Khara Marches Out

Shloka 1 (aranya.22.1)

एवम् आधर्षितः शूरः शूर्पणख्या खरः ततः | उवाच रक्षसाम् मध्ये खरः खरतरम् वचः ॥ 3.22.1 ॥

evam ādharṣitaḥ śūraḥ śūrpaṇakhyā kharaḥ tataḥ | uvāca rakṣasām madhye kharaḥ kharataram vacaḥ || 22.1 ||

Thus provoked by Shurpanakha, the valiant Khara then spoke, in the midst of his demons, words sharper still.

Shloka 2 (aranya.22.2)

तव अपमान प्रभवः क्रोधो अयम् अतुलो मम | न शक्यते धारयितुम् लवण अंभ इव उल्बणम् ॥ 3.22.2 ॥

tava apamāna prabhavaḥ krodho ayam atulo mama | na śakyate dhārayitum lavaṇa aṃbha iva ulbaṇam || 22.2 ||

“This matchless fury of mine, born from your dishonor, cannot be restrained - like a turbulent sea of brine.”

Shloka 3 (aranya.22.3)

न रामम् गणये वीर्यान् मानुषम् क्षीण जीवितम् | आत्म दुश्चरितैः प्राणान् हतो यो अद्य विमोक्ष्यति ॥ 3.22.3 ॥

na rāmam gaṇaye vīryān mānuṣam kṣīṇa jīvitam | ātma duścaritaiḥ prāṇān hato yo adya vimokṣyati || 22.3 ||

“I care nothing for Rama's valor - a mere mortal whose life is already spent, who this very day shall be slain and give up his life for his own misdeeds.”

Shloka 4 (aranya.22.4)

बाष्पः संधार्यताम् एष संभ्रमः च विमुच्यताम् | अहम् रामम् सह भ्रात्रा नयामि यम सादनम् ॥ 3.22.4 ॥

bāṣpaḥ saṃdhāryatām eṣa saṃbhramaḥ ca vimucyatām | aham rāmam saha bhrātrā nayāmi yama sādanam || 22.4 ||

“Hold back your tears, and cast off this distress. I myself shall send Rama, together with his brother, to the abode of Yama.”

Shloka 5 (aranya.22.5)

परश्वध हतस्य अद्य मन्द प्राणस्य भू तले | रामस्य रुधिरम् रक्तम् उष्णम् पास्यसि राक्षसि ॥ 3.22.5 ॥

paraśvadha hatasya adya manda prāṇasya bhū tale | rāmasya rudhiram raktam uṣṇam pāsyasi rākṣasi || 22.5 ||

“Today, O demoness, you shall drink the hot, red blood of Rama, that luckless one, when he lies felled to the earth by the axe.” So Khara reassured Shurpanakha.

Shloka 6 (aranya.22.6)

सा प्रहृष्ट्वा वचः श्रुत्वा खरस्य वदनात् च्युतम् | प्रशशंस पुनर् मौर्ख्यात् भ्रातरम् रक्षसाम् वरम् ॥ 3.22.6 ॥

sā prahṛṣṭvā vacaḥ śrutvā kharasya vadanāt cyutam | praśaśaṃsa punar maurkhyāt bhrātaram rakṣasām varam || 22.6 ||

Delighted to hear these words fall from Khara's lips, she foolishly praised her brother once more as the finest of demons.

Shloka 7 (aranya.22.7)

तया परुषितः पूर्वम् पुनर् एव प्रशंसितः | अब्रवीत् दूषणम् नाम खरः सेना पतिम् तदा ॥ 3.22.7 ॥

tayā paruṣitaḥ pūrvam punar eva praśaṃsitaḥ | abravīt dūṣaṇam nāma kharaḥ senā patim tadā || 22.7 ||

Khara, who a moment ago had been rebuked by her and was now being praised again, then spoke to his army commander named Dushana:

Shloka 8 (aranya.22.8)

चतुर्दश सहस्राणि मम चित्त अनुवर्तिनाम् | रक्षसाम् भीम वेगानाम् समरेषु अनिवर्तिनाम् ॥ 3.22.8 ॥

caturdaśa sahasrāṇi mama citta anuvartinām | rakṣasām bhīma vegānām samareṣu anivartinām || 22.8 ||

“Fourteen thousand demons follow my will alone - terrible in their onslaught, and never retreating from battle.”

