुण्डुकं शतपादं च शताक्षं चापपृष्ठक्रम्

daṇḍakaṁ dīrghavaktraṁ ca haṁsavaktraṁ mahābalam | ṭuṇḍukaṁ śatapādaṁ ca śatākṣaṁ cāpapṛṣṭhakram

Dandaka, the long-faced Dirghavaktra, the mighty swan-faced Hamsavaktra, Tundaka, the hundred-footed Shatapada, the hundred-eyed Shataksha, and the bow-backed Chapaprishthakrama,

Verse 107 (skanda.8.164.107)

शिक्षकं चापवक्त्रं च शाखवक्त्रं च कुण्डकम् । महायोगान्महासत्वान् सततं ब्रह्मचारिणः

śikṣakaṁ cāpavaktraṁ ca śākhavaktraṁ ca kuṇḍakam | mahāyogānmahāsatvān satataṁ brahmacāriṇaḥ

Shikshaka, the bow-faced Chapavaktra, the branch-faced Shakhavaktra, and Kundaka - all endowed with great yogic power, mighty, ever-celibate,

Verse 108 (skanda.8.164.108)

अप्रधृष्यान्महावीर्यान् समरे रिपुसूदनान् । नानाशस्त्रप्रहरणान् नानारूपान् महौजसः

apradhṛṣyānmahāvīryān samare ripusūdanān | nānāśastrapraharaṇān nānārūpān mahaujasaḥ

unassailable, greatly valorous, slayers of foes in war, wielders of manifold weapons, of manifold forms, of great splendour,

Verse 109 (skanda.8.164.109)

नानावक्त्रैः परिवृतान् गणैश्च गणनायकान् । गजेन्द्रचर्मवसनान् व्याघ्रकृष्णाजिनाम्बरान्

nānāvaktraiḥ parivṛtān gaṇaiśca gaṇanāyakān | gajendracarmavasanān vyāghrakṛṣṇājināmbarān

surrounded by many-faced ganas and their leaders, clad in the hides of elephants, wrapped in tiger-skins and black antelope-skins,

Verse 110 (skanda.8.164.110)

रक्तकेशान् हरिश्मश्रून् मुण्डान् दिग्वाससोपरान् । जटिनः पिङ्गनेत्राँश्च भुजङ्गकृतमेखलान्

raktakeśān hariśmaśrūn muṇḍān digvāsasoparān | jaṭinaḥ piṅganetrāṁśca bhujaṅgakṛtamekhalān

red-haired, tawny-bearded like lions, some shaven-headed, some clad only in the quarters of space, matted-haired, tawny-eyed, girdled with serpents,

Verse 111 (skanda.8.164.111)

पन्नगाङ्गदिनः शूराञ्छ्वसद्भोगीन्द्रकुण्लान् । पावनैः परिदिग्धाङ्गान् भस्मभिश्चन्द्रपाण्डरैः

pannagāṅgadinaḥ śūrāñchvasadbhogīndrakuṇlān | pāvanaiḥ paridigdhāṅgān bhasmabhiścandrapāṇḍaraiḥ

wearing serpent armlets, heroic, with hissing serpent-kings as their earrings, their limbs smeared with sacred ash white as the moon,

Verse 112 (skanda.8.164.112)

नृत्यतो वल्गमानाँश्च हासोत्फुल्लविलोचनान् । गणैः परिवृतानन्यैर्बहुभिर्गणनायकान्

nṛtyato valgamānāṁśca hāsotphullavilocanān | gaṇaiḥ parivṛtānanyairbahubhirgaṇanāyakān

dancing and leaping, their eyes bright with laughter, encircled by yet other multitudes of ganas and their leaders,

Verse 113 (skanda.8.164.113)

कूर्मकुक्कुटवक्त्रैश्च शशगोधावृकाननैः । खरोष्ट्राश्वमुखैर्भीमैर्वराहमहिषाननैः

kūrmakukkuṭavaktraiśca śaśagodhāvṛkānanaiḥ | kharoṣṭrāśvamukhairbhīmairvarāhamahiṣānanaiḥ

with faces of tortoises and cocks, of hares, iguanas and wolves, with the fearsome faces of donkeys, camels and horses, of boars and buffaloes,

Verse 114 (skanda.8.164.114)

मनुष्यमेढवक्त्रैश्च श्वशृगालमृगाननैः । भीमैर्मकरवक्त्रैश्च शिशुमाररुषाननैः । मार्जारवृकवक्त्रैश्च दीर्घवक्त्रैरवक्त्रकैः

manuṣyameḍhavaktraiśca śvaśṛgālamṛgānanaiḥ | bhīmairmakaravaktraiśca śiśumāraruṣānanaiḥ | mārjāravṛkavaktraiśca dīrghavaktrairavaktrakaiḥ

with the faces of men and rams, of dogs, jackals and deer, with the terrible faces of crocodiles and porpoises, of cats and wolves, some long-faced, some seeming to have no face at all,

Verse 115 (skanda.8.164.115)

लकुलोलूकचक्राह्वशतपत्रनिभाननैः । आखुबभ्रु विडालानां तुल्यास्यै रिपुदुर्जयैः

lakulolūkacakrāhvaśatapatranibhānanaiḥ | ākhubabhru viḍālānāṁ tulyāsyai ripudurjayaiḥ

with faces resembling mice, owls, the chakravaka bird, and the many-petalled lotus, resembling rats, mongooses and cats, unconquerable by any foe,

