Prabhasa Khanda · Chapter 38
The Glory of Kapardin (Vinayaka), Guardian of the Prabhasa Field
Verse 1 (skanda.7.38.1)
॥ देव्युवाच ॥ यदेतद्भवता प्रोक्तं पश्येत्पूर्वं कपर्द्दिनम् ॥ भगवन्संशयं ह्येनं यथावद्वक्तुमर्हसि
|| devyuvāca || yadetadbhavatā proktaṁ paśyetpūrvaṁ kaparddinam || bhagavansaṁśayaṁ hyenaṁ yathāvadvaktumarhasi
The Goddess said: "As you have said, one should first behold Kapardin — O Lord, you should resolve this doubt of mine as it truly is."
Verse 2 (skanda.7.38.2)
स भृत्यः किल देवेश तव शम्भो महाप्रभः ॥ प्रभोरनन्तरं भृत्य एष धर्मः सनातनः
sa bhṛtyaḥ kila deveśa tava śambho mahāprabhaḥ || prabhoranantaraṁ bhṛtya eṣa dharmaḥ sanātanaḥ
"He is indeed your servant, O lord of gods, O Shambhu of great splendour; this eternal law is that the servant is honored immediately after the master."
Verse 3 (skanda.7.38.3)
ईश्वर उवाच ॥ शृणु देवि प्रवक्ष्यामि यथा पूज्यतमो हि सः ॥ कपर्द्दी सर्वदेवानामाद्यो विघ्नेश्वरः प्रभुः
īśvara uvāca || śṛṇu devi pravakṣyāmi yathā pūjyatamo hi saḥ || kaparddī sarvadevānāmādyo vighneśvaraḥ prabhuḥ
Ishvara said: "Listen, O goddess, I shall tell you how he is indeed most worthy of worship; Kapardin is the first among all gods, the lord Vighneshvara."
Verse 4 (skanda.7.38.4)
योऽसावतींद्रियग्राह्यः प्रभासक्षेत्रसंस्थितः ॥ सोमेश्वरो महादेवि लिंगरूपी सदाशिवः
yo'sāvatīṁdriyagrāhyaḥ prabhāsakṣetrasaṁsthitaḥ || someśvaro mahādevi liṁgarūpī sadāśivaḥ
"He who is beyond the grasp of the senses, established in the field of Prabhasa, O great goddess, is Someshvara, Sadashiva in the form of a linga."
Verse 5 (skanda.7.38.5)
तस्य वामे स्थितो विष्णुर्वराह इति यः स्मृतः ॥ तस्य दक्षिणभागे तु स्थितो ब्रह्मा प्रजापतिः ॥ कपर्द्दिरूपमास्थाय सावित्र्याः कोपकारणात्
tasya vāme sthito viṣṇurvarāha iti yaḥ smṛtaḥ || tasya dakṣiṇabhāge tu sthito brahmā prajāpatiḥ || kaparddirūpamāsthāya sāvitryāḥ kopakāraṇāt
"To his left stands Vishnu, remembered as Varaha; and to his right stands Brahma Prajapati, who, on account of Savitri's anger, took on the form of Kapardin."
Verse 6 (skanda.7.38.6)
कृते हेरंबनामा तु त्रेतायां विघ्नमर्द्दनः ॥ लंबोदरो द्वापरे तु कपर्द्दी तु कलौ स्मृतः
kṛte heraṁbanāmā tu tretāyāṁ vighnamarddanaḥ || laṁbodaro dvāpare tu kaparddī tu kalau smṛtaḥ
"In the Krita age he is named Heramba; in the Treta, Vighnamardana, destroyer of obstacles; in the Dvapara, Lambodara; and in the Kali age he is remembered as Kapardin."
Verse 7 (skanda.7.38.7)
एवं युगेयुगे तस्य अवतारः पृथक्पृथक् ॥ यथाकार्यानुरूपेण जायते च पुनःपुनः
evaṁ yugeyuge tasya avatāraḥ pṛthakpṛthak || yathākāryānurūpeṇa jāyate ca punaḥpunaḥ
"Thus, in age after age, his incarnations are distinct, each and again born according to the task to be accomplished."
