Krishna Kavach (Trailokya Vijaya Kavacham)
कृष्ण कवच (त्रैलोक्यविजय कवचम्)
Krishna Kavach, known in its source text as the Trailokya Vijaya Kavacham ("Armor of Victory over the Three Worlds"). It occurs in the Ganapati Khanda of the Brahmavaivarta Purana, in a dialogue where Narada asks Narayana about a mantra, hymn, and armor that Bhagavan Shiva once gave to Parashurama. After a narrative section recounting how the armor empowered figures from Brahma to Agastya, the kavacha itself invokes a name or epithet of Krishna to protect each part of the body from head to feet, followed by protection from all eight directions above and below, and a closing section on its benefits and the conditions for reciting it.
कृष्ण कवच, जिसे मूल ग्रंथ में त्रैलोक्यविजय कवचम् ("तीनों लोकों पर विजय दिलाने वाला कवच") कहा गया है। यह ब्रह्मवैवर्त पुराण के गणपतिखण्ड में नारद-नारायण संवाद के रूप में आता है, जिसमें नारद उस मन्त्र, स्तोत्र और कवच के विषय में पूछते हैं जो भगवान शिव ने कभी परशुराम को दिया था। ब्रह्मा से लेकर अगस्त्य तक अनेक देवताओं और ऋषियों को इस कवच से प्राप्त शक्ति की कथा के बाद, कवच में सिर से पैर तक शरीर के प्रत्येक अंग की रक्षा श्रीकृष्ण के किसी नाम या विशेषण द्वारा की जाती है, इसके बाद आठों दिशाओं तथा ऊपर-नीचे की रक्षा, और अंत में इसके फल तथा पाठ की शर्तों का वर्णन है।
॥ नारद उवाच ॥ भगवञ्छ्रोतुमिच्छामि किं मन्त्रं भगवान्हरः । कृपया-ऽदात् परशुरामाय स्तोत्रं च वर्म च ॥ १॥
nārada uvāca bhagavañchrotum icchāmi kiṃ mantraṃ bhagavān haraḥ | kṛpayā 'dāt paraśurāmāya stotraṃ ca varma ca || 1||
नारद कहते हैं -- भगवन्, मैं वह मन्त्र सुनना चाहता हूँ जो भगवान शंकर ने कृपापूर्वक परशुराम को दिया था, साथ ही उसका स्तोत्र और कवच भी।
Narada says: Lord, I wish to hear the mantra that Bhagavan Hara (Shiva) once gave Parashurama out of compassion, along with its hymn and its armor.
कोवाऽस्य मन्त्रस्याराध्यः किं फलं कवचस्य च । स्तवनस्य फलं किं वा तद्भवान्वक्तुमर्हसि ॥ २॥
ko vāsya mantrasyārādhyaḥ kiṃ phalaṃ kavacasya ca | stavanasya phalaṃ kiṃ vā tad bhavān vaktum arhasi || 2||
उस मन्त्र के आराध्य देवता कौन हैं, कवच धारण करने का फल क्या है, और स्तोत्र-पाठ का फल क्या है -- कृपया यह सब बताइए।
Narada continues: Who is the deity worshipped through that mantra, what is the fruit of the armor, and what is the fruit of reciting the hymn -- please tell me all this.
॥ नारायण उवाच ॥ मन्त्राराध्यो हि भगवान् परिपूर्णतमः स्वयम् । गोलोकनाथः श्रीकृष्णो गोप-गोपीश्वरः प्रभुः ॥ ३॥
nārāyaṇa uvāca mantrārādhyo hi bhagavān paripūrṇatamaḥ svayam | golokanāthaḥ śrīkṛṣṇo gopa-gopīśvaraḥ prabhuḥ || 3||
नारायण उत्तर देते हैं -- उस मन्त्र के आराध्य देव स्वयं परिपूर्णतम भगवान गोलोकनाथ श्रीकृष्ण हैं, जो गोप-गोपियों के स्वामी हैं।
Narayana replies: The deity worshipped by that mantra is Bhagavan himself, utterly complete, the Lord of Goloka, Shri Krishna, master of the gopas and gopis.
त्रैलोक्यविजयं नाम कवचं परमाद्भुतम् । स्तवराजं महापुण्यं भूतियोग-समुद्भवम् ॥ ४॥
trailokyavijayaṃ nāma kavacaṃ paramādbhutam | stavarājaṃ mahāpuṇyaṃ bhūtiyoga-samudbhavam || 4||
यह कवच त्रैलोक्यविजय नाम से जाना जाता है -- परम अद्भुत, स्तोत्रों का राजा, ऐश्वर्य-योग से उत्पन्न महापुण्यमय।
This armor is named Trailokya Vijaya (Victory over the Three Worlds), a most wondrous king among hymns, born of great glory and merit.
मन्त्रं कल्पतरुं नाम सर्वकाम-फलप्रदम् । ददौ परशुरामाय रत्नपर्वत-सन्निधौ ॥ ५॥
mantraṃ kalpataruṃ nāma sarvakāma-phalapradam | dadau paraśurāmāya ratnaparvata-sannidhau || 5||
शिव जी ने रत्नपर्वत के निकट परशुराम को समस्त कामनाओं को पूर्ण करने वाला 'कल्पतरु' नामक मन्त्र प्रदान किया।
Shiva gave Parashurama the wish-fulfilling mantra called Kalpataru, granter of every desire, near Ratnaparvata.
