Prabhasa Khanda · Chapter 413
The Greatness of Kapila-tīrtha
Verse 1 (skanda.7.413.1)
पौलस्त्य उवाच ततो गच्छेन्नृपश्रेष्ठ कपिलातीर्थमुत्तमम् यत्र स्नातो नरः सम्यङ्मुच्यते सर्वकिल्बिषैः
paulastya uvāca tato gacchennṛpaśreṣṭha kapilātīrthamuttamam yatra snāto naraḥ samyaṅmucyate sarvakilbiṣaiḥ
Pulastya said: Then, O best of kings, one should go to the excellent Kapila-tirtha, where a man who bathes properly is freed from all sins.
Verse 2 (skanda.7.413.2)
पुराऽभून्नृपतिर्नाम सुप्रभः परवीरहा नित्यं च मृगयाशीलो मृगाणामहिते रतः
purā'bhūnnṛpatirnāma suprabhaḥ paravīrahā nityaṁ ca mṛgayāśīlo mṛgāṇāmahite rataḥ
Formerly there was a king named Suprabha, a slayer of enemy heroes, ever devoted to hunting, intent on harming deer.
Verse 3 (skanda.7.413.3)
न तथा स्त्रीषु नो भोगे नाश्वयाने न वारणे तस्याभूदनुरागश्च यथा मृगविमर्द्दने
na tathā strīṣu no bhoge nāśvayāne na vāraṇe tasyābhūdanurāgaśca yathā mṛgavimarddane
He had no such passion for women, for pleasures, for riding horses, or for elephants, as he had for the slaughter of deer.
Verse 4 (skanda.7.413.4)
स कदाचिन्नृपश्रेष्ठ मृगासक्तोऽर्बुदं गतः अपश्यत्सानुदेशे च मृगीं शिशुसमावृताम्
sa kadācinnṛpaśreṣṭha mṛgāsakto'rbudaṁ gataḥ apaśyatsānudeśe ca mṛgīṁ śiśusamāvṛtām
Once, O best of kings, engrossed in the hunt, he went to Arbuda, and saw on a mountain-slope a doe surrounded by her fawn,
Verse 5 (skanda.7.413.5)
स्तनं धयन्तीं सुस्निग्धां शिशोः क्षीरानुरागिणः सा तेन विद्धा बाणेन सहसा नतपर्वणा
stanaṁ dhayantīṁ susnigdhāṁ śiśoḥ kṣīrānurāgiṇaḥ sā tena viddhā bāṇena sahasā nataparvaṇā
tenderly suckling her affectionate, milk-loving fawn at her breast. She was suddenly pierced by his smooth-jointed arrow.
Verse 6 (skanda.7.413.6)
अथ सा पार्थिवं दृष्ट्वा प्रगृहीतशरासनम् द्वितीयं योजयानं च मृगी बाणं सुनिर्मलम्
atha sā pārthivaṁ dṛṣṭvā pragṛhītaśarāsanam dvitīyaṁ yojayānaṁ ca mṛgī bāṇaṁ sunirmalam
Then, seeing the king with his bow raised, fitting a second, brilliant arrow, the doe —
Verse 7 (skanda.7.413.7)
ततः सा कोपसन्तप्ता भूपालं प्रत्यभाषत नायं धर्मः स्मृतः क्षात्त्रो यस्त्वयाद्य निषेवितः
tataḥ sā kopasaṁtaptā bhūpālaṁ pratyabhāṣata nāyaṁ dharmaḥ smṛtaḥ kṣāttro yastvayādya niṣevitaḥ
burning with anger, addressed the king: This is not the Kshatriya-dharma remembered by the wise, which you have practiced today —
Verse 8 (skanda.7.413.8)
शयानो मैथुनासक्तः स्तनपो व्याधिपीडितः न हंतव्यो मृगो राजन्मृगी च शिशुना वृता
śayāno maithunāsaktaḥ stanapo vyādhipīḍitaḥ na haṁtavyo mṛgo rājanmṛgī ca śiśunā vṛtā
A sleeping deer, one engaged in mating, a nursing mother, one afflicted by disease — a deer should not be slain, O king, nor a doe accompanied by her fawn.
Verse 9 (skanda.7.413.9)
तदद्य मरणं जातं मम सर्वं नृपाधम तव बाणं समासाद्य पुत्रस्य च मया विना
tadadya maraṇaṁ jātaṁ mama sarvaṁ nṛpādhama tava bāṇaṁ samāsādya putrasya ca mayā vinā
So today, O lowest of kings, my death has come about entirely on account of your arrow, and my son's too, without me to care for him.
Verse 10 (skanda.7.413.10)
यस्मादहमधर्मेण हता भूमिपते त्वया तस्मादत्रैव सानौ त्वं रौद्रव्याघ्रो भविष्यसि
yasmādahamadharmeṇa hatā bhūmipate tvayā tasmādatraiva sānau tvaṁ raudravyāghro bhaviṣyasi
Since I have been slain unrighteously by you, O lord of the earth, therefore right here on this mountain-slope you shall become a terrible tiger.
Verse 11 (skanda.7.413.11)
पुलस्त्य उवाच तच्छ्रुत्वा सुमहत्पापं स नृपो भयसंकुलम् तां वै प्रसादयामास प्राणशेषां तदा मृगीम्
pulastya uvāca tacchrutvā sumahatpāpaṁ sa nṛpo bhayasaṁkulaḥ tāṁ vai prasādayāmāsa prāṇaśeṣāṁ tadā mṛgīm
Pulastya said: Hearing of that very great sin, the king, filled with fear, then sought to appease that doe, whose life still remained.
Verse 12 (skanda.7.413.12)
अविवेकान्मया भद्रे हता त्वं निर्घृणेन च कुरु शापविमोक्षं त्वं तस्माद्दीनस्य सन्मृगि
avivekānmayā bhadre hatā tvaṁ nirghṛṇena ca kuru śāpavimokṣaṁ tvaṁ tasmāddīnasya sanmṛgi
Through lack of discernment, O gentle one, I, merciless, have slain you; therefore, O good doe, grant release from this curse to this wretched one.
Verse 13 (skanda.7.413.13)
मृग्युवाच यदा तु कपिलां नाम द्रक्ष्यसे त्वं पयस्विनीम् धेनुं तया समालापात्प्रकृतिं यास्यसे पुनः
mṛgyuvāca yadā tu kapilāṁ nāma drakṣyase tvaṁ payasvinīm dhenuṁ tayā samālāpātprakṛtiṁ yāsyase punaḥ
The doe said: When you shall see a cow named Kapila, rich in milk, by conversing with her you shall return again to your own true nature.
Verse 14 (skanda.7.413.14)
एवमुक्त्वा मृगी राजाग्रतः प्राणैर्व्ययुज्यत पीडिता शरघातेन पुत्रस्नेहाद्विशेषतः
evamuktvā mṛgī rājāgrataḥ prāṇairvyayujyata pīḍitā śaraghātena putrasnehādviśeṣataḥ
Having said this, the doe, before the king, gave up her life-breaths, afflicted by the arrow's blow, especially from love for her son.
