Purvakhanda — Acharakanda · Chapter 210
Chandah-shastra: The Ardhasama (Half-Regular) Meters
Verse 1 (garuda.1.210.1)
सूत उवाच । सससलगाश्च विषमे पादे यद्युपचित्रकम् । समे भौ भगगाः स्युश्च द्रुतमध्या भभौ भगौ
sūta uvāca sasasalagāśca viṣame pāde yadyupacitrakam same bhau bhagagāḥ syuśca drutamadhyā bhabhau bhagau
Suta said: In the odd pada, with sa-sa-sa-la-ga, 'Upachitraka' is formed; in the even pada, with bha-ga-ga, 'Drutamadhya' is formed, together with bha-bha and bha-ga.
Verse 2 (garuda.1.210.2)
गः पादे विषमेऽन्यत्र नजौ ज्यौ च गणौ स्मृतौ
gaḥ pāde viṣame'nyatra najau jyau ca gaṇau smṛtau
Elsewhere in the odd pada a guru occurs; na-ja and jya ganas are remembered for the even pada.
Verse 3 (garuda.1.210.3)
विषमे वेगवती सा गः समे भौ भो गगौ गणाः । पादेऽसमे तजौ रो गः समे मसौ जगौ गरुः । भवेद्भद्रविराट्केतुमती तु विषमे सजौ
viṣame vegavatī sā gaḥ same bhau bho gagau gaṇāḥ pāde'same tajau ro gaḥ same masau jagau garuḥ bhavedbhadravirāṭketumatī tu viṣame sajau
In the odd pada, with guru, 'Vegavati' is formed; in the even, with bha-bho-ga-ga; in the uneven pada with ta-ja and ra-guru, in the even with ma-sa and ja-ga-guru, 'Bhadravirat' is formed, and with sa-ja in the odd, 'Ketumati' is formed.
Verse 4 (garuda.1.210.4)
सगौ समे भ्रौ नगगा आख्यानकी त्वथासमे । तौ जो गगौ समे पादे जतजा गुरुकद्वयम्
sagau same bhrau nagagā ākhyānakī tvathāsame tau jo gagau same pāde jatajā gurukadvayam
In the even pada, with sa-ga and bhra, na-ga-ga, 'Akhyanaki' is formed, likewise in the uneven; in the even pada with ta and ja, ga-ga — with ja-ta-ja together with two gurus.
Verse 5 (garuda.1.210.5)
विपरीताख्यानकं स्याद्विषमे जस्तजौ गगौ । ततौ जगौ समे गः स्यात्पिङ्गलेन ह्युदाहृतम्
viparītākhyānakaṁ syādviṣame jastajau gagau tatau jagau same gaḥ syātpiṅgalena hyudāhṛtam
In the odd pada, with ja-sa-ta-ja and ga-ga, 'Viparitakhyanaka' is formed; in the even pada, with ta-ta and ja-ga-guru — thus has Pingala given the example.
Verse 6 (garuda.1.210.6)
पादेऽथ विषमे चैव पुष्पिताग्रा ननौ रयौ । समे नजौ जरौ गश्च वैतालीयं वदन्ति हि । वृत्तञ्चापरवक्त्राख्यमौपच्छन्दसिकं परम्
pāde'tha viṣame caiva puṣpitāgrā nanau rayau same najau jarau gaśca vaitālīyaṁ vadanti hi vṛttañcāparavaktrākhyamaupacchandasikaṁ param
In the odd pada, with na-na and ra-ya, 'Pushpitagra' is formed; in the even, with na-ja and ja-ra-guru — this they call Vaitaliya; the meter named Aparavaktra is itself the Aupacchandasika.
Verse 7 (garuda.1.210.7)
वाङ्मती रजरा यः स्यादयुग्मे जरजा रगौ
vāṅmatī rajarā yaḥ syādayugme jarajā ragau
In the odd pada, with ra-ja-ra-ya, 'Vangmati' is formed, together with ja-ra-ja-ra-ga-guru.