स्वयंप्रभा-नदीतीरे पारिजात-वनान्तरे । आश्रमे लोकदेवस्य माधवस्य च सन्निधौ ॥ ६॥
svayaṃprabhā-nadītīre pārijāta-vanāntare | āśrame lokadevasya mādhavasya ca sannidhau || 6||
यह स्वयंप्रभा नदी के तट पर, पारिजात वन के मध्य, लोकदेवता माधव के समीप स्थित आश्रम में हुआ।
This took place on the bank of the Svayamprabha river, within the Parijata forest, in the hermitage near Madhava, lord of the worlds.
॥ महादेव उवाच ॥ वत्सागच्छ महाभाग भृगुवंश-समुद्भव । पुत्राधिकोऽसि प्रेम्णा मे कवचग्रहणं कुरु ॥ ७॥
mahādeva uvāca vatsāgaccha mahābhāga bhṛguvaṃśa-samudbhava | putrādhiko'si premṇā me kavacagrahaṇaṃ kuru || 7||
महादेव कहते हैं -- आओ भृगुवंशी महाभाग वत्स, तुम प्रेमवश मुझे पुत्र से भी अधिक प्रिय हो; यह कवच ग्रहण करो।
Mahadeva says: Come, blessed child of the Bhrigu lineage -- you are dearer to me than a son out of love; receive this armor.
शृणु राम प्रवक्ष्यामि ब्रह्माण्डे परमाद्भुतम् । त्रैलोक्यविजयं नाम श्रीकृष्णस्य जयावहम् ॥ ८॥
śṛṇu rāma pravakṣyāmi brahmāṇḍe paramādbhutam | trailokyavijayaṃ nāma śrīkṛṣṇasya jayāvaham || 8||
राम, सुनो -- मैं ब्रह्माण्ड की परम अद्भुत वस्तु, श्रीकृष्ण को विजय दिलाने वाला त्रैलोक्यविजय कवच, तुम्हें बताता हूँ।
Listen, Rama -- I will now describe the most wondrous thing in creation, the Trailokya Vijaya, which brings victory through Shri Krishna.
श्रीकृष्णेन पुरा दत्तं गोलोके राधिकाश्रमे । रासमण्डल-मध्ये च मह्यं वृन्दावने वने ॥ ९॥
śrīkṛṣṇena purā dattaṃ goloke rādhikāśrame | rāsamaṇḍala-madhye ca mahyaṃ vṛndāvane vane || 9||
यह कवच स्वयं श्रीकृष्ण ने पूर्वकाल में गोलोक में राधिकाश्रम में, रासमण्डल के मध्य, वृन्दावन वन में मुझे प्रदान किया था।
Shri Krishna himself once gave this armor long ago, in Goloka, in Radha's hermitage, amid the Rasa-dance circle in the Vrindavana forest.
अतिगुह्यतरं तत्त्वं सर्व-मन्त्रौघविग्रहम् । पुण्यात्पुण्यतरं चैव परं स्नेहाद्वदामि ते ॥ १०॥
atiguhyataraṃ tattvaṃ sarva-mantraughavigraham | puṇyāt puṇyataraṃ caiva paraṃ snehād vadāmi te || 10||
यह अत्यन्त गोपनीय तत्त्व है, सम्पूर्ण मन्त्रसमूह का साक्षात् स्वरूप, पुण्य से भी अधिक पुण्यमय -- स्नेहवश मैं इसे तुम्हें बता रहा हूँ।
It is the most secret of truths, the very embodiment of every mantra, more sacred than the sacred -- I tell it to you now out of deep affection.
यद्धृत्वा पठनाद्देवी मूलप्रकृतिरीश्वरी । शुंभं निशुंभं महिषं रक्तबीजं जघान ह ॥ ११॥
yad dhṛtvā paṭhanād devī mūlaprakṛtir īśvarī | śumbhaṃ niśumbhaṃ mahiṣaṃ raktabījaṃ jaghāna ha || 11||
इसे धारण कर और पढ़कर देवी मूलप्रकृति ईश्वरी ने शुम्भ, निशुम्भ, महिष और रक्तबीज का वध किया।
By holding and reciting it, the Goddess, the primal power and sovereign of all, slew the demons Shumbha, Nishumbha, Mahisha, and Raktabija.
यद्धृत्वाऽहं च जगतां संहर्ता सर्वतत्ववित् । अवध्यं त्रिपुरं पूर्वं दुरन्तमपि लीलया ॥ १२॥
yad dhṛtvā'haṃ ca jagatāṃ saṃhartā sarvatattvavit | avadhyaṃ tripuraṃ pūrvaṃ durantam api līlayā || 12||
इसे धारण करके मैं स्वयं, जगत् का संहारक और सर्वतत्ववेत्ता, पूर्वकाल के दुर्जेय त्रिपुरों को लीलामात्र से भस्म कर सका।
By holding it, I myself, destroyer of the worlds and knower of every truth, once burned the three invincible, unassailable cities of the demons in mere sport.