Verse 8 (skanda.7.38.8)
अष्टाविंशतिमे तत्र देवि प्राप्ते चतुर्युगे ॥ कारणात्मा यथोत्पन्नः कपर्द्दी तत्र मे शृणु
aṣṭāviṁśatime tatra devi prāpte caturyuge || kāraṇātmā yathotpannaḥ kaparddī tatra me śṛṇu
"There, O goddess, when the twenty-eighth cycle of the four ages arrives, listen to me tell how Kapardin, the causal soul, came into being there."
Verse 9 (skanda.7.38.9)
पुरा द्वापरसंधौ तु संप्राप्ते च कलौ युगे ॥ स्त्रियो म्लेच्छाश्च शूद्राश्च ये चान्ये पापकारिणः ॥ प्रयांति स्वर्गमेवाशु दृष्ट्वा सोमेश्वरं प्रभुम्
purā dvāparasaṁdhau tu saṁprāpte ca kalau yuge || striyo mlecchāśca śūdrāśca ye cānye pāpakāriṇaḥ || prayāṁti svargamevāśu dṛṣṭvā someśvaraṁ prabhum
"Long ago, at the junction of Dvapara and when the Kali age arrived, women, Mlecchas, Shudras, and other doers of sin, went swiftly to heaven merely by beholding the lord Someshvara."
Verse 10 (skanda.7.38.10)
न यज्ञा न तपो दानं न स्वाध्पायो व्रतं न च ॥ कुर्वतोपि नरा देवि सर्वे यांति शिवालयम्
na yajñā na tapo dānaṁ na svādhpāyo vrataṁ na ca || kurvatopi narā devi sarve yāṁti śivālayam
"Without sacrifices, without austerity, gift, Vedic study, or vow, O goddess, all men, even without performing these, go to the abode of Shiva."
Verse 11 (skanda.7.38.11)
तं प्रभावं विदित्वैवं सोमेश्वरसमुद्भवम् ॥ अग्निष्टोमादिकाः सर्वाः क्रिया नष्टाः सुरेश्वरि
taṁ prabhāvaṁ viditvaivaṁ someśvarasamudbhavam || agniṣṭomādikāḥ sarvāḥ kriyā naṣṭāḥ sureśvari
"Knowing that power arising from Someshvara, O queen of gods, all rites such as the Agnishtoma perished — ceased to be performed."
Verse 12 (skanda.7.38.12)
ततो बालाश्च वृद्धाश्च ऋषयो वेदपारगाः ॥ शूद्राः स्त्रियोऽपि तं दृष्ट्वा प्रयांति परमां गतिम्
tato bālāśca vṛddhāśca ṛṣayo vedapāragāḥ || śūdrāḥ striyo'pi taṁ dṛṣṭvā prayāṁti paramāṁ gatim
"Then children and old men, sages learned in the Veda, Shudras, and women too, merely by seeing him, attained the supreme state."
Verse 13 (skanda.7.38.13)
नष्टयज्ञोत्सवे काले शून्ये च वसुधातले ॥ ऊर्द्ध्वबाहुभिराक्रांतं परिपूर्णं त्रिविष्टपम्
naṣṭayajñotsave kāle śūnye ca vasudhātale || ūrddhvabāhubhirākrāṁtaṁ paripūrṇaṁ triviṣṭapam
"When sacrificial festivals had ceased, and the surface of the earth had emptied of them, heaven was overrun and filled with men going there with upraised arms."
Verse 14 (skanda.7.38.14)
ततो देवा महेंद्राद्या दुःखेनैव समन्विताः ॥ परिभूता मनुष्यैस्ते शंकरं शरणं गताः
tato devā maheṁdrādyā duḥkhenaiva samanvitāḥ || paribhūtā manuṣyaiste śaṁkaraṁ śaraṇaṁ gatāḥ
"Then the gods, headed by great Indra, overcome with sorrow, humiliated by the influx of men, went to Shankara for refuge."