Verse 116 (skanda.8.164.116)

छागमेषमुखैश्चान्यैः शुककारण्डवाननैः । ऋक्षशार्दूलवक्त्रैश्च द्विपिसिंहाननैस्तथा

chāgameṣamukhaiścānyaiḥ śukakāraṇḍavānanaiḥ | ṛkṣaśārdūlavaktraiśca dvipisiṁhānanaistathā

with the faces of goats and rams, of parrots and cormorants, of bears and tigers, and of leopards and lions,

Verse 117 (skanda.8.164.117)

भीमैर्द्विरदवक्त्रैश्च तरक्षुवदनैस्तथा । गरुडक्रोष्टुकास्यैश्च काककोकिलवक्त्रकैः

bhīmairdviradavaktraiśca tarakṣuvadanaistathā | garuḍakroṣṭukāsyaiśca kākakokilavaktrakaiḥ

with the fearsome faces of elephants, of hyenas, of Garuda-birds and jackals, and of crows and cuckoos,

Verse 118 (skanda.8.164.118)

गोवानरमुखैश्चान्यैः श्येनगृध्रमुखैस्तथा । महाजठरपादाङ्गैस्तारकाक्षैर्महाबलैः

govānaramukhaiścānyaiḥ śyenagṛdhramukhaistathā | mahājaṭharapādāṅgaistārakākṣairmahābalaiḥ

with the faces of cows and monkeys, of hawks and vultures, mighty ones with huge bellies and limbs, and eyes like stars,

Verse 119 (skanda.8.164.119)

पारावतमुखैश्चान्यैः कृकवाकुमुखैस्तथा । लावतित्तिरिवक्त्रैश्च कृकलासमुखैरपि

pārāvatamukhaiścānyaiḥ kṛkavākumukhaistathā | lāvatittirivaktraiśca kṛkalāsamukhairapi

with the faces of doves, of domestic cocks, of quails and partridges, and even of chameleons,

Verse 120 (skanda.8.164.120)

पीतकौशेयवासोभिश्चीरवल्कलधारिभिः । फणीन्द्रानद्धगात्रैश्च चित्रगोनसकङ्कणैः

pītakauśeyavāsobhiścīravalkaladhāribhiḥ | phaṇīndrānaddhagātraiśca citragonasakaṅkaṇaiḥ

clad in yellow silks, wearing garments of bark and rags, their limbs entwined by serpent-lords, wearing wondrous serpent-bracelets,

Verse 121 (skanda.8.164.121)

स्थूलोदरैः कृशाङ्गैश्च स्थूलाङ्गैश्च कृशोदरैः । ह्रस्वग्रीवैर्महाकर्णैर्नानाव्यालविभूषणैः

sthūlodaraiḥ kṛśāṅgaiśca sthūlāṅgaiśca kṛśodaraiḥ | hrasvagrīvairmahākarṇairnānāvyālavibhūṣaṇaiḥ

some thick-bellied and thin-limbed, others thick-limbed and thin-bellied, short-necked, big-eared, adorned with serpents of every kind,

Verse 122 (skanda.8.164.122)

गजेन्द्रचर्मवासोभिः शूरैः समरदुर्जयैः । स्कन्धवक्त्रैरवक्त्रैश्च पृष्ठास्यैः सर्वतोमुखैः

gajendracarmavāsobhiḥ śūraiḥ samaradurjayaiḥ | skandhavaktrairavaktraiśca pṛṣṭhāsyaiḥ sarvatomukhaiḥ

clad in elephant-hide, heroes unconquerable in battle, some with faces on their shoulders, some seemingly faceless, some with faces on their backs, some with faces on every side,

Verse 123 (skanda.8.164.123)

नानाकृतिभुजैर्वीरैर्नानाभुजगभीषणैः । नानावेषै महायोर्गर्नानास्थाननिवासिभिः

nānākṛtibhujairvīrairnānābhujagabhīṣaṇaiḥ | nānāveṣai mahāyorgarnānāsthānanivāsibhiḥ

heroes with arms of every shape, terrifying with serpents of every kind, of every manner of dress, great yogis, dwelling in places of every sort,

Verse 124 (skanda.8.164.124)

नानावस्त्रधरैश्चान्यै र्नानामाल्यानुलेपनैः । नानाचर्माम्बरैरन्यैर्नानाभरणधारिभिः

nānāvastradharaiścānyai rnānāmālyānulepanaiḥ | nānācarmāmbarairanyairnānābharaṇadhāribhiḥ

clad in garments of every kind, adorned with garlands and unguents of every kind, wearing hides and robes of every kind, decked in ornaments of every kind,

Verse 125 (skanda.8.164.125)

उष्णीषिभिर्मुकुटिभिः कम्बुग्रीवैः सुसंस्थितैः । किरीटिभिः पञ्चशिखैर्जटामुकुटधारिभिः

uṣṇīṣibhirmukuṭibhiḥ kambugrīvaiḥ susaṁsthitaiḥ | kirīṭibhiḥ pañcaśikhairjaṭāmukuṭadhāribhiḥ

wearing turbans and diadems, their necks like conch-shells, well-formed, crowned, some with five top-knots, some with crowns of matted hair,

Verse 126 (skanda.8.164.126)

