Ambika Khanda · Chapter 123
The Glory of Rama
Verse 1 (skanda.8.123.1)
सनत्कुमार उवाच । तं पुरिश्चन्द्रमासाद्य स रामः शक्तिनन्द । अपश्यत् परमेशानमसुरैः क्लिष्टमानसः
sanatkumāra uvāca | taṁ puriścandramāsādya sa rāmaḥ śaktinanda | apaśyat parameśānamasuraiḥ kliṣṭamānasaḥ
Sanatkumara said: O Shaktinandana, having reached that Purishchandra place, Rama, his mind vexed by the Asuras, beheld the Supreme Lord.
Verse 2 (skanda.8.123.2)
स दृष्ट्वा तु महादेवं साम्बं सगणमव्ययम् । प्रणतः प्राञ्जलिर्भूत्वा तस्थौ प्रह्वस्तदाग्रतः
sa dṛṣṭvā tu mahādevaṁ sāmbaṁ sagaṇamavyayam | praṇataḥ prāñjalirbhūtvā tasthau prahvastadāgrataḥ
Having seen the imperishable Great God together with Amba (Uma) and his gaṇas, he stood before him, bowed, with joined palms, humbly.
Verse 3 (skanda.8.123.3)
सनत्कुमार उवाच । सोपि देवस्तदा प्रीतो जामदग्न्यं महामनाः । उवाच वचसां योनिरिदं गम्भीरशब्दवत्
sanatkumāra uvāca | sopi devastadā prīto jāmadagnyaṁ mahāmanāḥ | uvāca vacasāṁ yoniridaṁ gambhīraśabdavat
Sanatkumara said: That great-souled god too, then pleased, addressed Jamadagnya, the source of all speech, in these deep-toned words.
Verse 4 (skanda.8.123.4)
किंशुकैरिव संछन्नं चन्दनेनोक्षितं यथा । तथा तं क्षतजेनैव सर्वतश्च समुक्षितम् । स्रवन्तं गैरिकं धातुमचलेन्द्रमिवापरम्
kiṁśukairiva saṁchannaṁ candanenokṣitaṁ yathā | tathā taṁ kṣatajenaiva sarvataśca samukṣitam | sravantaṁ gairikaṁ dhātumacalendramivāparam
Covered as if with kimshuka blossoms, as if anointed with sandal paste — thus sprinkled all over with blood, he appeared like another mountain-king streaming with red ochre.
Verse 5 (skanda.8.123.5)
देवदेव उवाच । जामदग्न्य महत् कर्म कृतं सुरहितेप्सया । त्वया पुत्राद्य संग्रामे सैंहिकेयान् विनिघ्नता
devadeva uvāca | jāmadagnya mahat karma kṛtaṁ surahitepsayā | tvayā putrādya saṁgrāme saiṁhikeyān vinighnatā
The God of gods said: 'O Jamadagnya, my son, desiring the welfare of the gods, you have today performed a great deed, slaying the Saimhikeyas in battle.'
Verse 6 (skanda.8.123.6)
तवानेन महाबाहो कर्मणा परितोषितः । प्रयच्छामि वरान् सप्त तान्वदस्व यथेच्छसि
tavānena mahābāho karmaṇā paritoṣitaḥ | prayacchāmi varān sapta tānvadasva yathecchasi
'By this deed of yours, O mighty-armed one, I am well pleased; I grant you seven boons — name them as you wish.'
Verse 7 (skanda.8.123.7)
राम उवाच । भगवन् यदि तुष्टोसि मम देहि स्वयं प्रभो । सर्वज्ञानसमुत्पत्तिं सर्ववेदप्रवर्त्तिताम्
rāma uvāca | bhagavan yadi tuṣṭosi mama dehi svayaṁ prabho | sarvajñānasamutpattiṁ sarvavedapravarttitām
Rama said: 'O Lord, O mighty one, if you are pleased, grant me yourself the arising of all knowledge, set forth by all the Vedas.'
