Purvakhanda — Acharakanda · Chapter 193
Concluding Formulas: Intellect, Fever, and the Lord as Remedy
Verse 1 (garuda.1.193.1)
श्रीगरुडमहापुराणम् १९३ हरिरुवाच । पलाण्डुजीरके कुष्ठमश्वगन्धाजमोदकम् । वचा त्रिकटुकञ्चैव लवणं चूर्णमुत्तमम्
śrīgaruḍamahāpurāṇam 193 hariruvāca palāṇḍujīrake kuṣṭhamaśvagandhājamodakam vacā trikaṭukañcaiva lavaṇaṁ cūrṇamuttamam
Hari said: Onion and cumin, kushtha, ashwagandha, ajamoda, vacha, the three pungents, and salt — this is an excellent powder.
Verse 2 (garuda.1.193.2)
ब्राह्मीरसैर्भावितञ्च सर्पिर्मधुसमन्वितम् । सप्ताहं भक्षितं कुर्यान्निर्मलाञ्च मतिं पराम्
brāhmīrasairbhāvitañca sarpirmadhusamanvitam saptāhaṁ bhakṣitaṁ kuryānnirmalāñca matiṁ parām
Processed with the juice of brahmi, combined with ghee and honey — eaten for seven days, it produces the purest, highest intellect.
Verse 3 (garuda.1.193.3)
सिद्धार्थकं वचा हिङ्गु करञ्जं देवदारु च । मञ्जिष्ठा त्रिफला विश्वं शिरीषो रजनीद्वयम्
siddhārthakaṁ vacā hiṅgu karañjaṁ devadāru ca mañjiṣṭhā triphalā viśvaṁ śirīṣo rajanīdvayam
White mustard, vacha, asafoetida, karanja, and devadaru; manjishtha, triphala, dry ginger, shirisha, and both turmerics,
Verse 4 (garuda.1.193.4)
प्रियङ्गुनिम्बत्रिक्रटु गोमूत्रेणैव घर्षितम् । नसयमालेपनञ्चैव तथा चोद्वर्तनं हितम्
priyaṅgunimbatrikraṭu gomūtreṇaiva gharṣitam nasayamālepanañcaiva tathā codvartanaṁ hitam
priyangu, neem, and the three pungents, ground with cow's urine — used as nasal drops, paste, and as a beneficial unguent —
Verse 5 (garuda.1.193.5)
अपस्मारविषोन्मादशोषालक्ष्मीज्वरापहम् । भूतेभ्यश्चभयं हन्ति राजद्वारेषु योजनात्
apasmāraviṣonmādaśoṣālakṣmījvarāpaham bhūtebhyaścabhayaṁ hanti rājadvāreṣu yojanāt
— this destroys epilepsy, poison, madness, wasting disease, misfortune, and fever; applying this before visiting royal courts destroys fear from spirits too.
Verse 6 (garuda.1.193.6)
निम्बं कुष्ठं हरिद्रे द्वे शिग्रु सर्षपजं तथा । देवदारु पटोलञ्च धान्यं तक्रेण घर्षितम्
nimbaṁ kuṣṭhaṁ haridre dve śigru sarṣapajaṁ tathā devadāru paṭolañca dhānyaṁ takreṇa gharṣitam
Neem, kushtha, both turmerics, shigru and a mustard-derivative likewise, devadaru and patola, and coriander — ground with buttermilk,
Verse 7 (garuda.1.193.7)
देहं तैलाक्त गात्रं वै नयेदुद्वर्तनेन च । पामाः कुष्ठानि नश्येयुः कण्डूं हन्ति च निश्चितम्
dehaṁ tailākta gātraṁ vai nayedudvartanena ca pāmāḥ kuṣṭhāni naśyeyuḥ kaṇḍūṁ hanti ca niścitam
applying this as an unguent to the oiled body destroys pama and kushtha, and certainly destroys itching as well.
Verse 8 (garuda.1.193.8)
सामुद्रं सैन्धवं क्षारो राजिका लवणं विडम् । कटुलोहरजश्चैवं त्रिवृत्सूरणकं समम् । दधिगोमूत्रपयसा मन्दपावकपाचितम्
sāmudraṁ saindhavaṁ kṣāro rājikā lavaṇaṁ viḍam kaṭuloharajaścaivaṁ trivṛtsūraṇakaṁ samam dadhigomūtrapayasā mandapāvakapācitam
Sea-salt, rock salt, alkali, rajika, salt, vida-salt, iron filings mixed with pungents, trivrit and shuran in equal measure — cooked in curd, cow's urine, and milk over gentle fire —
Verse 9 (garuda.1.193.9)
बलाग्निवर्धकं चूर्णं पिबेदुष्णेन वारिणा । जीर्णेऽजीर्णे तु भुञ्जति मांस्यादिघृतमुत्तमम्
balāgnivardhakaṁ cūrṇaṁ pibeduṣṇena vāriṇā jīrṇe'jīrṇe tu bhuñjati māṁsyādighṛtamuttamam
— this powder increases strength and digestive fire; one should drink it with hot water. Whether food is digested or undigested, one should partake of this excellent ghee combined with jatamamsi and the like.