Verse 15 (skanda.7.413.15)
अथाऽसौ पार्थिवः सद्यो रौद्रास्यः समजायत व्याघ्रो दशकरालश्च तीक्ष्णदन्तनखस्तथा भक्षयामास तां सेनामात्मीयां क्रोधमूर्च्छितः
athā'sau pārthivaḥ sadyo raudrāsyaḥ samajāyata vyāghro daśakarālaśca tīkṣṇadantanakhastathā bhakṣayāmāsa tāṁ senāmātmīyāṁ krodhamūrcchitaḥ
Then that king instantly became a fearsome-faced tiger, terrible with jutting fangs, with sharp teeth and claws, and, overcome with fury, devoured his own army.
Verse 16 (skanda.7.413.16)
ततस्ते सैनिका राजन्हतशेषाः सुदुःखिताः स्वगृहाणि ययुस्तत्र यथा वृत्तं जने पुरे
tataste sainikā rājanhataśeṣāḥ suduḥkhitāḥ svagṛhāṇi yayustatra yathā vṛttaṁ jane pure
Then those soldiers, O king, the surviving remnant, greatly distressed, went to their homes, to report to the people in the city,
Verse 17 (skanda.7.413.17)
निवेदयन्तो वृत्तांतं चत्वरेषु त्रिकेषु च यथा वै व्याघ्रतां प्राप्तः स राजाऽर्बुदपर्वते
nivedayaṁto vṛttāṁtaṁ catvareṣu trikeṣu ca yathā vai vyāghratāṁ prāptaḥ sa rājā'rbudaparvate
reporting the event at crossroads and squares — how that king had become a tiger on Mount Arbuda.
Verse 18 (skanda.7.413.18)
तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य पुत्रं भूरिपराक्रमम् राज्येऽभिषेचयामासु नाम्ना ख्यातं महौजसम्
tacchrutvā vacanaṁ tasya putraṁ bhūriparākramam rājye'bhiṣecayāmāsu nāmnā khyātaṁ mahaujasam
Hearing this report, they consecrated his son, of great valor, famed by name, of great might, upon the throne.
Verse 19 (skanda.7.413.19)
कस्यचित्त्वथ कालस्य तस्मिन्सानौ नृपोत्तम तृषार्तं गोकुलं प्राप्तं गोपगोपीसमाकुलम्
kasyacittvatha kālasya tasminsānau nṛpottama tṛṣārtaṁ gokulaṁ prāptaṁ gopagopīsamākulam
After some time, O best of kings, on that mountain-slope, a herd of cattle, afflicted with thirst, came, thronged with cowherds and cowherdesses.
Verse 20 (skanda.7.413.20)
तत्रैका गौः परिभ्रष्टा स्वयूथात्तृणतृष्णया कपिलेति च विख्याता स्वयूथस्याग्रगामिनी
tatraikā gauḥ paribhraṣṭā svayūthāttṛṇatṛṣṇayā kapileti ca vikhyātā svayūthasyāgragāminī
There, one cow strayed from her herd out of longing for grass — renowned as Kapila, the foremost of her herd,
Verse 21 (skanda.7.413.21)
अच्छिन्नाग्रतृणं या तु सदा भक्षयते नृप अथ सा गह्वरं प्राप्ता गिरेः शून्यं भयंकरम्
acchinnāgratṛṇaṁ yā tu sadā bhakṣayate nṛpa atha sā gahvaraṁ prāptā gireḥ śūnyaṁ bhayaṁkaram
who always grazed only on grass with unbroken tips. She then came to a cave of the mountain, empty and terrifying.
Verse 22 (skanda.7.413.22)
तत्राससाद तां व्याघ्रो दंष्ट्रोत्कटमुखावहः सा तं दृष्टवती पापं त्रासमाप मृगीव हि
tatrāsasāda tāṁ vyāghro daṁṣṭrotkaṭamukhāvahaḥ sā taṁ dṛṣṭavatī pāpaṁ trāsamāpa mṛgīva hi
There a tiger, bearing a mouth fearsome with jutting fangs, came upon her. Seeing that wicked one, she, like a doe, was struck with terror,
Verse 23 (skanda.7.413.23)
स्मरंती गोकुले बद्धं स्वसुतं क्षीरपायिनम् दुःखेन रुदतीं तां स दृष्ट्वोवाच मृगाधिपः
smaraṁtī gokule baddhaṁ svasutaṁ kṣīrapāyinam duḥkhena rudatīṁ tāṁ sa dṛṣṭvovāca mṛgādhipaḥ
remembering her own calf, tied up in the cow-pen, still drinking milk. Seeing her weeping in sorrow, the lord of beasts spoke to her:
Verse 24 (skanda.7.413.24)
व्याघ्र उवाच किं वृथा रुद्यते धेनो मां प्राप्य न हि जीवितम् विद्यते कस्यचिन्मूर्खे स्मरेष्टां देवतां ततः
vyāghra uvāca kiṁ vṛthā rudyate dheno māṁ prāpya na hi jīvitam vidyate kasyacinmūrkhe smareṣṭāṁ devatāṁ tataḥ
The tiger said: Why do you weep in vain, O milch-cow? Having encountered me, there is no life for you. Does a fool then remember his cherished deity?
Verse 25 (skanda.7.413.25)
कपिलोवाच स्वजीवितभयाद्व्याघ्र न रोदिमि कथंचन पुत्रो मे बालको गोष्ठ्यां क्षीरपायी प्रतीक्षते
kapilovāca svajīvitabhayādvyāghra na rodimi kathaṁcana putro me bālako goṣṭhyāṁ kṣīrapāyī pratīkṣate
Kapila said: It is not from fear for my own life, O tiger, that I weep at all; my young calf, still at the breast, waits for me in the cow-pen.
Verse 26 (skanda.7.413.26)
नाद्यापि स तृणा न्यत्ति तेनाहं शोकविक्लवा रोद्मि व्याघ्र सुतस्नेहात्सत्येनात्मानमालभे
nādyāpi sa tṛṇā nyatti tenāhaṁ śokaviklavā rodmi vyāghra sutasnehātsatyenātmānamālabhe
He does not yet eat grass; therefore I am overcome with grief. I weep, O tiger, from love for my son — I swear this by truth itself.
Verse 27 (skanda.7.413.27)
पाययित्वा सुतं बालं दृष्ट्वा पृष्ट्वा जनं स्वकम् पुनः प्रत्यागमिष्यामि यदि त्वं मन्यसे विभो
pāyayitvā sutaṁ bālaṁ dṛṣṭvā pṛṣṭvā janaṁ svakam punaḥ pratyāgamiṣyāmi yadi tvaṁ manyase vibho
Having suckled my young son, having seen and taken leave of my own people, I shall come back again, O mighty one, if you think it fit.
