Skip to main content

Ambika Khanda · Chapter 130

The Onset of the Battle with Andhaka

Chapter 129All chaptersChapter 131

Verse 1 (skanda.8.130.1)

व्यास उवाच । अन्धकः स कथं दैत्यो हरेण विनिपातितः । यस्य त्रैलोक्यमखिलं भयात् सर्वं वशे स्थितम्

vyāsa uvāca | andhakaḥ sa kathaṁ daityo hareṇa vinipātitaḥ | yasya trailokyamakhilaṁ bhayāt sarvaṁ vaśe sthitam

Vyasa said: How was that Daitya Andhaka struck down by Hara, he before whose fear the entire triple world remained wholly subject?

Verse 2 (skanda.8.130.2)

सनत्कुमार उवाच । अन्धको नाम दैत्येन्द्र आदौ त्रैलोक्यकण्टकः । ब्रह्मणस्तु वरान् प्राप्य सोवध्यो देवमानुषैः

sanatkumāra uvāca | andhako nāma daityendra ādau trailokyakaṇṭakaḥ | brahmaṇastu varān prāpya sovadhyo devamānuṣaiḥ

Sanatkumara said: There was a lord of the Daityas named Andhaka, from the start a thorn to the triple world; having obtained boons from Brahma, he became unslayable by gods and men.

Verse 3 (skanda.8.130.3)

न तस्य युद्धे क्रुद्धस्य विष्णुः शक्रो यमोथवा । शक्तो ह्यभिमुखे स्थातुं किमुतान्ये दिवौकसः

na tasya yuddhe kruddhasya viṣṇuḥ śakro yamothavā | śakto hyabhimukhe sthātuṁ kimutānye divaukasaḥ

When he was enraged in battle, not even Vishnu, Shakra, or Yama were able to stand before him — how much less the other gods.

Verse 4 (skanda.8.130.4)

स कदाचिद् बलोद्वृत्तः पर्यटन् पृथिवीमिमाम् । अपश्यन्मन्दरप्रस्थे देवीं हिमवतः सुताम्

sa kadācid balodvṛttaḥ paryaṭan pṛthivīmimām | apaśyanmandaraprasthe devīṁ himavataḥ sutām

Once, exulting in his strength, wandering over this earth, he saw, on the slope of Mandara, the goddess, daughter of Himavat.

Verse 5 (skanda.8.130.5)

स तामालोक्य दैत्येन्द्रः कामोपहतचेतनः । अहमेव प्रभुरिति देव्यां दौष्ट्यमचिन्तयत

sa tāmālokya daityendraḥ kāmopahatacetanaḥ | ahameva prabhuriti devyāṁ dauṣṭyamacintayata

Beholding her, that lord of the Daityas, his mind overcome by desire, thinking 'I alone am lord', conceived an evil design against the goddess.

Verse 6 (skanda.8.130.6)

चिन्तयित्वा तु तां प्राह दानवाननुयायिनः । आनयध्वमिमां शीघ्रं मत्समीपं नगात्मजाम्

cintayitvā tu tāṁ prāha dānavānanuyāyinaḥ | ānayadhvamimāṁ śīghraṁ matsamīpaṁ nagātmajām

Having thought of her, he said to the Danavas following him: 'Bring this daughter of the mountain quickly into my presence.'

Verse 7 (skanda.8.130.7)

सनत्कुमार उवाच । तच्छ्रुत्वा तस्य वचनं मन्मथाविष्टचेतसः । प्रह्लादो वदतां श्रेष्ठ इदं वचनमब्रवीत्

sanatkumāra uvāca | tacchrutvā tasya vacanaṁ manmathāviṣṭacetasaḥ | prahlādo vadatāṁ śreṣṭha idaṁ vacanamabravīt

Sanatkumara said: Hearing that speech of him whose mind was possessed by Kama, Prahlada, best of speakers, said this.

Verse 8 (skanda.8.130.8)

दानवेन्द्र हितं वाक्यं यदायत्यां विशुध्यते । अवश्यं तन्मया वाच्यं बन्धुस्नेहाद्विशेषतः

dānavendra hitaṁ vākyaṁ yadāyatyāṁ viśudhyate | avaśyaṁ tanmayā vācyaṁ bandhusnehādviśeṣataḥ

'O lord of Danavas, whatever beneficial word proves right in the long run, that I must certainly speak, especially out of a kinsman's affection.'

Verse 9 (skanda.8.130.9)

एषा हिमवतः पुत्री पत्नी शर्वस्य धीमतः । नास्यां दौष्ट्य त्वया चिन्त्यं मा नो धक्ष्यति तेजसा

eṣā himavataḥ putrī patnī śarvasya dhīmataḥ | nāsyāṁ dauṣṭya tvayā cintyaṁ mā no dhakṣyati tejasā

'This is the daughter of Himavat, wife of the wise Sharva; no evil design against her should be conceived by you — let her not consume us with her radiance.'

Verse 10 (skanda.8.130.10)

जगतो मातरं देवीं पूज्या दुष्प्रेक्ष्यतेजसम् । उमां दानवशार्दूल नाधिक्षेप्तुमिहार्हसि

jagato mātaraṁ devīṁ pūjyā duṣprekṣyatejasam | umāṁ dānavaśārdūla nādhikṣeptumihārhasi

'The mother of the world, the goddess worthy of worship, of a radiance hard to gaze upon — Uma, O tiger among Danavas, you ought not to insult her here.'

