Skip to main content

Vayaviya Samhita · Chapter 44

The Yoga-Incarnations of Shiva

Chapter 43All chaptersChapter 45

Verse 1 (shiva.vayaviya.44.1)

कृष्ण उवाच । युगावर्तेषु सर्वेषु योगाचार्यच्छलेन तु । अवतारान्हि शर्वस्य शिष्यांश्च भगवन् वद

kṛṣṇa uvāca | yugāvarteṣu sarveṣu yogācāryacchalena tu | avatārānhi śarvasya śiṣyāṁśca bhagavan vada

Krishna said: O Lord, please tell me of the incarnations Shiva takes in the guise of a teacher of Yoga throughout every cycle of the ages, and of his disciples.

Verse 2 (shiva.vayaviya.44.2)

उपमन्युरुवाच । श्वेतः सुतारो मदनः सुहोत्रः कङ्क एव च । लौगाक्षिश्च महामायो जैगीषव्यस्तथैव च

upamanyuruvāca | śvetaḥ sutāro madanaḥ suhotraḥ kaṅka eva ca | laugākṣiśca mahāmāyo jaigīṣavyastathaiva ca

Upamanyu said: Shveta, Sutara, Madana, Suhotra, and Kanka; Laugakshi, Mahamaya, and likewise Jaigishavya —

Verse 3 (shiva.vayaviya.44.3)

दधिवाहश्च ऋषभो मुनिरुग्रोऽत्रिरेव च । सुपालको गौतमश्च तथा वेदशिरा मुनिः

dadhivāhaśca ṛṣabho munirugro'trireva ca | supālako gautamaśca tathā vedaśirā muniḥ

Dadhivaha, Rishabha, the sage Ugra, and Atri too; Supalaka, Gautama, and the sage Vedashira —

Verse 4 (shiva.vayaviya.44.4)

गोकर्णश्च गुहावासी शिखण्डी चापरः स्मृतः । जटामाली चाट्टहासो दारुको लाङ्गुली तथा

gokarṇaśca guhāvāsī śikhaṇḍī cāparaḥ smṛtaḥ | jaṭāmālī cāṭṭahāso dāruko lāṅgulī tathā

Gokarna, Guhavasi, Shikhandi, and another remembered by that same name; Jatamali, Attahasa, Daruka, and Languli —

Verse 5 (shiva.vayaviya.44.5)

महाकालश्च शूली च दण्डी मुण्डीश एव च । सहिष्णुः सोमशर्मा च लकुलीश्वर एव च

mahākālaśca śūlī ca daṇḍī muṇḍīśa eva ca | sahiṣṇuḥ somaśarmā ca lakulīśvara eva ca

Mahakala, Shuli, Dandi, and Mundisha; Sahishnu, Somasharma, and Lakulishvara —

Verse 6 (shiva.vayaviya.44.6)

एते वाराहकल्पेऽस्मिन् सप्तमस्यान्तरो मनोः । अष्टाविंशतिसङ्ख्याता योगाचार्या युगक्रमात्

ete vārāhakalpe'smin saptamasyāntaro manoḥ | aṣṭāviṁśatisaṅkhyātā yogācāryā yugakramāt

These, numbering twenty-eight, are the Yoga-teachers who appear, one age after another, within this Varaha-kalpa, during the interval of the seventh Manu.

Verse 7 (shiva.vayaviya.44.7)

शिष्याः प्रत्येकमेतेषां चत्वारः शान्तचेतसः । श्वेतादयश्च रुष्यान्तांस्तान् ब्रवीमि यथाक्रमम्

śiṣyāḥ pratyekameteṣāṁ catvāraḥ śāntacetasaḥ | śvetādayaśca ruṣyāntāṁstān bravīmi yathākramam

Each of these teachers has four disciples of tranquil mind. Beginning with those of Shveta and ending with those named Rishya, I shall recount them all in order.

Verse 8 (shiva.vayaviya.44.8)

श्वेतः श्वेतशिखश्चैव श्वेताश्वः श्वेतलोहितः । दुन्दुभिः शतरूपश्च ऋचीकः केतुमांस्तथा

śvetaḥ śvetaśikhaścaiva śvetāśvaḥ śvetalohitaḥ | dundubhiḥ śatarūpaśca ṛcīkaḥ ketumāṁstathā

Shveta, Shvetashikha, Shvetashva, and Shvetalohita; Dundubhi, Shatarupa, Richika, and Ketuman —

Verse 9 (shiva.vayaviya.44.9)

विकोशश्च विकेशश्च विपाशः पाशनाशनः । सुमुखो दुर्मुखश्चैव दुर्गमो दुरतिक्रमः

vikośaśca vikeśaśca vipāśaḥ pāśanāśanaḥ | sumukho durmukhaścaiva durgamo duratikramaḥ

Vikosha, Vikesha, Vipasha, and Pashanashana; Sumukha, Durmukha, Durgama, and Duratikrama —

Verse 10 (shiva.vayaviya.44.10)