Verse 8 (skanda.8.123.8)
अवध्यः स्यामहं युद्धे धनुर्वेदञ्च यच्छ मे । परशुं सर्वहन्तारमसङ्गं रथमेव च
avadhyaḥ syāmahaṁ yuddhe dhanurvedañca yaccha me | paraśuṁ sarvahantāramasaṅgaṁ rathameva ca
'May I be unslayable in battle, and grant me the science of archery, the all-slaying axe, and the unhindered chariot.'
Verse 9 (skanda.8.123.9)
अस्त्रग्रामञ्च विपुलममरत्वं तथाक्षयम् । वरान्मह्यमिमान्देव प्रयच्छस्व नमस्तव
astragrāmañca vipulamamaratvaṁ tathākṣayam | varānmahyamimāndeva prayacchasva namastava
'And a vast host of weapons, and imperishable immortality — grant me these boons, O God; salutation to you.'
Verse 10 (skanda.8.123.10)
सनत्कुमार उवाच । तस्यैवं वदतौ व्यास प्रहस्य भगवान् हरः । उवाच सर्वमेतत्ते भविष्यति ममाज्ञया
sanatkumāra uvāca | tasyaivaṁ vadatau vyāsa prahasya bhagavān haraḥ | uvāca sarvametatte bhaviṣyati mamājñayā
Sanatkumara said: O Vyasa, as he spoke thus, the Blessed Hara, smiling, said: 'All this shall be yours by my decree.'
Verse 11 (skanda.8.123.11)
धनुर्वेदव्रतञ्चैव वर्षमेकं चरिष्यसि । तस्मादिहैव वस्तव्यं त्वया भृगुकुलोद्वह
dhanurvedavratañcaiva varṣamekaṁ cariṣyasi | tasmādihaiva vastavyaṁ tvayā bhṛgukulodvaha
'And you shall observe the discipline of archery for one year; therefore you must dwell right here, O upholder of the Bhrigu clan.'
Verse 12 (skanda.8.123.12)
ततस्तस्मै स भगवान् स्वयमेव त्रिलोचनः । आदिदेश व्रतं घोरं चचार स च संयतः
tatastasmai sa bhagavān svayameva trilocanaḥ | ādideśa vrataṁ ghoraṁ cacāra sa ca saṁyataḥ
Then the Blessed three-eyed one himself prescribed to him that terrible vow, and he, self-restrained, practiced it.
Verse 13 (skanda.8.123.13)
समाप्ते तु व्रते देवः स्वयमागम्य यज्ञहा । धनुर्वेदं ददौ तस्मै समन्त्रं सहसङग्रहम्
samāpte tu vrate devaḥ svayamāgamya yajñahā | dhanurvedaṁ dadau tasmai samantraṁ sahasaṅagraham
When the vow was complete, the god Yajnaha (Shiva) himself came and gave him the science of archery together with its mantras and its full compass.
Verse 14 (skanda.8.123.14)
सशुल्वं सपरिस्तोमं सोद्यमं सानुकर्षणम् । अस्त्रग्रामं च विपुलं प्रत्यस्त्रसहितं तथा
saśulvaṁ saparistomaṁ sodyamaṁ sānukarṣaṇam | astragrāmaṁ ca vipulaṁ pratyastrasahitaṁ tathā
Together with its metal fittings, its full array, its exertion and its manner of drawing, and together with a vast host of weapons and their counter-weapons.
Verse 15 (skanda.8.123.15)
प्रादात्तस्मै तदेशान इदं चोवाच सुस्वरम् । अयं त्वया धनुर्वेदः सहास्त्रैः सुमहाबल
prādāttasmai tadeśāna idaṁ covāca susvaram | ayaṁ tvayā dhanurvedaḥ sahāstraiḥ sumahābala
The Lord Ishana, having granted it, spoke in a pleasant voice: 'This science of archery, with its weapons, O greatly mighty one, by you —'
Verse 16 (skanda.8.123.16)
क्षत्रियेभ्यो न दातव्य इति मच्छासनं स्मर । यदि चेद्दास्यसे मोहात् क्षत्रियेभ्यः कदाचन । लघुत्वं यास्यसे तेषां युद्धे चापि जयो न ते
kṣatriyebhyo na dātavya iti macchāsanaṁ smara | yadi ceddāsyase mohāt kṣatriyebhyaḥ kadācana | laghutvaṁ yāsyase teṣāṁ yuddhe cāpi jayo na te
'— must never be given to Kshatriyas; remember this my command. And if, through delusion, you ever give it to Kshatriyas, you shall become inferior to them, and shall have no victory in battle either.'
