Maricha's Final Warning

Shloka 1 (aranya.41.1)

आज्ञप्तो रावणेन इत्थम् प्रतिकूलम् च राजवत् । अब्रवीत् परुषम् वाक्यम् निःशन्को राक्षसाधिपम् ॥ 41.1 ॥

ājñapto rāvaṇena ittham pratikūlam ca rājavat | abravīt paruṣam vākyam niḥśanko rākṣasādhipam || 41.1 ||

Thus commanded by Ravana in that contrary manner, for all his kingliness, Maricha, unafraid, spoke these harsh words to the lord of the rakshasas.

Shloka 2 (aranya.41.2)

केन अयम् उपदिष्टः ते विनाशः पाप कर्मणा । स पुत्रस्य स राज्यस्य स अमात्यस्य निशाचर ॥ 41.2 ॥

kena ayam upadiṣṭaḥ te vināśaḥ pāpa karmaṇā | sa putrasya sa rājyasya sa amātyasya niśācara || 41.2 ||

"Night-wanderer, what evil-doer has put into your mind this notion that will ruin you together with your son, your kingdom, and your ministers?

Shloka 3 (aranya.41.3)

कः त्वया सुखिना राजन् न अभिनन्दति पापकृत् । केन इदम् उपदिष्टम् ते मृत्यु द्वारम् उपायतः ॥ 41.3 ॥

kaḥ tvayā sukhinā rājan na abhinandati pāpakṛt | kena idam upadiṣṭam te mṛtyu dvāram upāyataḥ || 41.3 ||

Which sinner, O king, cannot bear to see you happy, and who has so cunningly shown you this doorway to death?

Shloka 4 (aranya.41.4)

शत्रवः तव सुव्यक्तम् हीन वीर्या निशा चर । इच्छन्ति त्वाम् विनश्यन्तम् उपरुद्धम् बलीयसा ॥ 41.4 ॥

śatravaḥ tava suvyaktam hīna vīryā niśā cara | icchanti tvām vinaśyantam uparuddham balīyasā || 41.4 ||

It is plain to see, night-wanderer, that your feeble-strength enemies desire your utter ruin at the hands of one far mightier than you.

Shloka 5 (aranya.41.5)

केन इदम् उपदिष्टम् ते क्षुद्रेण अहित बुद्धिना । यः त्वाम् इच्छति नश्यन्तम् स्व कृतेन निशाचर ॥ 41.5 ॥

kena idam upadiṣṭam te kṣudreṇa ahita buddhinā | yaḥ tvām icchati naśyantam sva kṛtena niśācara || 41.5 ||

Who is that malicious wretch, night-wanderer, who has counselled you toward this self-made ruin, wishing your destruction by your own hand?

Shloka 6 (aranya.41.6)

वध्याः खलु न वध्यन्ते सचिवाः तव रावण । ये त्वाम् उत्पथम् आरूढम् न निगृह्णन्ति सर्वशः ॥ 41.6 ॥

vadhyāḥ khalu na vadhyante sacivāḥ tava rāvaṇa | ye tvām utpatham ārūḍham na nigṛhṇanti sarvaśaḥ || 41.6 ||

Ravana, your ministers who fail to restrain you in any way as you climb this road to ruin truly deserve death, and yet they go unpunished.

Shloka 7 (aranya.41.7)

अमात्यैः काम वृत्तो हि राजा कापथम् आश्रितः । निग्राह्यः सर्वथा सद्भिः न निग्राह्यो निगृह्यसे ॥ 41.7 ॥

amātyaiḥ kāma vṛtto hi rājā kāpatham āśritaḥ | nigrāhyaḥ sarvathā sadbhiḥ na nigrāhyo nigṛhyase || 41.7 ||

Truly, a self-willed king who has taken to a wrong path ought always to be restrained by honest ministers; yet you, though you deserve restraint, remain unrestrained.

Shloka 8 (aranya.41.8)

धर्मम् अर्थम् च कामम् च यशः च जयताम् वर । स्वामि प्रसादात् सचिवाः प्राप्नुवन्ति निशाचर ॥ 41.8 ॥

dharmam artham ca kāmam ca yaśaḥ ca jayatām vara | svāmi prasādāt sacivāḥ prāpnuvanti niśācara || 41.8 ||

O best among conquerors, night-wanderer, it is by their master's grace that ministers attain virtue, prosperity, pleasure, and fame.

Shloka 9 (aranya.41.9)

विपर्यये तु तत् सर्वम् व्यर्थम् भवति रावण । व्यसनम् स्वामि वैगुण्यात् प्राप्नुवन्ति इतरे जनाः ॥ 41.9 ॥

viparyaye tu tat sarvam vyartham bhavati rāvaṇa | vyasanam svāmi vaiguṇyāt prāpnuvanti itare janāḥ || 41.9 ||

But when it is otherwise, Ravana, and the king turns perverse, all of that becomes futile -- the rest of his people reap only distress from their master's flaw.

Shloka 10 (aranya.41.10)

राज मूलो हि धर्मः च जयः च जयताम् वर । तस्मात् सर्वासु अवस्थासु रक्षितव्यो नराधिपाः ॥ 41.10 ॥

rāja mūlo hi dharmaḥ ca jayaḥ ca jayatām vara | tasmāt sarvāsu avasthāsu rakṣitavyo narādhipāḥ || 41.10 ||

The king alone is the root of both righteousness and victory, O best of the victorious; therefore kings must be protected in every circumstance.

