Nirvana Ashtakam
निर्वाण अष्टकम्
The Nirvana Ashtakam is an eight-verse Advaita-inspired devotional and contemplative hymn on the Self beyond body, mind, ego, duality, attachment, and limitation, guiding the seeker toward inner freedom and peace.
निर्वाण अष्टकम् अद्वैत-प्रेरित आठ श्लोकों वाली ध्यानात्मक स्तुति है, जो शरीर, मन, अहंकार, द्वन्द्व, आसक्ति और सीमाओं से परे आत्मस्वरूप का चिंतन कर साधक को आंतरिक स्वतंत्रता और शांति की ओर ले जाती है।
नाहं देहो न मे देहो नाहं प्राणो न चेन्द्रियम् । साक्षिचैतन्यरूपोऽहं निर्वाणं शान्तिमश्रये ॥१॥
nāhaṃ deho na me deho nāhaṃ prāṇo na cendriyam | sākṣicaitanyarūpo'haṃ nirvāṇaṃ śāntimaśraye ||1||
मैं शरीर नहीं हूँ, न शरीर मेरा है; मैं प्राण या इन्द्रियाँ भी नहीं हूँ। मैं साक्षी-चैतन्य स्वरूप होकर निर्वाण शांति का आश्रय लेता हूँ।
I am not the body, nor is the body mine; I am not the breath or senses. I take refuge in the peace of liberation as witness-consciousness.
नाहं मनो न सङ्कल्पो न विकल्पो न वासना । निर्मलो निष्कलो नित्यं निर्वाणं शान्तिमश्रये ॥२॥
nāhaṃ mano na saṅkalpo na vikalpo na vāsanā | nirmalo niṣkalo nityaṃ nirvāṇaṃ śāntimaśraye ||2||
मैं मन, संकल्प, विकल्प या वासना नहीं हूँ। निर्मल, निष्कल और नित्य होकर मैं निर्वाण शांति का आश्रय लेता हूँ।
I am not the mind, intention, doubt, or latent tendency. Pure, partless, and eternal, I take refuge in the peace of liberation.
नाहं जातिर्न मे गोत्रं न वर्णो नाश्रमो मम । आत्मैकरसपूर्णोऽहं निर्वाणं शान्तिमश्रये ॥३॥
nāhaṃ jātirna me gotraṃ na varṇo nāśramo mama | ātmaikarasapūrṇo'haṃ nirvāṇaṃ śāntimaśraye ||3||
मैं जाति, गोत्र, वर्ण या आश्रम तक सीमित नहीं हूँ। आत्मा के एकरस पूर्ण स्वरूप में स्थित होकर मैं निर्वाण शांति का आश्रय लेता हूँ।
I am not limited by birth, lineage, social category, or life-stage. Complete in the one essence of the Self, I take refuge in liberation-peace.
न पुण्यं न च पापं मे न सुखं दुःखमेव च । द्वन्द्वातीतस्वरूपोऽहं निर्वाणं शान्तिमश्रये ॥४॥
na puṇyaṃ na ca pāpaṃ me na sukhaṃ duḥkhameva ca | dvandvātītasvarūpo'haṃ nirvāṇaṃ śāntimaśraye ||4||
पुण्य-पाप, सुख-दुख मेरे सत्य स्वरूप नहीं हैं। द्वन्द्वातीत अपने वास्तविक स्वरूप में स्थित होकर मैं निर्वाण शांति का आश्रय लेता हूँ।
Merit and demerit are not my true Self; nor pleasure and pain. Beyond dualities in my real nature, I take refuge in liberation-peace.
न मे रागो न मे द्वेषो न लोभो न मदो मम । शुद्धबोधस्वरूपोऽहं निर्वाणं शान्तिमश्रये ॥५॥
na me rāgo na me dveṣo na lobho na mado mama | śuddhabodhasvarūpo'haṃ nirvāṇaṃ śāntimaśraye ||5||
राग, द्वेष, लोभ और मद मेरा सार नहीं हैं। शुद्ध बोध स्वरूप होकर मैं निर्वाण शांति का आश्रय लेता हूँ।
Attachment, hatred, greed, and pride are not my essence. As pure awareness itself, I take refuge in liberation-peace.
न बन्धो न च मोक्षो मे न साध्यं न च साधनम् । स्वप्रकाशस्वरूपोऽहं निर्वाणं शान्तिमश्रये ॥६॥
na bandho na ca mokṣo me na sādhyaṃ na ca sādhanam | svaprakāśasvarūpo'haṃ nirvāṇaṃ śāntimaśraye ||6||
परम सत्य में बंधन और मोक्ष मुझसे अलग नहीं; साध्य और साधन भी मुझे सीमित नहीं करते। स्वप्रकाश स्वरूप होकर मैं शांति का आश्रय लेता हूँ।
In the highest truth, bondage and liberation are not separate from me; neither goal nor means limit me. Self-luminous, I take refuge in peace.
अहं ब्रह्मास्मि नित्यं च सर्वभूतान्तरे स्थितः । करुणैकप्रवाहोऽहं निर्वाणं शान्तिमश्रये ॥७॥
ahaṃ brahmāsmi nityaṃ ca sarvabhūtāntare sthitaḥ | karuṇaikapravāho'haṃ nirvāṇaṃ śāntimaśraye ||7||
मैं ब्रह्म हूँ, नित्य हूँ और सभी प्राणियों के भीतर स्थित हूँ। करुणा के एक प्रवाह के रूप में मैं निर्वाण शांति का आश्रय लेता हूँ।
I am Brahman, eternal, dwelling within all beings. As a single flow of compassion, I take refuge in liberation-peace.
शिवोऽहं शान्तरूपोऽहं चिदानन्दरसोऽस्म्यहम् । निरुपाधिपदं सत्यं निर्वाणं शान्तिमश्रये ॥८॥
śivo'haṃ śāntarūpo'haṃ cidānandaraso'smyaham | nirupādhipadaṃ satyaṃ nirvāṇaṃ śāntimaśraye ||8||
मैं शिवस्वरूप, शांत, चिदानंद रस हूँ। मैं उपाधि रहित सत्य पद, निर्वाण शांति का आश्रय लेता हूँ।
I am Shiva-consciousness, peaceful in nature, the essence of awareness and bliss. I take refuge in the true state beyond limiting conditions.
निर्वाणाष्टकमिदं पुण्यं यः पठेदात्मचिन्तया । अहङ्कारक्षयं शान्तिं लभते ज्ञानदीपितः ॥९॥
nirvāṇāṣṭakamidaṃ puṇyaṃ yaḥ paṭhedātmacintayā | ahaṅkārakṣayaṃ śāntiṃ labhate jñānadīpitaḥ ||9||
जो व्यक्ति आत्मचिंतन के साथ इस पवित्र निर्वाण अष्टकम् का पाठ करता है, वह ज्ञान से प्रकाशित होकर अहंकारक्षय और शांति प्राप्त करता है।
Whoever recites this sacred Nirvana Ashtakam with self-inquiry becomes illumined by knowledge and receives peace through the dissolution of ego.
Nirvana Ashtakam
Traditional / Devotional Compilation
Nirvana_advaita
Explore Nirvana_advaitaBest Time to Recite
Community Reflections
🕉️
Be the first to share your reflection.