Verse 17 (skanda.8.123.17)
सनत्कुमार उवाच । ततः स परशुं दत्वा रथं कामगमेव च । मनसा चिन्तिते युक्तमुपतिष्ठन्तमक्षयम्
sanatkumāra uvāca | tataḥ sa paraśuṁ datvā rathaṁ kāmagameva ca | manasā cintite yuktamupatiṣṭhantamakṣayam
Sanatkumara said: Then, having given him the axe and a chariot that traveled at will — appearing the instant it was thought of, imperishable —
Verse 18 (skanda.8.123.18)
यन्तृणा यक्षराजेन अमरेणाभिसंभृतम् । जगामादर्शनं तस्य सहसैव पिनाकधृक्
yantṛṇā yakṣarājena amareṇābhisaṁbhṛtam | jagāmādarśanaṁ tasya sahasaiva pinākadhṛk
furnished with the immortal Yaksha-king as charioteer — the trident-bearer suddenly vanished from his sight.
Verse 19 (skanda.8.123.19)
सोपि लब्ध्वा वरान् व्यास जगाम पितुरन्तिकम् । न चापश्यत तं तत्र कार्तवीर्यसुतैर्हतम्
sopi labdhvā varān vyāsa jagāma piturantikam | na cāpaśyata taṁ tatra kārtavīryasutairhatam
O Vyasa, he too, having obtained the boons, went to his father's presence, but did not find him there, for he had been slain by the sons of Kartavirya.
Verse 20 (skanda.8.123.20)
अकृत्वा तस्य कर्तव्यं सोपि रामः प्रतापवान् । निःक्षत्रां पृथिवीं चक्रे सप्तकृत्वञ्च सत्रिकम्
akṛtvā tasya kartavyaṁ sopi rāmaḥ pratāpavān | niḥkṣatrāṁ pṛthivīṁ cakre saptakṛtvañca satrikam
Without first performing his duty for him, that mighty Rama proceeded to make the earth entirely free of Kshatriyas, seven times over.
Verse 21 (skanda.8.123.21)
रुधिरेण स तेषाञ्च ह्रदान् सप्त चकार ह । समन्तपञ्चके व्यास पितॄँस्तेनाभ्यतर्पयत्
rudhireṇa sa teṣāñca hradān sapta cakāra ha | samantapañcake vyāsa pitṝ~stenābhyatarpayat
With their blood he made seven lakes, and at Samantapanchaka, O Vyasa, satisfied his forefathers with it.
Verse 22 (skanda.8.123.22)
ततश्च कृत्वा निःक्षत्रां पृथिवीं भृगुसत्तमः । महादेवप्रसादात्तु त्रैलोक्यस्येश्वरो बभौ
tataśca kṛtvā niḥkṣatrāṁ pṛthivīṁ bhṛgusattamaḥ | mahādevaprasādāttu trailokyasyeśvaro babhau
And having thus made the earth free of Kshatriyas, that best of Bhrigus, by the grace of Mahadeva, shone as lord of the triple world.
