Skip to main content
purana_extract

Devi Mahatmya — Saptashloki Essence and Chapter Anchors

देवी माहात्म्य — सप्तश्लोकी सार एवं अध्याय श्लोक

Deity: Durga_devi
13 Verses
Markandeya Rishi (within Markandeya Purana, Adhyayas 81 to 93)
saptashloki durga
Verse 1

ज्ञानिनामपि चेतांसि देवी भगवती हि सा। बलादाकृष्य मोहाय महामाया प्रयच्छति॥

jñānināmapi cetāṃsi devī bhagavatī hi sā | balādākṛṣya mohāya mahāmāyā prayacchati ||

अर्थ

वे ही भगवती देवी महामाया ज्ञानियों के चित्त को भी बलपूर्वक खींचकर मोह में डाल देती हैं। वे ही जानने और ढकने की समस्त शक्ति की अधिष्ठात्री हैं।

Meaning

Even the minds of the wise are forcibly drawn by Her, the divine Mahamaya, into delusion. She is the Goddess Bhagavati who governs all knowing and all veiling.

saptashloki durga
Verse 2

दुर्गे स्मृता हरसि भीतिमशेषजन्तोः स्वस्थैः स्मृता मतिमतीव शुभां ददासि। दारिद्र्यदुःखभयहारिणि का त्वदन्या सर्वोपकारकरणाय सदाऽऽर्द्रचित्ता॥

durge smṛtā harasi bhītimaśeṣajantoḥ svasthaiḥ smṛtā matimatīva śubhāṃ dadāsi | dāridryaduḥkhabhayahāriṇi kā tvadanyā sarvopakārakaraṇāya sadā''rdracittā ||

अर्थ

हे दुर्गे, भयग्रस्तों द्वारा स्मरण किए जाने पर आप तत्क्षण उनका भय हर लेती हैं। सुखी मनुष्यों द्वारा स्मरण किए जाने पर आप उन्हें और भी श्रेष्ठ बुद्धि और शुभता प्रदान करती हैं। हे दारिद्र्य, दुख और भय की हारिणी, आपके अतिरिक्त कौन है जिसका हृदय सबके कल्याण के लिए सदा द्रवित रहता है?

Meaning

O Durga, when remembered by those in fear, you take away their fear at once. When remembered by those at ease, you bestow even greater wisdom and auspiciousness. O remover of poverty, sorrow and fear, who other than you keeps a heart always melting in compassion for the welfare of all?

saptashloki durga
Verse 3

सर्वमङ्गलमाङ्गल्ये शिवे सर्वार्थसाधिके। शरण्ये त्र्यम्बके गौरि नारायणि नमोऽस्तु ते॥

sarvamaṅgalamāṅgalye śive sarvārthasādhike | śaraṇye tryambake gauri nārāyaṇi namo'stu te ||

अर्थ

हे नारायणि, समस्त मंगलों की मंगलमयी, शिवा, सब अर्थों की साधिका, शरण देने वाली, त्र्यम्बका, गौरी आपको प्रणाम है।

Meaning

Salutations to you, Narayani: auspiciousness of all that is auspicious, the gracious consort of Shiva, accomplisher of every worthy aim, the refuge, the three-eyed, the radiant Gauri.

saptashloki durga
Verse 4

शरणागतदीनार्तपरित्राणपरायणे। सर्वस्यार्तिहरे देवि नारायणि नमोऽस्तु ते॥

śaraṇāgatadīnārtaparitrāṇaparāyaṇe | sarvasyārtihare devi nārāyaṇi namo'stu te ||

अर्थ

हे देवि नारायणि, जो शरणागत, दीन और आर्त जनों के पूर्ण उद्धार में संलग्न हैं, और सब प्राणियों के दुख की हारिणी हैं, आपको प्रणाम।

Meaning

Salutations to you, Goddess Narayani, who is wholly devoted to delivering those who have come for refuge, the lowly and the afflicted, and who removes the suffering of every being.