Verse 11 (skanda.8.130.11)

किं कण्ठे महतीं बद्ध्वा शिलां मूढेन चेतसा । गम्भीरावर्तिनीं भीमां नदीं त्वं तर्तुमिच्छसि

kiṁ kaṇṭhe mahatīṁ baddhvā śilāṁ mūḍhena cetasā | gambhīrāvartinīṁ bhīmāṁ nadīṁ tvaṁ tartumicchasi

'Why, having tied a great stone to your neck with a deluded mind, do you wish to cross a deep-eddying, terrible river?'

Verse 12 (skanda.8.130.12)

भूत्वा पतङ्गः किं मोहाच्छिखां दीप्तां विभावसोः । दानवानामधिपते नाशाय स्प्रष्टुमिच्छसि

bhūtvā pataṅgaḥ kiṁ mohācchikhāṁ dīptāṁ vibhāvasoḥ | dānavānāmadhipate nāśāya spraṣṭumicchasi

'Why, O lord of the Danavas, having become a moth, do you wish, out of delusion, to touch the blazing flame of fire, to your own destruction?'

Verse 13 (skanda.8.130.13)

मा विनाशं नयेः सर्वान् समूलान्दानवेश्वर । निवर्त्यतां मनो देव्या नैतद्युक्त विपश्चिताम्

mā vināśaṁ nayeḥ sarvān samūlāndānaveśvara | nivartyatāṁ mano devyā naitadyukta vipaścitām

'O lord of Danavas, do not bring destruction, root and all, upon everyone; let your mind be turned away from the Goddess — this is not fitting for the wise.'

Verse 14 (skanda.8.130.14)

त्वं विपश्चित् कुलीनश्च कुलीनानां च गोत्रजः । यज्वा च धर्मनित्यश्च नैतद्युक्त तव प्रभो

tvaṁ vipaścit kulīnaśca kulīnānāṁ ca gotrajaḥ | yajvā ca dharmanityaśca naitadyukta tava prabho

'You are wise, well-born, of a lineage of noble ones, a sacrificer, ever devoted to dharma — O lord, this is not fitting for you.'

Verse 15 (skanda.8.130.15)

तव सन्ति स्त्रियो बह्व्यः सर्वाश्च स्थिरयौवनाः । प्रकृत्यैव सुरूपाङ्ग्यो देव्याश्चेतो निवर्त्यताम्

tava santi striyo bahvyaḥ sarvāśca sthirayauvanāḥ | prakṛtyaiva surūpāṅgyo devyāśceto nivartyatām

'You have many wives, all of enduring youth, beautiful of limb by nature — let your mind be turned from the Goddess.'

Verse 16 (skanda.8.130.16)

योस्माकं तपसा तुष्टो यच्छते कांक्षितान् वरान् । तस्य त्वं देवदेवस्य देव्याः पापं चिकीर्षसि

yosmākaṁ tapasā tuṣṭo yacchate kāṁkṣitān varān | tasya tvaṁ devadevasya devyāḥ pāpaṁ cikīrṣasi

'He who, pleased with our austerities, grants us the boons we desire — against the consort of that God of gods, you wish to commit an evil deed.'

Verse 17 (skanda.8.130.17)

येन दक्षः क्रतुः कालः कामश्च गमितः क्षयम् । तस्य त्वं देवदेवस्य देहार्धं हर्तुमिच्छसि

yena dakṣaḥ kratuḥ kālaḥ kāmaśca gamitaḥ kṣayam | tasya tvaṁ devadevasya dehārdhaṁ hartumicchasi

'By whom Daksha, the sacrifice, Time, and Kama were brought to destruction — of that God of gods, you wish to steal half his very body.'

Verse 18 (skanda.8.130.18)

लिङ्गेषु योर्च्यते देवः सुरासुरमहोरगैः । तस्य देवी जगद्धात्रीं कथं त्वमवमन्यसे

liṅgeṣu yorcyate devaḥ surāsuramahoragaiḥ | tasya devī jagaddhātrīṁ kathaṁ tvamavamanyase

'The god who is worshipped in lingas by gods, Asuras, and great serpents — how do you dishonor his goddess, the sustainer of the world?'

Verse 19 (skanda.8.130.19)

स चैको नाभिमन्तव्य स्त्वया देवः पिनाकधृक् । इच्छन् कुर्याद्धि रूपाणां सहस्राणि शतानि च

sa caiko nābhimantavya stvayā devaḥ pinākadhṛk | icchan kuryāddhi rūpāṇāṁ sahasrāṇi śatāni ca

'And that trident-bearing god should not be thought by you to be merely one; wishing it, he could create hundreds and thousands of forms.'

Verse 20 (skanda.8.130.20)

प्रमथानां सहस्राणि योगिनां भीमकर्मणाम् । तस्याग्रतो व्रजन्त्येते यथैव तव दानवाः

pramathānāṁ sahasrāṇi yogināṁ bhīmakarmaṇām | tasyāgrato vrajantyete yathaiva tava dānavāḥ

'Thousands of Pramathas, yogins of terrible deeds, march before him, just as your Danavas march before you.'