Verse 28 (skanda.7.413.28)
व्याघ्र उवाच गत्वा स्वसुतसांनिध्यं दृष्ट्वात्मीयं च गोकुलम् पुनरागमनं यत्ते न च तच्छ्रद्दधाम्यहम्
vyāghra uvāca gatvā svasutasāṁnidhyaṁ dṛṣṭvātmīyaṁ ca gokulam punarāgamanaṁ yatte na ca tacchraddadhāmyaham
The tiger said: That, having gone to be near your own son and having seen your own herd, you should return again — this I do not believe.
Verse 29 (skanda.7.413.29)
भयान्मां भाषसे चैवं नास्ति प्राणसमं भयम् तस्मात्प्राणभयान्न त्वमागमिष्यसि धेनुके
bhayānmāṁ bhāṣase caivaṁ nāsti prāṇasamaṁ bhayam tasmātprāṇabhayānna tvamāgamiṣyasi dhenuke
You speak thus out of fear; there is no fear equal to the fear for one's life. Therefore, out of fear for your life, you will not come, O cow.
Verse 30 (skanda.7.413.30)
कपिलोवाच शपथैरागमिष्यामि सत्यमेतच्छृणुष्व मे प्रत्ययो यदि ते भूयान्मां मुञ्च त्वं मृगाधिप
kapilovāca śapathairāgamiṣyāmi satyametacchṛṇuṣva me pratyayo yadi te bhūyānmāṁ muñca tvaṁ mṛgādhipa
Kapila said: I shall come by oaths — hear this truth from me. If you would have confidence, then release me, O lord of beasts.
Verse 31 (skanda.7.413.31)
व्याघ्र उवाच ब्रूहि ताञ्छपथान्भद्रे समागच्छसि यैः पुनः ततोऽहं प्रत्ययं गत्वा मोचयिष्यामि वा न वा
vyāghra uvāca brūhi tāñchapathānbhadre samāgacchasi yaiḥ punaḥ tato'haṁ pratyayaṁ gatvā mocayiṣyāmi vā na vā
The tiger said: Tell me those oaths, O gentle one, by which you will come back again; then, having gone by that confidence, I shall release you or not.
Verse 32 (skanda.7.413.32)
कपिलोवाच वेदाध्ययनसंपन्नं ब्राह्मणं वंचयेत्तु यः तेन पापेन लिप्यामि यद्यहं नागमे पुनः
kapilovāca vedādhyayanasaṁpannaṁ brāhmaṇaṁ vaṁcayettu yaḥ tena pāpena lipyāmi yadyahaṁ nāgame punaḥ
Kapila said: Whoever deceives a Brahmin accomplished in Vedic study — with that very sin may I be tainted, if I do not come again.
Verse 33 (skanda.7.413.33)
गुरुद्रोहरतानां च यत्पापं जायते नृणाम् तेन पापेन लिप्यामि यद्यहं नागमे पुनः
gurudroharatānāṁ ca yatpāpaṁ jāyate nṛṇām tena pāpena lipyāmi yadyahaṁ nāgame punaḥ
Whatever sin arises for men intent on betraying their guru — with that sin may I be tainted, if I do not come again.
Verse 34 (skanda.7.413.34)
यत्पापं ब्राह्मणं हत्वा गां च हत्वा प्रजायते तेन पापेन लिप्यामि यद्यहं नागमे पुनः
yatpāpaṁ brāhmaṇaṁ hatvā gāṁ ca hatvā prajāyate tena pāpena lipyāmi yadyahaṁ nāgame punaḥ
Whatever sin arises from killing a Brahmin and from killing a cow — with that sin may I be tainted, if I do not come again.
Verse 35 (skanda.7.413.35)
मित्रद्रोहे च यत्पापं यत्पापं गुरुवंचके तेन पापेन लिप्यामि यद्यहं नागमे पुनः
mitradrohe ca yatpāpaṁ yatpāpaṁ guruvaṁcake tena pāpena lipyāmi yadyahaṁ nāgame punaḥ
Whatever sin lies in betraying a friend, whatever sin lies in deceiving one's guru — with that sin may I be tainted, if I do not come again.
Verse 36 (skanda.7.413.36)
यो गां स्पृशति पादेन ब्राह्मणं पावकं तथा तेन पापेन लिप्यामि यद्यहं नागमे पुनः
yo gāṁ spṛśati pādena brāhmaṇaṁ pāvakaṁ tathā tena pāpena lipyāmi yadyahaṁ nāgame punaḥ
Whoever touches with his foot a cow, a Brahmin, or fire — with that sin may I be tainted, if I do not come again.
Verse 37 (skanda.7.413.37)
कूपारामतडागानां यो भंगं कुरुत नरः तेन पापेन लिप्यामि यद्यहं नागमे पुनः
kūpārāmataḍāgānāṁ yo bhaṁgaṁ kuruta naraḥ tena pāpena lipyāmi yadyahaṁ nāgame punaḥ
Whatever man destroys wells, gardens, and reservoirs — with that sin may I be tainted, if I do not come again.
Verse 38 (skanda.7.413.38)
कृतघ्नस्य च यत्पापं सूचकस्य च यद्भवेत् तेन पापेन लिप्यामि यद्यहं नागमे पुनः
kṛtaghnasya ca yatpāpaṁ sūcakasya ca yadbhavet tena pāpena lipyāmi yadyahaṁ nāgame punaḥ
Whatever sin belongs to the ungrateful, and whatever belongs to the tale-bearer — with that sin may I be tainted, if I do not come again.
Verse 39 (skanda.7.413.39)
मद्यमांसरतानां च यत्पापं जायते नृणाम् तेन पापेन लिप्यामि यद्यहं नागमे पुनः
madyamāṁsaratānāṁ ca yatpāpaṁ jāyate nṛṇām tena pāpena lipyāmi yadyahaṁ nāgame punaḥ
Whatever sin arises for men devoted to wine and meat — with that sin may I be tainted, if I do not come again.
Verse 40 (skanda.7.413.40)
राजपैशुन्यकर्तॄणां यत्पापं जायते नृणाम् तेन पापेन लिप्यामि यद्यहं नागमे पुनः
rājapaiśunyakartṝṇāṁ yatpāpaṁ jāyate nṛṇām tena pāpena lipyāmi yadyahaṁ nāgame punaḥ
Whatever sin arises for men who slander others to the king — with that sin may I be tainted, if I do not come again.
Verse 41 (skanda.7.413.41)
वेदविक्रयकर्तॄणां यत्पापं संप्रजायते तेन पापेन लिप्यामि यद्यहं नागमे पुनः
vedavikrayakartṝṇāṁ yatpāpaṁ saṁprajāyate tena pāpena lipyāmi yadyahaṁ nāgame punaḥ
Whatever sin arises for those who sell the Vedas — with that sin may I be tainted, if I do not come again.
Verse 42 (skanda.7.413.42)
दीयमानं द्विजातीनां निवारयति योऽल्पधीः तेन पापेन लिप्यामि यद्यहं नागमे पुनः
dīyamānaṁ dvijātīnāṁ nivārayati yo'lpadhīḥ tena pāpena lipyāmi yadyahaṁ nāgame punaḥ
Whoever, of little wit, obstructs a gift being given to the twice-born — with that sin may I be tainted, if I do not come again.
