Purvakhanda — Acharakanda · Chapter 5
The Lords of Creatures and Their Progeny
Verse 1 (garuda.1.5.1)
।। हरिरुवाच । कृत्वेहामुत्रसंस्थानं प्रजासर्गं तु मानसम् । अथासृजत्प्रजाकर्तॄन्भानसांस्तनयान्प्रभुः
hariruvāca kṛtvehāmutrasaṁsthānaṁ prajāsargaṁ tu mānasam athāsṛjatprajākartṝnbhānasāṁstanayānprabhuḥ
Hari said: Having ordained the order of this world and the next, and having made the mind-born creation of progeny, the Lord then brought forth the lords of creatures as his own mind-born sons.
Verse 2 (garuda.1.5.2)
धर्मं रुद्रं मनुं चैव सनकं च सनातनम् । भृगुं सनत्कुमारं च रुचिं श्रद्धां तथैव च
dharmaṁ rudraṁ manuṁ caiva sanakaṁ ca sanātanam bhṛguṁ sanatkumāraṁ ca ruciṁ śraddhāṁ tathaiva ca
Dharma, Rudra, Manu, Sanaka, Sanatana, Bhrigu, Sanatkumara, Ruchi, and Shraddha —
Verse 3 (garuda.1.5.3)
मरीचिमत्र्यङ्गिरसौ पुलस्त्यं पुलहं क्रतुम् । वसिष्ठं नारदं चैव पितॄन्बर्हिषदस्तथा
marīcimatryaṅgirasau pulastyaṁ pulahaṁ kratum vasiṣṭhaṁ nāradaṁ caiva pitṝnbarhiṣadastathā
Marichi, Atri, Angiras, Pulastya, Pulaha, Kratu, Vasishtha, Narada, and also the ancestors called Barhishads,
Verse 4 (garuda.1.5.4)
अग्निष्वात्तांश्च कव्यादानाज्यपांश्च सुकालिनः । उपहूतांस्तथा दीप्यां (प्रा) स्त्रींश्च मूर्तिविवर्ज्जितान्
agniṣvāttāṁśca kavyādānājyapāṁśca sukālinaḥ upahūtāṁstathā dīpyāṁ (prā) strīṁśca mūrtivivarjjitān
the Agnishvattas, and the ancestors called Kavyadas, Ajyapas, Sukalins, Upahutas, and Diptas — without gross bodily form —
Verse 5 (garuda.1.5.5)
चतुरो मूर्त्तियुक्तांश्च अंगुष्ठाद्दक्षमीश्वरम् । वामां गुष्ठात्तस्य भार्य्यामसृजत्पद्मसम्भवः
caturo mūrttiyuktāṁśca aṁguṣṭhāddakṣamīśvaram vāmāṁ guṣṭhāttasya bhāryyāmasṛjatpadmasambhavaḥ
and also four embodied ancestors. The lotus-born Brahma created the lord Daksha from his right thumb, and Daksha's wife from his left thumb.
Verse 6 (garuda.1.5.6)
तस्यां तु जनयामास दक्षो दुहितरः शुभाः । ददौ ता ब्रह्मपुत्रेभ्यः सतीं रुद्राय दत्तवान्
tasyāṁ tu janayāmāsa dakṣo duhitaraḥ śubhāḥ dadau tā brahmaputrebhyaḥ satīṁ rudrāya dattavān
Daksha, through that wife, begot auspicious daughters. He gave them to the sons of Brahma, and gave Sati to Rudra.
Verse 7 (garuda.1.5.7)
रुद्र पुत्रा बभूवुर्हि असंख्याता महाबलाः । भृगवे च ददौ ख्यातिं रूपेणाप्रतिमां शुभाम्
rudra putrā babhūvurhi asaṁkhyātā mahābalāḥ bhṛgave ca dadau khyātiṁ rūpeṇāpratimāṁ śubhām
Rudra's sons became innumerable and mighty. To Bhrigu, Daksha gave the auspicious Khyati, of matchless beauty.