Verse 21 (skanda.8.130.21)

यो हरेद् भास्कराद्दीप्तिं चन्द्रात्कान्तिं क्षितेः क्षमाम् । वासुकेर्यो हरेद् दंष्ट्रां स हरेत्तस्य पार्वतीम्

yo hared bhāskarāddīptiṁ candrātkāntiṁ kṣiteḥ kṣamām | vāsukeryo hared daṁṣṭrāṁ sa harettasya pārvatīm

'Whoever could steal radiance from the sun, beauty from the moon, patience from the earth, or a fang from Vasuki — he alone could steal Parvati from him.'

Verse 22 (skanda.8.130.22)

तस्योत्तमाङ्गं सकलं शतधा शकलीभवेत् । यः शर्वभार्यां तामार्यामवमन्येत बालिशः

tasyottamāṅgaṁ sakalaṁ śatadhā śakalībhavet | yaḥ śarvabhāryāṁ tāmāryāmavamanyeta bāliśaḥ

'The whole head of that fool who dishonors the noble wife of Sharva would split into a hundred pieces.'

Verse 23 (skanda.8.130.23)

पितामहेन यच्चोक्तस्तदा त्वं पद्मयोनिना । वरदानावसाने तु वचस्तत् स्मर्तुमर्हसि

pitāmahena yaccoktastadā tvaṁ padmayoninā | varadānāvasāne tu vacastat smartumarhasi

'And what was said to you then by the lotus-born grandsire Brahma, at the conclusion of the boon-giving — that word you ought to remember.'

Verse 24 (skanda.8.130.24)

यैषा श्रीस्ते दितिसुत मया दत्ता सुदुर्लभा । दुर्नयेन तवैवेयं यास्यत्यन्यत्र दानव

yaiṣā śrīste ditisuta mayā dattā sudurlabhā | durnayena tavaiveyaṁ yāsyatyanyatra dānava

'O son of Diti, O Danava, this fortune, hard to obtain, given to you by me — through your own misconduct it will pass to another.'

Verse 25 (skanda.8.130.25)

कटुकान्यपि पथ्यानि बन्धूनां वचनानि ये । न शृण्वन्त्यनयोपेतास्ते यान्ति निधनं नराः

kaṭukānyapi pathyāni bandhūnāṁ vacanāni ye | na śṛṇvantyanayopetāste yānti nidhanaṁ narāḥ

'Those men who, given to wrong policy, do not heed the wholesome, even if bitter, words of kinsmen — they go to their destruction.'

Verse 26 (skanda.8.130.26)

समेष्याम वयं देवं प्रियार्थे तव शङ्करम् । समेत्यानुसमेष्यामः सर्वे वैवस्वतक्षये

sameṣyāma vayaṁ devaṁ priyārthe tava śaṅkaram | sametyānusameṣyāmaḥ sarve vaivasvatakṣaye

'For your welfare's sake we would rather go to the god Shankara; otherwise, together, we shall all meet again only at Yama's realm.'

Verse 27 (skanda.8.130.27)

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्तः स तदा तेन बन्धुना शोभनं वचः । नैतदेवमिति प्राह प्रहसन् कालचोदितः

sanatkumāra uvāca | ityuktaḥ sa tadā tena bandhunā śobhanaṁ vacaḥ | naitadevamiti prāha prahasan kālacoditaḥ

Sanatkumara said: Thus addressed with excellent words by that kinsman, he, driven by Time, laughing, said: 'It is not so.'

Verse 28 (skanda.8.130.28)

तस्मिन्नपरिहार्ये तु कार्याकार्ये प्रिये मम । यदि युद्धे क्षयो मे स्यात् क्षयोपि विजयो मम

tasminnaparihārye tu kāryākārye priye mama | yadi yuddhe kṣayo me syāt kṣayopi vijayo mama

'In this matter dear to me, unavoidable, whether proper or improper — if my ruin should come in battle, even that ruin is my victory.'

Verse 29 (skanda.8.130.29)

मनसैव हि भूतानां विदधानः शुभाशुभम् । तथा वाप्यन्यथा वापि काल एव करिष्यति

manasaiva hi bhūtānāṁ vidadhānaḥ śubhāśubham | tathā vāpyanyathā vāpi kāla eva kariṣyati

'For it is Time alone that ordains good and evil for beings by thought alone; whether thus or otherwise, Time alone shall bring it about.'

Verse 30 (skanda.8.130.30)

सनत्कुमार उवाच । प्रत्याख्याय ततो रागात् प्रह्लादं दानवेश्वरः । देवीं स्प्रष्टुं दधे चेतः पतङ्गोग्निशिखामिव

sanatkumāra uvāca | pratyākhyāya tato rāgāt prahlādaṁ dānaveśvaraḥ | devīṁ spraṣṭuṁ dadhe cetaḥ pataṅgogniśikhāmiva

Sanatkumara said: Having thus rejected Prahlada out of passion, the lord of Danavas set his mind on touching the Goddess, like a moth drawn to the flame of fire.