सनत्कुमारः सनकः सनन्दश्च सनातनः । सुधामा विरजाश्चैव शङ्खश्चाण्डज एव च

sanatkumāraḥ sanakaḥ sanandaśca sanātanaḥ | sudhāmā virajāścaiva śaṅkhaścāṇḍaja eva ca

Sanatkumara, Sanaka, Sananda, and Sanatana; Sudhama, Viraja, Shankha, and Andaja —

Verse 11 (shiva.vayaviya.44.11)

सारस्वतश्च मेघश्च मेघवाहः सुवाहकः । कपिलश्चासुरिः पञ्चशिखो बाष्कल एव च

sārasvataśca meghaśca meghavāhaḥ suvāhakaḥ | kapilaścāsuriḥ pañcaśikho bāṣkala eva ca

Sarasvata, Megha, Meghavaha, and Suvahaka; Kapila, Asuri, Panchashikha, and Bashkala —

Verse 12 (shiva.vayaviya.44.12)

पराशराश्च गर्गश्च भार्गवश्चाङ्गिरास्तथा । बलबन्धुर्निरामित्राः केतुशृङ्गस्तपोधनः

parāśarāśca gargaśca bhārgavaścāṅgirāstathā | balabandhurnirāmitrāḥ ketuśṛṅgastapodhanaḥ

Parashara, Garga, Bhargava, and Angiras; Balabandhu, Niramitra, Ketushringa, and Tapodhana —

Verse 13 (shiva.vayaviya.44.13)

लम्बोदरश्च लम्बश्च लम्बात्मा लम्बकेशकः । सर्वज्ञः समबुद्धिश्च साध्यसिद्धिस्तथैव च

lambodaraśca lambaśca lambātmā lambakeśakaḥ | sarvajñaḥ samabuddhiśca sādhyasiddhistathaiva ca

Lambodara, Lamba, Lambatma, and Lambakeshaka; Sarvajna, Samabuddhi, and Sadhyasiddhi —

Verse 14 (shiva.vayaviya.44.14)

सुधामा कश्यपश्चैव वसिष्ठो विरजास्तथा । अत्रिरुग्रो गुरुश्रेष्ठः श्रवनोऽथ श्रविष्टकः

sudhāmā kaśyapaścaiva vasiṣṭho virajāstathā | atrirugro guruśreṣṭhaḥ śravano'tha śraviṣṭakaḥ

Sudhama, Kashyapa, Vasishtha, and Viraja; Atri, Ugra the foremost of teachers, Shravana, and Shravishtaka —

Verse 15 (shiva.vayaviya.44.15)

कुणिश्च कुणिबाहुश्च कुशरीरः कुनेत्रकः । काश्यपो ह्युशनाश्चैव च्यवनश्च बृहस्पतिः

kuṇiśca kuṇibāhuśca kuśarīraḥ kunetrakaḥ | kāśyapo hyuśanāścaiva cyavanaśca bṛhaspatiḥ

Kuni, Kunibahu, Kusharira, and Kunetraka; Kashyapa, Ushanas, Chyavana, and Brihaspati —

Verse 16 (shiva.vayaviya.44.16)

उतथ्यो वामदेवश्च महाकालो महानिलः । वाचःश्रवाः सुवीरश्च श्यावकश्च यतीश्वरः

utathyo vāmadevaśca mahākālo mahānilaḥ | vācaḥśravāḥ suvīraśca śyāvakaśca yatīśvaraḥ

Utathya, Vamadeva, Mahakala, and Mahanila; Vachahshravas, Suvira, Shyavaka, and Yatishvara —

Verse 17 (shiva.vayaviya.44.17)

हिरण्यनाभः कौशल्यो लोकाक्षिः कुथुमिस्तथा । सुमन्तुर्जैमिनिश्चैव कुबन्धः कुशकन्धरः

hiraṇyanābhaḥ kauśalyo lokākṣiḥ kuthumistathā | sumanturjaiminiścaiva kubandhaḥ kuśakandharaḥ

Hiranyanabha, Kaushalya, Lokakshi, and Kuthumi; Sumantu, Jaimini, Kubandha, and Kushakandhara —

Verse 18 (shiva.vayaviya.44.18)

प्लक्षो दार्भायणिश्चैव केतुमान् गौतमस्तथा । भल्लवी मधुपिङ्गश्च श्वेतकेतुस्तथैव च

plakṣo dārbhāyaṇiścaiva ketumān gautamastathā | bhallavī madhupiṅgaśca śvetaketustathaiva ca

Plaksha, Darbhayani, Ketuman, and Gautama; Bhallavi, Madhupingala, and Shvetaketu —

Verse 19 (shiva.vayaviya.44.19)

उशिजो बृहदश्वश्च देवलः कविरेव च । शालिहोत्रः सुवेषश्च युवनाश्वः शरद्वसुः

uśijo bṛhadaśvaśca devalaḥ kavireva ca | śālihotraḥ suveṣaśca yuvanāśvaḥ śaradvasuḥ