Shloka 9 (aranya.22.9)

नील जीमूत वर्णानाम् लोक हिंसा विहाराणाम् | सर्व उद्योगम् उदीर्णानाम् रक्षसाम् सौम्य कारय ॥ 3.22.9 ॥

nīla jīmūta varṇānām loka hiṃsā vihārāṇām | sarva udyogam udīrṇānām rakṣasām saumya kāraya || 22.9 ||

“Set them all in motion with full readiness, O gentle Dushana - those demons dark as storm-clouds, whose delight is violence against the world.”

Shloka 10 (aranya.22.10)

उपस्थापय मे क्षिप्रम् रथम् सौम्य धनूंषि च | शरान् च चित्रान् खड्गां च शक्ती च विविधाः शिताः ॥ 3.22.10 ॥

upasthāpaya me kṣipram ratham saumya dhanūṃṣi ca | śarān ca citrān khaḍgāṃ ca śaktī ca vividhāḥ śitāḥ || 22.10 ||

“Swiftly bring me my chariot, O gentle one, along with bows, splendid arrows, swords, and various sharp spears.”

Shloka 11 (aranya.22.11)

अग्रे निर्यातुम् इच्छ्हामि पौलस्त्यानाम् महात्मनाम् | वधार्थम् दुर्विनीतस्य रामस्य रण कोविद ॥ 3.22.11 ॥

agre niryātum icchhāmi paulastyānām mahātmanām | vadhārtham durvinītasya rāmasya raṇa kovida || 22.11 ||

“O you skilled in war, I wish to march at the head of these great sons of Pulastya, to bring about the death of the arrogant Rama.”

Shloka 12 (aranya.22.12)

इति तस्य ब्रुवाणस्य सूर्य वर्णम् महारथम् | सत् अश्वैः शबलैः युक्तम् आचचक्षे अथ दूषणः ॥ 3.22.12 ॥

iti tasya bruvāṇasya sūrya varṇam mahāratham | sat aśvaiḥ śabalaiḥ yuktam ācacakṣe atha dūṣaṇaḥ || 22.12 ||

As Khara was speaking, Dushana announced the great chariot, brilliant as the sun, yoked to fine, dappled steeds.

Shloka 13 (aranya.22.13)

तम् मेरु शिखर आकारम् तप्त कांचन भूषणम् | हेम चक्रम् असंबाधम् वैदूर्यमय कूबरम् ॥ 3.22.13 ॥

tam meru śikhara ākāram tapta kāṃcana bhūṣaṇam | hema cakram asaṃbādham vaidūryamaya kūbaram || 22.13 ||

That great chariot was shaped like the peak of Mount Meru, adorned with burnished gold, its wheels golden, spacious, its pole set with beryl,

Shloka 14 (aranya.22.14)

मत्स्यैः पुष्पैः द्रुमैः शैलैः चन्द्र सूर्यैः च कांचनैः | मांगल्यैः पक्षि सम्घैः च ताराभिः च समावृतम् ॥ 3.22.14 ॥

matsyaiḥ puṣpaiḥ drumaiḥ śailaiḥ candra sūryaiḥ ca kāṃcanaiḥ | māṃgalyaiḥ pakṣi samghaiḥ ca tārābhiḥ ca samāvṛtam || 22.14 ||

covered all over with golden figures of fish, flowers, trees, mountains, the moon and sun, with auspicious flocks of birds, and with stars,

Shloka 15 (aranya.22.15)

ध्वज निस्त्रिंश संपन्नम् किंकिणी वर भूषितम् | सत् अश्व युक्तम् सः अमर्षात् आरुरोह खरः तदा ॥ 3.22.15 ॥

dhvaja nistriṃśa saṃpannam kiṃkiṇī vara bhūṣitam | sat aśva yuktam saḥ amarṣāt āruroha kharaḥ tadā || 22.15 ||

furnished with a banner and a sword, adorned with fine little bells, and yoked to excellent horses - onto that chariot Khara, in his fury, then mounted.

Shloka 16 (aranya.22.16)

खरः तु तान् महत् सैन्याम् रथ चर्म आयुध ध्वजान् | निर्यात इति अब्रवीत् प्रेक्ष्य दूषणः सर्व राक्षसान् ॥ 3.22.16 ॥

kharaḥ tu tān mahat sainyām ratha carma āyudha dhvajān | niryāta iti abravīt prekṣya dūṣaṇaḥ sarva rākṣasān || 22.16 ||

Then Khara, surveying that great army with its chariots, shields, weapons, and banners, together with Dushana, commanded all the demons: “March forth!”