Verse 23 (skanda.8.123.23)
तं श्रीस्तुष्टिर्धृतिश्चैव सिद्धिः कीर्तिर्यशस्तथा । श्रद्धा मेधा तथा क्षान्तिरनसूया प्रसंयमः
taṁ śrīstuṣṭirdhṛtiścaiva siddhiḥ kīrtiryaśastathā | śraddhā medhā tathā kṣāntiranasūyā prasaṁyamaḥ
Shri, Tushti, Dhriti, Siddhi, Kirti, and Yashas; Shraddha, Medha, Kshanti, Anasuya, and Prasamyama —
Verse 24 (skanda.8.123.24)
ऊहा ह्यपोहा तर्कश्च दमश्च शम एव च । रूपिण्यो भार्गवं सर्वा मातरस्समुपस्थिताः
ūhā hyapohā tarkaśca damaśca śama eva ca | rūpiṇyo bhārgavaṁ sarvā mātarassamupasthitāḥ
Uha, Apoha, Tarka, Dama, and Shama — all these, taking embodied form, came to Bhargava as mothers.
Verse 25 (skanda.8.123.25)
सनत्कुमार उवाच । तान्सर्वान् स तदा प्राह विशध्वं मामशङ्किताः । श्रीरियं तु दुराचारा दूर एवावतिष्ठताम्
sanatkumāra uvāca | tānsarvān sa tadā prāha viśadhvaṁ māmaśaṅkitāḥ | śrīriyaṁ tu durācārā dūra evāvatiṣṭhatām
Sanatkumara said: To all of them he then said: 'Enter into me without fear; but let this ill-behaved Shri remain far away.'
Verse 26 (skanda.8.123.26)
तं तथावादिनं साध्वी उवाच श्रीर्महाबलम् । किमर्थ मां महाबाहो नाभिनन्दसि दुर्लभाम्
taṁ tathāvādinaṁ sādhvī uvāca śrīrmahābalam | kimartha māṁ mahābāho nābhinandasi durlabhām
To that mighty one who spoke thus, the virtuous Shri said: 'Why, O mighty-armed one, do you not welcome me, though I am hard to obtain?'
Verse 27 (skanda.8.123.27)
राम उवाच । चपला मदनीया च अध्रुवा चासि शोभने । अतस्त्वां नाभिनन्दामि मम त्वं दूरतो भव
rāma uvāca | capalā madanīyā ca adhruvā cāsi śobhane | atastvāṁ nābhinandāmi mama tvaṁ dūrato bhava
Rama said: 'You are fickle, intoxicating, and unstable, O lovely one; therefore I do not welcome you — remain far from me.'
Verse 28 (skanda.8.123.28)
त्वयाविष्टो नरः सर्वो यदि स्यात् स्वयमीश्वरः । ऐश्वर्यमदसंमूढ अकार्येष्वेव वर्तते
tvayāviṣṭo naraḥ sarvo yadi syāt svayamīśvaraḥ | aiśvaryamadasaṁmūḍha akāryeṣveva vartate
'Any man possessed by you, even one who is himself a lord, becomes deluded by the intoxication of power and engages only in improper deeds.'
Verse 29 (skanda.8.123.29)
सनत्कुमार उवाच । स राजा भार्गवः श्रीमान् यज्ञैरीजे महामनाः । अधोगमच्च पृथिवी तस्य यज्ञे पुरा द्विज
sanatkumāra uvāca | sa rājā bhārgavaḥ śrīmān yajñairīje mahāmanāḥ | adhogamacca pṛthivī tasya yajñe purā dvija
Sanatkumara said: O twice-born one, that royal, glorious, great-souled Bhargava worshipped with sacrifices; and once, during his sacrifice, the earth sank downward.
Verse 30 (skanda.8.123.30)
व्यास उवाच । किमर्थं पृथिवी तस्य यज्ञे पातालमाविशत् । कारणं तत्र किं मन्ये एतदिच्छामि वेदितुम्
vyāsa uvāca | kimarthaṁ pṛthivī tasya yajñe pātālamāviśat | kāraṇaṁ tatra kiṁ manye etadicchāmi veditum
Vyasa said: Why did the earth enter Patala during his sacrifice? What was the cause of it — this I wish to know.