यद्धृत्वा पठनाद्ब्रह्मा ससृजे सृष्टिमुत्तमाम् । यद्धृत्वा भगवाञ्छेषो विधत्ते विश्वमेव च ॥ १३॥
yad dhṛtvā paṭhanād brahmā sasṛje sṛṣṭim uttamām | yad dhṛtvā bhagavāñ cheṣo vidhatte viśvam eva ca || 13||
इसे पढ़कर और धारण कर ब्रह्मा ने इस उत्तम सृष्टि की रचना की; इसे धारण कर भगवान शेष सम्पूर्ण विश्व को धारण करते हैं।
By holding and reciting it, Brahma created this excellent universe; by holding it, Bhagavan Shesha sustains the entire cosmos.
यद्धृत्वा कूर्मराजश्च शेषं धत्ते हि लीलया । यद्धृत्वा भगवान्वायुः विश्वाधारो विभुः स्वयम् ॥ १४॥
yad dhṛtvā kūrmarājaś ca śeṣaṃ dhatte hi līlayā | yad dhṛtvā bhagavān vāyuḥ viśvādhāro vibhuḥ svayam || 14||
इसे धारण कर कूर्मराज लीलापूर्वक शेष को धारण करते हैं; इसे धारण कर स्वयं सर्वव्यापक भगवान वायु विश्व के आधार बनते हैं।
By holding it, the King of Tortoises effortlessly bears Shesha; by holding it, Bhagavan Vayu himself, all-pervading, becomes the support of the universe.
यद्धृत्वा वरुणः सिद्धः कुबेरश्च धनेश्वरः । यद्धृत्वा पठनादिन्द्रो देवानामधिपः स्वयम् ॥ १५॥
yad dhṛtvā varuṇaḥ siddhaḥ kuberaś ca dhaneśvaraḥ | yad dhṛtvā paṭhanād indro devānām adhipaḥ svayam || 15||
इसे धारण कर वरुण सिद्ध और कुबेर धन के स्वामी बने; इसे पढ़कर और धारण कर स्वयं इन्द्र देवताओं के अधिपति बने।
By holding it, Varuna became accomplished and Kubera the lord of wealth; by holding and reciting it, Indra himself became ruler of the gods.
यद्धृत्वा भाति भुवने तेजोराशिः स्वयं रविः । यद्धृत्वा पठनाच्चन्द्रो महाबल-पराक्रमः ॥ १६॥
yad dhṛtvā bhāti bhuvane tejorāśiḥ svayaṃ raviḥ | yad dhṛtvā paṭhanāc candro mahābala-parākramaḥ || 16||
इसे धारण कर तेजोराशि सूर्य स्वयं भुवन में प्रकाशित होते हैं; इसे पढ़कर और धारण कर चन्द्रमा महान बल और पराक्रम से युक्त हुए।
By holding it, the sun, that mass of radiance, shines over the world; by holding and reciting it, the moon gained his great strength and splendor.
अगस्त्यः सागरान्सप्त यद्धृत्वा पठनात्पपौ । चकार तेजसा जीर्णं दैत्यं वातापिसंज्ञकम् ॥ १७॥
agastyaḥ sāgarān sapta yad dhṛtvā paṭhanāt papau | cakāra tejasā jīrṇaṃ daityaṃ vātāpisaṃjñakam || 17||
इसे पढ़कर और धारण कर अगस्त्य मुनि ने सातों समुद्रों का जल पी लिया और उसके तेज से वातापि नामक दैत्य को पचा लिया।
By holding and reciting it, sage Agastya drank the seven oceans dry, and by its power digested the demon known as Vatapi.
यद्धृत्वा पठनाद्देवी सर्वाधारा वसुन्धरा । यद्धृत्वा पठनात्पूता गङ्गा भुवनपावनी ॥ १८॥
yad dhṛtvā paṭhanād devī sarvādhārā vasundharā | yad dhṛtvā paṭhanāt pūtā gaṅgā bhuvanapāvanī || 18||
इसे पढ़कर और धारण कर देवी वसुन्धरा सबका आधार बनीं; इसे पढ़कर और धारण कर पवित्र गंगा भुवनों को पावन करने वाली बनीं।
By holding and reciting it, the goddess Vasundhara became the support of all beings; by holding and reciting it, the pure Ganga became the sanctifier of the worlds.
यद्धृत्वा जगतां साक्षी धर्मो धर्मभृतां वरः । सर्व-विद्याधिदेवी सा यच्च धृत्वा सरस्वती ॥ १९॥
yad dhṛtvā jagatāṃ sākṣī dharmo dharmabhṛtāṃ varaḥ | sarva-vidyādhidevī sā yac ca dhṛtvā sarasvatī || 19||
इसे धारण कर धर्मभृतों में श्रेष्ठ धर्म संसार के साक्षी बने; इसे धारण कर सरस्वती सम्पूर्ण विद्याओं की अधिष्ठात्री देवी बनीं।
By holding it, Dharma, the best of the righteous, became the witness of all the worlds; by holding it, Sarasvati became the presiding goddess of all knowledge.
यद्धृत्वा जगतां लक्ष्मी-रन्नदात्री परात्परा । यद्धृत्वा पठनाद्वेदान् सावित्री सा सुषाव च ॥ २०॥
yad dhṛtvā jagatāṃ lakṣmīr annadātrī parātparā | yad dhṛtvā paṭhanād vedān sāvitrī sā suṣāva ca || 20||
इसे धारण कर परात्परा लक्ष्मी संसार को अन्न देने वाली बनीं; इसे पढ़कर और धारण कर सावित्री ने वेदों को प्रकट किया।
By holding it, the supreme Lakshmi became the nourisher who feeds the worlds; by holding and reciting it, Savitri brought forth the Vedas.