Verse 8 (garuda.1.5.8)
भृगोर्धाताविधातारौ जनयामास सा शुभा । श्रियं च जनयामास पत्नी नारायणस्य या
bhṛgordhātāvidhātārau janayāmāsa sā śubhā śriyaṁ ca janayāmāsa patnī nārāyaṇasya yā
That auspicious one bore to Bhrigu, Dhata and Vidhata, and also bore Shri, who became the wife of Narayana.
Verse 9 (garuda.1.5.9)
तस्यां वै जनयामास बलोन्मादौ हरिः स्वयम् । आयतिर्नियतिश्चैव मनोः कन्ये महात्मनः
tasyāṁ vai janayāmāsa balonmādau hariḥ svayam āyatirniyatiścaiva manoḥ kanye mahātmanaḥ
In her (Shri), Hari himself begot Bala and Unmada. The great-souled Manu (referring to Meru) had two daughters, Ayati and Niyati.
Verse 10 (garuda.1.5.10)
धाताविधात्रोस्ते भार्य्ये तयोर्जातौ सुतावुभौ । प्राणश्चैव मृकण्डुश्च मार्कण्डेयो मृकण्डुतः
dhātāvidhātroste bhāryye tayorjātau sutāvubhau prāṇaścaiva mṛkaṇḍuśca mārkaṇḍeyo mṛkaṇḍutaḥ
They became the wives of Dhata and Vidhata; from the two of them two sons were born — Prana and Mrikandu; from Mrikandu came Markandeya.
Verse 11 (garuda.1.5.11)
पत्नी मरीचेः सम्भूतिः पौर्णमासमसूयत । विरजः सर्वगश्चैव तस्य पुत्रौ महात्मनः
patnī marīceḥ sambhūtiḥ paurṇamāsamasūyata virajaḥ sarvagaścaiva tasya putrau mahātmanaḥ
Marichi's wife Sambhuti gave birth to Paurnamasa. That great soul's two sons were Viraja and Sarvaga.
Verse 12 (garuda.1.5.12)
स्मृतेश्चांङ्गिरसः पुत्राः प्रसूताः कन्यकास्तथा । सिनीबाली कुहूश्चैव राका चानुमतिस्तथा
smṛteścāṁṅgirasaḥ putrāḥ prasūtāḥ kanyakāstathā sinībālī kuhūścaiva rākā cānumatistathā
From Angiras's wife Smriti were born sons, and also daughters — Sinivali, Kuhu, Raka, and Anumati.
Verse 13 (garuda.1.5.13)
अनसूया तथैवात्रेर्जज्ञे पुत्रानकल्मषान् । सोमं दुर्वाससं चैव दत्तात्रेयं च योगिनम्
anasūyā tathaivātrerjajñe putrānakalmaṣān somaṁ durvāsasaṁ caiva dattātreyaṁ ca yoginam
Likewise Atri's wife Anasuya gave birth to sinless sons — Soma, Durvasa, and the yogi Dattatreya.
Verse 14 (garuda.1.5.14)
प्रीत्यां पुलस्त्यभार्य्यायां दत्तोलिस्तत्सुतोऽभवत् । कर्म्मशश्चार्थवीरश्च सहिष्णुश्च सुतत्रयम्
prītyāṁ pulastyabhāryyāyāṁ dattolistatsuto'bhavat karmmaśaścārthavīraśca sahiṣṇuśca sutatrayam
From Pulastya's wife Priti, Dattoli was born as his son; and there were three sons — Karmasha, Arthavira, and Sahishnu.
Verse 15 (garuda.1.5.15)
क्षमा तु सुषुवे भार्य्या पुलहस्य प्रजापतेः । क्रतोश्च सुमतिर्भार्य्या बालखिल्यानसूयत
kṣamā tu suṣuve bhāryyā pulahasya prajāpateḥ kratośca sumatirbhāryyā bālakhilyānasūyata
Kshama, the wife of the lord of creatures Pulaha, also bore these. Kratu's wife Sumati gave birth to the Balakhilya sages —
Verse 16 (garuda.1.5.16)
षष्टिर्यानि सहस्त्राणि ऋषीणामूर्द्धरेतसाम् । अंगुष्ठपर्वमात्राणां ज्वलद्भास्करवर्चसाम्
ṣaṣṭiryāni sahastrāṇi ṛṣīṇāmūrddharetasām aṁguṣṭhaparvamātrāṇāṁ jvaladbhāskaravarcasām
sixty thousand sages, of unspent seed, of the size of a thumb-joint, blazing with the radiance of the sun.