Verse 43 (skanda.7.413.43)
विश्वस्तघातकानां च यत्पापं समुदाहृतम् तेन पापेन लिप्यामि यद्यहं नागमे पुनः
viśvastaghātakānāṁ ca yatpāpaṁ samudāhṛtam tena pāpena lipyāmi yadyahaṁ nāgame punaḥ
Whatever sin is declared for those who slay those who trust them — with that sin may I be tainted, if I do not come again.
Verse 44 (skanda.7.413.44)
द्विजद्वेषरतानां हि यत्पापं जायते नृणाम् तेन पापेन लिप्यामि यद्यहं नागमे पुनः
dvijadveṣaratānāṁ hi yatpāpaṁ jāyate nṛṇām tena pāpena lipyāmi yadyahaṁ nāgame punaḥ
Whatever sin arises for men devoted to hatred of the twice-born — with that sin may I be tainted, if I do not come again.
Verse 45 (skanda.7.413.45)
परवादरतानां च पापं यच्च दुरात्मनाम् तेन पापेन लिप्यामि यद्यहं नागमे पुनः
paravādaratānāṁ ca pāpaṁ yacca durātmanām tena pāpena lipyāmi yadyahaṁ nāgame punaḥ
Whatever sin belongs to evil-minded men devoted to slandering others — with that sin may I be tainted, if I do not come again.
Verse 46 (skanda.7.413.46)
रात्रौ ये पापकर्माणो भक्षंति दधिसक्तुकान् तेन पापेन लिप्यामि यद्यहं नागमे पुनः
rātrau ye pāpakarmāṇo bhakṣaṁti dadhisaktukān tena pāpena lipyāmi yadyahaṁ nāgame punaḥ
Those evil-doers who at night eat curds and parched-grain — with that sin may I be tainted, if I do not come again.
Verse 47 (skanda.7.413.47)
वृंताकं मूलकं श्वेतं रक्तं येऽश्नंति गृंजनम् तेन पापेन लिप्यामि यद्यहं नागमे पुनः
vṛṁtākaṁ mūlakaṁ śvetaṁ raktaṁ ye'śnaṁti gṛṁjanam tena pāpena lipyāmi yadyahaṁ nāgame punaḥ
Whoever eats brinjal, white radish, or red carrot — with that sin may I be tainted, if I do not come again.
Verse 48 (skanda.7.413.48)
पुलस्त्य उवाच स तस्याः शपथाञ्छ्रुत्वा विस्मयोत्फुल्ललोचनः प्रत्ययं च तदा गत्वा व्याघ्रो वाक्यमथाब्रवीत्
pulastya uvāca sa tasyāḥ śapathāñchrutvā vismayotphullalocanaḥ pratyayaṁ ca tadā gatvā vyāghro vākyamathābravīt
Pulastya said: Having heard her oaths, that tiger, his eyes wide with astonishment, then, having gained confidence, spoke these words:
Verse 49 (skanda.7.413.49)
व्याघ्र उवाच गच्छ त्वं गोकुले भद्रे पुनरागमनं कुरु न चैतदवगंतव्यं यदयं वञ्चितो मया
vyāghra uvāca gaccha tvaṁ gokule bhadre punarāgamanaṁ kuru na caitadavagaṁtavyaṁ yadayaṁ vañcito mayā
The tiger said: Go, O gentle one, to the cow-pen, and come back again; let it not be thought that I have been deceived in this.
Verse 50 (skanda.7.413.50)
कपिले गच्छ पश्य त्वं तनयं सुतवत्सले पाययित्वा स्तनं पूर्णमवघ्राय च मूर्धनि
kapile gaccha paśya tvaṁ tanayaṁ sutavatsale pāyayitvā stanaṁ pūrṇamavaghrāya ca mūrdhani
O Kapila, devoted to your child, go, see your son; having let him drink your full udder and having smelled his head,
Verse 51 (skanda.7.413.51)
मातरं भ्रातरं दृष्ट्वा सखीः स्वजनवबांधवान् सत्यमेवाग्रतः कृत्वा नान्यथा कर्तुमर्हसि
mātaraṁ bhrātaraṁ dṛṣṭvā sakhīḥ svajanavabāṁdhavān satyamevāgrataḥ kṛtvā nānyathā kartumarhasi
having seen your mother, brother, friends, kinsmen and relatives, and having placed truth foremost, you must not act otherwise.
Verse 52 (skanda.7.413.52)
पुलस्त्य उवाच साऽनुज्ञाता मृगेन्द्रेण कपिला पुत्रवत्सला अश्रुपूर्णमुखी दीना प्रस्थिता गोकुलं प्रति
pulastya uvāca sā'nujñātā mṛgendreṇa kapilā putravatsalā aśrupūrṇamukhī dīnā prasthitā gokulaṁ prati
Pulastya said: She, permitted by the lord of beasts, Kapila, devoted to her son, her face full of tears, wretched, set out toward the cow-pen,
Verse 53 (skanda.7.413.53)
वेपमाना भयोद्विग्ना शोकसागरमध्यगा करिणीव हि रौद्रेण हरिणा सा बलीयसा ततः स्वगोकुलं प्राप्ता रभमाणा मुहुर्मुहुः
vepamānā bhayodvignā śokasāgaramadhyagā kariṇīva hi raudreṇa hariṇā sā balīyasā tataḥ svagokulaṁ prāptā rabhamāṇā muhurmuhuḥ
trembling, agitated with fear, sunk in the midst of an ocean of grief, like a she-elephant pursued by a fierce, powerful lion. Then, reaching her own herd, lowing again and again,
Verse 54 (skanda.7.413.54)
तस्याः शब्दं ततः श्रुत्वा ज्ञात्वा वत्सः स्वमातरम् सम्मुखः प्रययौ तूर्णमूर्द्ध्वपुच्छः प्रहर्षितः
tasyāḥ śabdaṁ tataḥ śrutvā jñātvā vatsaḥ svamātaram sammukhaḥ prayayau tūrṇamūrdhvapucchaḥ praharṣitaḥ
hearing her voice, her calf, recognizing his mother, ran forward at once, tail raised, overjoyed.
Verse 55 (skanda.7.413.55)
अकालागमनं तस्या रौद्रं भंभारवं तथा दृष्ट्वा श्रुत्वा च वत्सोऽसौ शंकितः परिपृच्छति
akālāgamanaṁ tasyā raudraṁ bhaṁbhāravaṁ tathā dṛṣṭvā śrutvā ca vatso'sau śaṁkitaḥ paripṛcchati
Seeing her untimely arrival and hearing her fearsome lowing, that calf, apprehensive, questioned her:
Verse 56 (skanda.7.413.56)
वत्स उवाच न ते पश्यामि सौम्यत्वं दुर्मना इव लक्ष्यमे किमर्थमन्यवेलायां समायाता वदस्व मे
vatsa uvāca na te paśyāmi saumyatvaṁ durmanā iva lakṣyame kimarthamanyavelāyāṁ samāyātā vadasva me
The calf said: I do not see your usual gentleness — you seem troubled to me. Why have you come at an unusual hour? Tell me.