Verse 15 (skanda.7.38.15)
ऊचुः प्रांजलयः सर्व इन्द्राद्याः सुरसत्तमाः ॥ व्याप्तोयं मानुषैः स्वर्गः प्रसादात्तव शंकर
ūcuḥ prāṁjalayaḥ sarva indrādyāḥ surasattamāḥ || vyāptoyaṁ mānuṣaiḥ svargaḥ prasādāttava śaṁkara
With joined palms, all the foremost gods headed by Indra said: "This heaven, O Shankara, has become overrun with men, through your grace."
Verse 16 (skanda.7.38.16)
निवासाय प्रभोऽस्माकं स्थानं किंचित्समादिश ॥ अहं श्रेष्ठो ह्यहं श्रेष्ठ इत्येवं ते परस्परम्॥ जल्पंतः सर्वतो देव पर्यटंति यथेच्छया
nivāsāya prabho'smākaṁ sthānaṁ kiṁcitsamādiśa || ahaṁ śreṣṭho hyahaṁ śreṣṭha ityevaṁ te parasparam|| jalpaṁtaḥ sarvato deva paryaṭaṁti yathecchayā
"O Lord, designate for us some place to dwell in." Saying to one another, "I am the best, I am the best," they wander everywhere, O god, as they please.
Verse 17 (skanda.7.38.17)
धर्मराजः सुधर्मात्मा तेषां कर्म शुभाशुभम्॥ स्वयं लिखितमालोक्य तूष्णीमास्ते सुविस्मितः
dharmarājaḥ sudharmātmā teṣāṁ karma śubhāśubham|| svayaṁ likhitamālokya tūṣṇīmāste suvismitaḥ
Dharmaraja, of righteous soul, beholding their good and bad deeds, self-recorded, sits silent, greatly astonished.
Verse 18 (skanda.7.38.18)
येषामथ कृतं सज्जं कुम्भीपाकं सुदारुणम् ॥ रौरवः शाल्मलिर्देव दृष्ट्वा तान्दिवि संस्थितान् ॥ वैलक्ष्यं परमं गत्वा व्यापारं त्यक्तवानसौ ॥
yeṣāmatha kṛtaṁ sajjaṁ kumbhīpākaṁ sudāruṇam || rauravaḥ śālmalirdeva dṛṣṭvā tāndivi saṁsthitān || vailakṣyaṁ paramaṁ gatvā vyāpāraṁ tyaktavānasau ||
"For whom the dreadful Kumbhipaka hell was prepared and made ready — even Raurava and Shalmali, O god, beholding them established in heaven, fell into utter bewilderment and abandoned their function."
Verse 19 (skanda.7.38.19)
॥ श्रीभगवानुवाच ॥ प्रतिज्ञातं मया सर्वं भक्त्या तुष्टेन वै सुराः ॥ सोमाय मम सांनिध्यमस्मिन्क्षेत्रे भविष्यति
|| śrībhagavānuvāca || pratijñātaṁ mayā sarvaṁ bhaktyā tuṣṭena vai surāḥ || somāya mama sāṁnidhyamasminkṣetre bhaviṣyati
The Blessed Lord said: "O gods, all this I have promised, pleased indeed by devotion: my presence shall be near Soma, in this field, for his sake."
Verse 20 (skanda.7.38.20)
न शक्यमन्यथाकर्तुमात्मनो यदुदीरितम्॥ एवं यास्यंति ते स्वर्गं ये मां द्रक्ष्यंति तत्र वै
na śakyamanyathākartumātmano yadudīritam|| evaṁ yāsyaṁti te svargaṁ ye māṁ drakṣyaṁti tatra vai
"What has been declared by myself cannot be otherwise; thus those who see me there shall indeed go to heaven."