saptashloki durga
Verse 5

रोगानशेषानपहंसि तुष्टा रुष्टा तु कामान् सकलानभीष्टान्। त्वामाश्रितानां न विपन्नराणां त्वामाश्रिता ह्याश्रयतां प्रयान्ति॥

rogānaśeṣānapahaṃsi tuṣṭā ruṣṭā tu kāmān sakalānabhīṣṭān | tvāmāśritānāṃ na vipannarāṇāṃ tvāmāśritā hyāśrayatāṃ prayānti ||

अर्थ

प्रसन्न होने पर आप समस्त रोगों का निःशेष नाश करती हैं। रुष्ट होने पर सब इच्छित कामनाओं को रोक देती हैं। आपकी शरण में आए हुए जनों पर कोई विपत्ति नहीं आती, और जो आपकी शरण में आते हैं वे स्वयं दूसरों के आश्रय बन जाते हैं।

Meaning

When pleased, you remove every disease without exception. When displeased, you withhold all that is desired. No misfortune befalls those who take refuge in you, and those who take refuge in you themselves become a refuge for others.

saptashloki durga
Verse 6

सर्वस्वरूपे सर्वेशे सर्वशक्तिसमन्विते। भयेभ्यस्त्राहि नो देवि दुर्गे देवि नमोऽस्तु ते॥

sarvasvarūpe sarveśe sarvaśaktisamanvite | bhayebhyastrāhi no devi durge devi namo'stu te ||

अर्थ

हे सर्वस्वरूपे, सर्वेश्वरि, सर्व शक्तियों से सम्पन्न, हमें सब भयों से बचाइए। हे देवि दुर्गे, आपको प्रणाम है।

Meaning

O essence of all forms, ruler of all, possessor of every power, save us from every fear. Salutations to you, O Goddess Durga.

saptashloki durga
Verse 7

सर्वाबाधाप्रशमनं त्रैलोक्यस्याखिलेश्वरि। एवमेव त्वया कार्यमस्मद्वैरिविनाशनम्॥

sarvābādhāpraśamanaṃ trailokyasyākhileśvari | evameva tvayā kāryamasmadvairivināśanam ||

अर्थ

हे अखिलेश्वरि, इसी प्रकार आप त्रैलोक्य की समस्त बाधाओं का प्रशमन करें और हमारे शत्रुओं का विनाश करें।

Meaning

O ruler of all, may you in this very way quell every affliction of the three worlds and destroy the adversaries that stand against us.

chapter anchor
Verse 8

त्वं वैष्णवीशक्तिरनन्तवीर्या विश्वस्य बीजं परमासि माया। सम्मोहितं देवि समस्तमेतत् त्वं वै प्रसन्ना भुवि मुक्तिहेतुः॥

tvaṃ vaiṣṇavīśaktiranantavīryā viśvasya bījaṃ paramāsi māyā | sammohitaṃ devi samastametat tvaṃ vai prasannā bhuvi muktihetuḥ ||

अर्थ

आप ही अनन्त वीर्य से युक्त वैष्णवी शक्ति हैं; आप ही विश्व की बीज-शक्ति और परम माया हैं। आपके द्वारा यह समस्त जगत मोहित है; और आप ही प्रसन्न होने पर पृथ्वी पर मुक्ति का हेतु बनती हैं।

Meaning

You are the Shakti of Vishnu, of infinite valor; you are the seed of the universe and the supreme Maya. By you all this is deluded; and you alone, when pleased, become the cause of liberation on earth.

chapter anchor
Verse 9

या श्रीः स्वयं सुकृतिनां भवनेष्वलक्ष्मीः पापात्मनां कृतधियां हृदयेषु बुद्धिः। श्रद्धा सतां कुलजनप्रभवस्य लज्जा तां त्वां नताः स्म परिपालय देवि विश्वम्॥

yā śrīḥ svayaṃ sukṛtināṃ bhavaneṣvalakṣmīḥ pāpātmanāṃ kṛtadhiyāṃ hṛdayeṣu buddhiḥ | śraddhā satāṃ kulajanaprabhavasya lajjā tāṃ tvāṃ natāḥ sma paripālaya devi viśvam ||