Verse 31 (skanda.8.123.31)
सनत्कुमार उवाच । स गत्वा पृथिवीपालः कश्यपं मुनिसत्तमम् । उवाच मम होता त्वं भव सत्ववतां वर
sanatkumāra uvāca | sa gatvā pṛthivīpālaḥ kaśyapaṁ munisattamam | uvāca mama hotā tvaṁ bhava satvavatāṁ vara
Sanatkumara said: That lord of the earth, having gone to Kashyapa, best of sages, said: 'Be my [sacrificial] priest, O best among the mighty.'
Verse 32 (skanda.8.123.32)
तं तथावादिनं व्यास तदोवाच नराधिपम् । कश्यपः कुपितस्तत्र निन्दमानो भृगूत्तमम्
taṁ tathāvādinaṁ vyāsa tadovāca narādhipam | kaśyapaḥ kupitastatra nindamāno bhṛgūttamam
O Vyasa, to that lord of men who spoke thus, Kashyapa, angered there, spoke, rebuking that best of the Bhrigus.
Verse 33 (skanda.8.123.33)
पतितस्त्वं दुराचारो भिन्नशीलः सुपापकृत् । कथं त्वा याजयिष्यामि भ्रूणवध्याभिकारिणम्
patitastvaṁ durācāro bhinnaśīlaḥ supāpakṛt | kathaṁ tvā yājayiṣyāmi bhrūṇavadhyābhikāriṇam
'You are fallen, of evil conduct, broken in character, and a great sinner; how shall I officiate for you, guilty of the killing of a brahmin?'
Verse 34 (skanda.8.123.34)
सनत्कुमार उवाच । ततः स तेन वाक्येन उवाच ऋषिसत्तमम् । विषये मम मा तिष्ठ त्वमद्य मुनिसत्तम
sanatkumāra uvāca | tataḥ sa tena vākyena uvāca ṛṣisattamam | viṣaye mama mā tiṣṭha tvamadya munisattama
Sanatkumara said: Then, at that speech, he said to that best of sages: 'Do not remain in my domain from today, O best of sages.'
Verse 35 (skanda.8.123.35)
स्वाम्यहं जगतो विप्र नाहं यत्र ततो व्रज । ततस्स तस्य तं देशं परित्यज्या व्रजत्तदा
svāmyahaṁ jagato vipra nāhaṁ yatra tato vraja | tatassa tasya taṁ deśaṁ parityajyā vrajattadā
'O brahmin, I am lord of the world; go where I am not.' Then he left that region of his and departed.
Verse 36 (skanda.8.123.36)
नाससाद च तं देशं यत्रासौ न भवेत् प्रभुः । अनासादयमानश्च अटवीमाश्रितस्तदा । अन्तर्धानगतो भूत्वा चचार बहुलाः समाः
nāsasāda ca taṁ deśaṁ yatrāsau na bhavet prabhuḥ | anāsādayamānaśca aṭavīmāśritastadā | antardhānagato bhūtvā cacāra bahulāḥ samāḥ
He could find no region where that lord did not hold sway; failing to find one, he took refuge in a forest, and, becoming invisible, wandered for many years.
Verse 37 (skanda.8.123.37)
अथापश्यत् समासीनं कपोतं वृक्षसंस्थितम् । अनङ्गेनाभिसंबद्धं कपोत्या हार्यतां गतम्
athāpaśyat samāsīnaṁ kapotaṁ vṛkṣasaṁsthitam | anaṅgenābhisaṁbaddhaṁ kapotyā hāryatāṁ gatam
Then he saw a dove seated on a tree, bound by desire, given over to longing for a female dove.
Verse 38 (skanda.8.123.38)
कपोत उवाच । यदाप्रभृति सुश्रोणि मया दृष्टासि शोभने । तदाप्रभृति शुष्यामि रतिं नाप्नोमि शोभने
kapota uvāca | yadāprabhṛti suśroṇi mayā dṛṣṭāsi śobhane | tadāprabhṛti śuṣyāmi ratiṁ nāpnomi śobhane
The dove said: 'O fair-hipped, lovely one, from the moment I saw you, I have been wasting away; I find no pleasure, O lovely one.'
