Ravana's Boast and Sita's Defiance

Shloka 1 (aranya.48.1)

एवम् ब्रुवत्याम् सीतायाम् संरब्धः परुष अक्षरम् । ललाटे भ्रुकुटीम् कृत्वा रावणः प्रति उवाच ह ॥ 48.1 ॥

evam bruvatyām sītāyām saṃrabdhaḥ paruṣa akṣaram | lalāṭe bhrukuṭīm kṛtvā rāvaṇaḥ prati uvāca ha || 48.1 ||

While Sita was speaking thus, Ravana, enraged, knitting his brows, replied to her with harsh words.

Shloka 2 (aranya.48.2)

भ्राता वैश्रवणस्य अहम् सापत्नो वरवर्णिनि । रावणो नाम भद्रम् ते दशग्रीवः प्रतापवान् ॥ 48.2 ॥

bhrātā vaiśravaṇasya aham sāpatno varavarṇini | rāvaṇo nāma bhadram te daśagrīvaḥ pratāpavān || 48.2 ||

"O lady of superb complexion, I am the stepbrother of Vaishravana, named Ravana, ten-necked and mighty. May good befall you.

Shloka 3 (aranya.48.3)

यस्य देवाः स गंधर्वाः पिशाच पतग उरगाः । विद्रवन्ति भयात् भीता मृत्योः इव सदा प्रजाः ॥ 48.3 ॥

yasya devāḥ sa gaṃdharvāḥ piśāca pataga uragāḥ | vidravanti bhayāt bhītā mṛtyoḥ iva sadā prajāḥ || 48.3 ||

From fear of me, the gods, along with gandharvas, evil spirits, birds, and serpents, ever flee in terror, as living beings flee from Death.

Shloka 4 (aranya.48.4)

येन वैश्रवणो भ्राता वैमात्रः कारणांतरे । द्वन्द्वम् आसादितः क्रोधात् रणे विक्रम्य निर्जितः ॥ 48.4 ॥

yena vaiśravaṇo bhrātā vaimātraḥ kāraṇāṃtare | dvandvam āsāditaḥ krodhāt raṇe vikramya nirjitaḥ || 48.4 ||

I am he who, once enraged over some other cause, engaged my step-brother Vaishravana in single combat and utterly vanquished him in battle by my valour.

Shloka 5 (aranya.48.5)

मत् भय आर्तः परित्यज्य स्वम् अधिष्ठानम् ऋद्धिमत् । कैलासम् पर्वत श्रेष्ठम् अध्यास्ते नर वाहनः ॥ 48.5 ॥

mat bhaya ārtaḥ parityajya svam adhiṣṭhānam ṛddhimat | kailāsam parvata śreṣṭham adhyāste nara vāhanaḥ || 48.5 ||

Tormented by fear of me, he who rides upon men abandoned his own prosperous domain and now dwells upon Kailasa, foremost of mountains.

Shloka 6 (aranya.48.6)

यस्य तत् पुष्पकम् नाम विमानम् कामगम् शुभम् । वीर्याद् आवर्जितम् भद्रे येन यामि विहायसम् ॥ 48.6 ॥

yasya tat puṣpakam nāma vimānam kāmagam śubham | vīryād āvarjitam bhadre yena yāmi vihāyasam || 48.6 ||

O auspicious lady, by my own valour I seized from him that splendid, wish-borne aerial chariot named Pushpaka, in which I now travel through the sky.

Shloka 7 (aranya.48.7)

मम संजात रोषस्य मुखम् दृष्ट्वा एव मैथिलि । विद्रवन्ति परित्रस्ताः सुराः शक्र पुरोगमाः ॥ 48.7 ॥

mama saṃjāta roṣasya mukham dṛṣṭvā eva maithili | vidravanti paritrastāḥ surāḥ śakra purogamāḥ || 48.7 ||

O Maithili, at the mere sight of my face when rage has arisen in me, the gods, with Indra himself at their head, flee in utter terror.

Shloka 8 (aranya.48.8)

यत्र तिष्ठामि अहम् तत्र मारुतो वाति शन्कितः । तीव्र अंशुः शिशिर अंशुः च भयात् संपद्यते रविः ॥ 48.8 ॥

yatra tiṣṭhāmi aham tatra māruto vāti śankitaḥ | tīvra aṃśuḥ śiśira aṃśuḥ ca bhayāt saṃpadyate raviḥ || 48.8 ||

Wherever I stand, there the wind-god blows timidly, and even the sun, whose rays are fierce, turns them cool and gentle out of fear of me.