Verse 31 (skanda.8.130.31)

अथ बुद्ध्वा भगवती दुष्टभावं दुरात्मनः । गणानाज्ञापयामास युद्धाय सुमहाबलान्

atha buddhvā bhagavatī duṣṭabhāvaṁ durātmanaḥ | gaṇānājñāpayāmāsa yuddhāya sumahābalān

Then the Blessed Goddess, understanding the evil intent of that wicked soul, commanded her exceedingly mighty gaṇas to battle.

Verse 32 (skanda.8.130.32)

अथ ते ज्ञापिता देव्या विविधायुधपाणयः । दानवाभिमुखीभूताः सोमनन्दिपुरस्सराः

atha te jñāpitā devyā vividhāyudhapāṇayaḥ | dānavābhimukhībhūtāḥ somanandipurassarāḥ

Then they, commanded by the Goddess, weapons of various kinds in hand, headed by Soma and Nandi, turned to face the Danavas.

Verse 33 (skanda.8.130.33)

ते कृत्वा सुमहद्युद्धं दानवानुचरैः सह । विक्षिप्ता दानवेन्द्रेण वायुना जलदा इव

te kṛtvā sumahadyuddhaṁ dānavānucaraiḥ saha | vikṣiptā dānavendreṇa vāyunā jaladā iva

Having fought a very great battle with the Danava's followers, they were scattered by the lord of Danavas, like clouds by the wind.

Verse 34 (skanda.8.130.34)

एतस्मिन्नन्तरे देवी दृष्ट्वोदीर्ण्णं तमन्धकम् । स्वयमेवाभिदुद्राव गृहीत्वा सशरं धनुः

etasminnantare devī dṛṣṭvodīrṇṇaṁ tamandhakam | svayamevābhidudrāva gṛhītvā saśaraṁ dhanuḥ

Meanwhile, the Goddess, seeing that Andhaka grown fierce, herself rushed forward, taking up her bow together with arrows.

Verse 35 (skanda.8.130.35)

अन्धकं पचविंशत्या सा जघान स्तनान्तरे । शराणां निशिताग्राणां स मुमोह पपात च

andhakaṁ pacaviṁśatyā sā jaghāna stanāntare | śarāṇāṁ niśitāgrāṇāṁ sa mumoha papāta ca

With twenty-five sharp-tipped arrows she struck Andhaka in the middle of his chest; he swooned and fell.

Verse 36 (skanda.8.130.36)

स मुहूर्त्तात्तदा संज्ञां लब्ध्वा मानाच्च दानवः । उत्तस्थौ वेगवाञ्छीघ्रमुग्रोद्यतशरासनः

sa muhūrttāttadā saṁjñāṁ labdhvā mānācca dānavaḥ | uttasthau vegavāñchīghramugrodyataśarāsanaḥ

That Danava, regaining consciousness after a moment, and out of pride, rose up swiftly, forceful, his fierce bow raised.

Verse 37 (skanda.8.130.37)

ततः स उत्थाय पुनर्देवीं प्रति महासुरः । मुमोच शरवर्षाणि वर्षाणीव बलाहकः

tataḥ sa utthāya punardevīṁ prati mahāsuraḥ | mumoca śaravarṣāṇi varṣāṇīva balāhakaḥ

Then, having risen, that great Asura again loosed showers of arrows at the Goddess, like a rain-cloud pouring rain.

Verse 38 (skanda.8.130.38)

ततस्त्रिशूलमुद्यम्य देवीं दीप्ताग्नितेजसम् । अन्धकं हन्तुमारब्धां शनैर्देवो न्यषेधयत्

tatastriśūlamudyamya devīṁ dīptāgnitejasam | andhakaṁ hantumārabdhāṁ śanairdevo nyaṣedhayat

Then, as the Goddess, raising her trident, of blazing fiery splendor, was about to slay Andhaka, the God gently restrained her.

Verse 39 (skanda.8.130.39)

दानवेन्द्रो ममैवायं शास्यो मा त्वं श्रमं कृथाः । अहमेवास्य शूलेन भेत्स्यामि हृदयं रणे

dānavendro mamaivāyaṁ śāsyo mā tvaṁ śramaṁ kṛthāḥ | ahamevāsya śūlena bhetsyāmi hṛdayaṁ raṇe

'This lord of Danavas is to be punished by me alone; do not exert yourself. I myself shall pierce his heart with the trident in battle.'

Verse 40 (skanda.8.130.40)

सनत्कुमार उवाच । एवमुक्ता तु सा देवी देवदेवेन पार्वती । विरराम ततो युद्धाददृश्या संबभूव च

sanatkumāra uvāca | evamuktā tu sā devī devadevena pārvatī | virarāma tato yuddhādadṛśyā saṁbabhūva ca

Sanatkumara said: Thus addressed by the God of gods, that goddess Parvati then ceased from battle and became invisible.

Verse 41 (skanda.8.130.41)

ततो देवः स्वयं प्राह नन्दिनं गणनायकम् । युध्यध्वं दानवैस्सार्धं गणानाहूय सर्वशः

tato devaḥ svayaṁ prāha nandinaṁ gaṇanāyakam | yudhyadhvaṁ dānavaissārdhaṁ gaṇānāhūya sarvaśaḥ

Then the God himself said to Nandin, leader of the gaṇas: 'Summon the gaṇas entirely and fight with the Danavas.'

