Purvakhanda — Acharakanda · Chapter 177
Eye Collyriums and Miscellaneous Remedies
Verse 1 (garuda.1.177.1)
श्रीगरुडमहापुराणम् १७७ हरिरुवाच । सोभाञ्जनपत्ररसं मधुयुक्तं हि चक्षुषोः । भ (च) रणाद्रोगहरणं भवेन्नास्त्यत्र संशयः
śrīgaruḍamahāpurāṇam 177 hariruvāca sobhāñjanapatrarasaṁ madhuyuktaṁ hi cakṣuṣoḥ bha (ca) raṇādrogaharaṇaṁ bhavennāstyatra saṁśayaḥ
Hari said: Applying the juice of shobhanjana (moringa) leaves mixed with honey to the eyes removes disease — there is no doubt of this.
Verse 2 (garuda.1.177.2)
अशीतितिलपुष्पाणि जात्याश्च कुसुमापि च । उषानिम्बामलाशुण्ठीपिप्पलीतण्डुलीयकम्
aśītitilapuṣpāṇi jātyāśca kusumāpi ca uṣānimbāmalāśuṇṭhīpippalītaṇḍulīyakam
Eighty sesame flowers, jati flowers also, usha, neem, amalaki, dry ginger, pippali, and tanduliyaka —
Verse 3 (garuda.1.177.3)
छायासुष्कां वटीं कुर्यात्पिष्ट्वा तण्डुलवारिणा । मधुना सहसा चाक्ष्णोरञ्जनात्तिमिरादिनुत्
chāyāsuṣkāṁ vaṭīṁ kuryātpiṣṭvā taṇḍulavāriṇā madhunā sahasā cākṣṇorañjanāttimirādinut
— dried in the shade and made into a pill ground with rice-water — applied to the eyes as a collyrium with honey, this destroys timira (cataract) and the like.
Verse 4 (garuda.1.177.4)
बिभीतकास्थिमज्जा तु शङ्खनाभिर्मनः शिला । निम्बपत्रमरीचा नि अजामूत्रेण पेषयेत्
bibhītakāsthimajjā tu śaṅkhanābhirmanaḥ śilā nimbapatramarīcā ni ajāmūtreṇa peṣayet
Vibhitaka-stone kernel, shankhanabhi, manahshila, neem leaves, and black pepper should be ground with goat's urine.
Verse 5 (garuda.1.177.5)
पुष्पं रात्र्यन्धतां हन्ति तिमिरं पटलं तथा । चतुर्भागानि शङ्खस्य तदर्धेन मनः शिला
puṣpaṁ rātryandhatāṁ hanti timiraṁ paṭalaṁ tathā caturbhāgāni śaṅkhasya tadardhena manaḥ śilā
This preparation destroys night-blindness, cataract, and patala (a film over the eye). Four parts of conch powder, half that of manahshila —
Verse 6 (garuda.1.177.6)
सैन्धवं च तदर्धेनत्वेतत्पिष्ट्वादकेन तु । छायाशुष्कां तु वटिकां कृत्वा नयनमञ्जयेत्
saindhavaṁ ca tadardhenatvetatpiṣṭvādakena tu chāyāśuṣkāṁ tu vaṭikāṁ kṛtvā nayanamañjayet
— and half that of rock salt: grinding these with water and making a shade-dried pill, one should apply it to the eyes as a collyrium.
Verse 7 (garuda.1.177.7)
तिमिरं पटलं हन्ति पिचिटं च महौषधम् । त्रिकटु त्रिफलां चैव करं जस्य फलानि च
timiraṁ paṭalaṁ hanti piciṭaṁ ca mahauṣadham trikaṭu triphalāṁ caiva karaṁ jasya phalāni ca
It destroys timira and patala; this great remedy is a paste. The three pungents, triphala, and karanja fruits,
Verse 8 (garuda.1.177.8)
सैन्धवं रजनीद्वे व भृङ्गराजरसेन हि । पिष्ट्वा तदञ्जनादेव तिमिरादिविनाशनम्
saindhavaṁ rajanīdve va bhṛṅgarājarasena hi piṣṭvā tadañjanādeva timirādivināśanam
rock salt, and both turmerics, ground with bhringaraja juice — applied as a collyrium, this destroys timira and the like.