त्रिशिखैर्द्विशिखैश्चापि तथा सप्तशिखैरपि । शिखण्डिभिर्दीर्घजटैर्मुण्डैः कपिलमूर्धजैः

triśikhairdviśikhaiścāpi tathā saptaśikhairapi | śikhaṇḍibhirdīrghajaṭairmuṇḍaiḥ kapilamūrdhajaiḥ

some with three top-knots, some with two, some with seven, some with peacock-crests, some with long matted locks, some shaven, and some tawny-haired,

Verse 127 (skanda.8.164.127)

चित्राक्षकैश्चित्रमुखैश्चित्रस्रगनुलेपनैः । चित्राम्बरधरैः वीरैः सततं प्रियविग्रहैः

citrākṣakaiścitramukhaiścitrasraganulepanaiḥ | citrāmbaradharaiḥ vīraiḥ satataṁ priyavigrahaiḥ

with eyes and faces of wondrous variety, garlands and unguents of wondrous variety, heroes clad in garments of wondrous variety, ever gracious in nature,

Verse 128 (skanda.8.164.128)

कृष्णनिर्मांसवक्त्रैश्च दीर्घपृष्ठैः कृशोदरैः । स्थूलपृष्ठैर्महाग्रीवैर्लम्बोदरमहोदरैः

kṛṣṇanirmāṁsavaktraiśca dīrghapṛṣṭhaiḥ kṛśodaraiḥ | sthūlapṛṣṭhairmahāgrīvairlambodaramahodaraiḥ

some dark and gaunt-faced, some long-backed and thin-bellied, some thick-backed, thick-necked, with hanging or huge bellies,

Verse 129 (skanda.8.164.129)

महाभुजैर्महावक्त्रैर्ह्रस्वग्रीवैः कृशाननैः । कुब्जैभ्र दीर्घजंघैश्च हस्तिकर्णशिरोधरैः

mahābhujairmahāvaktrairhrasvagrīvaiḥ kṛśānanaiḥ | kubjaibhra dīrghajaṁghaiśca hastikarṇaśirodharaiḥ

some huge-armed and huge-faced, some short-necked and gaunt-faced, some hunchbacked, long-shanked, with the ears and neck of an elephant,

Verse 130 (skanda.8.164.130)

दीर्घोष्ठर्दीर्घजिह्वैश्च दीर्घाक्षैर्दीर्घनासिकैः । महादंष्ट्रैः सुदंष्ट्रैश्च चित्रदंष्ट्रैर्महाबलैः

dīrghoṣṭhardīrghajihvaiśca dīrghākṣairdīrghanāsikaiḥ | mahādaṁṣṭraiḥ sudaṁṣṭraiśca citradaṁṣṭrairmahābalaiḥ

some long-lipped, long-tongued, long-eyed, long-nosed, some with huge, some with fine, and some with wondrous, mighty tusks,

Verse 131 (skanda.8.164.131)

सुविभक्तशरोरैश्च दीप्तिमद्भिः स्वलंकृतैः । पिङ्गलाक्षैर्महाकर्णैः शंकुकर्णैरकर्णकैः

suvibhaktaśaroraiśca dīptimadbhiḥ svalaṁkṛtaiḥ | piṅgalākṣairmahākarṇaiḥ śaṁkukarṇairakarṇakaiḥ

well-formed in body, radiant, well-adorned, tawny-eyed, big-eared, spike-eared, and some entirely earless,

Verse 132 (skanda.8.164.132)

दीर्घदंष्टैः पृथूरस्कैः स्थूलोष्ठैर्हरिमूर्धजैः । नानापादोष्ठदंष्ट्रैश्च नानाहस्तशिरोधरैः

dīrghadaṁṣṭaiḥ pṛthūraskaiḥ sthūloṣṭhairharimūrdhajaiḥ | nānāpādoṣṭhadaṁṣṭraiśca nānāhastaśirodharaiḥ

long-tusked, broad-chested, thick-lipped, maned like lions, with feet, lips and tusks of every kind, and hands and necks of every kind,

Verse 133 (skanda.8.164.133)

नानाचर्मभिराच्छन्नैर्नानावासोभिरावृतैः । हृष्टैः परिपतद्भिश्च नृत्यद्भिश्च महारवैः

nānācarmabhirācchannairnānāvāsobhirāvṛtaiḥ | hṛṣṭaiḥ paripatadbhiśca nṛtyadbhiśca mahāravaiḥ

covered with hides of every kind, wrapped in garments of every kind, exuberant, leaping about, dancing, roaring with tremendous noise,

Verse 134 (skanda.8.164.134)

लम्बकर्णैर्महोरस्कैर्नीलकण्ठै स्त्रिलोचनैः । शुकोदरनिभैः कैश्चित् कैश्चिदञ्जनसन्निभैः

lambakarṇairmahoraskairnīlakaṇṭhai strilocanaiḥ | śukodaranibhaiḥ kaiścit kaiścidañjanasannibhaiḥ

some long-eared, broad-chested, blue-throated, three-eyed, some hued like a parrot's belly, some black as collyrium,

Verse 135 (skanda.8.164.135)

श्वेताङ्गैर्लोहितग्रीवैः पिङ्गाक्षैर्भीमदर्शनैः । कल्माषपाणिपादैश्च जातीहिङ्गुलकप्रभैः

śvetāṅgairlohitagrīvaiḥ piṅgākṣairbhīmadarśanaiḥ | kalmāṣapāṇipādaiśca jātīhiṅgulakaprabhaiḥ

white-limbed and red-necked, tawny-eyed, terrifying to behold, dappled of hand and foot, gleaming like vermilion,