Verse 42 (skanda.8.130.42)

सनत्कुमार उवाच । आहूय नन्दी तान्सर्वान् गणाञ्छर्वाज्ञया तदा । उवाच भूयो देवेशं शृणु येभ्यागता गणाः

sanatkumāra uvāca | āhūya nandī tānsarvān gaṇāñcharvājñayā tadā | uvāca bhūyo deveśaṁ śṛṇu yebhyāgatā gaṇāḥ

Sanatkumara said: Having summoned all those gaṇas by Sharva's command, Nandin then said again to the Lord of gods: 'Listen — what gaṇas have come here.'

Verse 43 (skanda.8.130.43)

विशिष्टेष्टास्त्वया सृष्टाः स्वयं सृष्टौ सनातनाः । प्रजाभावेन नानात्वं येषां तत्वं सुदुर्वचम्

viśiṣṭeṣṭāstvayā sṛṣṭāḥ svayaṁ sṛṣṭau sanātanāḥ | prajābhāvena nānātvaṁ yeṣāṁ tatvaṁ sudurvacam

'Specially cherished, created by you, self-existent and eternal — those whose manifold nature, taking the form of offspring, is exceedingly hard to describe.'

Verse 44 (skanda.8.130.44)

वृषध्वजा वृषरथाश्चन्द्रावयवभूषणाः । त इमे समनुप्राप्ता रुद्रा रुद्र तव प्रियाः

vṛṣadhvajā vṛṣarathāścandrāvayavabhūṣaṇāḥ | ta ime samanuprāptā rudrā rudra tava priyāḥ

'Bull-bannered, bull-charioted, adorned with the crescent moon — these Rudras, dear to you, O Rudra, have arrived.'

Verse 45 (skanda.8.130.45)

कोटीशतसहस्राणां शतमेषां महात्मनाम् । तावन्ति च सहस्राणि शतानि च तथा विभो

koṭīśatasahasrāṇāṁ śatameṣāṁ mahātmanām | tāvanti ca sahasrāṇi śatāni ca tathā vibho

'A hundred thousand hundred-crores of these great-souled ones, and as many thousands, and hundreds too, O mighty one.'

Verse 46 (skanda.8.130.46)

षष्टिश्चैव सहस्राणि येषां तुल्यो न विद्यते । देवानां नीलकण्ठानां नीलकण्ठमहात्मनाम्

ṣaṣṭiścaiva sahasrāṇi yeṣāṁ tulyo na vidyate | devānāṁ nīlakaṇṭhānāṁ nīlakaṇṭhamahātmanām

'And sixty thousand blue-throated, great-souled gods, whose equal does not exist, blue-throated like you.'

Verse 47 (skanda.8.130.47)

एते शूरा बलेषूग्रा उग्रोदग्रपराक्रमाः । युध्यमानाः करिष्यन्ति तव प्रमुदितं मनः

ete śūrā baleṣūgrā ugrodagraparākramāḥ | yudhyamānāḥ kariṣyanti tava pramuditaṁ manaḥ

'These heroes, fierce in strength, of fierce and towering valor, fighting, shall gladden your heart.'

Verse 48 (skanda.8.130.48)

एतेषामेव रुद्राणामनुरूपाः प्रभावतः । तन्मात्रा द्वारपाला वै विक्रान्ताः क्रान्तमन्यवः

eteṣāmeva rudrāṇāmanurūpāḥ prabhāvataḥ | tanmātrā dvārapālā vai vikrāntāḥ krāntamanyavaḥ

'Matching these very Rudras in power, their equals in miniature form are their door-keepers, valorous, of restrained wrath.'

Verse 49 (skanda.8.130.49)

इतीमे कपिसिंहास्याः कपिसिंहबला रणे । दानवैस्सह योत्स्यन्ति वारणा इव वारणैः

itīme kapisiṁhāsyāḥ kapisiṁhabalā raṇe | dānavaissaha yotsyanti vāraṇā iva vāraṇaiḥ

'Thus these monkey-and-lion-faced ones, of monkey-and-lion strength, shall fight with the Danavas in battle, like elephants against elephants.'

Verse 50 (skanda.8.130.50)

रुद्राश्च रुद्रपुत्राश्च रुद्राणां ये च पार्षदाः । रुद्राधिप न किञ्चिद्धि येषां साध्यं न विद्यते

rudrāśca rudraputrāśca rudrāṇāṁ ye ca pārṣadāḥ | rudrādhipa na kiñciddhi yeṣāṁ sādhyaṁ na vidyate

'The Rudras, and the sons of the Rudras, and the attendants of the Rudras — O lord of Rudras, there is nothing whatsoever beyond their power.'

Verse 51 (skanda.8.130.51)

एकैकस्यास्य रुद्रस्य पुत्राः पुत्रवतां वर । पञ्च पञ्च महावीर्याः काकपक्षधराश्च ते

ekaikasyāsya rudrasya putrāḥ putravatāṁ vara | pañca pañca mahāvīryāḥ kākapakṣadharāśca te

'O best of those with sons, each single Rudra has five sons apiece, of great valor, wearing the crow's-wing lock of hair.'

Verse 52 (skanda.8.130.52)

भुजतः सहसोत्पन्नास्तव ये क्रोध सम्भवाः । वीरभद्रं पुरस्कृत्य त इमे समुपस्थिताः

bhujataḥ sahasotpannāstava ye krodha sambhavāḥ | vīrabhadraṁ puraskṛtya ta ime samupasthitāḥ

'Those born suddenly from your arm, arisen from your wrath, headed by Virabhadra, these have arrived.'