Verse 9 (garuda.1.177.9)
आटरूषकमूलं तु काञ्जिकापिष्टमेव तु । तेनाक्षिबूमिलेपाच्च चक्षुः शूलं विनश्यति
āṭarūṣakamūlaṁ tu kāñjikāpiṣṭameva tu tenākṣibūmilepācca cakṣuḥ śūlaṁ vinaśyati
The root of atarushaka, ground with fermented rice-water, applied as a paste around the eye, destroys eye-pain.
Verse 10 (garuda.1.177.10)
सतक्रं बदरीमूलं पीतं वाक्षिव्यथां हरेत् । सैन्धंवं कटुतैलं च अपामार्गस्य मूलकम्
satakraṁ badarīmūlaṁ pītaṁ vākṣivyathāṁ haret saindhaṁvaṁ kaṭutailaṁ ca apāmārgasya mūlakam
The root of badari taken with buttermilk removes eye-pain. Rock salt, pungent oil, and root of apamarga —
Verse 11 (garuda.1.177.11)
क्षीरकाञ्जिकसंघृष्टं ताम्रपात्रे तु तेन च । अञ्जनात्पिञ्जटस्यैव नाशो भवति शङ्कर
kṣīrakāñjikasaṁghṛṣṭaṁ tāmrapātre tu tena ca añjanātpiñjaṭasyaiva nāśo bhavati śaṅkara
— ground with milk and fermented rice-water in a copper vessel: applying this as collyrium destroys the eye-disease called pinjata, O Shankara.
Verse 12 (garuda.1.177.12)
ओं दद्रु सर क्रों ह्रीं ठः ठः दद्रु सर ह्रीं ह्रीं ओं उं ऊ सर क्रीं क्रीं ठः ठः । आद्या हि वशामायान्ति मन्त्रेणानेन चाञ्जनात्
oṁ dadru sara kroṁ hrīṁ ṭhaḥ ṭhaḥ dadru sara hrīṁ hrīṁ oṁ uṁ ū sara krīṁ krīṁ ṭhaḥ ṭhaḥ ādyā hi vaśāmāyānti mantreṇānena cāñjanāt
'Om dadru sara krom hrīṁ ṭhaḥ ṭhaḥ dadru sara hrīṁ hrīṁ om uṁ ū sara krīṁ krīṁ ṭhaḥ ṭhaḥ' — with this mantra, applying the collyrium brings the affliction under control from the very start.
Verse 13 (garuda.1.177.13)
बिल्वकनीलिकामूलं पिष्टमभ्यञ्जनेन च । अनेनाञ्जितमात्रेण नश्यन्ति तिमिराणि हि
bilvakanīlikāmūlaṁ piṣṭamabhyañjanena ca anenāñjitamātreṇa naśyanti timirāṇi hi
Root of bilva and nili, ground and applied as an unguent — by this collyrium alone, cataracts are destroyed.
Verse 14 (garuda.1.177.14)
कटुकं (पिप्पली) तगरं चैव हरिद्रामलकं वचा । खदिरपिष्टवात्तश्च अञ्जनान्नेत्ररोगनुत्
kaṭukaṁ (pippalī) tagaraṁ caiva haridrāmalakaṁ vacā khadirapiṣṭavāttaśca añjanānnetraroganut
Kutuki, tagara, turmeric, amalaki, and vacha, ground with khadira water — applied as a collyrium, this destroys eye-disease.