Verse 17 (garuda.1.5.17)
ऊर्ज्जायां तु वसिष्टस्य सप्ताजायन्त वै सुताः । रजोगात्रोर्द्धबाहुश्च शरणश्चानघस्तथा
ūrjjāyāṁ tu vasiṣṭasya saptājāyanta vai sutāḥ rajogātrorddhabāhuśca śaraṇaścānaghastathā
From Vasishtha's wife Urja seven sons were born — Rajas, Gatra, Urdhvabahu, Sharana, Anagha,
Verse 18 (garuda.1.5.18)
सुतपाः शुक्र इत्येते सर्वे सप्तर्षयोऽमताः । स्वाहां प्रादात्स दक्षोऽपि स शरीराय वह्नये
sutapāḥ śukra ityete sarve saptarṣayo'matāḥ svāhāṁ prādātsa dakṣo'pi sa śarīrāya vahnaye
Sutapa, and Shukra — these are all the undying Seven Sages. Daksha also gave to Agni, the embodied fire, (his daughter) Svaha.
Verse 19 (garuda.1.5.19)
तस्मात्स्वाहा सुताँल्लेभे त्रीनुदारौजसो हर ! । पावकं पवमानं च शुचिं चापि जलाशिनः
tasmātsvāhā sutā̃llebhe trīnudāraujaso hara ! pāvakaṁ pavamānaṁ ca śuciṁ cāpi jalāśinaḥ
O Hara, from him Svaha bore three sons of great vigor — Pavaka, Pavamana, and Shuchi, the drinker of water.
Verse 20 (garuda.1.5.20)
पितृभ्यश्च स्वधा जज्ञे मेनां वैतरणीं तथा । ते उभे ब्रह्मवादिन्यौ मेनायां तु हिमाचलः
pitṛbhyaśca svadhā jajñe menāṁ vaitaraṇīṁ tathā te ubhe brahmavādinyau menāyāṁ tu himācalaḥ
For the ancestors, from Svadha were born Mena and Vaitarani; both were versed in the knowledge of Brahman. Through Mena, Himachala (the Himalaya) begot
Verse 21 (garuda.1.5.21)
मैनाकं जनयामास गौरीं पूर्वं तु या सती । ततो ब्रह्मात्मसम्भूतं पूर्वं स्वायंभुवं प्रभुः
mainākaṁ janayāmāsa gaurīṁ pūrvaṁ tu yā satī tato brahmātmasambhūtaṁ pūrvaṁ svāyaṁbhuvaṁ prabhuḥ
Mainaka, and, in her previous birth as Sati, he begot Gauri. Then the Lord made Svayambhuva, previously born of Brahma's own self,
Verse 22 (garuda.1.5.22)
आत्मानमेव कृतवान्प्रजापाल्यं मनुं हर ! । शतरूपां च तां नारीं तपोनिहतकल्मषाम्
ātmānameva kṛtavānprajāpālyaṁ manuṁ hara ! śatarūpāṁ ca tāṁ nārīṁ taponihatakalmaṣām
O Hara, into Manu, the guardian of creatures — himself as manu — and that woman named Shatarupa, whose sins had been burned away by austerity —
Verse 23 (garuda.1.5.23)
स्वायम्भुवो मनुर्देवः पत्नीत्वे जगृहे विभुः । तस्माच्च पुरुषाद्देवी शतरूपा व्यजायत
svāyambhuvo manurdevaḥ patnītve jagṛhe vibhuḥ tasmācca puruṣāddevī śatarūpā vyajāyata
the all-pervading god Svayambhuva Manu took as his wife. From that man the goddess Shatarupa gave birth to —
Verse 24 (garuda.1.5.24)
प्रियव्रतोत्तानपादौ प्रसूत्याकूतिसंज्ञिते । देवहूतिं मनुस्तासु आकूतिं रुचये ददौ
priyavratottānapādau prasūtyākūtisaṁjñite devahūtiṁ manustāsu ākūtiṁ rucaye dadau
Priyavrata and Uttanapada, and the daughters named Prasuti and Akuti. Manu gave Akuti to Ruchi, and Devahuti
Verse 25 (garuda.1.5.25)
प्रसूतिं चैव दक्षाय दवहूतिं च कर्दमे । रुचेर्यज्ञो दक्षिणाभूद्दक्षिणायां च यज्ञतः
prasūtiṁ caiva dakṣāya davahūtiṁ ca kardame ruceryajño dakṣiṇābhūddakṣiṇāyāṁ ca yajñataḥ