Verse 57 (skanda.7.413.57)
कपिलोवाच पिब पुत्र स्तनं पश्चात्कारणं चापि मे शृणु आगताऽहं तव स्नेहात्कुरु तृप्तिं यथेप्सिताम्
kapilovāca piba putra stanaṁ paścātkāraṇaṁ cāpi me śṛṇu āgatā'haṁ tava snehātkuru tṛptiṁ yathepsitām
Kapila said: Drink my milk first, my son, and then hear the reason from me too. I have come out of love for you — take your fill as you wish.
Verse 58 (skanda.7.413.58)
अपश्चिममिदं पुत्र दुर्लभं मातृदर्शनम् मयाऽद्य पुत्र गंतव्यं शपथैरागता यतः
apaścimamidaṁ putra durlabhaṁ mātṛdarśanam mayā'dya putra gaṁtavyaṁ śapathairāgatā yataḥ
This, my son, is your mother's last and rare sight for you. Today I must go, my son, for I have come here bound by oaths.
Verse 59 (skanda.7.413.59)
व्याघ्रस्य कामरूपस्य दातव्यं जीवितं मया तेनाहं शपथैर्मुक्ता कारणात्तव पुत्रक
vyāghrasya kāmarūpasya dātavyaṁ jīvitaṁ mayā tenāhaṁ śapathairmuktā kāraṇāttava putraka
My life must be given by me to a tiger who can take any form at will. Thereby, my little son, I was released under oaths, for your sake.
Verse 60 (skanda.7.413.60)
मयाऽद्य तत्र गंतव्यं मृगराजसमीपतः यदा च शपथैः पुत्र दास्यामि च कलेवरम्
mayā'dya tatra gaṁtavyaṁ mṛgarājasamīpataḥ yadā ca śapathaiḥ putra dāsyāmi ca kalevaram
Today I must go there, to the presence of the lord of beasts, since, my son, by my oaths I must give my body.
Verse 61 (skanda.7.413.61)
वत्स उवाच अहं तत्र गमिष्यामि यत्र त्वं गंतुमिच्छसि श्लाघ्यं हि मरणं मेऽद्य त्वया सह न संशयः
vatsa uvāca ahaṁ tatra gamiṣyāmi yatra tvaṁ gaṁtumicchasi ślāghyaṁ hi maraṇaṁ me'dya tvayā saha na saṁśayaḥ
The calf said: I shall go there, wherever you wish to go; for glorious indeed would be my death today together with you, without doubt.
Verse 62 (skanda.7.413.62)
एकाकिनाऽपि मर्त्तव्यं यस्मान्मया त्वया विना यदि मां सहितं तत्र त्वया व्याघ्रो वधिष्यति
ekākinā'pi marttavyaṁ yasmānmayā tvayā vinā yadi māṁ sahitaṁ tatra tvayā vyāghro vadhiṣyati
Since I must die alone anyway without you, if the tiger there should slay me too, together with you,
Verse 63 (skanda.7.413.63)
या गतिर्मातृभक्तानां ध्रुवं सा मे भविष्यति तस्मादवश्यं यास्यामि त्वया सह न संशयः
yā gatirmātṛbhaktānāṁ dhruvaṁ sā me bhaviṣyati tasmādavaśyaṁ yāsyāmi tvayā saha na saṁśayaḥ
then whatever destiny belongs to those devoted to their mother shall surely be mine. Therefore I shall certainly go with you, without doubt.
Verse 64 (skanda.7.413.64)
अथवाऽत्रैव तिष्ठ त्वं शपथाः संतु मे तव तव स्थाने प्रयास्यामि मातस्त्वं यदि मन्यसे
athavā'traiva tiṣṭha tvaṁ śapathāḥ saṁtu me tava tava sthāne prayāsyāmi mātastvaṁ yadi manyase
Or else, you remain right here; let the oaths be upon me instead of you. I shall go in your place, mother, if you think it fit.
Verse 65 (skanda.7.413.65)
जनन्या विप्रयुक्तस्य जीवितं न हि मे प्रियम् नास्ति मातृसमः कश्चिद्बालानां क्षीरजीविनाम्
jananyā viprayuktasya jīvitaṁ na hi me priyam nāsti mātṛsamaḥ kaścidbālānāṁ kṣīrajīvinām
Life, separated from my mother, is not dear to me at all. There is nothing equal to a mother for young ones who live on milk.
Verse 66 (skanda.7.413.66)
नास्ति मातृसमो नाथो नास्ति मातृसमा गतिः ये मातृनिरताः पुत्रास्ते यांति परमां गतिम्
nāsti mātṛsamo nātho nāsti mātṛsamā gatiḥ ye mātṛniratāḥ putrāste yāṁti paramāṁ gatim
There is no protector equal to a mother, no refuge equal to a mother. Sons devoted to their mother attain the supreme goal.
Verse 67 (skanda.7.413.67)
कपिलोवाच ममैव विहितो मृत्युर्न ते पुत्रक सांप्रतम् न चायमन्यभूतानां मृत्युः स्यादन्यमृत्युतः
kapilovāca mamaiva vihito mṛtyurna te putraka sāṁpratam na cāyamanyabhūtānāṁ mṛtyuḥ syādanyamṛtyutaḥ
Kapila said: Death has been ordained for me alone, not for you, my son, at present; nor can the death of one being be exchanged for the death of another.
Verse 68 (skanda.7.413.68)
अपश्चिममिदं पुत्र मातुः सन्देशमुत्तमम् शृणुष्वावहितो भूत्वा परिणामसुखावहम्
apaścimamidaṁ putra mātuḥ sandeśamuttamam śṛṇuṣvāvahito bhūtvā pariṇāmasukhāvaham
This, my son, is your mother's last and most excellent message; listen attentively, for it brings happiness in the end.
Verse 69 (skanda.7.413.69)
वने चर सदा वत्स अप्रमादपरो भव प्रमादात्सर्वभूतानि विनश्यंति न संशयः
vane cara sadā vatsa apramādaparo bhava pramādātsarvabhūtāni vinaśyaṁti na saṁśayaḥ
Always roam in the forest, my child, and be ever free from carelessness; through carelessness all creatures perish, without doubt.
Verse 70 (skanda.7.413.70)
न च लोभेन चर्तव्यं विषमस्थं तृणं क्वचित् लोभाद्विनाशो जंतूनामिह लोके परत्र च
na ca lobhena cartavyaṁ viṣamasthaṁ tṛṇaṁ kvacit lobhādvināśo jaṁtūnāmiha loke paratra ca
One should never, out of greed, graze on grass growing in a dangerous place; from greed comes the destruction of creatures, in this world and the next.