Verse 15 (garuda.1.177.15)
नीरपूर्णमुखो धौति बृहन्मानेन योऽक्षिणी । प्रभाते नेत्ररोगैश्च नित्यं सर्वैः प्रमुच्यते
nīrapūrṇamukho dhauti bṛhanmānena yo'kṣiṇī prabhāte netrarogaiśca nityaṁ sarvaiḥ pramucyate
One who fills the mouth with ample water each morning and regularly washes the eyes is forever freed from all eye diseases.
Verse 16 (garuda.1.177.16)
शुक्लैरण्डस्य मूलेन पत्रेणापि प्रसाधितम् । छगदग्धसेकमौष्ण्याच्चक्षुषोर्वातशलनत्
śuklairaṇḍasya mūlena patreṇāpi prasādhitam chagadagdhasekamauṣṇyāccakṣuṣorvātaśalanat
Irrigation prepared with the root and leaf of white eranda, applied warm, destroys vata affecting the eyes.
Verse 17 (garuda.1.177.17)
चन्दनं सैन्धवं वृद्धपालाशश्च हरीतकी । पटलं कुसुमं नीली च (व) क्रिकां हरतेऽञ्जनम्
candanaṁ saindhavaṁ vṛddhapālāśaśca harītakī paṭalaṁ kusumaṁ nīlī ca (va) krikāṁ harate'ñjanam
Sandalwood, rock salt, old palasha, haritaki, patala, kusuma, and nili — this collyrium removes crookedness [of vision].
Verse 18 (garuda.1.177.18)
गुञ्जामूलं छागमूत्रे घृष्टं तिमिरनुच्च तत्रौप्यताम्रसुवर्णानां हस्तघृष्टशलाकया
guñjāmūlaṁ chāgamūtre ghṛṣṭaṁ timiranucca tatraupyatāmrasuvarṇānāṁ hastaghṛṣṭaśalākayā
Root of gunja rubbed with goat's urine also destroys timira; it should be applied with a probe of silver, copper, or gold, rubbed by hand.
Verse 19 (garuda.1.177.19)
घृष्टमुद्वर्तनं रुद्र कामलाव्याधिनाशनम् । घोषाफलमपाघ्रातं पीतकामलनाशनम्
ghṛṣṭamudvartanaṁ rudra kāmalāvyādhināśanam ghoṣāphalamapāghrātaṁ pītakāmalanāśanam
Rubbed and applied as an unguent, O Rudra, this destroys the disease kamala (jaundice). Smelling the fruit of ghosha destroys yellow jaundice.
Verse 20 (garuda.1.177.20)
दूर्वादाडिमपुष्पं तु अलक्तकहरीतकी । नासार्शवातरक्तनुन्नस्याद्वै स्वरसेन हि
dūrvādāḍimapuṣpaṁ tu alaktakaharītakī nāsārśavātaraktanunnasyādvai svarasena hi
Durva grass, pomegranate flower, lac, and haritaki, taken as nasal drops of their fresh juice, destroy nasal piles and vata-rakta.
Verse 21 (garuda.1.177.21)
आपिष्ट्वा जाङ्गली मू (तू) लं तद्रसेन वृषध्वज । नस्यादाराद्विनश्येत नाशार्शो नीललोहित
āpiṣṭvā jāṅgalī mū (tū) laṁ tadrasena vṛṣadhvaja nasyādārādvinaśyeta nāśārśo nīlalohita
Grinding the root of jangali, O Vrishadhvaja, and using its juice as nasal drops, blue-red nasal piles are quickly destroyed.