and Prasuti to Daksha, and Devahuti to Kardama. From Ruchi, through Akuti, Yajna was born; and from Yajna, through Dakshina,
Verse 26 (garuda.1.5.26)
अभवन्द्वादश सुता यामो नाम महाबलाः । चतुर्विंशतिकन्याश्च सृष्टवान्दक्ष उत्तमाः
abhavandvādaśa sutā yāmo nāma mahābalāḥ caturviṁśatikanyāśca sṛṣṭavāndakṣa uttamāḥ
twelve mighty sons named the Yamas were born; and Daksha created twenty-four excellent daughters.
Verse 27 (garuda.1.5.27)
श्रद्धा चला धृतिस्तुष्टिः पुष्टिर्मेधा क्रिया तथा । बुद्धिर्लज्जा वपुः शान्तिर्ऋद्धिः कीर्त्तिस्त्रयोदशी
śraddhā calā dhṛtistuṣṭiḥ puṣṭirmedhā kriyā tathā buddhirlajjā vapuḥ śāntirṛddhiḥ kīrttistrayodaśī
Shraddha, Chala, Dhriti, Tushti, Pushti, Medha, Kriya, Buddhi, Lajja, Vapu, Shanti, Riddhi, and thirteenth, Kirti —
Verse 28 (garuda.1.5.28)
पत्न्यर्थं प्रतिजग्राह धर्मो दाक्षायणीप्रभुः । ख्यतिः सत्यथ सम्भूतिः स्मृतिः प्रीतिः क्षमा तथा
patnyarthaṁ pratijagrāha dharmo dākṣāyaṇīprabhuḥ khyatiḥ satyatha sambhūtiḥ smṛtiḥ prītiḥ kṣamā tathā
these the lord Dharma, called son-in-law of Daksha, took as wives. Khyati, Sati, Sambhuti, Smriti, Priti, Kshama,
Verse 29 (garuda.1.5.29)
सन्नतिश्चानसूया च ऊर्ज्जा स्वाहा स्वधा तथा । भृगुर्भवो मरीचिश्च तथा चैवांगिरा मुनिः
sannatiścānasūyā ca ūrjjā svāhā svadhā tathā bhṛgurbhavo marīciśca tathā caivāṁgirā muniḥ
Sannati, Anasuya, Urja, Svaha, and Svadha — these were given to Bhrigu, Bhava (Rudra), Marichi, and the sage Angiras,
Verse 30 (garuda.1.5.30)
पुलस्त्यः पुलहश्चैव क्रतुश्चर्षिवरस्तथा । आत्रिर्वसिष्ठो वह्निश्च पितरश्च यथाक्रमम्
pulastyaḥ pulahaścaiva kratuścarṣivarastathā ātrirvasiṣṭho vahniśca pitaraśca yathākramam
Pulastya, Pulaha, and the best of sages Kratu, Atri, Vasishtha, Agni, and the ancestors, in due order,
Verse 31 (garuda.1.5.31)
ख्यात्याद्या जगृहुः कन्या मुनयो मुनिसत्तमाः । श्रद्धा कामं चला दर्पं नियमं धृतिरात्मजम्
khyātyādyā jagṛhuḥ kanyā munayo munisattamāḥ śraddhā kāmaṁ calā darpaṁ niyamaṁ dhṛtirātmajam
these daughters, beginning with Khyati, were taken as wives by those foremost of sages. Shraddha bore Kama; Chala bore Darpa; Dhriti bore her son Niyama;
Verse 32 (garuda.1.5.32)
सन्तोषं च तथा तुष्टिर्लोभं पुष्टिरसूयत । मेधा श्रुतं क्रिया दण्डं लयं विनयमेव च
santoṣaṁ ca tathā tuṣṭirlobhaṁ puṣṭirasūyata medhā śrutaṁ kriyā daṇḍaṁ layaṁ vinayameva ca
Tushti bore Santosha; and Pushti bore Lobha. Medha bore Shruta; Kriya bore Danda, Naya, and Vinaya,
Verse 33 (garuda.1.5.33)
बोधं बुद्धिस्तथा लज्जा विनयं वपुरात्मजम् । व्यवसायं प्रजज्ञे वै क्षेमं शान्तिरसूयत
bodhaṁ buddhistathā lajjā vinayaṁ vapurātmajam vyavasāyaṁ prajajñe vai kṣemaṁ śāntirasūyata
Buddhi bore Bodha; Lajja bore Vinaya; Vapu bore her son Vyavasaya; and Shanti bore Kshema.