वेदाश्च धर्मवक्तारो यद्धृत्वा पठनाद् भृगो । यद्धृत्वा पठनाच्छुद्ध-स्तेजस्वी हव्यवाहनः । सनत्कुमारो भगवान्यद्धृत्वा ज्ञानिनां वरः ॥ २१॥
vedāś ca dharmavaktāro yad dhṛtvā paṭhanād bhṛgo | yad dhṛtvā paṭhanāc chuddhas tejasvī havyavāhanaḥ | sanatkumāro bhagavān yad dhṛtvā jñānināṃ varaḥ || 21||
इसे पढ़कर और धारण कर वेद तथा भृगु धर्म के वक्ता बने; इसे पढ़कर और धारण कर अग्नि शुद्ध और तेजस्वी हुए; इसे धारण कर भगवान सनत्कुमार ज्ञानियों में श्रेष्ठ बने।
By holding and reciting it, the Vedas and sage Bhrigu became speakers of dharma; by holding and reciting it, Agni became pure and radiant; by holding it, Bhagavan Sanatkumara became foremost among the wise.
दातव्यं कृष्ण-भक्ताय साधवे च महात्मने । शठाय परशिष्याय दत्वा मृत्युमवाप्नुयात् ॥ २२॥
dātavyaṃ kṛṣṇa-bhaktāya sādhave ca mahātmane | śaṭhāya paraśiṣyāya datvā mṛtyum avāpnuyāt || 22||
यह कवच केवल श्रीकृष्ण के साधु और महात्मा भक्त को ही देना चाहिए; शठ या दूसरे के शिष्य को देने पर देने वाले को मृत्यु प्राप्त होती है।
This should be given only to a true devotee of Krishna, a saintly and great soul; giving it to a wicked person or to another's disciple brings death upon the giver.
त्रैलोक्यविजयस्यास्य कवचस्य प्रजापतिः । ॠषिश्छन्दश्च गायत्री देवो रासेश्वरः स्वयम् ॥ २३॥
trailokyavijayasyāsya kavacasya prajāpatiḥ | ṛṣiś chandaś ca gāyatrī devo rāseśvaraḥ svayam || 23||
इस त्रैलोक्यविजय कवच के ऋषि प्रजापति हैं, छन्द गायत्री है, और देवता स्वयं रासेश्वर श्रीकृष्ण हैं।
For this Trailokya Vijaya armor, the sage of the mantra is Prajapati, its meter is Gayatri, and its presiding deity is Raseshvara, Krishna himself.
त्रैलोक्यविजय-प्राप्तौ विनियोगः प्रकीर्तितः । परात्परं च कवचं त्रिषु लोकेषु दुर्लभम् ॥ २४॥
trailokyavijaya-prāptau viniyogaḥ prakīrtitaḥ | parātparaṃ ca kavacaṃ triṣu lokeṣu durlabham || 24||
त्रैलोक्यविजय की प्राप्ति के लिए इसका विनियोग कहा गया है; यह परात्पर कवच तीनों लोकों में दुर्लभ है।
Its ritual application is proclaimed to be the attainment of victory over the three worlds; this supreme armor is rare indeed to find in all three worlds.
प्रणवो मे शिरः पातु श्रीकृष्णाय नमः सदा । पायात्कपालं कृष्णाय स्वाहा पञ्चाक्षरः स्मृतः ॥ २५॥
praṇavo me śiraḥ pātu śrīkṛṣṇāya namaḥ sadā | pāyāt kapālaṃ kṛṣṇāya svāhā pañcākṣaraḥ smṛtaḥ || 25||
ॐ श्रीकृष्णाय नमः प्रणव सदा मेरे सिर की रक्षा करे; पंचाक्षर मन्त्र कृष्णाय स्वाहा मेरे कपाल की रक्षा करे।
May the sacred syllable Om, as "Om Shri Krishnaya Namah," ever protect my head; may the five-syllabled mantra "Krishnaya Svaha" protect my skull.
कृष्णेति पातु नेत्रे च कृष्ण स्वाहेति तारकम् । हरये नम इत्येवं भ्रूलतां पातु मे सदा ॥ २६॥
kṛṣṇeti pātu netre ca kṛṣṇa svāheti tārakam | haraye nama ityevaṃ bhrūlatāṃ pātu me sadā || 26||
कृष्ण मेरे नेत्रों की और कृष्ण स्वाहा पुतलियों की रक्षा करे; हरये नमः सदा मेरी भृकुटियों की रक्षा करे।
May "Krishna" protect my eyes, and "Krishna Svaha" my pupils; may "Haraye Namah" ever protect my eyebrows.
ॐ गोविन्दाय स्वाहेति नासिकां पातु सन्ततम् । गोपालाय नमो गण्डौ पातु मे सर्वतः सदा ॥ २७॥
oṃ govindāya svāheti nāsikāṃ pātu santatam | gopālāya namo gaṇḍau pātu me sarvataḥ sadā || 27||
ॐ गोविन्दाय स्वाहा सदा मेरी नासिका की रक्षा करे; गोपालाय नमः सब ओर से सदा मेरे गण्डस्थलों की रक्षा करे।
May "Om Govindaya Svaha" continually protect my nose; may "Gopalaya Namah" always protect my cheeks on every side.