Verse 71 (skanda.7.413.71)
समुद्रमटवीं युद्धं विशंते लोभमोहिताः लोभादि कार्यमत्युग्रं कुर्वंति त्याज्य एव सः
samudramaṭavīṁ yuddhaṁ viśaṁte lobhamohitāḥ lobhādi kāryamatyugraṁ kurvaṁti tyājya eva saḥ
Deluded by greed, creatures enter the ocean, the forest, or battle; out of greed they do extremely dangerous deeds — that greed is indeed to be abandoned.
Verse 72 (skanda.7.413.72)
लोभात्प्रमादादाश्वासात्पुरुषो बाध्यते त्रिभिः तस्माल्लोभो न कर्त्तव्यो न प्रमादो न विश्वसेत्
lobhātpramādādāśvāsātpuruṣo bādhyate tribhiḥ tasmāllobho na karttavyo na pramādo na viśvaset
A man is afflicted by three things: greed, carelessness, and false confidence; therefore greed should not be indulged, one should not be careless, nor should one trust blindly.
Verse 73 (skanda.7.413.73)
आत्मा च सततं पुत्र रक्षितव्यः प्रयत्नतः सर्वेभ्यः श्वापदेभ्यश्च म्लेच्छेभ्यस्तस्करादितः
ātmā ca satataṁ putra rakṣitavyaḥ prayatnataḥ sarvebhyaḥ śvāpadebhyaśca mlecchebhyastaskarāditaḥ
And, my son, one's own self must always be protected with effort — from all wild beasts, from barbarians, from thieves and the like,
Verse 74 (skanda.7.413.74)
तिर्यग्भ्यः पापयोनिभ्यः सदा विचरता वने न च शोकस्त्वया कार्यः सर्वेषां मरणं धुवम्
tiryagbhyaḥ pāpayonibhyaḥ sadā vicaratā vane na ca śokastvayā kāryaḥ sarveṣāṁ maraṇaṁ dhuvam
and from sinful-born beasts, while always roaming the forest. And you should not grieve — death is certain for all.
Verse 75 (skanda.7.413.75)
अस्माकं प्रतिवाचं च शृणु शोकविनाशिनीम् यथा हि पथिकः कश्चिच्छायार्थी वृक्षमास्थितः विश्रान्तश्च पुनर्याति तद्वद्भूतसमागमः
asmākaṁ prativācaṁ ca śṛṇu śokavināśinīm yathā hi pathikaḥ kaścicchāyārthī vṛkṣamāsthitaḥ viśrāntaśca punaryāti tadvadbhūtasamāgamaḥ
Hear now this reply of mine, which destroys grief: just as a traveler, seeking shade, rests beneath a tree, and, having rested, goes on again — such indeed is the coming-together of beings.
Verse 76 (skanda.7.413.76)
पुलस्त्य उवाच एवं संभाष्य तं वत्समवघ्राय च मूर्द्धनि स्वमातरं सखीवर्गं ततो द्रष्टुं समागता
pulastya uvāca evaṁ saṁbhāṣya taṁ vatsamavaghrāya ca mūrdhani svamātaraṁ sakhīvargaṁ tato draṣṭuṁ samāgatā
Pulastya said: Having thus spoken to her calf, and having smelled his head, she then came to see her mother and her circle of friends.
Verse 77 (skanda.7.413.77)
अब्रवीच्च ततो वाक्यं पुत्रशोकेन दुःखिता अंबाः शृणुत मे वाक्यमपश्चिममिदं स्फुटम्
abravīcca tato vākyaṁ putraśokena duḥkhitā aṁbāḥ śṛṇuta me vākyamapaścimamidaṁ sphuṭam
Then, afflicted with grief for her son, she spoke these words: O mothers, hear my words — this, clearly, is my last.
Verse 78 (skanda.7.413.78)
अनाथमबलं दीनं फेनपं मम पुत्रकम् मातृशोकाभिसंतप्तं सर्वास्तं पालयिष्यथ
anāthamabalaṁ dīnaṁ phenapaṁ mama putrakam mātṛśokābhisaṁtaptaṁ sarvāstaṁ pālayiṣyatha
This helpless, weak, wretched little son of mine, still at the breast, afflicted with grief for his mother — may all of you protect him.
Verse 79 (skanda.7.413.79)
भाविनीनामयं पुत्रः सांप्रतं च विशेषतः स्नपनीयः पायितव्यः पोष्यः पाल्यः स्वपुत्रवत्
bhāvinīnāmayaṁ putraḥ sāṁprataṁ ca viśeṣataḥ snapanīyaḥ pāyitavyaḥ poṣyaḥ pālyaḥ svaputravat
This son belongs, especially now, to you who shall be his mothers; he should be bathed, given drink, nourished, and reared like your own son.
Verse 80 (skanda.7.413.80)
चरंतं विषमे स्थाने चरंतं परगोकुले अकार्येषु प्रवर्तंतं हे सख्यो वारयिष्यथ
caraṁtaṁ viṣame sthāne caraṁtaṁ paragokule akāryeṣu pravartaṁtaṁ he sakhyo vārayiṣyatha
When he wanders in a dangerous place, when he strays into another's herd, when he engages in improper acts — O friends, you shall restrain him.
Verse 81 (skanda.7.413.81)
क्षमध्वं च महाभागा यास्येऽहं सत्यसंश्रयात् यत्राऽसौ तिष्ठते व्याघ्रो मुक्ताऽहं येन सांप्रतम्
kṣamadhvaṁ ca mahābhāgā yāsye'haṁ satyasaṁśrayāt yatrā'sau tiṣṭhate vyāghro muktā'haṁ yena sāṁpratam
Forgive me, O greatly fortunate ones; I shall go, in reliance on truth, to where that tiger dwells, by whom I have now been released.
Verse 82 (skanda.7.413.82)
सर्वास्ता वचनं श्रुत्वा तस्याः शोकसमन्विताः विषादं परमं गत्वा वाक्यमूचुः सुदुःखिताः
sarvāstā vacanaṁ śrutvā tasyāḥ śokasamanvitāḥ viṣādaṁ paramaṁ gatvā vākyamūcuḥ suduḥkhitāḥ
All of them, hearing her words, filled with grief on her account, overcome with the greatest despair, greatly distressed, spoke these words:
Verse 83 (skanda.7.413.83)
कपिले नैव गंतव्यं न ते दोषो भविष्यति प्राणात्यये न दोषोऽस्ति संपराये च दारुणे
kapile naiva gaṁtavyaṁ na te doṣo bhaviṣyati prāṇātyaye na doṣo'sti saṁparāye ca dāruṇe
O Kapila, you must not go at all; no fault shall be yours. In danger to life, and in a dreadful calamity, there is no fault.
Verse 84 (skanda.7.413.84)
अत्र गाथा पुरा गीता मुनिभिर्धर्मवादिभिः प्राणात्यये समुत्पन्ने शपथे नास्ति पातकम्
atra gāthā purā gītā munibhirdharmavādibhiḥ prāṇātyaye samutpanne śapathe nāsti pātakam
On this point, a verse was sung of old by sages who spoke of dharma: 'When danger to life has arisen, there is no sin in an oath broken.'