Verse 39 (skanda.8.123.39)
कपोत्युवाच । मैवं ब्रूया दुराचार अधर्म्यं हि कदाचन । कपोत उवाच । न चेद्दास्यसि मेत्र त्वं बलात्त्वाहं सुमध्यमे । स्वीकरिष्यामि यच्छस्व नतोस्मि तव पादयोः
kapotyuvāca | maivaṁ brūyā durācāra adharmyaṁ hi kadācana | kapota uvāca | na ceddāsyasi metra tvaṁ balāttvāhaṁ sumadhyame | svīkariṣyāmi yacchasva natosmi tava pādayoḥ
The female dove said: 'Do not speak thus, wicked one — this is ever against dharma.' The male dove said: 'If you will not give yourself to me, O slender one, I shall take you here by force; yield — I bow at your feet.'
Verse 40 (skanda.8.123.40)
कपोत्युवाच । किन्न तेस्ति भयं क्रूर जामदग्न्यान्महाबलात् । येन त्वं धर्षसेद्येह पतिहीनां पतिव्रताम्
kapotyuvāca | kinna testi bhayaṁ krūra jāmadagnyānmahābalāt | yena tvaṁ dharṣasedyeha patihīnāṁ pativratām
The female dove said: 'Do you have no fear, cruel one, of the mighty Jamadagnya, that you dare today to violate a husbandless, devoted wife?'
Verse 41 (skanda.8.123.41)
सनत्कुमार उवाच । एवमुक्तः स तु तया कपोतः शक्तिनन्दन । उवाच रामः कोयं वै मम तुल्यो न केनचित्
sanatkumāra uvāca | evamuktaḥ sa tu tayā kapotaḥ śaktinandana | uvāca rāmaḥ koyaṁ vai mama tulyo na kenacit
Sanatkumara said: O Shaktinandana, thus addressed by her, the dove said: 'Who is this Rama? None whatever is my equal.'
Verse 42 (skanda.8.123.42)
तस्यैवं वदतस्तत्र रामनामाङ्कितस्तदा । बाणः शिरो जहाराशु कश्यपस्तदपश्यत
tasyaivaṁ vadatastatra rāmanāmāṅkitastadā | bāṇaḥ śiro jahārāśu kaśyapastadapaśyata
As he spoke thus there, an arrow marked with Rama's name swiftly took off his head — Kashyapa witnessed it.
Verse 43 (skanda.8.123.43)
स तं दृष्ट्वा तथावृत्तं भीतस्तस्मान्महाबलात् । याजयामास राजानं जामदग्न्यं महामनाः
sa taṁ dṛṣṭvā tathāvṛttaṁ bhītastasmānmahābalāt | yājayāmāsa rājānaṁ jāmadagnyaṁ mahāmanāḥ
Seeing that happen, frightened of that mighty one, the great-souled Kashyapa thereupon officiated for King Jamadagnya.
Verse 44 (skanda.8.123.44)
कश्यप उवाच । याजयाम्यहमद्यैव राजन् भार्गवसत्तम । यदि चेदीप्सितां मे त्वं ददासि शुभदक्षिणाम्
kaśyapa uvāca | yājayāmyahamadyaiva rājan bhārgavasattama | yadi cedīpsitāṁ me tvaṁ dadāsi śubhadakṣiṇām
Kashyapa said: 'O king, best of the Bhargavas, I shall officiate for you this very day, if you give me the auspicious sacrificial fee I desire.'
Verse 45 (skanda.8.123.45)
राम उवाच । यद् ब्रवीषि न सन्देहो दाताहं तन्महातपः । मां याजय यथान्यायं तवास्म्यद्य वशे स्थितः
rāma uvāca | yad bravīṣi na sandeho dātāhaṁ tanmahātapaḥ | māṁ yājaya yathānyāyaṁ tavāsmyadya vaśe sthitaḥ
Rama said: 'O great ascetic, whatever you ask, I shall give without doubt. Officiate for me according to due rule; today I am at your disposal.'