Shloka 9 (aranya.48.9)

निष्कंप पत्राः तरवो नद्यः च स्तिमित उदकाः । भवन्ति यत्र तत्र अहम् तिष्ठामि च चरामि च ॥ 48.9 ॥

niṣkaṃpa patrāḥ taravo nadyaḥ ca stimita udakāḥ | bhavanti yatra tatra aham tiṣṭhāmi ca carāmi ca || 48.9 ||

Wherever I stand or wander, there the leaves of trees cease their rustling, and the waters of the rivers grow still.

Shloka 10 (aranya.48.10)

मम पारे समुद्रस्य लंका नाम पुरी शुभा । संपूर्णा राक्षसैः घोरैः यथा इन्द्रस्य अमरावती ॥ 48.10 ॥

mama pāre samudrasya laṃkā nāma purī śubhā | saṃpūrṇā rākṣasaiḥ ghoraiḥ yathā indrasya amarāvatī || 48.10 ||

Beyond the ocean lies my splendid city, named Lanka, teeming with dreadful rakshasas, like Indra's own city of Amaravati.

Shloka 11 (aranya.48.11)

प्राकारेण परिक्षिप्ता पाण्डुरेण विराजिता । हेम कक्ष्या पुरी रम्या वैदूर्यमय तोरणा ॥ 48.11 ॥

prākāreṇa parikṣiptā pāṇḍureṇa virājitā | hema kakṣyā purī ramyā vaidūryamaya toraṇā || 48.11 ||

That lovely city is encircled by a gleaming white rampart, its chambers of gold, its archways set with lapis lazuli.

Shloka 12 (aranya.48.12)

हस्ति अश्व रथ संभाधा तूर्य नाद विनादिता । सर्व काम फलैः वृक्षैः संकुल उद्यान भूषिता ॥ 48.12 ॥

hasti aśva ratha saṃbhādhā tūrya nāda vināditā | sarva kāma phalaiḥ vṛkṣaiḥ saṃkula udyāna bhūṣitā || 48.12 ||

Crowded with elephants, horses, and chariots, resounding with the music of trumpets, it is adorned with gardens thick with trees bearing every desired fruit.

Shloka 13 (aranya.48.13)

तत्र त्वम् वस हे सीते राजपुत्रि मया सह । न स्मरिष्यसि नारीणाम् मानुषीणाम् मनस्विनि ॥ 48.13 ॥

tatra tvam vasa he sīte rājaputri mayā saha | na smariṣyasi nārīṇām mānuṣīṇām manasvini || 48.13 ||

There, O Sita, O princess, dwell with me, and O high-spirited lady, you will no longer even remember mortal women.

Shloka 14 (aranya.48.14)

भुंजाना मानुषान् भोगान् दिव्यान् च वरवर्णिनि । न स्मरिष्यसि रामस्य मानुषस्य गत आयुषः ॥ 48.14 ॥

bhuṃjānā mānuṣān bhogān divyān ca varavarṇini | na smariṣyasi rāmasya mānuṣasya gata āyuṣaḥ || 48.14 ||

O lady of superb complexion, enjoying both human and celestial pleasures, you will forget that mortal Rama, whose life is already spent.

Shloka 15 (aranya.48.15)

स्थापयित्वा प्रियम् पुत्रम् राज्ञा दशरथेन यः । मन्द वीर्यः सुतो ज्येष्ठः ततः प्रस्थापितो वनम् ॥ 48.15 ॥

sthāpayitvā priyam putram rājñā daśarathena yaḥ | manda vīryaḥ suto jyeṣṭhaḥ tataḥ prasthāpito vanam || 48.15 ||

He, though the eldest son, was of feeble valour; and so, after king Dasharatha installed his favoured son on the throne, Rama was sent off to the forest.

Shloka 16 (aranya.48.16)

तेन किम् भ्रष्ट राज्येन रामेण गत चेतसा । करिष्यसि विशालाक्षि तापसेन तपस्विना ॥ 48.16 ॥

tena kim bhraṣṭa rājyena rāmeṇa gata cetasā | kariṣyasi viśālākṣi tāpasena tapasvinā || 48.16 ||

O wide-eyed lady, what will you do with that Rama — deprived of his kingdom, broken in spirit, reduced to a mere ascetic?