Verse 21 (skanda.7.38.21)
भयोद्विग्नास्ततो देवाः पार्वतीं प्रेक्ष्य विश्वतः ॥ ऊचुः प्रांजलयः सर्वे त्वमस्माकं गतिर्भव
bhayodvignāstato devāḥ pārvatīṁ prekṣya viśvataḥ || ūcuḥ prāṁjalayaḥ sarve tvamasmākaṁ gatirbhava
Then the gods, agitated with fear, beholding Parvati from all sides, said with joined palms, all together: "Be our refuge."
Verse 22 (skanda.7.38.22)
एवमुक्त्वाऽस्तुवन्देवाः स्तोत्रेणानेन सत्तम ॥ जानुभ्यां धरणीं गत्वा शिरस्याधाय चांजलिम् ॥
evamuktvā'stuvandevāḥ stotreṇānena sattama || jānubhyāṁ dharaṇīṁ gatvā śirasyādhāya cāṁjalim ||
Having said this, the gods, O most excellent one, praised her with this hymn, touching the earth with their knees and placing their joined palms upon their heads.
Verse 23 (skanda.7.38.23)
॥ देवा ऊचुः ॥ नमस्ते देवदेवेशि नमस्ते विश्वधात्रिके ॥ नमस्ते पद्मपत्राक्षि नमस्ते कांचनद्युते
|| devā ūcuḥ || namaste devadeveśi namaste viśvadhātrike || namaste padmapatrākṣi namaste kāṁcanadyute
The gods said: "Salutations to you, O goddess of gods; salutations to you, sustainer of the universe; salutations to you, lotus-petal-eyed one; salutations to you, of golden radiance."
Verse 24 (skanda.7.38.24)
नमस्ते संहर्त्रि कर्त्रि नमस्ते शंकरप्रिये ॥ कालरात्रि नमस्तुभ्यं नमस्ते गिरिपुत्रिके
namaste saṁhartri kartri namaste śaṁkarapriye || kālarātri namastubhyaṁ namaste giriputrike
"Salutations to you, destroyer and creator; salutations to you, beloved of Shankara; salutations to you, Kalaratri; salutations to you, daughter of the mountain."
Verse 25 (skanda.7.38.25)
आर्ये भद्रे विशालाक्षि नमस्ते लोकसुन्दरि॥ त्वं रतिस्त्वं धृतिस्त्वं श्रीस्त्वं स्वाहा त्वं सुधा सती
ārye bhadre viśālākṣi namaste lokasundari|| tvaṁ ratistvaṁ dhṛtistvaṁ śrīstvaṁ svāhā tvaṁ sudhā satī
"O noble, gracious, wide-eyed one, salutations to you, beauty of the world; you are Rati, you are Dhriti, you are Shri, you are Svaha, you are the virtuous nectar."
Verse 26 (skanda.7.38.26)
त्वं दुर्गा त्वं मनिर्मेधा त्वं सर्वं त्वं वसुन्धरा ॥ त्वया सर्वमिदं व्याप्तं त्रैलोक्यं सचराचरम्
tvaṁ durgā tvaṁ manirmedhā tvaṁ sarvaṁ tvaṁ vasundharā || tvayā sarvamidaṁ vyāptaṁ trailokyaṁ sacarācaram
"You are Durga, you are the jewel of wisdom, Medha, you are everything, you are the earth; by you this whole triple world, with its moving and unmoving beings, is pervaded."
Verse 27 (skanda.7.38.27)
नदीषु पर्वताग्रेषु सागरेषु गुहासु च ॥ अरण्येषु च चैत्येषु संग्रामेष्वाश्रमेषु च
nadīṣu parvatāgreṣu sāgareṣu guhāsu ca || araṇyeṣu ca caityeṣu saṁgrāmeṣvāśrameṣu ca
"In rivers, on mountain peaks, in oceans, in caves, in forests, in sacred shrines, in battles, and in hermitages—"
Verse 28 (skanda.7.38.28)
त्रैलोक्ये तत्र पश्यामो यत्र त्वं देवि न स्थिता ॥ एतज्ज्ञात्वा विशालाक्षि त्राहि नो महतो भयात्
trailokye tatra paśyāmo yatra tvaṁ devi na sthitā || etajjñātvā viśālākṣi trāhi no mahato bhayāt
"—in the three worlds, where do we see any place where you, O goddess, are not present? Knowing this, O wide-eyed one, save us from this great fear."