Verse 46 (skanda.8.123.46)
सनत्कुमार उवाच । ततस्तस्याभवद् व्यास सुमहान् भूरिदक्षिणः । यज्ञोश्वमेधो देवानां यत्र तृप्तिरजायत
sanatkumāra uvāca | tatastasyābhavad vyāsa sumahān bhūridakṣiṇaḥ | yajñośvamedho devānāṁ yatra tṛptirajāyata
Sanatkumara said: O Vyasa, then there took place for him a very great ashvamedha sacrifice with abundant fees, in which the gods were satisfied.
Verse 47 (skanda.8.123.47)
तस्याथ दक्षिणाकाले जामदग्न्यः प्रतापवान् । उवाच कस्यपं ब्रूहि दक्षिणां कां ददानि ते
tasyātha dakṣiṇākāle jāmadagnyaḥ pratāpavān | uvāca kasyapaṁ brūhi dakṣiṇāṁ kāṁ dadāni te
Then, at the time for the sacrificial fee, the mighty Jamadagnya said to Kashyapa: 'Tell me, what fee shall I give you?'
Verse 48 (skanda.8.123.48)
स प्राह पृथिवीं कृत्स्नां सशैलवनकाननाम् । दक्षिणां दत्स्व मह्यं त्वं यच्च तेस्ति गृहे वसु
sa prāha pṛthivīṁ kṛtsnāṁ saśailavanakānanām | dakṣiṇāṁ datsva mahyaṁ tvaṁ yacca testi gṛhe vasu
He said: 'Give me as the fee the entire earth together with its mountains, forests, and woods, and whatever wealth is in your house.'
Verse 49 (skanda.8.123.49)
स तस्मै तत्तथा कृत्वा विशुद्धेनान्तरात्मना । चीराण्यादाय तं प्राह कश्यपं किं करोम्यहम्
sa tasmai tattathā kṛtvā viśuddhenāntarātmanā | cīrāṇyādāya taṁ prāha kaśyapaṁ kiṁ karomyaham
Having done so for him with a purified inner heart, taking up bark garments, he said to Kashyapa: 'What shall I do now?'
Verse 50 (skanda.8.123.50)
कश्यप उवाच । इमं देशं परित्यज्य देशमन्यं प्रयाहि भो । मम देशे न वस्तव्यं त्वयाद्य भृगुनन्दन
kaśyapa uvāca | imaṁ deśaṁ parityajya deśamanyaṁ prayāhi bho | mama deśe na vastavyaṁ tvayādya bhṛgunandana
Kashyapa said: 'Leave this land and go to another; you must not dwell in my land from today, O son of Bhrigu.'
Verse 51 (skanda.8.123.51)
सनत्कुमार उवाच । स एवमस्त्विति प्रोच्य कृत्वा चाभि प्रदक्षिणाम् । जगाम सरितां योनिं समुद्रं वरुणालयम्
sanatkumāra uvāca | sa evamastviti procya kṛtvā cābhi pradakṣiṇām | jagāma saritāṁ yoniṁ samudraṁ varuṇālayam
Sanatkumara said: He, saying 'so be it', and circumambulating him, went to the source of the rivers, the ocean, Varuna's abode.
Verse 52 (skanda.8.123.52)
तं गत्वा सागरं भीममुवाच भृगुनन्दनः । मम देशं प्रयच्छस्व निवासाय महोदधे
taṁ gatvā sāgaraṁ bhīmamuvāca bhṛgunandanaḥ | mama deśaṁ prayacchasva nivāsāya mahodadhe
Having gone there, the son of Bhrigu said to the terrible Ocean: 'Give me land for a dwelling, O great ocean.'
Verse 53 (skanda.8.123.53)
समुद्र उवाच । योजयस्व यथान्यायं भवान् माद्य वशे स्थितः । वेलासमीपे त्वं स्थित्वा विकृष्य बलवद्धनुः । मुञ्चस्व सायकं राम परीप्सन् देशमुत्तमम्
samudra uvāca | yojayasva yathānyāyaṁ bhavān mādya vaśe sthitaḥ | velāsamīpe tvaṁ sthitvā vikṛṣya balavaddhanuḥ | muñcasva sāyakaṁ rāma parīpsan deśamuttamam
The Ocean said: 'Prepare yourself duly, sir; today you are at my disposal. Standing near the shore, drawing your mighty bow, release an arrow, O Rama, seeking the best land.'