Verse 22 (garuda.1.177.22)
गव्यं घृतं सर्जरसं रुद्र धन्याकसैन्धवम् । धुत्तूरकं गैरिकं च एतैः साधितसिक्थकम्
gavyaṁ ghṛtaṁ sarjarasaṁ rudra dhanyākasaindhavam dhuttūrakaṁ gairikaṁ ca etaiḥ sādhitasikthakam
Cow's ghee, sarjarasa, O Rudra, coriander, rock salt, dhattura, and gairika — an unguent prepared with these and combined with wax,
Verse 23 (garuda.1.177.23)
सतैलं व्रणनुत्स्याच्च स्फुटितोद्धटिताधरे । जातीपत्रं च चर्वित्वा विधृतं मुखरोगनुत्
satailaṁ vraṇanutsyācca sphuṭitoddhaṭitādhare jātīpatraṁ ca carvitvā vidhṛtaṁ mukharoganut
combined with oil, destroys wounds and cracked, split lips. Chewing jati leaves and holding them in the mouth destroys mouth disease.
Verse 24 (garuda.1.177.24)
भक्षात्केसरबीजस्य दन्ताः स्युश्चलिताःस्थिराः । मुष्टकं कुष्ठमेला च यष्टिकं मधुवालकम्
bhakṣātkesarabījasya dantāḥ syuścalitāḥsthirāḥ muṣṭakaṁ kuṣṭhamelā ca yaṣṭikaṁ madhuvālakam
By eating kesara seed, loose teeth become firm. Mustaka, kushtha, cardamom, licorice, honey, and bala —
Verse 25 (garuda.1.177.25)
धन्याकमेतददनान्मुखदुर्गन्धनुद्धर । कषायं कटुकं वापि तिक्तशाकस्य भक्षणात्
dhanyākametadadanānmukhadurgandhanuddhara kaṣāyaṁ kaṭukaṁ vāpi tiktaśākasya bhakṣaṇāt
— and coriander, when eaten, O Rudra, destroy bad breath. Eating astringent, pungent, or bitter vegetables likewise,
Verse 26 (garuda.1.177.26)
तलयुक्तस्य नित्यं स्यान्मुखदुर्गन्धताक्षयः । दन्तव्रणानि सर्वाणि क्षयं गच्छन्त्यनेन तु
talayuktasya nityaṁ syānmukhadurgandhatākṣayaḥ dantavraṇāni sarvāṇi kṣayaṁ gacchantyanena tu
combined with sesame taken daily, permanently destroys bad breath; all dental sores are also destroyed by this.
Verse 27 (garuda.1.177.27)
काञ्जिकस्य सतैलस्य गण्डूषकवलास्थितिः । ताम्बूलचूर्णदग्धस्य मुखस्य व्याधिनुच्छिव !
kāñjikasya satailasya gaṇḍūṣakavalāsthitiḥ tāmbūlacūrṇadagdhasya mukhasya vyādhinucchiva !
Holding a mouth-rinse of fermented rice-water combined with oil, and roasted betel-leaf powder, destroy mouth disease, O Shiva.
Verse 28 (garuda.1.177.28)
परित्यक्तश्लेष्मणश्च शुण्ठीचर्वणतो यथा । मातुलुङ्गदलान्येला यष्टी मधु च पिप्पली
parityaktaśleṣmaṇaśca śuṇṭhīcarvaṇato yathā mātuluṅgadalānyelā yaṣṭī madhu ca pippalī
By chewing dry ginger, kapha is dispelled. Citron leaves, cardamom, licorice, honey, and pippali —
Verse 29 (garuda.1.177.29)
जातीपत्रमथैषां च चूर्णं लीढ्वा तथा कृतम् । शेफालिकजटायाश्च चर्वणं गलशुण्ठिनुत्
jātīpatramathaiṣāṁ ca cūrṇaṁ līḍhvā tathā kṛtam śephālikajaṭāyāśca carvaṇaṁ galaśuṇṭhinut
— and jati leaf: powder of these, licked, and chewing the root of shephalika, destroy throat-swelling (gala-shundi).