Verse 29 (skanda.7.38.29)
॥ ईश्वर उवाच ॥ एवमुक्ता तु सा देवी देवैरिंद्रपुरोगमैः ॥ कारुण्यान्निजदेहं त्वं तदा मर्द्दितवत्यसि
|| īśvara uvāca || evamuktā tu sā devī devairiṁdrapurogamaiḥ || kāruṇyānnijadehaṁ tvaṁ tadā mardditavatyasi
Ishvara said: "Thus addressed by the gods headed by Indra, that goddess, out of compassion, then rubbed her own body."
Verse 30 (skanda.7.38.30)
मर्दयंत्यास्तव तदा संजातं च महन्मलम् ॥ तत्र जज्ञे गजेंद्रास्यश्चतुर्बाहुर्मनोहरः
mardayaṁtyāstava tadā saṁjātaṁ ca mahanmalam || tatra jajñe gajeṁdrāsyaścaturbāhurmanoharaḥ
While she was rubbing, a great quantity of impurity was then produced; from it was born one with the face of a lordly elephant, four-armed, of enchanting form.
Verse 31 (skanda.7.38.31)
ततोब्रवीत्सुरान्सर्वान्भवती करुणात्मिका ॥ एष एव मया सृष्टो युष्माकं हितकाम्यया
tatobravītsurānsarvānbhavatī karuṇātmikā || eṣa eva mayā sṛṣṭo yuṣmākaṁ hitakāmyayā
Then that compassionate goddess said to all the gods: "This very one has been created by me, out of desire for your welfare."
Verse 32 (skanda.7.38.32)
एष विघ्नानि सर्वाणि प्राणिनां संविधास्यति
eṣa vighnāni sarvāṇi prāṇināṁ saṁvidhāsyati
"He shall ordain all obstacles for living beings."
Verse 33 (skanda.7.38.33)
मोहेन महताऽऽविष्टाः कामोपहतबुद्धयः ॥ सोमनाथमपश्यंतो यास्यंति नरकं नराः
mohena mahatā''viṣṭāḥ kāmopahatabuddhayaḥ || somanāthamapaśyaṁto yāsyaṁti narakaṁ narāḥ
"Overcome by great delusion, their intellect struck down by desire, men who do not behold Somanatha shall go to hell."
Verse 34 (skanda.7.38.34)
एवं ते वचनं श्रुत्वा सर्वे ते हृष्टमानसाः ॥ स्वस्थानं भेजिरे देवास्त्यक्त्वा मानुषजं भयम्
evaṁ te vacanaṁ śrutvā sarve te hṛṣṭamānasāḥ || svasthānaṁ bhejire devāstyaktvā mānuṣajaṁ bhayam
Hearing this word, all of them, their minds delighted, the gods returned to their own abodes, having abandoned their fear born of men.
Verse 35 (skanda.7.38.35)
अथे भवदनः प्राह त्वां देवि विनयान्वितः ॥ किं करोमि विशालाक्षि आदेशो दीयतां मम
athe bhavadanaḥ prāha tvāṁ devi vinayānvitaḥ || kiṁ karomi viśālākṣi ādeśo dīyatāṁ mama
Then that child of Bhava, endowed with humility, said to you, O goddess: "What shall I do, O wide-eyed one? Let my instruction be given."
Verse 36 (skanda.7.38.36)
॥ श्रीभगवत्युवाच ॥ गच्छ प्राभासिकं क्षेत्रं यत्र संनिहितो हरः ॥ तद्रक्ष मानुषाणां च यथा नायाति गोचरम्
|| śrībhagavatyuvāca || gaccha prābhāsikaṁ kṣetraṁ yatra saṁnihito haraḥ || tadrakṣa mānuṣāṇāṁ ca yathā nāyāti gocaram
The Blessed Goddess said: "Go to the field of Prabhasa, where Hara abides near; guard it, so that men do not come unfit into its province."
