Skip to main content
Ashtakam

Vayu Ashtakam

वायु अष्टकम्

The Vayu Ashtakam is an eight-verse devotional hymn praising Vayu Deva as the lord of breath, purifying wind, life-force of all beings, source of movement, strength, pranayama, health, and subtle divine energy.

Deity: Vayu
9 Verses
Traditional / Devotional Compilation
Before pranayama · Morning yoga practice

वायु अष्टकम् वायुदेव की आठ श्लोकों वाली स्तुति है, जिसमें उन्हें श्वास के अधिपति, पवित्र पवन, समस्त जीवों की प्राणशक्ति, गति, बल, प्राणायाम, आरोग्य और सूक्ष्म दिव्य ऊर्जा के स्रोत के रूप में वंदित किया गया है।

stuti
Verse 1

प्राणेशं पवनं देवं जगच्चेष्टाप्रवर्तकम् । सर्वजीवनमाधारं वायुदेवं नमाम्यहम् ॥१॥

prāṇeśaṃ pavanaṃ devaṃ jagacceṣṭāpravartakam | sarvajīvanamādhāraṃ vāyudevaṃ namāmyaham ||1||

अर्थ

मैं प्राणेश, पवित्र पवन, जगत की गति चलाने वाले और सभी जीवन के आधार वायुदेव को प्रणाम करता हूँ।

Meaning

I bow to Vayu Deva, lord of life-breath, purifying wind, mover of the world, and foundation of all life.

stuti
Verse 2

अनिलं मारुतं शुद्धं स्पर्शतत्त्वस्वरूपिणम् । प्राणवायुप्रदातारं वायुदेवं नमाम्यहम् ॥२॥

anilaṃ mārutaṃ śuddhaṃ sparśatattvasvarūpiṇam | prāṇavāyupradātāraṃ vāyudevaṃ namāmyaham ||2||

अर्थ

मैं शुद्ध अनिल, मारुत, स्पर्श तत्त्व के स्वरूप और प्राणवायु देने वाले वायुदेव को प्रणाम करता हूँ।

Meaning

I bow to Vayu, pure Anila and Maruta, embodiment of the touch element and giver of vital breath.

stuti
Verse 3

भीमहनुमदुद्भूतं बलवीर्यप्रदायकम् । धैर्यगत्युत्साहदं तं वायुदेवं नमाम्यहम् ॥३॥

bhīmahanumadudbhūtaṃ balavīryapradāyakam | dhairyagatyutsāhadaṃ taṃ vāyudevaṃ namāmyaham ||3||

अर्थ

मैं भीम और हनुमान से सम्बद्ध वायुदेव को प्रणाम करता हूँ, जो बल, वीर्य, धैर्य, गति और उत्साह देते हैं।

Meaning

I bow to Vayu, connected with Bhima and Hanuman, giver of strength, valor, courage, movement, and enthusiasm.

stuti
Verse 4

प्राणायामप्रियं देवं योगमार्गप्रकाशकम् । चित्तशुद्धिप्रदं शान्तं वायुदेवं नमाम्यहम् ॥४॥

prāṇāyāmapriyaṃ devaṃ yogamārgaprakāśakam | cittaśuddhipradaṃ śāntaṃ vāyudevaṃ namāmyaham ||4||

अर्थ

मैं प्राणायामप्रिय, योगमार्ग प्रकाशक और चित्तशुद्धि देने वाले शांत वायुदेव को प्रणाम करता हूँ।

Meaning

I bow to peaceful Vayu, dear to pranayama, illuminator of the path of yoga, and giver of mental purification.

stuti
Verse 5

रोगमन्द्यविनाशाय श्वाससौख्यप्रदायकम् । आरोग्यगमनं देवं वायुदेवं नमाम्यहम् ॥५॥

rogamandyavināśāya śvāsasaukhyapradāyakam | ārogyagamanaṃ devaṃ vāyudevaṃ namāmyaham ||5||

अर्थ

मैं रोग और जड़ता दूर करने वाले, श्वास में सहजता, आरोग्य और गति देने वाले वायुदेव को प्रणाम करता हूँ।

Meaning

I bow to Vayu, remover of disease and sluggishness, giver of ease in breath, health, and movement.

stuti
Verse 6

धूलिदोषविनिर्मुक्तं सुगन्धवाहकं शुभम् । वातावरणशुद्धिदं तं वायुदेवं नमाम्यहम् ॥६॥

dhūlidoṣavinirmuktaṃ sugandhavāhakaṃ śubham | vātāvaraṇaśuddhidaṃ taṃ vāyudevaṃ namāmyaham ||6||

अर्थ

मैं सुगंध वाहक, वातावरण को शुद्ध करने वाले और धूल-दोष से मुक्त शुभ वायुदेव को प्रणाम करता हूँ।

Meaning

I bow to auspicious Vayu, carrier of fragrance, purifier of the environment, free from dust and impurity.

stuti
Verse 7

मनोजवं महावेगं कार्यसिद्धिप्रदायकम् । दूरगामिसहायं तं वायुदेवं नमाम्यहम् ॥७॥

manojavaṃ mahāvegaṃ kāryasiddhipradāyakam | dūragāmisahāyaṃ taṃ vāyudevaṃ namāmyaham ||7||

अर्थ

मैं मनोजव, महावेग, कार्यसिद्धि देने वाले और दूर जाने वालों के सहायक वायुदेव को प्रणाम करता हूँ।

Meaning

I bow to Vayu, swift as the mind, of great speed, giver of success in work and helper of travelers.

stuti
Verse 8

जीवनेषु गुप्तवासं न दृश्यं सर्वगं विभुम् । सूक्ष्मशक्तिस्वरूपं तं वायुदेवं नमाम्यहम् ॥८॥

jīvaneṣu guptavāsaṃ na dṛśyaṃ sarvagaṃ vibhum | sūkṣmaśaktisvarūpaṃ taṃ vāyudevaṃ namāmyaham ||8||

अर्थ

मैं वायुदेव को प्रणाम करता हूँ, जो अदृश्य होकर भी सभी जीवन में स्थित, सर्वव्यापी, विभु और सूक्ष्म शक्ति के स्वरूप हैं।

Meaning

I bow to Vayu, unseen yet dwelling in all life, all-pervading, vast, and embodiment of subtle power.

phala shruti
Verse 9

वाय्वष्टकमिदं पुण्यं यः पठेत्प्राणसंयतः । बलं श्वाससुखं शान्तिं लभते योगसिद्धये ॥९॥

vāyvaṣṭakamidaṃ puṇyaṃ yaḥ paṭhetprāṇasaṃyataḥ | balaṃ śvāsasukhaṃ śāntiṃ labhate yogasiddhaye ||9||

अर्थ

जो व्यक्ति संयमित श्वास के साथ इस पवित्र वायु अष्टकम् का पाठ करता है, वह बल, श्वास-सुख और योग-सिद्धि के लिए शांति प्राप्त करता है।

Meaning

Whoever recites this sacred Vayu Ashtakam with regulated breath obtains strength, ease of breathing, and peace for success in yoga.

Vayu Ashtakam

Traditional / Devotional Compilation

0:00
0:00
Share
🕉️

Best Time to Recite

Before pranayamaMorning yoga practiceTuesday or Saturday Hanuman prayerDuring health prayersBefore travel
← All Mantras & Stotrams

Community Reflections

🕉️

Be the first to share your reflection.