Verse 30 (garuda.1.177.30)
नासाशिरारक्तकर्षान्नश्येच्छंशकर जिह्विका । रसः शिरीषबीजानां हरिद्रायाश्चतुर्गुणः
nāsāśirāraktakarṣānnaśyecchaṁśakara jihvikā rasaḥ śirīṣabījānāṁ haridrāyāścaturguṇaḥ
Bleeding from the nose and head-veins is removed by shanshakara jihvika. The juice of shirisha seeds, combined with turmeric in fourfold quantity,
Verse 31 (garuda.1.177.31)
तेन पक्वेन भूतेश नस्यं मस्तकरोगनुत् । गलरोगा विनश्यन्ति नस्यमात्रेण तत्क्षणात्
tena pakvena bhūteśa nasyaṁ mastakaroganut galarogā vinaśyanti nasyamātreṇa tatkṣaṇāt
cooked and used as nasal drops, O Bhutesha, destroys head-disease. Merely by taking these nasal drops, throat diseases are also instantly destroyed.
Verse 32 (garuda.1.177.32)
दन्तकीटविनाशः म्याद्गुञ्जामूलस्य चर्वणात् । काकजङ्घास्नुहीनीलीकवायो मधुमोजितः
dantakīṭavināśaḥ myādguñjāmūlasya carvaṇāt kākajaṅghāsnuhīnīlīkavāyo madhumojitaḥ
Chewing the root of gunja destroys dental worms. Kakajangha, snuhi, nili, and kavaya combined with honey,
Verse 33 (garuda.1.177.33)
दन्ताक्रान्तान्दन्तजांश्च कृमीन्नाशयते शिव । घतं कर्कटपादेन दुग्धोन्मिश्रेण साधितम्
dantākrāntāndantajāṁśca kṛmīnnāśayate śiva ghataṁ karkaṭapādena dugdhonmiśreṇa sādhitam
applied to worm-infested teeth, destroys dental worms, O Shiva. Ghee prepared with karkatapada mixed with milk —
Verse 34 (garuda.1.177.34)
तेन चाम्यङ्गितादन्ताः कुर्युः कटकटान्न हि । लिप्त्वा कर्कटपादेन केवलेनाथवाशिव
tena cāmyaṅgitādantāḥ kuryuḥ kaṭakaṭānna hi liptvā karkaṭapādena kevalenāthavāśiva
— with this massaged in, teeth do not chatter. Applied with karkatapada alone, O Shiva, the same benefit is obtained.
Verse 35 (garuda.1.177.35)
त्रिसप्ताहं वाः पिष्टानि ज्योतिष्मत्याः फलानि हि । शुक्लाभयामज्जलेपाद्दन्तस्याङ्ककलङ्कनुत्
trisaptāhaṁ vāḥ piṣṭāni jyotiṣmatyāḥ phalāni hi śuklābhayāmajjalepāddantasyāṅkakalaṅkanut
Grinding fruits of jyotishmati soaked in water for three-times-seven days, and applying a paste of white haritaki's kernel, removes marks and blemishes of the teeth.
Verse 36 (garuda.1.177.36)
लोध्रकुङ्कुममञ्जिष्ठालोहका लेयकानि च । यवतण्डुलमेतैश्च यष्टी मधुसमन्वितैः
lodhrakuṅkumamañjiṣṭhālohakā leyakāni ca yavataṇḍulametaiśca yaṣṭī madhusamanvitaiḥ
Lodhra, saffron, manjishtha, iron filings, barley, and rice, combined with licorice and honey —
Verse 37 (garuda.1.177.37)
वारिपिष्टैर्वक्त्रलेपः स्त्रीणां शोभनवक्त्रकृत् । द्विभागं छागदुग्धेन तैलप्रस्थं तु साधितम्
vāripiṣṭairvaktralepaḥ strīṇāṁ śobhanavaktrakṛt dvibhāgaṁ chāgadugdhena tailaprasthaṁ tu sādhitam
— ground with water and applied to the face as a paste, makes women's faces beautiful. Two parts, cooked with goat's milk, in a prastha of oil —
Verse 38 (garuda.1.177.38)
रक्तवन्दनमञ्जिष्ठालक्षाणां कर्षकेण वा । यष्टीमधुकुङ्कुमाभ्यां सप्ताहान्मुखकान्तिकृत्
raktavandanamañjiṣṭhālakṣāṇāṁ karṣakeṇa vā yaṣṭīmadhukuṅkumābhyāṁ saptāhānmukhakāntikṛt
— combined with red sandalwood, manjishtha, and lac, one karsha each, together with licorice and saffron, bestows radiance to the face within seven days.