Verse 136 (skanda.8.164.136)

चामीकरापीडनिभैः श्वेतैर्लोहितराजिभिः । राजावर्त्तसवर्णैश्च मयूरसदृशप्रभैः

cāmīkarāpīḍanibhaiḥ śvetairlohitarājibhiḥ | rājāvarttasavarṇaiśca mayūrasadṛśaprabhaiḥ

gleaming like golden ornaments, some white streaked with red, coloured like the rajavarta gem, radiant as a peacock,

Verse 137 (skanda.8.164.137)

पाशोद्यतकरैः कैश्चिद् व्यात्तवक्त्रै र्महारवैः । पिङ्गाक्षैर्नीलकण्ठैश्च महापरिघबाहुभिः

pāśodyatakaraiḥ kaiścid vyāttavaktrai rmahāravaiḥ | piṅgākṣairnīlakaṇṭhaiśca mahāparighabāhubhiḥ

some with hands raised holding nooses, some gape-mouthed and roaring loudly, tawny-eyed, blue-throated, with arms huge as iron bars,

Verse 138 (skanda.8.164.138)

शतघ्नीशक्तिहस्तैश्च गदामुशलपाणिभिः । शूलासिपाणिभिः कैश्चिन्महाकायैर्महाबलैः

śataghnīśaktihastaiśca gadāmuśalapāṇibhiḥ | śūlāsipāṇibhiḥ kaiścinmahākāyairmahābalaiḥ

bearing in their hands the shataghni missile and the spear, wielding maces and pestles,

Verse 139 (skanda.8.164.139)

भुशुण्डीप्रासहस्तैश्च वीरैः परशुपाणिभिः । पाशमुद्गरहस्तैश्च चक्रतोमरपाणिमिः

bhuśuṇḍīprāsahastaiśca vīraiḥ paraśupāṇibhiḥ | pāśamudgarahastaiśca cakratomarapāṇimiḥ

bearing tridents and swords, huge of body, mighty, heroes with bhushundi-missiles and lances in hand, wielding battle-axes,

Verse 140 (skanda.8.164.140)

चित्रायुधधरैर्वीरैरावृण्वद्भिर्दिशो दिशम् । घण्टाजालविनद्धाङगैः किंकिणीजालधारिभिः

citrāyudhadharairvīrairāvṛṇvadbhirdiśo diśam | ghaṇṭājālavinaddhāṅagaiḥ kiṁkiṇījāladhāribhiḥ

with nooses and hammers in hand, bearing discus and lance, heroes wielding weapons of every kind, covering every quarter of space, their limbs strung with nets of bells, wearing rows of tinkling anklets -

Verse 141 (skanda.8.164.141)

वृता गणैर्गणाध्यक्षा महासत्वैर्महाबलैः । उपतस्थुर्महात्मानं कार्त्तिकेयं यशस्विनम्

vṛtā gaṇairgaṇādhyakṣā mahāsatvairmahābalaiḥ | upatasthurmahātmānaṁ kārttikeyaṁ yaśasvinam

surrounded by such mighty, powerful ganas and their chiefs, all these came and attended upon that great and glorious Karttikeya.

Verse 142 (skanda.8.164.142)

मातॄश्च प्रददौ तस्मै कौशिकीदेहसंभवाः । महाबला महासत्वाः समरेष्वपराजिताः

mātṝśca pradadau tasmai kauśikīdehasaṁbhavāḥ | mahābalā mahāsatvāḥ samareṣvaparājitāḥ

Kaushiki (Durga) also gave him Mother-goddesses born of her own body - mighty, of great valour, unconquered in battles -

Verse 143 (skanda.8.164.143)

प्रभावतीं विशालाक्षीं पलितां वृषनासिकाम् । श्रीमतीं बहुलां सिंहीं विजयां बहुपुत्रिकाम्

prabhāvatīṁ viśālākṣīṁ palitāṁ vṛṣanāsikām | śrīmatīṁ bahulāṁ siṁhīṁ vijayāṁ bahuputrikām

Prabhavati, Vishalakshi, Palita, Vrishanasika, Shrimati, Bahula, Simhi, Vijaya, and Bahuputrika.

Verse 144 (skanda.8.164.144)

गोपालीं सुप्रभां षष्ठीं बृहदम्बालिकां कृशाम् । जयावतीं मालतिकां ध्रुवरत्नां प्रभाकरीम्

gopālīṁ suprabhāṁ ṣaṣṭhīṁ bṛhadambālikāṁ kṛśām | jayāvatīṁ mālatikāṁ dhruvaratnāṁ prabhākarīm

Gopali, Suprabha, Shashthi, the slender Brihadambalika, Jayavati, Malatika, Dhruvaratna, and Prabhakari.

Verse 145 (skanda.8.164.145)

सुप्रभां वसुदां चैव विशोकां नन्दिनीं तथा । वज्रचूडां महचूडां वज्रनेमिं महाप्रभाम्

suprabhāṁ vasudāṁ caiva viśokāṁ nandinīṁ tathā | vajracūḍāṁ mahacūḍāṁ vajranemiṁ mahāprabhām

Suprabha, Vasuda, Vishoka, Nandini, Vajrachuda, Mahachuda, Vajranemi, and Mahaprabha.