Verse 53 (skanda.8.130.53)

एषां षष्टिः स्मृताः कोट्यः सहस्राणि च षोडश । गणपानां गणाध्यक्ष त्वत्प्रियाणामिहागताः

eṣāṁ ṣaṣṭiḥ smṛtāḥ koṭyaḥ sahasrāṇi ca ṣoḍaśa | gaṇapānāṁ gaṇādhyakṣa tvatpriyāṇāmihāgatāḥ

'Sixty crores and sixteen thousand of these lords of gaṇas, dear to you, O chief of gaṇas, have come here.'

Verse 54 (skanda.8.130.54)

एवं देव प्रियार्थं ते दक्षयज्ञः समृद्धिमान् । यैर्ध्वस्तः पुरहन् देव पश्य तान् पुनरागतान्

evaṁ deva priyārthaṁ te dakṣayajñaḥ samṛddhimān | yairdhvastaḥ purahan deva paśya tān punarāgatān

'Thus, O god, O destroyer of the [triple] cities, for your welfare's sake — behold, come again, those by whom Daksha's prosperous sacrifice was destroyed.'

Verse 55 (skanda.8.130.55)

आपद्भावप्रपन्नास्तु येन ध्यातास्त्वयानघ । कोटीशतसहस्राख्यास्तेप्यमी समुपस्थिताः

āpadbhāvaprapannāstu yena dhyātāstvayānagha | koṭīśatasahasrākhyāstepyamī samupasthitāḥ

'O sinless one, those meditated upon by you when you resorted to a state of crisis, numbering hundreds of thousands of crores — they too have come here.'

Verse 56 (skanda.8.130.56)

महानला यथा वृक्षान् प्रदीप्तान् वायुना सह । एतेभिनिर्दहिष्यन्ति दानवाँस्त्वत्प्रिये रताः

mahānalā yathā vṛkṣān pradīptān vāyunā saha | etebhinirdahiṣyanti dānavā~stvatpriye ratāḥ

'Like great fires, blazing together with the wind, upon trees, these, devoted to what pleases you, shall utterly burn up the Danavas.'

Verse 57 (skanda.8.130.57)

गुहावास गुह्यस्यापि क्रीडमानस्य ये सुरैः । प्रियार्थं गणपा दत्ता नानामृगशताननाः

guhāvāsa guhyasyāpi krīḍamānasya ye suraiḥ | priyārthaṁ gaṇapā dattā nānāmṛgaśatānanāḥ

'And there are gaṇa-lords, given for pleasure to Guha, dweller in the cave, as he sports, by the gods, with the faces of hundreds of various animals.'

Verse 58 (skanda.8.130.58)

ज्वलनाचलवत्तेषां त्रिंशत्कोट्यो महेश्वर । गणपानामनुप्राप्ताः प्रियं कर्तुं तवानघ

jvalanācalavatteṣāṁ triṁśatkoṭyo maheśvara | gaṇapānāmanuprāptāḥ priyaṁ kartuṁ tavānagha

'Thirty crores of these gaṇa-lords, like a blazing mountain, O Maheshvara, O sinless one, have arrived to please you.'

Verse 59 (skanda.8.130.59)

इमे रक्तम्बरधरा रक्तस्रगनुलेपनाः । ओष्ठजाद्रुधिराज्जाता रक्ता नाम गणेश्वराः

ime raktambaradharā raktasraganulepanāḥ | oṣṭhajādrudhirājjātā raktā nāma gaṇeśvarāḥ

'These, wearing red garments, red garlands and unguents, born from the blood of your lip, are the gaṇa-lords named Rakta.'

Verse 60 (skanda.8.130.60)

अङ्गारकस्यानुचरा महाबलपराक्रमाः । षष्टिकोटिसहस्राणि इ इमे समुपस्थिताः

aṅgārakasyānucarā mahābalaparākramāḥ | ṣaṣṭikoṭisahasrāṇi i ime samupasthitāḥ

'Followers of Angaraka, of great strength and valor, sixty crore-thousands of them have come here.'

Verse 61 (skanda.8.130.61)

मन्तव्यं न बलं चापि एतन्मात्रं त्वयानघ । एते ह्यष्टगुणैश्वर्यं तव देव प्रसादजम्

mantavyaṁ na balaṁ cāpi etanmātraṁ tvayānagha | ete hyaṣṭaguṇaiśvaryaṁ tava deva prasādajam

'And this strength should not be thought by you, O sinless one, to be merely this much; for these possess eightfold lordship born of your grace, O god.'

Verse 62 (skanda.8.130.62)

संविभ्राणा महेशान करिष्यन्ति बहूनपि । लोकानेते समुद्युक्तान् सदेवासुरमानुषान्

saṁvibhrāṇā maheśāna kariṣyanti bahūnapi | lokānete samudyuktān sadevāsuramānuṣān

'Bearing that lordship, O great lord, these, once roused, shall subdue even many worlds together with gods, Asuras, and men.'