Verse 39 (garuda.1.177.39)
शुण्ठीपिप्पलिचूर्णं तु गुडूची कण्टकारिका । एभिश्च क्वथितं वारि पीतं चाग्निं करोति वै
śuṇṭhīpippalicūrṇaṁ tu guḍūcī kaṇṭakārikā ebhiśca kvathitaṁ vāri pītaṁ cāgniṁ karoti vai
Powder of dry ginger and pippali, guduchi, and kantakari — a decoction of these, when drunk, kindles the digestive fire,
Verse 40 (garuda.1.177.40)
वातशूलक्षयं चैव कगेति प्रथमेश्वर । करञ्जपर्पटोशीरं बहती कटुरोहिणी
vātaśūlakṣayaṁ caiva kageti prathameśvara karañjaparpaṭośīraṁ bahatī kaṭurohiṇī
— and destroys vata-colic, O First Lord. Karanja, parpataka, khus, brihati, and katurohini,
Verse 41 (garuda.1.177.41)
गोक्षुरं क्वथितं त्वभिर्वारि पीतं श्रमापहन् । दाहं पित्तं ज्वरं शोषं मूर्छां चैव क्षयं नयेत्
gokṣuraṁ kvathitaṁ tvabhirvāri pītaṁ śramāpahan dāhaṁ pittaṁ jvaraṁ śoṣaṁ mūrchāṁ caiva kṣayaṁ nayet
and gokshura — water boiled with these, when drunk, removes fatigue, and destroys burning, pitta, fever, wasting, and fainting.
Verse 42 (garuda.1.177.42)
मध्वाज्यपिप्पलीचूर्णं क्वथितं क्षीरसंयुतम् । पीतं हृद्रोगकासस्य विषमज्वरनुद्भवेत्
madhvājyapippalīcūrṇaṁ kvathitaṁ kṣīrasaṁyutam pītaṁ hṛdrogakāsasya viṣamajvaranudbhavet
Powder of honey, ghee, and pippali, boiled and combined with milk, when drunk, destroys heart disease, cough, and irregular fever.
Verse 43 (garuda.1.177.43)
क्वाथौपधीनां सर्वासां कर्षार्धं ग्राह्यमेव च । वयोऽनुरूयतो ज्ञेयो विशेषो वृषभध्वज
kvāthaupadhīnāṁ sarvāsāṁ karṣārdhaṁ grāhyameva ca vayo'nurūyato jñeyo viśeṣo vṛṣabhadhvaja
For all medicinal decoctions, half a karsha should be taken as the dose; the variation should be understood according to the person's age, O Vrishabhadhvaja.
Verse 44 (garuda.1.177.44)
दुग्धं पीतं तु संयुक्तं गोपुरीषरसेन च । विषमज्वरनुत्स्याच्च काकजन्धारसस्तथा
dugdhaṁ pītaṁ tu saṁyuktaṁ gopurīṣarasena ca viṣamajvaranutsyācca kākajandhārasastathā
Milk drunk combined with the juice of gopuri destroys irregular fever; the juice of kakajangha does the same.