Verse 146 (skanda.8.164.146)

अञ्जनीञ्च भरत्सेनां कमलाक्षीं शशिप्रभाम् । शत्रुञ्जयां महानासां क्रोधनां शलभीं खषीम्

añjanīñca bharatsenāṁ kamalākṣīṁ śaśiprabhām | śatruñjayāṁ mahānāsāṁ krodhanāṁ śalabhīṁ khaṣīm

Anjani, Bharatasena, Kamalakshi, Shashiprabha, Shatrunjaya, Mahanasa, Krodhana, Shalabhi, and Khashi.

Verse 147 (skanda.8.164.147)

माधवीं शुकवक्त्राञ्च कीर्तिनेमिमनिन्दिताम् । गीतप्रियां महामायां वायसीममृतां सतीम्

mādhavīṁ śukavaktrāñca kīrtinemimaninditām | gītapriyāṁ mahāmāyāṁ vāyasīmamṛtāṁ satīm

Madhavi, Shukavaktra, the blameless Kirtinemi, Gitapriya, Mahamaya, Vayasi, Amrita, and Sati.

Verse 148 (skanda.8.164.148)

सरस्वतीं भोगवतीं सुभ्रूञ्च कनकावतीम् । सुतां लक्ष्मीं वीर्यवतीं विद्युज्जिह्वां महाबलाम्

sarasvatīṁ bhogavatīṁ subhrūñca kanakāvatīm | sutāṁ lakṣmīṁ vīryavatīṁ vidyujjihvāṁ mahābalām

Sarasvati, Bhogavati, the fine-browed Kanakavati, and the daughter Lakshmi, Viryavati, and the mighty Vidyujjihva.

Verse 149 (skanda.8.164.149)

पद्मावतीं सुनक्षत्रां कन्दरां बहुयोजनाम् । सन्तानिकां शिवां चैव कमलां मलदामपि

padmāvatīṁ sunakṣatrāṁ kandarāṁ bahuyojanām | santānikāṁ śivāṁ caiva kamalāṁ maladāmapi

Padmavati, Sunakshatra, Kandara who spans many leagues, Santanika, Shiva, Kamala, and Malada.

Verse 150 (skanda.8.164.150)

सुदामां बहुदामां च सुप्रभां च यशस्विनीम् । नृत्तप्रियां वरारोहां सितोलूखलमेखलाम्

sudāmāṁ bahudāmāṁ ca suprabhāṁ ca yaśasvinīm | nṛttapriyāṁ varārohāṁ sitolūkhalamekhalām

Sudama, Bahudama, the glorious Suprabha, Nrittapriya, Vararoha, and one girdled like a white mortar.

Verse 151 (skanda.8.164.151)

शतघण्टां शतानन्दां शतनेत्रां यशस्विनीम् । वपुष्मतीं च शीलाञ्च भद्रकालीञ्च भैरवाम्

śataghaṇṭāṁ śatānandāṁ śatanetrāṁ yaśasvinīm | vapuṣmatīṁ ca śīlāñca bhadrakālīñca bhairavām

Shataghanta, Shatananda, the glorious Shatanetra, Vapushmati, Shila, Bhadrakali, and Bhairavi.

Verse 152 (skanda.8.164.152)

संहारिकां निष्कुटिकां भूतां चत्वरवासिनीम् । सुमङ्गलां स्वस्तिमतीं वृद्धिकामां जनप्रियाम्

saṁhārikāṁ niṣkuṭikāṁ bhūtāṁ catvaravāsinīm | sumaṅgalāṁ svastimatīṁ vṛddhikāmāṁ janapriyām

Samharika, Nishkutika, Bhuta who dwells at crossroads, Sumangala, Svastimati, Vriddhikama, and Janapriya.

Verse 153 (skanda.8.164.153)

धनदां सुप्रदां चैव भवदां सुखदामपि । ऐलीं भेलीं समेलीं च वेतालीं जननीं निशाम्

dhanadāṁ supradāṁ caiva bhavadāṁ sukhadāmapi | ailīṁ bhelīṁ samelīṁ ca vetālīṁ jananīṁ niśām

Dhanada, Suprada, Bhavada, Sukhada, Aili, Bheli, Sameli, Vetali, Janani, and Nisha.

Verse 154 (skanda.8.164.154)

कण्डूं पिङ्गलिकां चैव देवमित्रां यशस्विनीम् । लम्बुषीं सनकां चैव चित्रसेनामथाचलाम्

kaṇḍūṁ piṅgalikāṁ caiva devamitrāṁ yaśasvinīm | lambuṣīṁ sanakāṁ caiva citrasenāmathācalām

Kandu, Pingalika, the glorious Devamitra, Lambushi, Sanaka, Chitrasena, and Achala.

Verse 155 (skanda.8.164.155)

कुकूनिकां शंखिनिकां तथा झर्झरिकामपि । कुण्डालिकां कोलविलां कण्डराञ्च शतोदरीम्

kukūnikāṁ śaṁkhinikāṁ tathā jharjharikāmapi | kuṇḍālikāṁ kolavilāṁ kaṇḍarāñca śatodarīm

Kukunika, Shankhinika, Jharjharika, Kundalika, Kolavila, Kandara, and Shatodari.

Verse 156 (skanda.8.164.156)

उत्क्वाथनीं जुरेलाञ्च महावेलां च कङ्कणाम् । मनोजवां कण्टकिनीं विघसां पूतनां तथा

utkvāthanīṁ jurelāñca mahāvelāṁ ca kaṅkaṇām | manojavāṁ kaṇṭakinīṁ vighasāṁ pūtanāṁ tathā

Utkvathini, Jurela, Mahavela, Kankana, Manojava, Kantakini, Vighasa, and Putana.