अर्थ

जो पुण्यात्माओं के घरों में स्वयं लक्ष्मी हैं और दुष्टों के घरों में अलक्ष्मी; जो विवेकी मनुष्यों के हृदय में बुद्धि, सज्जनों में श्रद्धा और कुलीन जनों में लज्जा हैं — हे देवि, हम उन्हीं आपको प्रणाम करते हैं। आप विश्व का परिपालन करें।

Meaning

She who is Lakshmi herself in the homes of the meritorious, and the absence of fortune in homes of the wicked; intelligence in the hearts of the disciplined, faith in the good, and dignified modesty in those of noble character: to her, O Goddess, we have bowed. Protect this universe.

chapter anchor
Verse 10

या देवी सर्वभूतेषु शक्तिरूपेण संस्थिता। नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमस्तस्यै नमो नमः॥

yā devī sarvabhūteṣu śaktirūpeṇa saṃsthitā | namastasyai namastasyai namastasyai namo namaḥ ||

अर्थ

जो देवी समस्त प्राणियों में शक्ति रूप से स्थित हैं, उन्हें प्रणाम, उन्हें प्रणाम, उन्हें प्रणाम, बारम्बार प्रणाम।

Meaning

To the Goddess who abides in all beings as the form of Shakti, salutation to her, salutation to her, salutation to her, again and again salutation.

chapter anchor
Verse 11

सृष्टिस्थितिविनाशानां शक्तिभूते सनातनि। गुणाश्रये गुणमये नारायणि नमोऽस्तु ते॥

sṛṣṭisthitivināśānāṃ śaktibhūte sanātani | guṇāśraye guṇamaye nārāyaṇi namo'stu te ||

अर्थ

हे सनातनि नारायणि, जो सृष्टि, स्थिति और प्रलय की मूल शक्ति हैं, जो त्रिगुणों की आश्रय भी हैं और स्वयं उन्हीं से बनी भी हैं — आपको प्रणाम है।

Meaning

Salutations to you, eternal Narayani: the very power of creation, preservation and dissolution; the abode of the three gunas and yet constituted of them.

chapter anchor
Verse 12

विद्याः समस्तास्तव देवि भेदाः स्त्रियः समस्ताः सकला जगत्सु। त्वयैकया पूरितमम्बयैतत् का ते स्तुतिः स्तव्यपरापरोक्तिः॥

vidyāḥ samastāstava devi bhedāḥ striyaḥ samastāḥ sakalā jagatsu | tvayaikayā pūritamambayaitat kā te stutiḥ stavyaparāparoktiḥ ||

अर्थ

हे देवि, समस्त विद्याएँ आपके ही विविध भेद हैं। समस्त लोकों की समस्त स्त्रियाँ आपके ही रूप हैं। हे अम्बे, आप एक ही ने इस संसार को परिपूर्ण किया है। आपकी ऐसी स्तुति कौन कर सकता है, जब आप परा एवं अपरा वाणी दोनों से परे हैं?

Meaning

All branches of knowledge are your differentiations, O Goddess. All women in every world are forms of you. By you alone, the Mother, is this universe filled. What praise of yours could ever be sufficient, when you transcend both higher and lower speech?

chapter anchor
Verse 13

जयन्ती मङ्गला काली भद्रकाली कपालिनी। दुर्गा क्षमा शिवा धात्री स्वाहा स्वधा नमोऽस्तु ते॥

jayantī maṅgalā kālī bhadrakālī kapālinī | durgā kṣamā śivā dhātrī svāhā svadhā namo'stu te ||

अर्थ

जयन्ती, मङ्गला, काली, भद्रकाली, कपालिनी, दुर्गा, क्षमा, शिवा, धात्री, स्वाहा एवं स्वधा — इन सब नामों से युक्त आप देवी को प्रणाम है।

Meaning

Jayanti, Mangala, Kali, Bhadrakali, Kapalini, Durga, Kshama, Shiva, Dhatri, Svaha, Svadha: salutations to you under each of these names.