Verse 37 (skanda.7.38.37)
लिंगं तु देवदेवस्य स्थापितं शशिना स्वयम् ॥ भवत्याऽऽदेशितो नित्यं नृणां विघ्नं करोति यः
liṁgaṁ tu devadevasya sthāpitaṁ śaśinā svayam || bhavatyā''deśito nityaṁ nṛṇāṁ vighnaṁ karoti yaḥ
"The linga of the god of gods was established by the Moon himself; you, so instructed by me, shall always create obstacles for men."
Verse 38 (skanda.7.38.38)
प्रस्थितं पुरुषं दृष्ट्वा सोमनाथं प्रति प्रभुम्॥ स करोति महाविघ्नं कपर्दी लोकपूजितः
prasthitaṁ puruṣaṁ dṛṣṭvā somanāthaṁ prati prabhum|| sa karoti mahāvighnaṁ kapardī lokapūjitaḥ
Seeing a man setting out toward the lord Somanatha, Kapardin, worshipped by the world, creates a great obstacle to test him.
Verse 39 (skanda.7.38.39)
पुत्रदारगृहक्षेत्र धनधान्यसमुद्भवम् ॥ जनयेत्स महामोहं ततः पश्यति नो हरम्
putradāragṛhakṣetra dhanadhānyasamudbhavam || janayetsa mahāmohaṁ tataḥ paśyati no haram
He produces great delusion arising from attachment to son, wife, house, land, wealth, and grain; then the deluded man fails to see Hara.
Verse 40 (skanda.7.38.40)
अथवा गडुगंडादि व्याधिं चैव समुत्सृजेत् ॥ तैर्ग्रस्तः पुरुषो मोहान्न पश्यति ततो हरम्
athavā gaḍugaṁḍādi vyādhiṁ caiva samutsṛjet || tairgrastaḥ puruṣo mohānna paśyati tato haram
Or else he inflicts diseases such as goiter and boils; seized by these, out of delusion, the man then fails to see Hara.
Verse 41 (skanda.7.38.41)
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन सोमेश्वरपरीप्सया ॥ स नित्यं पूजनीयस्तु स्मर्तव्यस्तु दिवानिशम्
tasmātsarvaprayatnena someśvaraparīpsayā || sa nityaṁ pūjanīyastu smartavyastu divāniśam
Therefore, with every effort, out of the wish to reach Someshvara, he (Kapardin) is to be constantly worshipped and remembered day and night.
Verse 42 (skanda.7.38.42)
स्तोत्रेणानेन देवेशि सर्वविघ्नांतकेन वै॥ समाराध्य गणाध्यक्षः प्रभासक्षेत्ररक्षकः
stotreṇānena deveśi sarvavighnāṁtakena vai|| samārādhya gaṇādhyakṣaḥ prabhāsakṣetrarakṣakaḥ
"By this very hymn, O queen of gods, which ends all obstacles, that lord of the ganas, guardian of the Prabhasa field, should be well propitiated."
Verse 43 (skanda.7.38.43)
तत्तेऽहं संप्रवक्ष्यामि स्तोत्रं तद्विघ्रमर्दनम्॥ कपर्दिनो महादेवि सावधानावधारय ॥
tatte'haṁ saṁpravakṣyāmi stotraṁ tadvighramardanam|| kapardino mahādevi sāvadhānāvadhāraya ||
"That very obstacle-destroying hymn of Kapardin I shall now tell you, O great goddess; attend to it with care."
Verse 44 (skanda.7.38.44)
ॐ नमो विघ्नराजाय नमस्तेऽस्तु कपर्दिने॥ नमो महोग्रदंष्ट्राय प्रभासक्षेत्रवासिने
ॐ namo vighnarājāya namaste'stu kapardine|| namo mahogradaṁṣṭrāya prabhāsakṣetravāsine
Om, salutation to the king of obstacles; salutation be to you, Kapardin; salutation to the one of mighty, fierce tusks, dweller of the field of Prabhasa.