Verse 45 (garuda.1.177.45)
मशुण्ठि क्वथितं क्षीग्मजाया ज्वरनुद्भवेत् । यष्टीमधुकमुस्तं च सैन्धवं बृहतीफलम्
maśuṇṭhi kvathitaṁ kṣīgmajāyā jvaranudbhavet yaṣṭīmadhukamustaṁ ca saindhavaṁ bṛhatīphalam
Dry ginger boiled with milk destroys the fever of a woman who has just given birth. Licorice, musta, rock salt, and brihati fruit —
Verse 46 (garuda.1.177.46)
एतैर्नस्वप्रिदानाच्च निद्रा स्यात्पुरुपस्य च । मरीचप्रध्वश्वलालानस्यान्निद्रा भवेच्छिव
etairnasvapridānācca nidrā syātpurupasya ca marīcapradhvaśvalālānasyānnidrā bhavecchiva
— given as nasal drops, bring sleep to a person. Nasal application of pounded black pepper and shvala likewise brings sleep, O Shiva.
Verse 47 (garuda.1.177.47)
मूलं तु काकजङ्घाया निद्राकृत्स्याच्छिरस्थितम् । सिद्धं तैलं काञ्जिकेन तथा सर्जरसेन च
mūlaṁ tu kākajaṅghāyā nidrākṛtsyācchirasthitam siddhaṁ tailaṁ kāñjikena tathā sarjarasena ca
The root of kakajangha, placed near the head, induces sleep. Oil prepared with fermented rice-water and sarjarasa,
Verse 48 (garuda.1.177.48)
शीतोदकसमायुक्तं लेपात्सन्तापनाशनम् । शोणितज्वरदाहेभ्यो जातसन्तापनुत्तथा
śītodakasamāyuktaṁ lepātsantāpanāśanam śoṇitajvaradāhebhyo jātasantāpanuttathā
combined with cold water and applied as a paste, destroys fever-heat; the heat arising from blood-fever and burning is likewise removed by it.
Verse 49 (garuda.1.177.49)
शृकशैवालमन्थश्च शुण्ठीपापाणभेदकम् । शौवाञ्जनं गोक्षुरं वा वरुणच्छन्नमेव च
śṛkaśaivālamanthaśca śuṇṭhīpāpāṇabhedakam śauvāñjanaṁ gokṣuraṁ vā varuṇacchannameva ca
Shrika, shaivala, mantha, dry ginger, pashanabheda, shobhanjana, gokshura, and varunachchhanna,
Verse 50 (garuda.1.177.50)
सौभाञ्जनस्य मूलं च एतैः क्वथितवारि च । दत्त्वा हिङ्गुयवक्षारं पीतं वातविनाशनम्
saubhāñjanasya mūlaṁ ca etaiḥ kvathitavāri ca dattvā hiṅguyavakṣāraṁ pītaṁ vātavināśanam
and the root of shobhanjana — water boiled with these, combined with asafoetida and barley-alkali, when drunk, destroys vata.
Verse 51 (garuda.1.177.51)
पिप्पली पिप्पलीमूलं तथा भल्लातकं शिव । वार्येतैः क्वथितं पीतं वरशूलापहारकृत्
pippalī pippalīmūlaṁ tathā bhallātakaṁ śiva vāryetaiḥ kvathitaṁ pītaṁ varaśūlāpahārakṛt
Pippali, root of pippali, and bhallataka, O Shiva — water boiled with these, when drunk, removes the worst colic pain.
Verse 52 (garuda.1.177.52)
अश्वगन्धामूलकाभ्यां सिद्धा वल्मीकमृत्तिका । एतया मर्दनाद्रुद्र ऊरुस्तम्भः प्रशाम्यति
aśvagandhāmūlakābhyāṁ siddhā valmīkamṛttikā etayā mardanādrudra ūrustambhaḥ praśāmyati
Ashwagandha root and radish, combined with anthill earth — massage with this, O Rudra, pacifies urustambha (thigh-stiffness).
Verse 53 (garuda.1.177.53)
बृहतीकस्य वै मूलं संपिष्टमुदकेन च । पीतं संघातवातस्य विपाटनकृदेव च
bṛhatīkasya vai mūlaṁ saṁpiṣṭamudakena ca pītaṁ saṁghātavātasya vipāṭanakṛdeva ca
The root of brihati, ground with water and drunk, breaks up sanghata-vata (compacted wind-obstruction).
