Matsya Ashtakam
मत्स्य अष्टकम्
The Matsya Ashtakam is an eight-verse devotional hymn praising Lord Vishnu’s Matsya avatar, the divine fish who protected the Vedas, guided Satyavrata, carried sages across the cosmic flood, and preserved knowledge and dharma.
मत्स्य अष्टकम् भगवान विष्णु के मत्स्य अवतार की आठ श्लोकों वाली भक्तिपूर्ण स्तुति है, जिन्होंने वेदों की रक्षा की, सत्यव्रत का मार्गदर्शन किया, ऋषियों को प्रलय जल से पार कराया और ज्ञान तथा धर्म की रक्षा की।
मत्स्यरूपं हरिं वन्दे प्रलयार्णवतातारकम् । वेदरक्षणकर्तारं मत्स्यदेवं नमाम्यहम् ॥१॥
matsyarūpaṃ hariṃ vande pralayārṇavatātārakam | vedarakṣaṇakartāraṃ matsyadevaṃ namāmyaham ||1||
मैं मत्स्यदेव को प्रणाम करता हूँ, जो मछली रूप हरि हैं, प्रलय-सागर से पार कराते हैं और वेदों की रक्षा करते हैं।
I bow to Matsya Deva, Lord Hari in fish form, who carries beings across the flood of dissolution and protects the Vedas.
सत्यव्रतप्रियं देवं नौकारूढजनाश्रयम् । धर्मबीजरक्षकं नित्यं मत्स्यदेवं नमाम्यहम् ॥२॥
satyavratapriyaṃ devaṃ naukārūḍhajanāśrayam | dharmabījarakṣakaṃ nityaṃ matsyadevaṃ namāmyaham ||2||
मैं सत्यव्रत प्रिय, नाव में स्थित जनों के आश्रय और धर्मबीज के रक्षक मत्स्यदेव को प्रणाम करता हूँ।
I bow to Matsya, dear to Satyavrata, refuge of those aboard the boat, eternal protector of the seeds of dharma.
शृङ्गबद्धां महा नौकां मुनिसंघसमन्विताम् । प्रलयौघविनिर्मुक्तं मत्स्यदेवं नमाम्यहम् ॥३॥
śṛṅgabaddhāṃ mahā naukāṃ munisaṅghasamanvitām | pralayaughavinirmuktaṃ matsyadevaṃ namāmyaham ||3||
मैं मत्स्यदेव को प्रणाम करता हूँ, जिनके शृंग से बँधी महानौका मुनियों सहित प्रलय-प्रवाह से पार हुई।
I bow to Matsya, who freed the great boat tied to his horn, carrying the assembly of sages across the flood.
हयग्रीवासुरच्छेत्तारं वेदज्ञानप्रदायकम् । अज्ञानतमसां हन्तारं मत्स्यदेवं नमाम्यहम् ॥४॥
hayagrīvāsuracchettāraṃ vedajñānapradāyakam | ajñānatamasāṃ hantāraṃ matsyadevaṃ namāmyaham ||4||
मैं हयग्रीव असुर का नाश करने वाले, वेदज्ञान देने वाले और अज्ञान-अंधकार हरने वाले मत्स्यदेव को प्रणाम करता हूँ।
I bow to Matsya, destroyer of the demon Hayagriva, giver of Vedic wisdom, and remover of the darkness of ignorance.
जलचरं परमं देवं संसारार्णवतारणम् । भक्तनौकासहायं तं मत्स्यदेवं नमाम्यहम् ॥५॥
jalacaraṃ paramaṃ devaṃ saṃsārārṇavatāraṇam | bhaktanaukāsahāyaṃ taṃ matsyadevaṃ namāmyaham ||5||
मैं जल में विचरण करने वाले परम देव मत्स्य को प्रणाम करता हूँ, जो संसार-सागर से पार कराते हैं और भक्त-नौका के सहायक हैं।
I bow to Matsya, supreme Lord moving in the waters, who carries beings across samsara and helps the devotee’s boat.
आपदां वारिधौ मग्नं यो जनं रक्षितुं क्षमः । करुणासागरं विष्णुं मत्स्यदेवं नमाम्यहम् ॥६॥
āpadāṃ vāridhau magnaṃ yo janaṃ rakṣituṃ kṣamaḥ | karuṇāsāgaraṃ viṣṇuṃ matsyadevaṃ namāmyaham ||6||
मैं करुणासागर मत्स्य विष्णु को प्रणाम करता हूँ, जो आपदाओं के समुद्र में डूबे जन की रक्षा करने में समर्थ हैं।
I bow to Matsya Vishnu, ocean of compassion, able to protect those sinking in the ocean of troubles.
ज्ञानसंरक्षणं देवं ग्रन्थविद्याप्रकाशकम् । शास्त्रमार्गप्रदं नित्यं मत्स्यदेवं नमाम्यहम् ॥७॥
jñānasaṃrakṣaṇaṃ devaṃ granthavidyāprakāśakam | śāstramārgapradaṃ nityaṃ matsyadevaṃ namāmyaham ||7||
मैं ज्ञान-संरक्षक, ग्रंथ-विद्या प्रकाशक और शास्त्र मार्ग देने वाले मत्स्यदेव को प्रणाम करता हूँ।
I bow to Matsya, protector of knowledge, illuminator of texts and learning, constant giver of the scriptural path.
दशावतारमध्ये त्वं प्रथमं करुणामयम् । लोकत्रयरक्षकं देवं मत्स्यदेवं नमाम्यहम् ॥८॥
daśāvatāramadhye tvaṃ prathamaṃ karuṇāmayam | lokatrayarakṣakaṃ devaṃ matsyadevaṃ namāmyaham ||8||
मैं दशावतारों में प्रथम, करुणामय और त्रिलोक रक्षक मत्स्यदेव को प्रणाम करता हूँ।
I bow to Matsya, first among the Dashavatara, compassionate protector of the three worlds.
मत्स्याष्टकमिदं पुण्यं यः पठेद्विष्णुभक्तितः । आपद्भ्यः परिमुच्येत ज्ञानरक्षां लभेन्नरः ॥९॥
matsyāṣṭakamidaṃ puṇyaṃ yaḥ paṭhedviṣṇubhaktitaḥ | āpadbhyaḥ parimucyeta jñānarakṣāṃ labhennaraḥ ||9||
जो व्यक्ति विष्णु भक्ति से इस पवित्र मत्स्य अष्टकम् का पाठ करता है, वह आपदाओं से मुक्त होकर ज्ञान की रक्षा प्राप्त करता है।
Whoever recites this sacred Matsya Ashtakam with devotion to Vishnu becomes freed from troubles and receives protection of knowledge.
Matsya Ashtakam
Traditional / Devotional Compilation
Matsya
Explore MatsyaBest Time to Recite
Community Reflections
🕉️
Be the first to share your reflection.