Verse 157 (skanda.8.164.157)

वैशयां चर्चिकां वामां क्रोधनां मुखमण्डिकाम् । मण्डोदरीं च टुण्डाञ्च कोटरां मेघवासिनीम्

vaiśayāṁ carcikāṁ vāmāṁ krodhanāṁ mukhamaṇḍikām | maṇḍodarīṁ ca ṭuṇḍāñca koṭarāṁ meghavāsinīm

Vaishaya, Charchika, Vama, Krodhana, Mukhamandika, Mandodari, Tunda, Kotara, and Meghavasini.

Verse 158 (skanda.8.164.158)

सुभगां लम्बिनीं लम्बां वामधूलीं विकत्थनाम् । ऊर्ध्ववेणीधरां चैव ललाटनयनां तथा

subhagāṁ lambinīṁ lambāṁ vāmadhūlīṁ vikatthanām | ūrdhvaveṇīdharāṁ caiva lalāṭanayanāṁ tathā

Subhaga, Lambini, Lamba, Vamadhuli, Vikatthana, one who wears her braid piled high, and one with an eye set in her forehead.

Verse 159 (skanda.8.164.159)

पृथुबर्हां महाकायां मधुकुम्भां तडित्प्रभाम् । मन्थानिकामुन्मनिकां जरायुं जर्जराननाम्

pṛthubarhāṁ mahākāyāṁ madhukumbhāṁ taḍitprabhām | manthānikāmunmanikāṁ jarāyuṁ jarjarānanām

Prithubarha, Mahakaya, Madhukumbha, Taditprabha, Manthanika, Unmanika, Jarayu, and Jarjaranana.

Verse 160 (skanda.8.164.160)

ख्यातां दहदहां चैव तथा धमधमामपि । खटंखटां महावीर्यां वृषणां मणितुण्डिकाम्

khyātāṁ dahadahāṁ caiva tathā dhamadhamāmapi | khaṭaṁkhaṭāṁ mahāvīryāṁ vṛṣaṇāṁ maṇituṇḍikām

Khyata, Dahadaha, Dhamadhama, Khatankhata, the greatly powerful Vrishana, and Manitundika.

Verse 161 (skanda.8.164.161)

बद्धवेणीं धराधारां पिङ्गाक्षीं लम्बकर्णिकाम् । आमोदां च प्रमोदां च तथा लम्बपयोधराम्

baddhaveṇīṁ dharādhārāṁ piṅgākṣīṁ lambakarṇikām | āmodāṁ ca pramodāṁ ca tathā lambapayodharām

Baddhaveni, Dharadhara, Pingakshi, Lambakarnika, Amoda, Pramoda, and one with long, hanging breasts.

Verse 162 (skanda.8.164.162)

शशोलूकमुखीं कृष्णां खरजंघां महारवाम् । शिशुमारमुखीं श्वेतां लोहिताक्षीं विभीषणाम्

śaśolūkamukhīṁ kṛṣṇāṁ kharajaṁghāṁ mahāravām | śiśumāramukhīṁ śvetāṁ lohitākṣīṁ vibhīṣaṇām

Black-hued, hare-and-owl-faced, donkey-shanked and loud-voiced; and a white one, porpoise-faced, red-eyed and terrifying.

Verse 163 (skanda.8.164.163)

जटालिकां कामचरीं दीर्घजिह्वां च लोलुपाम् । कनेलिकां वासनिकां मुकुटाञ्च महाबलाम्

jaṭālikāṁ kāmacarīṁ dīrghajihvāṁ ca lolupām | kanelikāṁ vāsanikāṁ mukuṭāñca mahābalām

Jatalika, Kamachari who roams at will, the long-tongued and greedy Lolupa, Kanelika, Vasanika, and the mighty Mukuta.

Verse 164 (skanda.8.164.164)

लोहिताक्षीं महाकायां हरिपिण्डीञ्च दुर्जयाम् । पशुदां वित्तदां वीरामङ्गदाञ्च महबलाम्

lohitākṣīṁ mahākāyāṁ haripiṇḍīñca durjayām | paśudāṁ vittadāṁ vīrāmaṅgadāñca mahabalām

Lohitakshi, Mahakaya, the unconquerable Haripindi, Pashuda, Vittada, Vira, and the mighty Angada.

Verse 165 (skanda.8.164.165)

पयोदां गोप्रदां शंखां सुनिषण्णां तरस्विनीम् । प्रतिष्ठां सुप्रतिष्ठां च रोचमानां सुरोचनाम्

payodāṁ gopradāṁ śaṁkhāṁ suniṣaṇṇāṁ tarasvinīm | pratiṣṭhāṁ supratiṣṭhāṁ ca rocamānāṁ surocanām

Payoda, Goprada, Shankha, Sunishanna, the vigorous Pratishtha, Supratishtha, Rochamana, and Surochana.

Verse 166 (skanda.8.164.166)

गोकर्णीमश्वकर्णीञ्च सशिरां खरिकां तथा । कचक्रचां मेघरवां मेघमालां विरोचनाम्

gokarṇīmaśvakarṇīñca saśirāṁ kharikāṁ tathā | kacakracāṁ megharavāṁ meghamālāṁ virocanām

Gokarni, Ashvakarni, Sasira, Kharika, Kachakracha, Megharava, Meghamala, and Virochana.