ॐ नमो गोपाङ्गनेशाय कर्णौ पातु सदा मम । ॐ कृष्णाय नमः शश्वत्पातु मेऽधर-युग्मकम् ॥ २८॥
oṃ namo gopāṅganeśāya karṇau pātu sadā mama | oṃ kṛṣṇāya namaḥ śaśvat pātu me'dhara-yugmakam || 28||
ॐ नमो गोपाङ्गनेशाय सदा मेरे कानों की रक्षा करे; ॐ कृष्णाय नमः सदैव मेरे दोनों ओठों की रक्षा करे।
May "Om Namo Gopanganeshaya" always protect my ears; may "Om Krishnaya Namah" forever protect my two lips.
ॐ गोविन्दाय स्वाहेति दन्तौघं मे सदाऽवतु । पातु कृष्णाय दन्ताधो दन्तोर्ध्वं क्लीं सदाऽवतु ॥ २९॥
oṃ govindāya svāheti dantaughaṃ me sadā'vatu | pātu kṛṣṇāya dantādho dantordhvaṃ klīṃ sadā'vatu || 29||
ॐ गोविन्दाय स्वाहा सदा मेरी दन्तपंक्ति की रक्षा करे; कृष्णाय नीचे के दाँतों की और क्लीं ऊपर के दाँतों की रक्षा करे।
May "Om Govindaya Svaha" ever guard the row of my teeth; may "Krishnaya" protect the lower teeth and "Klim" the upper teeth.
ॐ श्रीकृष्णाय स्वाहेति जिह्विकां पातु मे सदा । रासेश्वराय स्वाहेति तालुकं पातु मे सदा ॥ ३०॥
oṃ śrīkṛṣṇāya svāheti jihvikāṃ pātu me sadā | rāseśvarāya svāheti tālukaṃ pātu me sadā || 30||
ॐ श्रीकृष्णाय स्वाहा सदा मेरी जिह्वा की रक्षा करे; रासेश्वराय स्वाहा सदा मेरे तालु की रक्षा करे।
May "Om Shri Krishnaya Svaha" always protect my tongue; may "Raseshvaraya Svaha" always protect my palate.
राधिकेशाय स्वाहेति कण्ठं पातु सदा मम । नमो गोपाङ्गनेशाय वक्षः पातु सदा मम ॥ ३१॥
rādhikeśāya svāheti kaṇṭhaṃ pātu sadā mama | namo gopāṅganeśāya vakṣaḥ pātu sadā mama || 31||
राधिकेशाय स्वाहा सदा मेरे कण्ठ की रक्षा करे; नमो गोपाङ्गनेशाय सदा मेरे वक्षःस्थल की रक्षा करे।
May "Radhikeshaya Svaha" always protect my throat; may "Namo Gopanganeshaya" always protect my chest.
ॐ गोपेशाय स्वाहेति स्कन्धं पातु सदा मम । नमः किशोर-वेषाय स्वाहा पृष्टं सदाऽवतु ॥ ३२॥
oṃ gopeśāya svāheti skandhaṃ pātu sadā mama | namaḥ kiśora-veṣāya svāhā pṛṣṭaṃ sadā'vatu || 32||
ॐ गोपेशाय स्वाहा सदा मेरे कंधों की रक्षा करे; नमः किशोरवेषाय स्वाहा सदा मेरी पीठ की रक्षा करे।
May "Om Gopeshaya Svaha" always protect my shoulders; may "Namah Kishoravesaya Svaha" always protect my back.
उदरं पातु मे नित्यं मुकुन्दाय नमः सदा । ॐ ह्रीं क्लीं कृष्णाय स्वाहेति करौ पातु सदा मम ॥ ३३॥
udaraṃ pātu me nityaṃ mukundāya namaḥ sadā | oṃ hrīṃ klīṃ kṛṣṇāya svāheti karau pātu sadā mama || 33||
मुकुन्दाय नमः सदा मेरे उदर की रक्षा करे; ॐ ह्रीं क्लीं कृष्णाय स्वाहा सदा मेरे हाथों की रक्षा करे।
May "Mukundaya Namah" ever protect my belly; may "Om Hrim Klim Krishnaya Svaha" ever protect my hands.
ॐ विष्णवे नमो बाहुयुग्मं पातु सदा मम । ॐ ह्रीं भगवते स्वाहा नखं पातु मे सदा ॥ ३४॥
oṃ viṣṇave namo bāhuyugmaṃ pātu sadā mama | oṃ hrīṃ bhagavate svāhā nakhaṃ pātu me sadā || 34||
ॐ विष्णवे नमः सदा मेरी दोनों भुजाओं की रक्षा करे; ॐ ह्रीं भगवते स्वाहा सदा मेरे नखों की रक्षा करे।
May "Om Vishnave Namah" ever protect my two arms; may "Om Hrim Bhagavate Svaha" ever protect my nails.
ॐ नमो नारायणायेति नखरन्ध्रं सदाऽवतु । ॐ ह्रीं ह्रीं पद्मनाभाय नाभिं पातु सदा मम ॥ ३५॥
oṃ namo nārāyaṇāyeti nakharandhraṃ sadā'vatu | oṃ hrīṃ hrīṃ padmanābhāya nābhiṃ pātu sadā mama || 35||
ॐ नमो नारायणाय सदा नख-छिद्रों की रक्षा करे; ॐ ह्रीं ह्रीं पद्मनाभाय सदा मेरी नाभि की रक्षा करे।
May "Om Namo Narayanaya" always protect the crevices beneath my nails; may "Om Hrim Hrim Padmanabhaya" always protect my navel.