Shloka 17 (aranya.22.17)

ततः तद् राक्षसम् सैन्यम् घोर चर्म आयुध ध्वजम् | निर्जगाम जन स्थानात् महानादम् महाजवम् ॥ 3.22.17 ॥

tataḥ tad rākṣasam sainyam ghora carma āyudha dhvajam | nirjagāma jana sthānāt mahānādam mahājavam || 22.17 ||

Then that demon army, terrible with shields, weapons, and banners, surged forth from Janasthana with a mighty roar and tremendous speed.

Shloka 18 (aranya.22.18)

मुद्गरैः पट्टिशैः शूलैः सुतीक्ष्णैः च परश्वधैः | खड्गैः चक्रैः च हस्तस्थैः भ्राजमानैः स तोमरैः ॥ 3.22.18 ॥

mudgaraiḥ paṭṭiśaiḥ śūlaiḥ sutīkṣṇaiḥ ca paraśvadhaiḥ | khaḍgaiḥ cakraiḥ ca hastasthaiḥ bhrājamānaiḥ sa tomaraiḥ || 22.18 ||

Armed with maces, pattisha-blades, spears, razor-sharp axes, swords, and whirling discs, and gleaming lances,

Shloka 19 (aranya.22.19)

शक्तिभिः परिघैः घोरैः अतिमात्रैः च कार्मुकैः | गदा असि मुसलैः वज्रैः गृहीतैः भीम दर्शनैः ॥ 3.22.19 ॥

śaktibhiḥ parighaiḥ ghoraiḥ atimātraiḥ ca kārmukaiḥ | gadā asi musalaiḥ vajraiḥ gṛhītaiḥ bhīma darśanaiḥ || 22.19 ||

with javelins, terrible iron bars, massive bows, clubs, swords, pestles, and thunderbolt-like weapons dreadful to behold,

Shloka 20 (aranya.22.20)

राक्षसानाम् सुघोराणाम् सहस्राणि चतुर्दश | निर्यातानि जन स्थानात् खर चित्त अनुवर्तिनाम् ॥ 3.22.20 ॥

rākṣasānām sughorāṇām sahasrāṇi caturdaśa | niryātāni jana sthānāt khara citta anuvartinām || 22.20 ||

fourteen thousand utterly terrible demons, all followers of Khara's will, marched forth from Janasthana.

Shloka 21 (aranya.22.21)

तान् तु निर्धावतो दृष्ट्वा राक्षसान् भीम दर्शनम् | खरस्य अथ रथः किंचित् जगाम तत् अनन्तरम् ॥ 3.22.21 ॥

tān tu nirdhāvato dṛṣṭvā rākṣasān bhīma darśanam | kharasya atha rathaḥ kiṃcit jagāma tat anantaram || 22.21 ||

Seeing those demons of dreadful appearance rushing ahead, Khara's chariot then followed a little behind.

Shloka 22 (aranya.22.22)

ततः तान् शबलान् अश्वान् तप्त कांचन भूषितान् | खरस्य मतम् आज्ञाय सारथिः पर्यचोदयत् ॥ 3.22.22 ॥

tataḥ tān śabalān aśvān tapta kāṃcana bhūṣitān | kharasya matam ājñāya sārathiḥ paryacodayat || 22.22 ||

Then, understanding Khara's intent, the charioteer urged on those dappled horses adorned with burnished gold.

Shloka 23 (aranya.22.23)

संचोदितो रथः शीघ्रम् खरस्य रिपु घातिनः | शब्देन आपूरयामास दिशः स प्रदिशः तथा ॥ 3.22.23 ॥

saṃcodito rathaḥ śīghram kharasya ripu ghātinaḥ | śabdena āpūrayāmāsa diśaḥ sa pradiśaḥ tathā || 22.23 ||

Driven swiftly onward, the chariot of Khara, slayer of foes, filled every quarter and intermediate quarter of the sky with its roar.

Shloka 24 (aranya.22.24)

प्रवृद्ध मन्युः तु खरः खर स्वरे रिपोः वध अर्थम् त्वरितो यथा अंतकः | अचूचुदत् सारथिम् उन्नदन् पुनर् महाबलो मेघ इव अश्म वर्षवान् ॥ 3.22.24 ॥

pravṛddha manyuḥ tu kharaḥ khara svare ripoḥ vadha artham tvarito yathā aṃtakaḥ | acūcudat sārathim unnadan punar mahābalo megha iva aśma varṣavān || 22.24 ||

Khara, his rage swelling, his voice harsh as his own name, rushing on like Death itself to slay his foe, roared again and again and spurred his charioteer, mighty as a storm-cloud raining down hailstones.