Verse 167 (skanda.8.164.167)

एताश्चान्याश्च बहुला मातरो मारुतस्यदाः । एकाक्षरां सुगन्धां च कृष्णकर्णीं च दारुणाम्

etāścānyāśca bahulā mātaro mārutasyadāḥ | ekākṣarāṁ sugandhāṁ ca kṛṣṇakarṇīṁ ca dāruṇām

These, and many other Mothers besides, swift as the wind - Ekakshara, Sugandha, Krishnakarni, and the dreadful one.

Verse 168 (skanda.8.164.168)

क्षुरकर्णीं चतुष्कर्णीं कर्णप्रावरणां तथा । चतुष्पथनिकेतां च गोकर्णीं महिषाननाम्

kṣurakarṇīṁ catuṣkarṇīṁ karṇaprāvaraṇāṁ tathā | catuṣpathaniketāṁ ca gokarṇīṁ mahiṣānanām

Kshurakarni, Chatushkarni, Karnapravarana, one dwelling at crossroads, Gokarni, and one with a buffalo's face.

Verse 169 (skanda.8.164.169)

खरकर्णीं महाकर्णीं भेरीस्वनमहास्वने । शंखकुंभश्रवां चैव संग्रामेष्वपराजिताम्

kharakarṇīṁ mahākarṇīṁ bherīsvanamahāsvane | śaṁkhakuṁbhaśravāṁ caiva saṁgrāmeṣvaparājitām

Kharakarni, Mahakarni, one who roars with the great sound of war-drums, one whose voice is like a conch or a kettledrum, unconquered in battles.

Verse 170 (skanda.8.164.170)

गणां च सुगणां चैव तथा वातीं च कामगाम् । चतुष्पथरवां चैव भूतिनीं वन्यगोचराम्

gaṇāṁ ca sugaṇāṁ caiva tathā vātīṁ ca kāmagām | catuṣpatharavāṁ caiva bhūtinīṁ vanyagocarām

Gana, Sugana, Vati who moves at will, Bhutini who roars at crossroads, and one who roams the forests.

Verse 171 (skanda.8.164.171)

कार्त्तिकेयानुयायिन्यो नानारूपाः सहस्रशः । दीर्घदन्त्योतिनख्यश्च दीर्घवक्त्रातिभीषणाः

kārttikeyānuyāyinyo nānārūpāḥ sahasraśaḥ | dīrghadantyotinakhyaśca dīrghavaktrātibhīṣaṇāḥ

These, the thousands of Mother-goddesses of manifold forms who follow Karttikeya - long-toothed and long-nailed, long-faced, utterly terrifying,

Verse 172 (skanda.8.164.172)

चतुरा मधुराश्चैव यौवनस्थाः स्वलंकृताः । माहात्म्येन च संयुक्ताः कामरूपा महाबलाः

caturā madhurāścaiva yauvanasthāḥ svalaṁkṛtāḥ | māhātmyena ca saṁyuktāḥ kāmarūpā mahābalāḥ

clever, sweet-natured, forever young, richly adorned, endowed with majesty, able to assume any form at will, and mighty,

Verse 173 (skanda.8.164.173)

निर्मांसगात्र्यः श्वेताश्च जाम्बूनदसमप्रभाः । कृष्णा जीमूतवर्णाश्च धूम्रकेश्यो महाभयाः

nirmāṁsagātryaḥ śvetāśca jāmbūnadasamaprabhāḥ | kṛṣṇā jīmūtavarṇāśca dhūmrakeśyo mahābhayāḥ

some gaunt and white, gleaming like gold, some black, hued like a rain-cloud, ash-haired and utterly dreadful,

Verse 174 (skanda.8.164.174)

असुराणां महादंष्ट्रा दीर्घदंष्ट्राः सिताम्बराः । ऊर्ध्वकर्णोधराश्चैव पिङ्गाक्ष्यो लम्बमेखलाः

asurāṇāṁ mahādaṁṣṭrā dīrghadaṁṣṭrāḥ sitāmbarāḥ | ūrdhvakarṇodharāścaiva piṅgākṣyo lambamekhalāḥ

with fangs huge and long as those of demons, clad in white, their ears and lips upturned, tawny-eyed, their girdles hanging loose,

Verse 175 (skanda.8.164.175)

लम्बोदर्यो विलम्बोष्ठ्यो लम्वकर्णपयोधराः । ताम्राक्ष्यस्ताम्रवक्त्राश्च हर्यक्ष्यो हरिमूर्धजाः

lambodaryo vilamboṣṭhyo lamvakarṇapayodharāḥ | tāmrākṣyastāmravaktrāśca haryakṣyo harimūrdhajāḥ

with hanging bellies, hanging lips, long ears and breasts, copper-hued eyes and faces, and manes like lions,

Verse 176 (skanda.8.164.176)

वृक्षचत्वरवासिन्यश्चतुष्पथनिकेतनाः । गुहाश्मशानवासिन्यः शैलप्रस्रवणालयाः

vṛkṣacatvaravāsinyaścatuṣpathaniketanāḥ | guhāśmaśānavāsinyaḥ śailaprasravaṇālayāḥ

dwelling in trees, at crossroads, in caves and cremation-grounds, and living beside mountain waterfalls,

Verse 177 (skanda.8.164.177)

