Purvakhanda — Acharakanda · Chapter 56
The Description of Bhuvanakosha (Continued)
Verse 1 (garuda.1.56.1)
॥हरिरुवाच ॥ सप्त मेधातिथेः पुत्राः प्लक्षद्वीपेश्वरस्य च ॥ ज्येष्ठः शान्तभवो नाम शिशिरस्तदन्तरः
.hariruvāca . sapta medhātitheḥ putrāḥ plakṣadvīpeśvarasya ca . jyeṣṭhaḥ śāntabhavo nāma śiśirastadantaraḥ
Hari said: The seven sons of Medhatithi, lord of Plaksha-dvipa: the eldest named Shantabhava, then next Shishira,
Verse 2 (garuda.1.56.2)
सुखोदयस्तथा नन्दः शिवः क्षेमक एव च ॥ ध्रुवश्च सप्तमस्तेषां प्लक्षद्वीपेश्वरा हि ते
sukhodayastathā nandaḥ śivaḥ kṣemaka eva ca . dhruvaśca saptamasteṣāṁ plakṣadvīpeśvarā hi te
Sukhodaya, Nanda, Shiva, and Kshemaka too, and the seventh, Dhruva — these are the lords of Plaksha-dvipa.
Verse 3 (garuda.1.56.3)
गोमेदश्चैव चन्द्रश्च नारदो दुन्दुभिस्तथा ॥ सोमकः सुमनाः शैलो वैभ्राजश्चात्र सप्तमः
gomedaścaiva candraśca nārado dundubhistathā . somakaḥ sumanāḥ śailo vaibhrājaścātra saptamaḥ
Gomeda, Chandra, Narada, Dundubhi, Somaka, Sumanas, Shaila, and here the seventh, Vaibhraja — these are the mountains there.
Verse 4 (garuda.1.56.4)
अनुतप्ता शिखी चैव विपाशा त्रिदिवा क्रमुः ॥ अमृता सुकृता चैव सप्तैतास्तत्र निम्नगाः
anutaptā śikhī caiva vipāśā tridivā kramuḥ . amṛtā sukṛtā caiva saptaitāstatra nimnagāḥ
Anutapta, Shikhi, Vipasha, Tridiva, Kramu, Amrita, and Sukrita — these seven are the rivers there.
Verse 5 (garuda.1.56.5)
वपुष्मान्शाल्मलस्येशस्तत्सुता वर्षनामकाः ॥ श्वेतोऽथ हरितश्चैव जीमूतो रोहितस्तथा
vapuṣmānśālmalasyeśastatsutā varṣanāmakāḥ . śveto'tha haritaścaiva jīmūto rohitastathā
Vapushman is the lord of Shalmala-dvipa; his sons are named after the regions: Shveta, Harita, Jimuta, Rohita,
Verse 6 (garuda.1.56.6)
वैद्युतो मानसश्चैव सप्रभशाचपि सप्तमः ॥ कुमुदश्चोन्नतो द्रोणो महिषोऽथ बलाहकः
vaidyuto mānasaścaiva saprabhaśācapi saptamaḥ . kumudaśconnato droṇo mahiṣo'tha balāhakaḥ
Vaidyuta, Manasa, and the seventh, Saprabha. Kumuda, Unnata, Drona, Mahisha, then Balahaka,
Verse 7 (garuda.1.56.7)
क्रौञ्चः ककुद्मान्ह्येते वै गिरयः सरितस्त्विमाः ॥ योनितोया वितृष्णा च चन्द्रा शुक्ल विमोचनी
krauñcaḥ kakudmānhyete vai girayaḥ saritastvimāḥ . yonitoyā vitṛṣṇā ca candrā śukla vimocanī
Krauncha, and Kakudman — these are the mountains; and these are the rivers: Yonitoya, Vitrishna, Chandra, Shukla, Vimochani,
Verse 8 (garuda.1.56.8)
विधृतिः सप्तमी तासां स्मृताः पापप्रशान्तिदाः ॥ ज्योतिष्मतः कुशद्वीपे सप्त पुत्राः श्रृणुष्वतान्
vidhṛtiḥ saptamī tāsāṁ smṛtāḥ pāpapraśāntidāḥ . jyotiṣmataḥ kuśadvīpe sapta putrāḥ śrṛṇuṣvatān
and the seventh of these, Vidhriti — these are remembered as bestowers of the pacification of sin. In Kusha-dvipa, Jyotishman had seven sons — hear them.
Verse 9 (garuda.1.56.9)
उद्भिदो वेणुमांश्चैव द्वैरथो लम्बनो धृतिः ॥ प्रभाकरोऽथ कपिलस्तन्नामा वर्षपद्धतिः
udbhido veṇumāṁścaiva dvairatho lambano dhṛtiḥ . prabhākaro'tha kapilastannāmā varṣapaddhatiḥ
Udbhida, Venuman, Dvairatha, Lambana, Dhriti, Prabhakara, and Kapila — the sequence of regions there is named after them.
Verse 10 (garuda.1.56.10)
विद्रुमो हेमशैलश्च द्युतिमान्पुष्पवांस्तथा ॥ कुशेशयो हरिश्चैव सप्तमो मन्दराचलः
vidrumo hemaśailaśca dyutimānpuṣpavāṁstathā . kuśeśayo hariścaiva saptamo mandarācalaḥ
Vidruma, Hemashaila, Dyutiman, Pushpavan, Kusheshaya, Hari, and the seventh, Mount Mandara — these are the mountains.