Verse 34 (garuda.1.5.34)
सुखमृद्धिर्यशः कीर्त्तिरित्येते धर्मसूनवः । कामस्य च रतिर्भार्य्या तत्पुत्रो हर्ष उच्यते
sukhamṛddhiryaśaḥ kīrttirityete dharmasūnavaḥ kāmasya ca ratirbhāryyā tatputro harṣa ucyate
Sukha, Riddhi, Yashas, and Kirti (likewise bore sons) — these are all the sons of Dharma. Kama's wife was Rati, and their son is called Harsha.
Verse 35 (garuda.1.5.35)
ईजे कदाचिद्यज्ञेन हयमेधेन दक्षकः । तस्य जामातरः सर्वे यज्ञं जग्मुर्निमन्त्रिताः
īje kadācidyajñena hayamedhena dakṣakaḥ tasya jāmātaraḥ sarve yajñaṁ jagmurnimantritāḥ
Once Daksha performed sacrifice with a horse-sacrifice. All his sons-in-law, having been invited, went to the sacrifice,
Verse 36 (garuda.1.5.36)
भार्य्यभिः सहिताः सर्वे रुद्रं देवीं सतीं विना । अनाहूता सती प्राप्ता दक्षेणैवावमानिता
bhāryyabhiḥ sahitāḥ sarve rudraṁ devīṁ satīṁ vinā anāhūtā satī prāptā dakṣeṇaivāvamānitā
together with their wives — all except the goddess Sati, so Rudra alone went without her. Uninvited, Sati arrived there and was insulted by Daksha.
Verse 37 (garuda.1.5.37)
त्यक्ता देहं पुनर्जाता मेनायां तु हिमालयात् । शम्भोर्भार्य्याभवद्गौरी तस्यां जज्ञे विनायकः
tyaktā dehaṁ punarjātā menāyāṁ tu himālayāt śambhorbhāryyābhavadgaurī tasyāṁ jajñe vināyakaḥ
She abandoned her body, and was then reborn to Himalaya through Mena. As Gauri she became Shiva's wife, and from her was born Vinayaka,
Verse 38 (garuda.1.5.38)
कुमारश्चैव भृंगीशः क्रुद्धो रुद्रः प्रतापवान् । विध्वंस्य यज्ञं दक्षं तु तं शशाप पिनाकधृक् । ध्रुवस्यान्वयसम्भूतो मनुष्यस्त्वं भविष्यसि
kumāraścaiva bhṛṁgīśaḥ kruddho rudraḥ pratāpavān vidhvaṁsya yajñaṁ dakṣaṁ tu taṁ śaśāpa pinākadhṛk dhruvasyānvayasambhūto manuṣyastvaṁ bhaviṣyasi
and also Kumara (Kartikeya) and Bhringisha. Enraged, the mighty Rudra, having destroyed the sacrifice, cursed Daksha: 'Born into the lineage of Dhruva, you shall become a man.'