नानाभरणधारिण्यो नानास्रगनुलेपनाः । नानावस्त्राणि बिभ्रत्यो नानायुधधरास्तथा

nānābharaṇadhāriṇyo nānāsraganulepanāḥ | nānāvastrāṇi bibhratyo nānāyudhadharāstathā

adorned with ornaments of every kind, wearing garlands and unguents of every kind, clad in garments of every kind, and bearing weapons of every kind -

Verse 178 (skanda.8.164.178)

एताश्चान्याश्च संहृष्टा ददौ स्कन्दाय कौशिकी । वैजयन्तीं ददौ तस्मै मालामञ्चितकेसराम्

etāścānyāśca saṁhṛṣṭā dadau skandāya kauśikī | vaijayantīṁ dadau tasmai mālāmañcitakesarām

these, and other joyful Mother-goddesses besides, Kaushiki gave to Skanda; and she also gave him the Vaijayanti garland, its filaments radiant and lovely.

Verse 179 (skanda.8.164.179)

विष्णुर्विविधगन्धाढ्यामुत्फुल्लां चारुदर्शनाम् । वाससी विरजस्के च तरुणार्कसमप्रभे

viṣṇurvividhagandhāḍhyāmutphullāṁ cārudarśanām | vāsasī virajaske ca taruṇārkasamaprabhe

Vishnu gave him two spotless garments, fragrant with many perfumes, blossoming and lovely to behold, radiant as the newly risen sun.

Verse 180 (skanda.8.164.180)

संप्रीता प्रीतमनसे ददौ स्कन्दाय पार्वती । कमण्डलुं सुधावारिसंपूर्णममृतोद्भवम्

saṁprītā prītamanase dadau skandāya pārvatī | kamaṇḍaluṁ sudhāvārisaṁpūrṇamamṛtodbhavam

Parvati, delighted, lovingly gave to her joyful son a water-pot, born of nectar and filled with divine, immortal water.

Verse 181 (skanda.8.164.181)

ददौ प्रीता कुमाराय गङ्गा गम्भीरचेतसे । गरुत्मान् दयितं पुत्रं चित्रबर्हं शिखण्डिनम्

dadau prītā kumārāya gaṅgā gambhīracetase | garutmān dayitaṁ putraṁ citrabarhaṁ śikhaṇḍinam

Ganga too, pleased, gave the deep-hearted Kumara a water-vessel; and Garuda gave his own beloved son, the peacock Chitrabarha Shikhandin.

Verse 182 (skanda.8.164.182)

ददौ स्कन्दाय संप्रीतो बलिनं कामरूपिणम् । ताम्रचूडमदाद्वीरमरुणश्चरणायुधम्

dadau skandāya saṁprīto balinaṁ kāmarūpiṇam | tāmracūḍamadādvīramaruṇaścaraṇāyudham

Aruna gladly gave to Skanda the mighty, heroic, form-changing Tamrachuda, the cock, whose very legs were his weapons.

Verse 183 (skanda.8.164.183)

भववीर्यजवोपेतं स्कन्दाय प्रियदर्शनम् । महाभारसहं छागं कामगं कामरूपिणम् । प्रददौ वरुणस्तस्मै स्कन्दाय बलवत्तरम्

bhavavīryajavopetaṁ skandāya priyadarśanam | mahābhārasahaṁ chāgaṁ kāmagaṁ kāmarūpiṇam | pradadau varuṇastasmai skandāya balavattaram

Varuna gave to Skanda a goat, lovely to behold, endowed with the speed and vigour of Bhava (Shiva), able to bear great loads, capable of going anywhere and assuming any form, and exceedingly strong.

Verse 184 (skanda.8.164.184)

ब्रह्मण्याय ददौ ब्रह्मा मेध्यं कृष्णाजिनाम्बरम् । प्रमदाहावविभ्रान्तं लोचनोदरसन्निभम्

brahmaṇyāya dadau brahmā medhyaṁ kṛṣṇājināmbaram | pramadāhāvavibhrāntaṁ locanodarasannibham

Brahma gave to Skanda, friend of the brahmanas, a sacred garment of black-antelope hide, lovely as a maiden's playful grace, dark as the pupil of the eye.

Verse 185 (skanda.8.164.185)

तेजसां निधये तस्मै ददौ दण्डं बृहस्पतिः । स्कन्दाय परमप्रीतश्चारुचामीकरस्रजम्

tejasāṁ nidhaye tasmai dadau daṇḍaṁ bṛhaspatiḥ | skandāya paramaprītaścārucāmīkarasrajam

Brihaspati, greatly pleased, gave to Skanda - that very treasury of splendour - a staff adorned with a beautiful golden garland.

Verse 186 (skanda.8.164.186)

सेनापतिं तमभिषिच्य हुताशपुत्रं सम्यक् प्रहृष्टमनसो विबुधाः समेताः । दैत्येश्वरस्य निधनाय महाप्रभावा यात्रां सुरारिजयिनी सहिताः प्रचक्रुः

senāpatiṁ tamabhiṣicya hutāśaputraṁ samyak prahṛṣṭamanaso vibudhāḥ sametāḥ | daityeśvarasya nidhanāya mahāprabhāvā yātrāṁ surārijayinī sahitāḥ pracakruḥ

Having thus consecrated the son of Fire as Commander-in-Chief, all the gods, their hearts filled with joy, set out together upon that mighty, foe-conquering expedition for the destruction of the lord of the demons.

Chapter 163All chaptersChapter 165