ॐ सर्वेशाय स्वाहेति कङ्कालं पातु मे सदा । ॐ गोपीरमणाय स्वाह नितम्बं पातु मे सदा ॥ ३६॥
oṃ sarveśāya svāheti kaṅkālaṃ pātu me sadā | oṃ gopīramaṇāya svāha nitambaṃ pātu me sadā || 36||
ॐ सर्वेशाय स्वाहा सदा मेरे कंकाल की रक्षा करे; ॐ गोपीरमणाय स्वाहा सदा मेरे नितम्ब की रक्षा करे।
May "Om Sarveshaya Svaha" ever protect my skeleton and bones; may "Om Gopiramanaya Svaha" ever protect my hips.
ॐ गोपीरमणनाथाय पादौ पातु सदा मम । ॐ ह्रीं क्लीं रसिकेशाय स्वाहा सर्वं सदाऽवतु ॥ ३७॥
oṃ gopīramaṇanāthāya pādau pātu sadā mama | oṃ hrīṃ klīṃ rasikeśāya svāhā sarvaṃ sadā'vatu || 37||
ॐ गोपीरमणनाथाय सदा मेरे पैरों की रक्षा करे; ॐ ह्रीं क्लीं रसिकेशाय स्वाहा सदा मेरे सम्पूर्ण अंगों की रक्षा करे।
May "Om Gopiramananathaya" always protect my feet; may "Om Hrim Klim Rasikeshaya Svaha" always protect my whole body.
ॐ केशवाय स्वाहेति मम केशान्सदाऽवतु । नमः कृष्णाय स्वाहेति ब्रह्मरन्ध्रं सदाऽवतु ॥ ३८॥
oṃ keśavāya svāheti mama keśān sadā'vatu | namaḥ kṛṣṇāya svāheti brahmarandhraṃ sadā'vatu || 38||
ॐ केशवाय स्वाहा सदा मेरे केशों की रक्षा करे; नमः कृष्णाय स्वाहा सदा मेरे ब्रह्मरन्ध्र की रक्षा करे।
May "Om Keshavaya Svaha" always protect my hair; may "Namah Krishnaya Svaha" always protect the crown-aperture of my head.
ॐ माधवाय स्वाहेति मे लोमानि सदाऽवतु । ॐ ह्रीं श्रीं रसिकेशाय स्वाहा सर्वं सदाऽवतु ॥ ३९॥
oṃ mādhavāya svāheti me lomāni sadā'vatu | oṃ hrīṃ śrīṃ rasikeśāya svāhā sarvaṃ sadā'vatu || 39||
ॐ माधवाय स्वाहा सदा मेरे रोमों की रक्षा करे; ॐ ह्रीं श्रीं रसिकेशाय स्वाहा सदा मेरे सर्वस्व की रक्षा करे।
May "Om Madhavaya Svaha" always protect the hair on my body; may "Om Hrim Shrim Rasikeshaya Svaha" always protect all that is mine.
परिपूर्णतमः कृष्णः प्राच्यां मां सर्वदाऽवतु । स्वयं गोलोकनाथो मामाग्नेयां दिशि रक्षतु ॥ ४०॥
paripūrṇatamaḥ kṛṣṇaḥ prācyāṃ māṃ sarvadā'vatu | svayaṃ golokanātho mām āgneyāṃ diśi rakṣatu || 40||
परिपूर्णतम श्रीकृष्ण सदा पूर्व दिशा में मेरी रक्षा करें; स्वयं गोलोकनाथ आग्नेय कोण में मेरी रक्षा करें।
May the utterly complete Krishna forever protect me in the east; may Golokanatha himself guard me in the southeast.
पूर्णब्रह्मस्वरूपश्च दक्षिणे मां सदाऽवतु । नैरॄत्यां पातु मां कृष्णः पश्चिमे पातु मां हरिः ॥ ४१॥
pūrṇabrahmasvarūpaś ca dakṣiṇe māṃ sadā'vatu | nairṛtyāṃ pātu māṃ kṛṣṇaḥ paścime pātu māṃ hariḥ || 41||
पूर्णब्रह्मस्वरूप सदा दक्षिण दिशा में मेरी रक्षा करें; कृष्ण नैर्ऋत्य कोण में और हरि पश्चिम दिशा में मेरी रक्षा करें।
May the form of the full Brahman always protect me in the south; may Krishna protect me in the southwest, and Hari in the west.
गोविन्दः पातु मां शश्वद्वायव्यां दिशि नित्यशः । उत्तरे मां सदा पातु रसिकानां शिरोमणिः ॥ ४२॥
govindaḥ pātu māṃ śaśvad vāyavyāṃ diśi nityaśaḥ | uttare māṃ sadā pātu rasikānāṃ śiromaṇiḥ || 42||
गोविन्द सदा वायव्य कोण में नित्य मेरी रक्षा करें; रसिकों के शिरोमणि सदा उत्तर दिशा में मेरी रक्षा करें।
May Govinda constantly and eternally protect me in the northwest; may the crest-jewel of connoisseurs always protect me in the north.