Ushija, Brihadashva, Devala, and Kavi; Shalihotra, Suvesha, Yuvanashva, and Sharadvasu —

Verse 20 (shiva.vayaviya.44.20)

अक्षपादः कणादश्च उलूको वत्स एव च । कुलिकश्चैव गर्गश्च मित्रको रुष्य एव च

akṣapādaḥ kaṇādaśca ulūko vatsa eva ca | kulikaścaiva gargaśca mitrako ruṣya eva ca

Akshapada, Kanada, Uluka, and Vatsa; Kulika, Garga, Mitraka, and Rishya —

Verse 21 (shiva.vayaviya.44.21)

एते शिष्या महेशस्य योगाचार्यस्वरूपिणः । सङ्ख्या च शतमेतेषां सह द्वादशसङ्ख्यया

ete śiṣyā maheśasya yogācāryasvarūpiṇaḥ | saṅkhyā ca śatameteṣāṁ saha dvādaśasaṅkhyayā

These are the disciples of Mahesha in his forms as Yoga-teacher; their number, together with twelve more, comes to one hundred and twelve in all.

Verse 22 (shiva.vayaviya.44.22)

सर्वे पाशुपताः सिद्धा भस्मोद्धूलितविग्रहाः । सर्वशास्त्रार्थतत्त्वज्ञा वेदवेदाङ्गपारगाः

sarve pāśupatāḥ siddhā bhasmoddhūlitavigrahāḥ | sarvaśāstrārthatattvajñā vedavedāṅgapāragāḥ

All of them are accomplished Pashupata adepts, their bodies smeared with sacred ash; knowers of the essential truth of every scripture, and masters of the Veda together with its auxiliary sciences.

Verse 23 (shiva.vayaviya.44.23)

शिवाश्रमरताः सर्वे शिवज्ञानपरायणाः । सर्वे सङ्गविनिर्मुक्ताः शिवैकासक्तचेतसः

śivāśramaratāḥ sarve śivajñānaparāyaṇāḥ | sarve saṅgavinirmuktāḥ śivaikāsaktacetasaḥ

All of them delight in Shiva's hermitage, devoted wholly to the knowledge of Shiva; all are free from every attachment, their minds fixed on Shiva alone.

Verse 24 (shiva.vayaviya.44.24)

सर्वद्वन्द्वसहा धीराः सर्वभूतहिते रताः । ऋजवो मृदवः स्वस्था जितक्रोधा जितेन्द्रियाः

sarvadvandvasahā dhīrāḥ sarvabhūtahite ratāḥ | ṛjavo mṛdavaḥ svasthā jitakrodhā jitendriyāḥ

Steadfast, they endure every pair of opposites and are devoted to the welfare of all beings; upright, gentle, self-composed, with anger conquered and senses mastered.

Verse 25 (shiva.vayaviya.44.25)

रुद्राक्षमालाभरणास्त्रिपुण्ड्राङ्कितमस्तकाः । शिखाजटाः सर्वजटा अजटा मुण्डशीर्षकाः

rudrākṣamālābharaṇāstripuṇḍrāṅkitamastakāḥ | śikhājaṭāḥ sarvajaṭā ajaṭā muṇḍaśīrṣakāḥ

Adorned with garlands of rudraksha beads, their foreheads marked with the triple stripe; some wear a single tuft, some are entirely matted-haired, some are without matted hair, and some have shaven heads.

Verse 26 (shiva.vayaviya.44.26)

फलमूलाशनप्रायाः प्राणायामपरायणाः । शिवाभिमानसम्पन्नाः शिवध्यानैकतत्पराः

phalamūlāśanaprāyāḥ prāṇāyāmaparāyaṇāḥ | śivābhimānasampannāḥ śivadhyānaikatatparāḥ

Living mostly on fruits and roots, they are devoted to the discipline of breath-control; filled with the pride of belonging to Shiva, and intent solely on meditation upon Shiva.

Verse 27 (shiva.vayaviya.44.27)

समुन्मथितसंसारविषवृक्षाङ्कुरोद्गमाः । प्रयातुमेव सन्नद्धाः परं शिवपुरं प्रति

samunmathitasaṁsāraviṣavṛkṣāṅkurodgamāḥ | prayātumeva sannaddhāḥ paraṁ śivapuraṁ prati

They have utterly uprooted every sprouting shoot of the poison-tree of worldly existence, and stand ever ready to set out for the supreme city of Shiva.

Verse 28 (shiva.vayaviya.44.28)

सदेशिकानिमान् मत्वा नित्यं यः शिवमर्चयेत् । स याति शिवसायुज्यं नात्र कार्या विचारणा

sadeśikānimān matvā nityaṁ yaḥ śivamarcayet | sa yāti śivasāyujyaṁ nātra kāryā vicāraṇā

Whoever, regarding these as true teachers, ever worships Shiva accordingly, attains union with Shiva — of this there is no doubt.

Chapter 43All chaptersChapter 45