Verse 63 (skanda.8.130.63)

संयुगे युगमूलान्तं दहेयुः सुरदानवान् । य एते कुन्दसंकाशाः स्वर्णोत्पलविभूषिताः

saṁyuge yugamūlāntaṁ daheyuḥ suradānavān | ya ete kundasaṁkāśāḥ svarṇotpalavibhūṣitāḥ

'In battle they could burn gods and Danavas down to the very root of the age — these who are white as jasmine, adorned with golden lotuses.'

Verse 64 (skanda.8.130.64)

दंशिता गणेपेशान सर्वे युद्धकुतूहलाः । ब्रह्मण्यास्त इमे शूराश्चन्द्रावयवभूषणाः

daṁśitā gaṇepeśāna sarve yuddhakutūhalāḥ | brahmaṇyāsta ime śūrāścandrāvayavabhūṣaṇāḥ

'Armored, O lord of gaṇas, all eager for battle, devoted to brahmins, these heroes adorned with the crescent moon —'

Verse 65 (skanda.8.130.65)

रुद्रा रुद्रपते प्राप्ताः पश्येमान् युद्धलालसान् । बालार्कसमवर्णाभाः सशस्त्राश्च चतुर्भुजाः

rudrā rudrapate prāptāḥ paśyemān yuddhalālasān | bālārkasamavarṇābhāḥ saśastrāśca caturbhujāḥ

'O lord of the Rudras, the Rudras have arrived — behold them, eager for battle, radiant as the newly risen sun, armed, four-armed.'

Verse 66 (skanda.8.130.66)

द्वारपाला ह्यमी देव कपीन्द्रसदृशाननाः । रक्ताम्बरा रक्तमाल्या रक्तचन्दनरूषिताः

dvārapālā hyamī deva kapīndrasadṛśānanāḥ | raktāmbarā raktamālyā raktacandanarūṣitāḥ

'These, O god, are door-keepers, with faces like the king of monkeys, wearing red garments, red garlands, smeared with red sandal.'

Verse 67 (skanda.8.130.67)

ब्रह्मण्या वरदाः शूराः कौमारब्रह्मचारिणः । मत्तबर्हिसमारूढाः सर्वे वै शक्तिपाणयः

brahmaṇyā varadāḥ śūrāḥ kaumārabrahmacāriṇaḥ | mattabarhisamārūḍhāḥ sarve vai śaktipāṇayaḥ

'Devoted to brahmins, boon-givers, heroic, celibate from youth, all mounted on intoxicated peacocks, all holding spears —'

Verse 68 (skanda.8.130.68)

एते विक्रान्तविक्रान्ताः स्कन्दा नाम कुमारकाः । उच्चैःश्रवःप्रतिसमानश्वान् ये हेममालिनः

ete vikrāntavikrāntāḥ skandā nāma kumārakāḥ | uccaiḥśravaḥpratisamānaśvān ye hemamālinaḥ

'These, most valorous, are youths named Skanda, whose horses rival Uccaihshravas, garlanded with gold.'

Verse 69 (skanda.8.130.69)

विरेजुरास्थिता देव पीतकौशेयवाससः । बालार्कसमवर्णाभा बालोत्पलदलेक्षणाः

virejurāsthitā deva pītakauśeyavāsasaḥ | bālārkasamavarṇābhā bālotpaladalekṣaṇāḥ

'They shone forth, O god, mounted, clad in yellow silk garments, radiant as the newly risen sun, with eyes like young lotus petals.'

Verse 70 (skanda.8.130.70)

विशाखा नाम ते पुत्रा रुद्राणां शक्तिपाणयः । यानेतानीक्षसे देव सितवस्त्रान् सिताननान्

viśākhā nāma te putrā rudrāṇāṁ śaktipāṇayaḥ | yānetānīkṣase deva sitavastrān sitānanān

'These sons of the Rudras, spear-bearers, are named Vishakha, whom you see, O god, in white garments, white-faced.'

Verse 71 (skanda.8.130.71)

विद्योतमानान् वपुषा बहूँश्चन्द्रानिवोदितान् । काकपक्षधरान्मुण्डाँस्ताम्रचूडेष्ववस्थितान्

vidyotamānān vapuṣā bahū~ścandrānivoditān | kākapakṣadharānmuṇḍā~stāmracūḍeṣvavasthitān

'Gleaming in body, like many risen moons, wearing the crow's-wing lock, shaven-headed, seated upon copper-crested mounts.'

Verse 72 (skanda.8.130.72)

एते विख्यातवीर्यास्ते शाखा नाम कुमारकाः । य इमे छागमेषस्थाः किंशुकाशोकवर्चसः

ete vikhyātavīryāste śākhā nāma kumārakāḥ | ya ime chāgameṣasthāḥ kiṁśukāśokavarcasaḥ

'These youths of renowned valor are named Shakha, mounted on goats and rams, radiant as the kimshuka and ashoka flowers.'

Verse 73 (skanda.8.130.73)

शूराश्चौदार्यवन्तश्च शिशुतामरसाननाः । नैगमेषस्य पुत्रस्य तव तुल्यपरिच्छदाः

śūrāścaudāryavantaśca śiśutāmarasānanāḥ | naigameṣasya putrasya tava tulyaparicchadāḥ

'Heroic and noble, with faces like young lotuses — the sons of Naigamesha, having retinues equal to your own.'