Shloka 11 (aranya.41.11)

राज्यम् पालयितुम् शक्यम् न तीक्ष्णेन निशाचर । न च अपि प्रतिकूलेन न अविनीतेन राक्षस ॥ 41.11 ॥

rājyam pālayitum śakyam na tīkṣṇena niśācara | na ca api pratikūlena na avinītena rākṣasa || 41.11 ||

A kingdom cannot be ruled, night-wanderer, by one who is harsh, nor by one who is contrary, nor, demon, by one who lacks discipline.

Shloka 12 (aranya.41.12)

ये तीक्ष्ण मंत्राः सचिवा भज्यन्ते सह तेन वै । विषमे तुरगाः शीघ्रा मन्द सारथयो यथा ॥ 41.12 ॥

ye tīkṣṇa mantrāḥ sacivā bhajyante saha tena vai | viṣame turagāḥ śīghrā manda sārathayo yathā || 41.12 ||

Ministers who counsel harshly are broken along with such a king, just as swift horses come to grief on rough terrain when driven by an inept charioteer.

Shloka 13 (aranya.41.13)

बहवः साधवो लोके युक्त धर्मम् अनुष्ठिताः । परेषाम् अपराधेन विनष्टाः स परिच्छदाः ॥ 41.13 ॥

bahavaḥ sādhavo loke yukta dharmam anuṣṭhitāḥ | pareṣām aparādhena vinaṣṭāḥ sa paricchadāḥ || 41.13 ||

Many high-minded and virtuous people in this world, devoted to righteousness, are destroyed along with their kinsfolk by the misdeeds of others.

Shloka 14 (aranya.41.14)

स्वामिना प्रतिकूलेन प्रजाः तीक्ष्णेन रावण । रक्ष्यमाणा न वर्धन्ते मेषा गोमायुना यथा ॥ 41.14 ॥

svāminā pratikūlena prajāḥ tīkṣṇena rāvaṇa | rakṣyamāṇā na vardhante meṣā gomāyunā yathā || 41.14 ||

Ravana, subjects protected by a contrary and ruthless lord never flourish, just as goats guarded by a jackal can never thrive.

Shloka 15 (aranya.41.15)

अवश्यम् विनशिष्यन्ति सर्वे रावण राक्षसाः । येषाम् त्वम् कर्कशो राजा दुर्बुद्धिः अजित इन्द्रियः ॥ 41.15 ॥

avaśyam vinaśiṣyanti sarve rāvaṇa rākṣasāḥ | yeṣām tvam karkaśo rājā durbuddhiḥ ajita indriyaḥ || 41.15 ||

All the demons, Ravana, whose king you are -- harsh, evil-minded, and a slave to your own senses -- are surely destined for ruin.

Shloka 16 (aranya.41.16)

तद् इदम् काक तालीयम् घोरम् आसादितम् मया । अत्र त्वम् शोचनीयो असि स सैन्यो विनशिष्यसि ॥ 41.16 ॥

tad idam kāka tālīyam ghoram āsāditam mayā | atra tvam śocanīyo asi sa sainyo vinaśiṣyasi || 41.16 ||

This dreadful fate I have brought on myself, like the chance falling of the palm-fruit as the crow alighted; but in this affair it is you who deserve pity, for you will be destroyed along with your entire army.

Shloka 17 (aranya.41.17)

माम् निहत्य तु रामो असौ अचिरात् त्वाम् वधिष्यति । अनेन कृत कृत्यो अस्मि म्रिये च अपि अरिणा हतः ॥ 41.17 ॥

mām nihatya tu rāmo asau acirāt tvām vadhiṣyati | anena kṛta kṛtyo asmi mriye ca api ariṇā hataḥ || 41.17 ||

That Rama, once he has killed me, will soon slay you too; and I, dying at an enemy's hand, shall thereby find my life's purpose fulfilled.

Shloka 18 (aranya.41.18)

दर्शनात् एव रामस्य हतम् माम् अवधारय । आत्मानम् च हतम् विद्धि हृत्वा सीताम् स बान्धवम् ॥ 41.18 ॥

darśanāt eva rāmasya hatam mām avadhāraya | ātmānam ca hatam viddhi hṛtvā sītām sa bāndhavam || 41.18 ||

Know that I am as good as dead the instant Rama lays eyes on me; and know that you, together with your kinsmen, are as good as dead the instant you steal Sita.

Shloka 19 (aranya.41.19)

आनयिष्यसि चेत् सीताम् आश्रमात् सहितो मया । न एव त्वम् असि न एव अहम् न एव लंका न राक्षसाः ॥ 41.19 ॥

ānayiṣyasi cet sītām āśramāt sahito mayā | na eva tvam asi na eva aham na eva laṃkā na rākṣasāḥ || 41.19 ||

If, going there with me, you carry Sita off from that hermitage, then you will cease to exist, and so shall I, and so shall Lanka, and so shall the demons.

Shloka 20 (aranya.41.20)

निवार्यमाणः तु मया हित एषिणा । न मृष्यसे वाक्यम् इदम् निशाचर । परेत कल्पा हि गत आयुषो नरा । हितम् न गृह्णन्ति सुहृद्भिः ईरितम् ॥ 41.20 ॥

nivāryamāṇaḥ tu mayā hita eṣiṇā | na mṛṣyase vākyam idam niśācara | pareta kalpā hi gata āyuṣo narā | hitam na gṛhṇanti suhṛdbhiḥ īritam || 41.20 ||

Though I, wishing only your welfare, dissuade you thus, you do not take this word of mine kindly, night-wanderer; but men whose span of life is exhausted become like corpses, and a corpse never accepts the wholesome counsel spoken by its well-wishers.