Verse 85 (skanda.7.413.85)
कपिलोवाच प्राणिनां प्राण रक्षार्थं वदाम्येवानृतं वचः नात्मार्थमुपयुञ्जामि स्वल्पमप्यनृतं क्वचित्
kapilovāca prāṇināṁ prāṇa rakṣārthaṁ vadāmyevānṛtaṁ vacaḥ nātmārthamupayuñjāmi svalpamapyanṛtaṁ kvacit
Kapila said: For the sake of protecting the lives of living beings, I would indeed speak an untruth; but for my own sake I never resort to even the smallest untruth.
Verse 86 (skanda.7.413.86)
अश्वमेधसहस्रं तु सत्यं च तुलया धृतम् अश्वमेधसहस्राद्धि सत्यमेव विशिष्यते
aśvamedhasahasraṁ tu satyaṁ ca tulayā dhṛtam aśvamedhasahasrāddhi satyameva viśiṣyate
A thousand horse-sacrifices on the one hand, and truth on the other, held on a scale — truth alone excels a thousand horse-sacrifices.
Verse 87 (skanda.7.413.87)
तस्मान्नानृतमात्मानं करिष्ये जीविताशया आज्ञापयतु मामार्या यास्ये यत्र मृगाधिपः
tasmānnānṛtamātmānaṁ kariṣye jīvitāśayā ājñāpayatu māmāryā yāsye yatra mṛgādhipaḥ
Therefore I shall not make myself untrue out of desire for life. Let the noble ones grant me leave — I shall go where the lord of beasts is.
Verse 88 (skanda.7.413.88)
वयस्या ऊचुः कपिले त्वं नमस्कार्या सर्वैरपि सुरासुरैः यत्त्वं परमसत्येन प्राणांस्त्यजसि दुस्त्यजान्
vayasyā ūcuḥ kapile tvaṁ namaskāryā sarvairapi surāsuraiḥ yattvaṁ paramasatyena prāṇāṁstyajasi dustyajān
The friends said: O Kapila, you are worthy of salutation even by all gods and demons, in that for supreme truth you give up a life so hard to give up.
Verse 89 (skanda.7.413.89)
अवश्यं न च ते भावी मृत्युः सत्यात्कथंचन प्रमाणं यदि सत्यं हि व्रज पंथाः शिवोऽस्तु ते
avaśyaṁ na ca te bhāvī mṛtyuḥ satyātkathaṁcana pramāṇaṁ yadi satyaṁ hi vraja paṁthāḥ śivo'stu te
Death shall surely never come to you on account of truth, in any way. If truth is your authority, then go — may your path be auspicious.
Verse 90 (skanda.7.413.90)
पुलस्त्य उवाच एवमुक्ता च कपिला गता यत्र मृगाधिपः अथासौ कपिलां दृष्ट्वा विस्मयोत्फुल्ललोचनः अब्रवीत्प्रश्रितं वाक्यं हर्षगद्गदया गिरा
pulastya uvāca evamuktā ca kapilā gatā yatra mṛgādhipaḥ athāsau kapilāṁ dṛṣṭvā vismayotphullalocanaḥ abravītpraśritaṁ vākyaṁ harṣagadgadayā girā
Pulastya said: Thus addressed, Kapila went to where the lord of beasts was. Then, seeing Kapila, he, his eyes wide with astonishment, spoke humble words in a voice choked with joy.
Verse 91 (skanda.7.413.91)
व्याघ्र उवाच स्वागतं तव कल्याणि कपिले सत्यवादिनि नहि सत्यवतां किंचिदशुभं विद्यते क्वचित्
vyāghra uvāca svāgataṁ tava kalyāṇi kapile satyavādini nahi satyavatāṁ kiṁcidaśubhaṁ vidyate kvacit
The tiger said: Welcome to you, O auspicious, truth-speaking Kapila! For nothing inauspicious ever befalls those devoted to truth.
Verse 92 (skanda.7.413.92)
त्वयोक्तं कपिले पूर्वं शपथैरागमाय च तेन मे कौतुकं जातं याताऽऽगच्छेत्पुनः कथम्
tvayoktaṁ kapile pūrvaṁ śapathairāgamāya ca tena me kautukaṁ jātaṁ yātā''gacchetpunaḥ katham
You told me before, Kapila, that you would come back under oath; because of that, wonder arose in me — how could one who has gone away come back again?
Verse 93 (skanda.7.413.93)
तस्माद्गच्छ मया मुक्ता यत्राऽसौ तनयस्तव तिष्ठते गोकुले बद्धः क्षीरपायी सुदुःखितः
tasmādgaccha mayā muktā yatrā'sau tanayastava tiṣṭhate gokule baddhaḥ kṣīrapāyī suduḥkhitaḥ
Therefore go — you are released by me — to where that son of yours waits, tied up in the cow-pen, still drinking milk, greatly distressed.
Verse 94 (skanda.7.413.94)
पुलस्त्य उवाच एतस्मिन्नेव काले तु स राजा प्रकृतिं गतः मृगीशापेन निर्मुक्तो दिव्यरूपवपुर्धरः ततोऽब्रवीत्प्रहृष्टात्मा कपिलां सत्यवादिनीम्
pulastya uvāca etasminneva kāle tu sa rājā prakṛtiṁ gataḥ mṛgīśāpena nirmukto divyarūpavapurdharaḥ tato'bravītprahṛṣṭātmā kapilāṁ satyavādinīm
Pulastya said: At that very moment, that king returned to his own true nature, freed from the doe's curse, bearing a divine form and body. Then, filled with joy, he spoke to Kapila, the truth-speaker:
Verse 95 (skanda.7.413.95)
राजोवाच प्रसादात्तव मुक्तोऽहं शापादस्मात्सुदारुणात् किं ते प्रियं करोम्यद्य धेनुके ब्रूहि सत्वरम्
rājovāca prasādāttava mukto'haṁ śāpādasmātsudāruṇāt kiṁ te priyaṁ karomyadya dhenuke brūhi satvaram
The king said: By your grace I am freed from this most terrible curse. What may I do for your pleasure today? Tell me quickly, O cow.
Verse 96 (skanda.7.413.96)
कपिलोवाच कृतकृत्याऽस्मि राजेन्द यत्त्वं मुक्तोऽसि किल्बिषात् पिपासा बाधतेत्यर्थं सांप्रतं जलमानय
kapilovāca kṛtakṛtyā'smi rājenda yattvaṁ mukto'si kilbiṣāt pipāsā bādhatetyarthaṁ sāṁprataṁ jalamānaya
Kapila said: I have accomplished my purpose, O king of kings, in that you are freed from your sin. Thirst afflicts me greatly — bring me water now.
Verse 97 (skanda.7.413.97)
नैवानृतं विजानीहि सत्यमेतन्मयोदितम्
naivānṛtaṁ vijānīhi satyametanmayoditam
Know this not to be a falsehood — this is truly spoken by me.