Verse 45 (skanda.7.38.45)
कपर्दिनं नमस्कृत्य यात्रानिर्विघ्रहेतवे॥ स्तोष्येऽहं विघ्नराजानं सिद्धिबुद्धिप्रियं शुभम्
kapardinaṁ namaskṛtya yātrānirvighrahetave|| stoṣye'haṁ vighnarājānaṁ siddhibuddhipriyaṁ śubham
Having bowed to Kapardin, for the sake of an obstacle-free pilgrimage, I shall praise the king of obstacles, the auspicious one dear to Siddhi and Buddhi.
Verse 46 (skanda.7.38.46)
महागणपतिं शूरमजितं जयवर्द्धनम्॥ एकदंतं च द्विदंतं चतुर्दंतं चतुर्भुजम्
mahāgaṇapatiṁ śūramajitaṁ jayavarddhanam|| ekadaṁtaṁ ca dvidaṁtaṁ caturdaṁtaṁ caturbhujam
The great Ganapati, the hero, the unconquered, the increaser of victory; the one-tusked, two-tusked, four-tusked, four-armed one;
Verse 47 (skanda.7.38.47)
त्र्यक्षं च शूलहस्तं च रक्त नेत्रं वरप्रदम् ॥ अजेयं शंकुकर्णं च प्रचण्डं दंडनायकम्॥ आयस्कदंडिनं चैव हुतवक्त्रं हुतप्रियम्
tryakṣaṁ ca śūlahastaṁ ca rakta netraṁ varapradam || ajeyaṁ śaṁkukarṇaṁ ca pracaṇḍaṁ daṁḍanāyakam|| āyaskadaṁḍinaṁ caiva hutavaktraṁ hutapriyam
the three-eyed, trident-bearing, red-eyed, boon-granting one; the unconquerable, spike-eared, fierce commander; the one bearing an iron rod, whose mouth is fire, who is fond of oblations;
Verse 48 (skanda.7.38.48)
अनर्चितो विघ्नकरः सर्वकार्येषु यो नृणाम् ॥ तं नमामि गणाध्यक्षं भीममुग्रमुमासुतम्
anarcito vighnakaraḥ sarvakāryeṣu yo nṛṇām || taṁ namāmi gaṇādhyakṣaṁ bhīmamugramumāsutam
he who, if unworshipped, creates obstacles for men in all their undertakings — to him, the lord of the ganas, the terrible, fierce son of Uma, I bow.
Verse 49 (skanda.7.38.49)
मदवतं विरूपाक्षमिभवक्त्रसमप्रभम् ॥ ध्रुवं च निश्चलं शांतं तं नमामि विनायकम्
madavataṁ virūpākṣamibhavaktrasamaprabham || dhruvaṁ ca niścalaṁ śāṁtaṁ taṁ namāmi vināyakam
The intoxicated one, of strange eyes, of splendour equal to an elephant's face; the steadfast, unmoving, tranquil one — to him, Vinayaka, I bow.
Verse 50 (skanda.7.38.50)
त्वया पूर्वेण वपुषा देवानां कार्यसिद्धये ॥ गजरूपं समास्थाय त्रासिताः सर्वदानवाः
tvayā pūrveṇa vapuṣā devānāṁ kāryasiddhaye || gajarūpaṁ samāsthāya trāsitāḥ sarvadānavāḥ
"By you, in your former form, for the accomplishment of the gods' purpose, all the demons were terrified after you assumed the form of an elephant."
Verse 51 (skanda.7.38.51)
ऋषीणां देवतानां च नायकत्वं प्रकाशितम्
ṛṣīṇāṁ devatānāṁ ca nāyakatvaṁ prakāśitam
"Your leadership over the sages and the gods has been made manifest."