ऐशान्यां मां सदा पातु वृन्दावन-विहारकृत् । वृन्दावनी-प्राणनाथः पातु मामूर्ध्वदेशतः ॥ ४३॥
aiśānyāṃ māṃ sadā pātu vṛndāvana-vihārakṛt | vṛndāvanī-prāṇanāthaḥ pātu mām ūrdhvadeśataḥ || 43||
वृन्दावन में विहार करने वाले सदा ईशान कोण में मेरी रक्षा करें; वृन्दावनी के प्राणनाथ ऊर्ध्व दिशा से मेरी रक्षा करें।
May he who sports in Vrindavana always protect me in the northeast; may the lord of Vrindavani's life protect me from above.
सदैव माधवः पातु बलिहारी महाबलः । जले स्थले चान्तरिक्षे नृसिंहः पातु मां सदा ॥ ४४॥
sadaiva mādhavaḥ pātu balihārī mahābalaḥ | jale sthale cāntarikṣe nṛsiṃhaḥ pātu māṃ sadā || 44||
बलि से याचना करने वाले महाबली माधव सदैव मेरी रक्षा करें; नृसिंह जल, स्थल और आकाश में सदा मेरी रक्षा करें।
May Madhava, the mighty one who begged from King Bali, ever protect me; may Narasimha always protect me in water, on land, and in the sky.
स्वप्ने जागरणे शश्वत्पातु मां माधवः सदा । सर्वान्तरात्मा निर्लिप्तः पातु मां सर्वतो विभुः ॥ ४५॥
svapne jāgaraṇe śaśvat pātu māṃ mādhavaḥ sadā | sarvāntarātmā nirliptaḥ pātu māṃ sarvato vibhuḥ || 45||
माधव सोते और जागते समय सदा मेरी रक्षा करें; सबके अन्तरात्मा, निर्लिप्त और सर्वव्यापक भगवान सब ओर से मेरी रक्षा करें।
May Madhava constantly protect me whether asleep or awake; may the all-pervading soul who dwells within all beings, untouched by any of it, protect me from every side.
इति ते कथितं वत्स सर्वमन्त्रौघ-विग्रहम् । त्रैलोक्यविजयं नाम कवचं परमाद्भुतम् ॥ ४६॥
iti te kathitaṃ vatsa sarvamantraugha-vigraham | trailokyavijayaṃ nāma kavacaṃ paramādbhutam || 46||
वत्स, इस प्रकार मैंने तुम्हें यह परम अद्भुत त्रैलोक्यविजय कवच बताया, जो सम्पूर्ण मन्त्रसमूह का मूर्त स्वरूप है।
Thus, dear child, I have told you this most wondrous armor named Trailokya Vijaya, the very embodiment of the entire company of mantras.
मया श्रुतं कृष्ण-वक्त्रात् प्रवक्तव्यं न कस्यचित् । गुरुमभ्यर्च्य विधिवत् कवचं धारयेत् यः ॥ ४७॥
mayā śrutaṃ kṛṣṇa-vaktrāt pravaktavyaṃ na kasyacit | gurum abhyarcya vidhivat kavacaṃ dhārayet yaḥ || 47||
मैंने इसे श्रीकृष्ण के मुख से सुना है; यह किसी को भी नहीं बताना चाहिए। जो विधिपूर्वक गुरु की पूजा करके इस कवच को धारण करता है...
I heard this from Krishna's own mouth; it must not be spoken to just anyone. One who properly worships his guru should then wear this armor.
कण्ठे वा दक्षिणे बाहौ सोऽपि विष्णुर्न संशयः । स च भक्तो वसेद्यत्र लक्ष्मीर्वाणी वसेत्ततः ॥ ४८॥
kaṇṭhe vā dakṣiṇe bāhau so'pi viṣṇur na saṃśayaḥ | sa ca bhakto vased yatra lakṣmīr vāṇī vasettataḥ || 48||
कण्ठ में अथवा दाहिनी भुजा में धारण करने वाला निःसंदेह विष्णु-तुल्य हो जाता है; वह भक्त जहाँ रहता है, वहाँ लक्ष्मी और सरस्वती निवास करती हैं।
worn on the throat or the right arm, that person becomes Vishnu himself, without doubt; wherever such a devotee dwells, Lakshmi and Sarasvati dwell there too.
यदि स्यात्सिद्धकवचो जीवन्मुक्तो भवेत्तु सः । निश्चितं कोटिवर्षाणां पूजायाः फलमाप्नुयात् ॥ ४९॥
yadi syāt siddhakavaco jīvanmukto bhavet tu saḥ | niścitaṃ koṭivarṣāṇāṃ pūjāyāḥ phalam āpnuyāt || 49||
यदि किसी का यह कवच सिद्ध हो जाए तो वह जीवन्मुक्त हो जाता है; उसे निश्चय ही करोड़ों वर्षों की पूजा का फल प्राप्त होता है।
If the armor becomes fully accomplished for someone, he becomes liberated while still living; he certainly obtains the fruit of worship performed across a hundred million years.