Verse 11 (garuda.1.56.11)
धूतपापा शिवा चैव पवित्रा सन्मतिस्तथा ॥ विद्युदभ्रा मही चान्या सर्वपापहरास्त्विमाः
dhūtapāpā śivā caiva pavitrā sanmatistathā . vidyudabhrā mahī cānyā sarvapāpaharāstvimāḥ
Dhutapapa, Shiva, Pavitra, Sanmati, Vidyudabhra, and another, Mahi — these are all rivers that carry away sin.
Verse 12 (garuda.1.56.12)
क्रौञ्चद्वीपे द्युतिमतः पुत्राः सप्त महात्मनः ॥ कुशलो मन्दगश्चोष्णः पीवरोऽथोन्धकारकः
krauñcadvīpe dyutimataḥ putrāḥ sapta mahātmanaḥ . kuśalo mandagaścoṣṇaḥ pīvaro'thondhakārakaḥ
In Krauncha-dvipa, Dyutiman had seven great-souled sons: Kushala, Mandaga, Ushna, Pivara, then Andhakaraka,
Verse 13 (garuda.1.56.13)
मुनिश्च दुन्दुभिश्चैव सप्तैते तत्सुता हर ॥ क्रौञ्चश्च वामनश्चैव तृतीयश्चान्ध (थ) कारकः
muniśca dundubhiścaiva saptaite tatsutā hara . krauñcaśca vāmanaścaiva tṛtīyaścāndha (tha) kārakaḥ
Muni, and Dundubhi — these seven, O Hara, were his sons. Krauncha, Vamana, the third, Andhakaraka,
Verse 14 (garuda.1.56.14)
दिवावृत्पञ्चमश्चान्यो दुन्दुभिः पुण्डरीकवान् ॥ गौरी कुमुद्वती चैव सन्ध्या रात्रिर्मनोजवा
divāvṛtpañcamaścānyo dundubhiḥ puṇḍarīkavān . gaurī kumudvatī caiva sandhyā rātrirmanojavā
the fifth, Divavrit, and another, Dundubhi, and Pundarikavan — these are the mountains. Gauri, Kumudvati, Sandhya, Ratri, Manojava,
Verse 15 (garuda.1.56.15)
ख्यातिश्च पुण्डरीका च सप्तैता वर्षनिम्नगाः ॥ शाकद्वीपेश्वराद्भव्यात्सप्त पुत्राः प्रजज्ञिरे
khyātiśca puṇḍarīkā ca saptaitā varṣanimnagāḥ . śākadvīpeśvarādbhavyātsapta putrāḥ prajajñire
Khyati, and Pundarika — these seven are the rivers of that region. From Bhavya, lord of Shaka-dvipa, seven sons were born:
Verse 16 (garuda.1.56.16)
जलद्श्च कुमारश्च सुकुमारोरुणी बकः ॥ कुसुमोदः समोदार्किः सप्तमश्च महाद्रुमः
jaladśca kumāraśca sukumāroruṇī bakaḥ . kusumodaḥ samodārkiḥ saptamaśca mahādrumaḥ
Jalada, Kumara, Sukumara, Aruni, Baka, Kusumoda, and the seventh, Mahadruma.
Verse 17 (garuda.1.56.17)
सुकुमारी कुमारी च नलिनी धेनुका च या ॥ इक्षुश्च वेणुका चैव गभस्ती सप्तमी तथा
sukumārī kumārī ca nalinī dhenukā ca yā . ikṣuśca veṇukā caiva gabhastī saptamī tathā
Sukumari, Kumari, Nalini, and Dhenuka, Ikshu, Venuka, and the seventh, Gabhasti — these are the rivers.
Verse 18 (garuda.1.56.18)
शबलात्पुष्करेशाच्च महावीरश्च धातकिः ॥ अभूद्वर्षद्वयं चैव मानसोत्तरपर्वतः
śabalātpuṣkareśācca mahāvīraśca dhātakiḥ . abhūdvarṣadvayaṁ caiva mānasottaraparvataḥ
From Shabala came the lord of Pushkara, and his sons Mahavira and Dhataki. There were two regions in it, and the Manasottara mountain encircled it.
Verse 19 (garuda.1.56.19)
योजनानां सहस्त्राणि ऊर्द्ध्वं पञ्चाशदुच्छ्रितः ॥ तावच्चैव च विस्तीर्णः सर्वतः परिमण्डलः
yojanānāṁ sahastrāṇi ūrddhvaṁ pañcāśaducchritaḥ . tāvaccaiva ca vistīrṇaḥ sarvataḥ parimaṇḍalaḥ
It rises fifty thousand yojanas high, and is of the same measure in width, circular on every side.
Verse 20 (garuda.1.56.20)
स्वादूदकेनोदधिना पुष्करः परिवेष्टितः ॥ स्वादूदकस्य पुरतो दृश्यते लोकसंस्थितिः
svādūdakenodadhinā puṣkaraḥ pariveṣṭitaḥ . svādūdakasya purato dṛśyate lokasaṁsthitiḥ
Pushkara is encircled by an ocean of sweet water. Beyond the sweet water, the arrangement of the worlds becomes visible —
Verse 21 (garuda.1.56.21)
द्विगुणा काञ्चनी भूमिः सर्वजन्तुविवर्जिता ॥ लोकालोकस्ततः शैलो योजनायुताविस्तृतः ॥ तमसा पर्वतो व्याप्तस्तमोऽप्यण्डकटाहतः
dviguṇā kāñcanī bhūmiḥ sarvajantuvivarjitā . lokālokastataḥ śailo yojanāyutāvistṛtaḥ . tamasā parvato vyāptastamo'pyaṇḍakaṭāhataḥ
beyond that, twice as wide, is the golden land, devoid of every living creature. Beyond that is the mountain called Lokaloka, extending ten thousand yojanas, and that mountain is pervaded by darkness — a darkness that extends all the way to the shell of the cosmic egg.