Purvakhanda — Acharakanda · Chapter 179
Remedies for Teeth, Ears, and Eyes
Verse 1 (garuda.1.179.1)
श्रीगरुडमहापुराणम् १७९ हरिरुवाच । हरितालं यवक्षांरं पत्राङ्गं रक्तचन्दनम् । जातिहिङ्गुलकं लाक्षां पक्त्वा दन्तान्प्रलेपयेत्
śrīgaruḍamahāpurāṇam 179 hariruvāca haritālaṁ yavakṣāṁraṁ patrāṅgaṁ raktacandanam jātihiṅgulakaṁ lākṣāṁ paktvā dantānpralepayet
Hari said: Orpiment, barley-alkali, cinnamon leaf, red sandalwood, jati, vermillion, and lac — cooking these together, one should coat the teeth with the mixture.
Verse 2 (garuda.1.179.2)
हरीतकीकषायेण मृष्ट्वा दन्तान्प्रलेपयेत् । दन्ताः स्युर्लोहिताः पुंसः श्वेता रुद्र न संशयः
harītakīkaṣāyeṇa mṛṣṭvā dantānpralepayet dantāḥ syurlohitāḥ puṁsaḥ śvetā rudra na saṁśayaḥ
Having scrubbed the teeth with a decoction of haritaki, one should then apply the coating; by this a man's teeth become red, or else remain white, O Rudra — there is no doubt of this.
Verse 3 (garuda.1.179.3)
मूलकं स्विद्य मन्दाग्नौ रसं तस्य प्रपूरयेत् । कर्णयोः पूरणात्तेन कर्णस्त्रावो विनश्यति
mūlakaṁ svidya mandāgnau rasaṁ tasya prapūrayet karṇayoḥ pūraṇāttena karṇastrāvo vinaśyati
Steaming radish over gentle heat and drawing out its juice, filling the ears with it destroys ear-discharge.
Verse 4 (garuda.1.179.4)
अर्कपत्रं गृहीत्वा तु मन्दाग्नौ तापयेच्छनैः । निष्पीड्य पूरयेत्कर्णौ कर्णशूलं विनश्यति
arkapatraṁ gṛhītvā tu mandāgnau tāpayecchanaiḥ niṣpīḍya pūrayetkarṇau karṇaśūlaṁ vinaśyati
Taking an arka leaf and warming it slowly over gentle heat, squeezing out its juice and filling the ears with it destroys earache.
Verse 5 (garuda.1.179.5)
प्रियङ्गुमधुका चैव धातक्युत्पलपाङ्क्तिभिः । मञ्जिष्ठा लोध्रलाक्षाभिः कपित्थस्वरसेन च । पचेत्तैलं तथा स्त्रीणां नश्येत्क्लेदः प्रपूरणात्
priyaṅgumadhukā caiva dhātakyutpalapāṅktibhiḥ mañjiṣṭhā lodhralākṣābhiḥ kapitthasvarasena ca pacettailaṁ tathā strīṇāṁ naśyetkledaḥ prapūraṇāt
Oil cooked with priyangu, madhuka, dhataki, a row of blue lotus, manjishtha, lodhra, lac, and the fresh juice of kapittha, when used to fill the passage, destroys moisture and discharge in women.
Verse 6 (garuda.1.179.6)
शुष्कमूलकशुण्ठीनां क्षारो हिङ्गुमहौषधम् । सतपुष्पावचा कुष्ठं दारु शिग्र रसाञ्जनम्
śuṣkamūlakaśuṇṭhīnāṁ kṣāro hiṅgumahauṣadham satapuṣpāvacā kuṣṭhaṁ dāru śigra rasāñjanam
The ash of dried radish and dry ginger, asafoetida, mahaushadha, shatapushpa, vacha, kushtha, devadaru, shigru, and rasanjana —
Verse 7 (garuda.1.179.7)
सौवर्चलं यवक्षारं तथा सर्जकसैन्धवम् । तथा ग्रन्थिर्विडं मुस्तं मधुयुक्तं चतुर्गुणम्
sauvarcalaṁ yavakṣāraṁ tathā sarjakasaindhavam tathā granthirviḍaṁ mustaṁ madhuyuktaṁ caturguṇam
— sauvarchala salt, barley-alkali, sarjaka salt, rock salt, granthi, bida salt, and musta, combined with honey in fourfold measure —
Verse 8 (garuda.1.179.8)
मातुलुं गरसस्तद्वत्कदल्याश्च रसो हि तैः । पक्वतैलं हरेदाशु स्त्रावादींश्च न संशयः
mātuluṁ garasastadvatkadalyāśca raso hi taiḥ pakvatailaṁ haredāśu strāvādīṁśca na saṁśayaḥ
— the juice of citron, and likewise the juice of banana, should also be combined with these. The oil cooked with these quickly removes discharge and similar disorders, without doubt.
Verse 9 (garuda.1.179.9)
कर्णयोः कृमिनाशः स्यात्कटुतैलस्य पूरणात् । हरिद्रा निम्बपत्राणि पिप्पल्यो मरिचानि च
karṇayoḥ kṛmināśaḥ syātkaṭutailasya pūraṇāt haridrā nimbapatrāṇi pippalyo maricāni ca
Filling the ears with pungent oil destroys ear-worms. Turmeric, neem leaves, long pepper, and black pepper,
Verse 10 (garuda.1.179.10)
विडङ्गभद्रं मुस्तञ्च सप्तमं विश्वभेषजम् । गोमूत्रेण च पिष्ट्वैव कृत्वा च वटिकां हर ! । अजीर्णहृद्भवेच्चैकं द्वयं विषूचिकापहम्
viḍaṅgabhadraṁ mustañca saptamaṁ viśvabheṣajam gomūtreṇa ca piṣṭvaiva kṛtvā ca vaṭikāṁ hara ! ajīrṇahṛdbhaveccaikaṁ dvayaṁ viṣūcikāpaham
Vidanga, bhadra, musta, and, seventh, dry ginger — ground with cow's urine and made into pills, O Hara — one pill cures indigestion, and two cure vishuchika (a cholera-like disorder).
Verse 11 (garuda.1.179.11)
पटोलं मधुना हन्ति गोमूत्रेण तथाबुदम् । एषा च शङ्करी वर्तिः सर्वनेत्रामया पहा
paṭolaṁ madhunā hanti gomūtreṇa tathābudam eṣā ca śaṅkarī vartiḥ sarvanetrāmayā pahā
Patola with honey destroys disease, and with cow's urine it also destroys tumours. This is the 'Shankari' collyrium-stick, which destroys every eye disease.