Verse 52 (skanda.7.38.52)
इति स्तुतः सुरैरग्रे पूज्यसे त्वं भवात्मज ॥ त्वामाराध्य गणाध्यक्षमिभवक्त्रसमप्रभम्
iti stutaḥ surairagre pūjyase tvaṁ bhavātmaja || tvāmārādhya gaṇādhyakṣamibhavaktrasamaprabham
Thus praised by the gods, you are worshipped first, O son of Bhava; having propitiated you, the lord of the ganas, of splendour equal to an elephant's face—
Verse 53 (skanda.7.38.53)
ध्रुवं च निश्चलं शांतं परीतं वि जयश्रिया ॥ कार्यार्थं रक्तकुसुमै रक्तचंदनवारिभिः
dhruvaṁ ca niścalaṁ śāṁtaṁ parītaṁ vi jayaśriyā || kāryārthaṁ raktakusumai raktacaṁdanavāribhiḥ
"—the steadfast, unmoving, tranquil one, surrounded by the glory of victory — for the accomplishment of one's purpose, with red flowers and with red sandal-water—"
Verse 54 (skanda.7.38.54)
रक्तांबरधरो भूत्वा चतुर्थ्यामर्चयेत्तु यः ॥ एककालं द्विकालं वा नियतो नियताशनः
raktāṁbaradharo bhūtvā caturthyāmarcayettu yaḥ || ekakālaṁ dvikālaṁ vā niyato niyatāśanaḥ
"—whoever, wearing red garments, worships him on the fourth day of the lunar fortnight, once or twice daily, self-controlled and restrained in food—"
Verse 55 (skanda.7.38.55)
राजानं राजपुत्रं वा राजमंत्रिणमेव च ॥ राज्यं वा सर्वविघ्नेशो वशीकुर्यात्सराष्ट्रकम्
rājānaṁ rājaputraṁ vā rājamaṁtriṇameva ca || rājyaṁ vā sarvavighneśo vaśīkuryātsarāṣṭrakam
"—the lord of all obstacles brings under his control a king, or a prince, or a royal minister, or even a kingdom together with its realm."
Verse 56 (skanda.7.38.56)
यत्फलं सर्वतीर्थेषु सर्वयज्ञेषु यत्फलम्॥ स तत्फलमवाप्नोति स्मृत्वा देवं विनायकम्
yatphalaṁ sarvatīrtheṣu sarvayajñeṣu yatphalam|| sa tatphalamavāpnoti smṛtvā devaṁ vināyakam
Whatever fruit is obtained at all tirthas, whatever fruit is obtained by all sacrifices, that very fruit he obtains merely by remembering the god Vinayaka.
Verse 57 (skanda.7.38.57)
विषमं न भवेत्तस्य न स गच्छेत्पराभवम् ॥ न च विघ्नं भवेत्तस्य जनो जातिस्मरो भवेत्
viṣamaṁ na bhavettasya na sa gacchetparābhavam || na ca vighnaṁ bhavettasya jano jātismaro bhavet
No adversity befalls him, nor does he meet defeat; no obstacle occurs for him, and that person becomes one who remembers his past births.
Verse 58 (skanda.7.38.58)
य इदं पठति स्तोत्रं षड्भिर्मासैर्वरं लभेत् ॥ संवत्सरेण सिद्धिं च लभते नात्र संशयः
ya idaṁ paṭhati stotraṁ ṣaḍbhirmāsairvaraṁ labhet || saṁvatsareṇa siddhiṁ ca labhate nātra saṁśayaḥ
Whoever recites this hymn obtains his desired boon within six months; and within a year he attains perfection — there is no doubt about this.
Verse 59 (skanda.7.38.59)
प्रसादाद्दर्शनं याति तस्य सोमेश्वरः प्रभुः॥ कपर्दाकारमुदरं यतोऽस्य समुदाहृतम्॥ ततोऽस्य नाम जानीहि कपर्द्दीति महात्मनः
prasādāddarśanaṁ yāti tasya someśvaraḥ prabhuḥ|| kapardākāramudaraṁ yato'sya samudāhṛtam|| tato'sya nāma jānīhi kaparddīti mahātmanaḥ
By his grace, that man attains the sight of the lord Someshvara. Since his belly is described as shaped like a matted lock (kaparda), know from that the name of this great soul to be "Kapardin."