Verse 54 (skanda.8.123.54)
यावत्स सायकः क्षिप्तस्तव प्राणसमीरितः । यास्यते तावदेवाहं प्रदास्यामि तवालयम्
yāvatsa sāyakaḥ kṣiptastava prāṇasamīritaḥ | yāsyate tāvadevāhaṁ pradāsyāmi tavālayam
'As far as that arrow, released and driven by your life-breath, shall travel, that much land I shall grant you for a dwelling.'
Verse 55 (skanda.8.123.55)
सनत्कुमार उवाच । ततः स भृगुशार्दूलः कृत्वादरमतन्द्रितः । युयोज सायकं व्यास विकृष्य बलवद्धनुः
sanatkumāra uvāca | tataḥ sa bhṛguśārdūlaḥ kṛtvādaramatandritaḥ | yuyoja sāyakaṁ vyāsa vikṛṣya balavaddhanuḥ
Sanatkumara said: O Vyasa, then that tiger among the Bhrigus, with care and alertness, fitted the arrow, drawing his mighty bow.
Verse 56 (skanda.8.123.56)
कृत्वा मनसि संकल्पं योजनानां शतं तदा । गमिष्यति ममायं वै अथैनमभिमन्त्रयत्
kṛtvā manasi saṁkalpaṁ yojanānāṁ śataṁ tadā | gamiṣyati mamāyaṁ vai athainamabhimantrayat
Having resolved in his mind that this arrow of his should travel a hundred yojanas, he then consecrated it with mantras.
Verse 57 (skanda.8.123.57)
सागरेण तदा शम्भुः स्तुतस्तदुपशान्तये । सुराणां हितकामार्थं सागराशोषणाय च
sāgareṇa tadā śambhuḥ stutastadupaśāntaye | surāṇāṁ hitakāmārthaṁ sāgarāśoṣaṇāya ca
Then Shambhu was praised by the Ocean, for that arrow's pacification, for the welfare of the gods, and so that the ocean should not be dried up.
Verse 58 (skanda.8.123.58)
तं क्षिप्तं जामदग्न्येन रुरोधाप्रतिमं शरम् । स रुद्धो योजनान्येत्य न्यपतद् द्वादशैव तु
taṁ kṣiptaṁ jāmadagnyena rurodhāpratimaṁ śaram | sa ruddho yojanānyetya nyapatad dvādaśaiva tu
That matchless arrow, shot by Jamadagnya, was held back; thus restrained, having traveled only twelve yojanas, it fell.
Verse 59 (skanda.8.123.59)
तावच्च देशमुदधिर्विससर्ज हसन्निव । आवसच्च महातेजा जामदग्न्योपि तं तथा
tāvacca deśamudadhirvisasarja hasanniva | āvasacca mahātejā jāmadagnyopi taṁ tathā
And that much land the Ocean released, as if laughing; and the greatly radiant Jamadagnya then dwelt there accordingly.
Verse 60 (skanda.8.123.60)
तं देशं भृगुतनयः सुरेन्द्रकल्पो हृष्टात्मा मृगगणपक्षिसंघजुष्टम् । सिंहेन्द्रद्विपशरभर्क्षघोरनादं श्रीमन्तं पुरमिव देवता चकार
taṁ deśaṁ bhṛgutanayaḥ surendrakalpo hṛṣṭātmā mṛgagaṇapakṣisaṁghajuṣṭam | siṁhendradvipaśarabharkṣaghoranādaṁ śrīmantaṁ puramiva devatā cakāra
That son of Bhrigu, like the king of gods, his heart delighted, made that land — thronged with herds of deer and flocks of birds, resounding fearsomely with lions, elephant-kings, sharabhas, and bears — glorious like a city of the gods.