Verse 74 (skanda.8.130.74)

नैगमेषा इति ख्याता ह्येते देव कुमारकाः । य इमे कालमेघाभाः कालमेघनिभस्वनाः

naigameṣā iti khyātā hyete deva kumārakāḥ | ya ime kālameghābhāḥ kālameghanibhasvanāḥ

'These youths, O god, are known as Naigamesha, dark as storm clouds, thundering like storm clouds.'

Verse 75 (skanda.8.130.75)

केशजास्तव ते देव प्रमथाः समुपस्थिताः । इमे च रक्ता बहवो गणाः परबलार्दनाः

keśajāstava te deva pramathāḥ samupasthitāḥ | ime ca raktā bahavo gaṇāḥ parabalārdanāḥ

'These Pramathas, born from your hair, O god, have come; and these many red-hued gaṇas, crushers of enemy strength.'

Verse 76 (skanda.8.130.76)

वरूथिनो वर्मिणश्च रथिनश्चित्रयोधिनः । नानाप्रहरणाः सर्वे सर्वे युद्धविशारदाः

varūthino varmiṇaśca rathinaścitrayodhinaḥ | nānāpraharaṇāḥ sarve sarve yuddhaviśāradāḥ

'Possessing armored troops, mail-clad, charioted, wondrous fighters, all bearing various weapons, all skilled in war —'

Verse 77 (skanda.8.130.77)

कृतिनो युद्धशौण्डाश्च सर्व एव च दंशिताः । सितासितानां मेघानां गिरीणां च समत्विषः । सनक्रमीनमकरा ये समुद्रा इवोद्धताः

kṛtino yuddhaśauṇḍāśca sarva eva ca daṁśitāḥ | sitāsitānāṁ meghānāṁ girīṇāṁ ca samatviṣaḥ | sanakramīnamakarā ye samudrā ivoddhatāḥ

'Accomplished and intoxicated with battle, all fully armored, of the hue of white and dark clouds and of mountains, like turbulent oceans full of crocodiles, fish, and sea-monsters.'

Verse 78 (skanda.8.130.78)

सिंहव्याघ्रवराहास्याः परिघाशनिपाणयः । तवैवानुग्रहादेते प्रमथास्त्वामुपस्थिताः

siṁhavyāghravarāhāsyāḥ parighāśanipāṇayaḥ | tavaivānugrahādete pramathāstvāmupasthitāḥ

'With faces of lions, tigers, and boars, holding iron bars and thunderbolts — these Pramathas, by your grace alone, have come to you.'

Verse 79 (skanda.8.130.79)

एते वै पार्षदाः शूराः स्कन्दस्य परमात्मनः । त्रिदशैः क्रीडनं दत्ताः सर्वशस्त्वामुपस्थिताः

ete vai pārṣadāḥ śūrāḥ skandasya paramātmanaḥ | tridaśaiḥ krīḍanaṁ dattāḥ sarvaśastvāmupasthitāḥ

'These indeed are the heroic attendants of Skanda, the Supreme Self, given by the thirty gods as playmates — they have all come to you.'

Verse 80 (skanda.8.130.80)

दृप्तप्रमुदितं स्फीतं प्रमथानीकमीश्वर । दानवानीकभेदार्थे समर्थमिति मे मतिः

dṛptapramuditaṁ sphītaṁ pramathānīkamīśvara | dānavānīkabhedārthe samarthamiti me matiḥ

'This proud, joyful, abundant army of Pramathas, O Lord, is capable, in my opinion, of breaking the army of the Danavas.'

Verse 81 (skanda.8.130.81)

प्रविहायान्यकार्याणि परमादरमास्थितम् । देवारीणामनर्थाय विध्वंसयदनन्तरम्

pravihāyānyakāryāṇi paramādaramāsthitam | devārīṇāmanarthāya vidhvaṁsayadanantaram

'Having set aside all other tasks, filled with the utmost eagerness, it stands ready to ruin the enemies of the gods, to destroy them without delay.'

Verse 82 (skanda.8.130.82)

करिगिरितरुतोरणप्रभास्तरुणदिवाकरतुल्यतेजसः । गणपतिपतयस्तव ह्यमी रिपुबलमीश्वर जेतुमुद्यताः

karigiritarutoraṇaprabhāstaruṇadivākaratulyatejasaḥ | gaṇapatipatayastava hyamī ripubalamīśvara jetumudyatāḥ

'Radiant as elephants, mountains, trees, and archways, of splendor equal to the young sun — these lords of your gaṇapatis, O Lord, stand ready to conquer the enemy's strength.'

Verse 83 (skanda.8.130.83)

अचरचरपते ततोन्धकः प्रतिसमतां लभते रणे स्थितः । गणपतिशतयूथसंवृतो विसृज विभोवनतान् गणेश्वरान्

acaracarapate tatondhakaḥ pratisamatāṁ labhate raṇe sthitaḥ | gaṇapatiśatayūthasaṁvṛto visṛja vibhovanatān gaṇeśvarān

'O lord of the moving and the unmoving, let Andhaka, standing in battle, thus meet his match; O mighty one, release these bowed lords of the gaṇas, surrounded by hundreds of troops of gaṇapatis.'

Chapter 129All chaptersChapter 131