Shloka 17 (aranya.48.17)

सर्व राक्षस भर्तारम् कामय स्वयम् आगतम् । न मन्मथ शर आविष्टम् प्रति आख्यातुम् त्वम् अर्हसि ॥ 48.17 ॥

sarva rākṣasa bhartāram kāmaya svayam āgatam | na manmatha śara āviṣṭam prati ākhyātum tvam arhasi || 48.17 ||

Love me, the lord of all rakshasas, who has come to you of his own accord, pierced by the arrows of the god of love — it is not fitting for you to refuse one so afflicted.

Shloka 18 (aranya.48.18)

प्रति आख्याय हि माम् भीरु परितापम् गमिष्यसि । चरणेन अभिहत्य इव पुरूरवसम् ऊर्वशी ॥ 48.18 ॥

prati ākhyāya hi mām bhīru paritāpam gamiṣyasi | caraṇena abhihatya iva purūravasam ūrvaśī || 48.18 ||

O timid one, if you refuse me, you will surely come to grief, as Urvashi did when she spurned Pururavas with her foot.

Shloka 19 (aranya.48.19)

अंगुल्या न समो रामो मम युद्धे स मानुषः । तव भाग्येन् संप्राप्तम् भजस्व वरवर्णिनि ॥ 48.19 ॥

aṃgulyā na samo rāmo mama yuddhe sa mānuṣaḥ | tava bhāgyen saṃprāptam bhajasva varavarṇini || 48.19 ||

That mere mortal Rama is not equal, in battle, even to my finger. O lady of superb complexion, honour this good fortune that has come to you — accept me." So Ravana spoke to Sita.

Shloka 20 (aranya.48.20)

एवम् उक्ता तु वैदेही क्रुद्धा संरक्त लोचना । अब्रवीत् परुषम् वाक्यम् रहिते राक्षस अधिपम् ॥ 48.20 ॥

evam uktā tu vaidehī kruddhā saṃrakta locanā | abravīt paruṣam vākyam rahite rākṣasa adhipam || 48.20 ||

Thus addressed, Vaidehi, enraged, her eyes reddened, spoke these harsh words to the lord of the rakshasas, alone as she was in that place.

Shloka 21 (aranya.48.21)

कथम् वैश्रवणम् देवम् सर्व देव नमस्कृतम् । भ्रातरम् व्यपदिश्य त्वम् अशुभम् कर्तुम् इच्छसि ॥ 48.21 ॥

katham vaiśravaṇam devam sarva deva namaskṛtam | bhrātaram vyapadiśya tvam aśubham kartum icchasi || 48.21 ||

"How can you, calling the god Vaishravana, revered by all the gods, your own brother, still wish to commit such an unholy act?

Shloka 22 (aranya.48.22)

अवश्यम् विनशिष्यन्ति सर्वे रावण राक्षसाः । येषाम् त्वम् कर्कशो राजा दुर्बुद्धिः अजित इन्द्रियः ॥ 48.22 ॥

avaśyam vinaśiṣyanti sarve rāvaṇa rākṣasāḥ | yeṣām tvam karkaśo rājā durbuddhiḥ ajita indriyaḥ || 48.22 ||

O Ravana, all the rakshasas over whom you — cruel, evil-minded, and with senses unconquered — reign as king are surely doomed to perish.

Shloka 23 (aranya.48.23)

अपहृत्य शचीम् भार्याम् शक्यम् इन्द्रस्य जीवितुम् । न हि रामस्य भार्याम् माम् अपनीय अस्ति जीवितम् ॥ 48.23 ॥

apahṛtya śacīm bhāryām śakyam indrasya jīvitum | na hi rāmasya bhāryām mām apanīya asti jīvitam || 48.23 ||

One might abduct Shachi, the wife of Indra, and still hope to live; but having abducted me, the wife of Rama, there can be no life for you.

Shloka 24 (aranya.48.24)

जीवेत् चिरम् वज्र धरस्य हस्तात् शचीम् प्रधृष्य अप्रतिरूप रूपाम् । न मा दृशीम् राक्षस धर्षयित्वा पीत अमृतस्य अपि तव अस्ति मोक्षः ॥ 48.24 ॥

jīvet ciram vajra dharasya hastāt śacīm pradhṛṣya apratirūpa rūpām | na mā dṛśīm rākṣasa dharṣayitvā pīta amṛtasya api tava asti mokṣaḥ || 48.24 ||

One might, having forcibly seized incomparably lovely Shachi from the very hand of the Thunderbolt-wielder, live on for long — but for you, O rakshasa, having violated a woman like me, there can be no release, even had you drunk of the nectar of immortality." Thus spoke Sita to Ravana.