राजसूय-सहस्राणि वाजपेय-शतानि च । अश्वमेधायुतान्येव नरमेधायुतानि च ॥ ५०॥
rājasūya-sahasrāṇi vājapeya-śatāni ca | aśvamedhāyutāny eva naramedhāyutāni ca || 50||
हजारों राजसूय यज्ञ, सैकड़ों वाजपेय यज्ञ, दस हजार अश्वमेध यज्ञ और दस हजार नरमेध यज्ञ --
A thousand Rajasuya sacrifices, a hundred Vajapeya sacrifices, ten thousand Ashvamedhas, and ten thousand Naramedhas --
महादानानि यान्येव प्रादक्षिण्यं भुवस्तथा । त्रैलोक्यविजयस्यास्य कलां नार्हन्ति षोडशीम् ॥ ५१॥
mahādānāni yāny eva prādakṣiṇyaṃ bhuvas tathā | trailokyavijayasyāsya kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm || 51||
-- सम्पूर्ण महादान और पृथ्वी की परिक्रमा -- ये सब मिलकर भी इस त्रैलोक्यविजय के सोलहवें अंश की बराबरी नहीं कर सकते।
-- along with every great act of charity and circumambulation of the whole earth -- none of these together equal even a sixteenth part of this Trailokya Vijaya.
व्रतोपवास-नियमं स्वाध्यायाध्ययनं तपः । स्नानं च सर्वतीर्थेषु नास्यार्हन्ति कलामपि ॥ ५२॥
vratopavāsa-niyamaṃ svādhyāyādhyayanaṃ tapaḥ | snānaṃ ca sarvatīrtheṣu nāsyārhanti kalām api || 52||
व्रत-उपवास का नियम, स्वाध्याय, अध्ययन, तपस्या और समस्त तीर्थों में स्नान -- ये सब भी इसके एक अंश की भी बराबरी नहीं कर सकते।
The observance of vows and fasting, self-study and the study of scripture, austerity, and bathing at every sacred crossing -- none of these attain even a fraction of its merit.
सिद्धत्वममरत्वं च दासत्वं श्रीहरेरपि । यदि स्यात्सिद्धकवचः सर्वं प्राप्नोति निश्चितम् ॥ ५३॥
siddhatvam amaratvaṃ ca dāsatvaṃ śrīharer api | yadi syāt siddhakavacaḥ sarvaṃ prāpnoti niścitam || 53||
सिद्धत्व, अमरत्व और श्रीहरि की दासता -- यदि कवच सिद्ध हो जाए तो मनुष्य निश्चय ही यह सब प्राप्त कर लेता है।
Accomplishment, immortality, even the position of a servant of Shri Hari -- if the armor becomes fully accomplished, one certainly attains all of this.
स भवेत्सिद्धकवचो दशलक्षं जपेत्तु यः । यो भवेत्सिद्धकवचः सर्वज्ञः स भवेद्ध्रुवम् ॥ ५४॥
sa bhavet siddhakavaco daśalakṣaṃ japet tu yaḥ | yo bhavet siddhakavacaḥ sarvajñaḥ sa bhaved dhruvam || 54||
जो इसका दस लाख जप करता है, उसका यह कवच सिद्ध हो जाता है; और जिसका कवच सिद्ध होता है, वह निश्चय ही सर्वज्ञ हो जाता है।
One who recites it a million times attains the accomplished armor; and one whose armor has become accomplished surely becomes all-knowing.
इदं कवच-मज्ञात्वा भजेत्कृष्णं सुमन्दधीः । कोटिकल्पं प्रजप्तोऽपि न मन्त्रः सिद्धि-दायकः ॥ ५५॥
idaṃ kavaca-majñātvā bhajet kṛṣṇaṃ sumandadhīḥ | koṭikalpaṃ prajapto'pi na mantraḥ siddhi-dāyakaḥ || 55||
जो इस कवच को जाने बिना मन्दबुद्धि होकर श्रीकृष्ण का भजन करता है, वह करोड़ों कल्पों तक जप करने पर भी मन्त्र-सिद्धि नहीं पाता।
A person of dull understanding who worships Krishna without knowing this armor does not gain accomplishment of the mantra even after reciting it for a hundred million ages.
गृहीत्वा कवचं वत्स महीं निःक्षत्रियं कुरु । त्रिस्सप्तकृत्वो निश्शंकः सदानन्दो हि लीलया ॥ ५६॥
gṛhītvā kavacaṃ vatsa mahīṃ niḥkṣatriyaṃ kuru | tris-saptakṛtvo niḥśaṅkaḥ sadānando hi līlayā || 56||
वत्स, यह कवच प्राप्त कर तुम इक्कीस बार निःशंक और आनन्दपूर्वक पृथ्वी को अत्याचारी क्षत्रियों से रहित कर डालो।
Having received this armor, dear child, rid the earth of tyrannical kshatriyas twenty-one times over, joyfully and fearlessly, with ease.
राज्यं देयं शिरो देयं प्रणा देयाश्च पुत्रक । एवंभूतं च कवचं न देयं प्राणसंकटे ॥ ५७॥
rājyaṃ deyaṃ śiro deyaṃ prāṇā deyāś ca putraka | evaṃbhūtaṃ ca kavacaṃ na deyaṃ prāṇasaṃkaṭe || 57||
राज्य दिया जा सकता है, सिर दिया जा सकता है, प्राण भी दिए जा सकते हैं, पुत्र -- परन्तु प्राण-संकट में भी ऐसा कवच कभी नहीं देना चाहिए।
A kingdom may be given away, one's own head may be given, even one's life may be given, dear son -- but such an armor as this should never be given away when life itself is in danger.
Krishna Kavach (Trailokya Vijaya Kavacham)
Traditional -- Brahmavaivarta Purana (Ganapati Khanda), Narada-Narayana dialogue
Krishna
Explore KrishnaBest Time to Recite
Related
Community Reflections
🕉️
Be the first to share your reflection.