Verse 98 (skanda.7.413.98)
पुलस्त्य उवाच अथासौ पार्थिवो हस्ते चापमादाय सत्वरम् सज्यं कृत्वा शरं गृह्य जघान धरणीतलम्
pulastya uvāca athāsau pārthivo haste cāpamādāya satvaram sajyaṁ kṛtvā śaraṁ gṛhya jaghāna dharaṇītalam
Pulastya said: Then that king, quickly taking his bow in hand, having strung it and taken an arrow, struck the surface of the earth.
Verse 99 (skanda.7.413.99)
ततः सलिलमुत्तस्थौ निर्मलं शीतलं शुभम् तत्र सा कपिला स्नात्वा वितृषा समपद्यत
tataḥ salilamuttasthau nirmalaṁ śītalaṁ śubham tatra sā kapilā snātvā vitṛṣā samapadyata
Then water sprang up there, pure, cool, and auspicious. There Kapila bathed and became free of thirst.
Verse 100 (skanda.7.413.100)
एतस्मिन्नन्तरे धर्मः स्वयं तत्र समागतः अब्रवीत्कपिलां हृष्टो वरं वरय शोभने
etasminnantare dharmaḥ svayaṁ tatra samāgataḥ abravītkapilāṁ hṛṣṭo varaṁ varaya śobhane
Meanwhile Dharma himself came there in person, and, delighted, said to Kapila: Choose a boon, O beautiful one.
Verse 101 (skanda.7.413.101)
तव सत्येन तुष्टोऽहं नास्ति ते सदृशी क्वचित् त्रैलोक्ये सकले धेनुर्न भविष्यति वै शुभे
tava satyena tuṣṭo'haṁ nāsti te sadṛśī kvacit trailokye sakale dhenurna bhaviṣyati vai śubhe
I am pleased by your truthfulness; there is none like you anywhere. In the whole three worlds there shall be no cow, O auspicious one, equal to you.
Verse 102 (skanda.7.413.102)
कपिलोवाच प्रसादात्तव गच्छेय सह राज्ञा सगोकुला सुप्रभेण पदं दिव्यं जरामरणवर्जितम्
kapilovāca prasādāttava gaccheya saha rājñā sagokulā suprabheṇa padaṁ divyaṁ jarāmaraṇavarjitam
Kapila said: By your grace, may I go, together with the king and with my herd, and with Suprabha, to the divine abode free from old age and death.
Verse 103 (skanda.7.413.103)
मन्नाम्ना ख्यातिमायातु पुण्यमेतज्जलाशयम् सर्वपापहरं नृणां सर्वकामप्रदं तथा
mannāmnā khyātimāyātu puṇyametajjalāśayam sarvapāpaharaṁ nṛṇāṁ sarvakāmapradaṁ tathā
May this sacred pool become famed by my name, removing all sin from men, and also granting every desire.
Verse 104 (skanda.7.413.104)
धर्म उवाच येऽत्र स्नानं करिष्यंति सुपुण्ये सलिले शुभे चतुर्द्दश्यां विशेषेण ते यास्यंति परां गतिम्
dharma uvāca ye'tra snānaṁ kariṣyaṁti supuṇye salile śubhe caturddaśyāṁ viśeṣeṇa te yāsyaṁti parāṁ gatim
Dharma said: Whoever bathes here in this most sacred, auspicious water, especially on the fourteenth day, shall attain the highest goal.
Verse 105 (skanda.7.413.105)
तव नाम्ना सुपुण्यं हि तीर्थमेतद्भविष्यति दर्शमुद्दिश्य मर्त्यस्तु प्राप्स्यते गोसहस्रकम् स्नानाल्लक्षगुणं दानात्पुण्यं चैव तथाऽक्षयम्
tava nāmnā supuṇyaṁ hi tīrthametadbhaviṣyati darśamuddiśya martyastu prāpsyate gosahasrakam snānāllakṣaguṇaṁ dānātpuṇyaṁ caiva tathā'kṣayam
By your name this shall become a most sacred tirtha. A mortal coming here for the sake of darshan shall obtain the merit of a thousand cows, a hundred-thousand-fold by bathing, and imperishable merit by giving gifts.
Verse 106 (skanda.7.413.106)
येऽत्र श्राद्धं करिष्यंति मानवाः सुसमाहिताः सर्वदानफलं तेषां भुक्तिमुक्ती महात्मनाम्
ye'tra śrāddhaṁ kariṣyaṁti mānavāḥ susamāhitāḥ sarvadānaphalaṁ teṣāṁ bhuktimuktī mahātmanām
Those men who, well-composed, perform shraddha here — for them, great souls, there shall be the fruit of every gift, and both enjoyment and liberation.
Verse 107 (skanda.7.413.107)
अपि कीटपतंगा ये तृषार्ताः सलिले शुभे मज्जयिष्यति यास्यंति तेऽपि स्थानं दिवौकसाम्
api kīṭapataṁgā ye tṛṣārtāḥ salile śubhe majjayiṣyati yāsyaṁti te'pi sthānaṁ divaukasām
Even insects and moths, tormented by thirst, who plunge into this auspicious water, shall also go to the abode of the celestials —
Verse 108 (skanda.7.413.108)
किं पुनर्भक्तिसंयुक्ता मानवाः सत्यवादिनः मनस्विनो महाभागाः श्रद्धावंतो विचक्षणाः
kiṁ punarbhaktisaṁyuktā mānavāḥ satyavādinaḥ manasvino mahābhāgāḥ śraddhāvaṁto vicakṣaṇāḥ
how much more, then, men endowed with devotion, truth-speaking, resolute, greatly fortunate, full of faith, and wise!
Verse 109 (skanda.7.413.109)
पुलस्त्य उवाच एतस्मिन्नेव काले तु विमानानि सहस्रशः समायातानि राजेंद्र कपिलायाः प्रभावतः
pulastya uvāca etasminneva kāle tu vimānāni sahasraśaḥ samāyātāni rājeṁdra kapilāyāḥ prabhāvataḥ
Pulastya said: At that very time, O king of kings, thousands of celestial chariots arrived there, by the power of Kapila.
Verse 110 (skanda.7.413.110)
तान्यारुह्याथ कपिला गोपगोकुलसंकुला सुप्रभेण समायुक्ता तत्पदं परमं गता
tānyāruhyātha kapilā gopagokulasaṁkulā suprabheṇa samāyuktā tatpadaṁ paramaṁ gatā
Mounting them, Kapila, together with her throng of cowherds and cattle, joined with Suprabha, went to that supreme abode.
Verse 111 (skanda.7.413.111)
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन तत्र स्नानं समाचरेत् श्राद्धं चैवात्मनः शक्त्या दानं पार्थिवसत्तम
tasmātsarvaprayatnena tatra snānaṁ samācaret śrāddhaṁ caivātmanaḥ śaktyā dānaṁ pārthivasattama
Therefore, O best of kings, with all effort one should perform ablution there, and, according to one's ability, shraddha and gift-giving.