Verse 10 (garuda.1.193.10)
नाभिशूलं मूत्रशूलं गुल्मप्लीहभवञ्च यत् । सर्वशूलहरं चूर्णं जठरानलदीपनम् । परिणामसमुत्थस्य शूलस्य च हितं परम्
nābhiśūlaṁ mūtraśūlaṁ gulmaplīhabhavañca yat sarvaśūlaharaṁ cūrṇaṁ jaṭharānaladīpanam pariṇāmasamutthasya śūlasya ca hitaṁ param
This powder — a remedy for navel-pain, urinary pain, and pain arising from abdominal tumours and spleen-disease, and every kind of colic — kindles the digestive fire, and is supremely beneficial for parinama-shula (colic arising after digestion).
Verse 11 (garuda.1.193.11)
अभयामलकं द्राक्षा पिप्पली कण्टकारिका । शृङ्गी पुनर्नवा शुण्ठी जग्धा कासं निहन्ति वै
abhayāmalakaṁ drākṣā pippalī kaṇṭakārikā śṛṅgī punarnavā śuṇṭhī jagdhā kāsaṁ nihanti vai
Haritaki, amalaki, grapes, pippali, kantakari, shringi, punarnava, and dry ginger, when eaten, certainly destroy cough.
Verse 12 (garuda.1.193.12)
अभयामलकं द्राक्षा पाठा चैव विभीतकम् । शर्कराया समं चैव जग्धं ज्वरहरं भवेत्
abhayāmalakaṁ drākṣā pāṭhā caiva vibhītakam śarkarāyā samaṁ caiva jagdhaṁ jvaraharaṁ bhavet
Haritaki, amalaki, grapes, patha, and vibhitaka, combined equally with sugar and eaten, become a destroyer of fever.
Verse 13 (garuda.1.193.13)
त्रिफला बदरं द्राक्षा पिप्पली च विरेककृत् । हरीतकी सोष्णानीरलवणञ्च विरेककृत्
triphalā badaraṁ drākṣā pippalī ca virekakṛt harītakī soṣṇānīralavaṇañca virekakṛt
Triphala, jujube, grapes, and pippali act as a purgative; haritaki with hot water and salt likewise acts as a purgative.
Verse 14 (garuda.1.193.14)
कूर्ममत्स्याश्वमहिषगोशृगालाश्च वानराः । विडालबर्हिकाकाश्च वराहोलूककुक्कुटाः
kūrmamatsyāśvamahiṣagośṛgālāśca vānarāḥ viḍālabarhikākāśca varāholūkakukkuṭāḥ
Tortoise, fish, horse, buffalo, cow, jackal, and monkey; cat, peacock, and crow; boar, owl, and cock;
Verse 15 (garuda.1.193.15)
हंस एषाञ्च विण्मूत्रं मांसं वा रोम शोणितम् । धूपं दद्याज्ज्वरार्तेभ्य उन्मत्तेभ्यश्च शान्तये
haṁsa eṣāñca viṇmūtraṁ māṁsaṁ vā roma śoṇitam dhūpaṁ dadyājjvarārtebhya unmattebhyaśca śāntaye
and swan — the excrement or urine, flesh, hair, or blood of these should be given as incense-fumigation for the peace of those afflicted by fever and of the deranged.
Verse 16 (garuda.1.193.16)
एतान्यौषधजातानि कथितानि उमापते । निघ्नन्ति ताश्च रोगांश्च वृक्षमिन्द्राशनिर्यथा
etānyauṣadhajātāni kathitāni umāpate nighnanti tāśca rogāṁśca vṛkṣamindrāśaniryathā
These various groups of medicinal substances have been declared, O Lord of Uma; they strike down diseases just as Indra's thunderbolt strikes down a tree.
Verse 17 (garuda.1.193.17)
औषधंभगवान्विष्णुः संस्मृतो रोगनुद्भवेत् । ध्यातोऽर्चितः स्तुतो वापि नात्र कार्या विचारणा
auṣadhaṁbhagavānviṣṇuḥ saṁsmṛto roganudbhavet dhyāto'rcitaḥ stuto vāpi nātra kāryā vicāraṇā
The Lord Vishnu Himself is the medicine; merely remembered, He becomes the destroyer of disease — whether meditated upon, worshipped, or praised, there should be no doubt of this.