Verse 54 (garuda.1.177.54)
पीतं तक्रेण मूलं च आर्द्रस्य तगरस्य च । हरेत्झिञ्जिनीवातंवै वृक्षमिन्द्राशनिर्यथा
pītaṁ takreṇa mūlaṁ ca ārdrasya tagarasya ca haretjhiñjinīvātaṁvai vṛkṣamindrāśaniryathā
That root, taken with buttermilk, and fresh tagara, remove jhinjini-vata just as a thunderbolt splits a tree.
Verse 55 (garuda.1.177.55)
अस्थिसंहारमेकेन भक्तेन सह वादितम् । पतिं मांसरसेनापि वातनुच्चास्थिभङ्गनुत्
asthisaṁhāramekena bhaktena saha vāditam patiṁ māṁsarasenāpi vātanuccāsthibhaṅganut
Asthisamhara, taken with a single meal, or drunk with meat-broth, destroys vata and heals a broken bone.
Verse 56 (garuda.1.177.56)
घृतलिप्तं सशुष्कं च छागीक्षीरेण संयुतम् । तल्लोपात्पादयार्नंश्येत्सक्षेप्ये चात्र संशयः
ghṛtaliptaṁ saśuṣkaṁ ca chāgīkṣīreṇa saṁyutam tallopātpādayārnaṁśyetsakṣepye cātra saṁśayaḥ
Smeared with ghee, dried, and combined with goat's milk — applying this to the feet destroys the pain, without doubt.
Verse 57 (garuda.1.177.57)
मध्वाज्यसैन्धवं सिक्थं गुडकैरिकगुग्गुलैः । ससर्जरसस्फुटितः क्लोमशुद्धिश्च लेपनात्
madhvājyasaindhavaṁ sikthaṁ guḍakairikaguggulaiḥ sasarjarasasphuṭitaḥ klomaśuddhiśca lepanāt
Honey, ghee, rock salt, wax, jaggery, gairika, and guggulu, combined with sarjarasa and applied to a cracked area, purifies the palate.
Verse 58 (garuda.1.177.58)
कटुतैलेन लिप्तो वै विधूमाग्नौ प्रतापितः । मृत्तिकारखादितः पादः समः स्याद्वृषभध्वज
kaṭutailena lipto vai vidhūmāgnau pratāpitaḥ mṛttikārakhāditaḥ pādaḥ samaḥ syādvṛṣabhadhvaja
A foot smeared with pungent oil, warmed over smokeless fire, and rubbed with earth, becomes normal, O Vrishabhadhvaja.
Verse 59 (garuda.1.177.59)
सर्जरसाः सिक्थकं च जीरकं च हरीतकी । उत्साधितघृताभ्यङ्गो ह्यग्निदग्धव्यथापनुत्
sarjarasāḥ sikthakaṁ ca jīrakaṁ ca harītakī utsādhitaghṛtābhyaṅgo hyagnidagdhavyathāpanut
Massaging with ghee heated together with sarjarasa, wax, cumin, and haritaki removes the pain of a fire-burn.
Verse 60 (garuda.1.177.60)
तिलतैलं चाग्निदग्धं यवभस्मसमन्वितम् । अग्निदग्धव्रणं नश्येद्ब्रहुशः कृतलेपतः
tilatailaṁ cāgnidagdhaṁ yavabhasmasamanvitam agnidagdhavraṇaṁ naśyedbrahuśaḥ kṛtalepataḥ
Sesame oil combined with barley-ash, applied repeatedly to a fire-burn, destroys the burn-wound.
Verse 61 (garuda.1.177.61)
नवनीतं माहिषं च दग्धपिष्टतिलानि च । सभल्लाकं व्रणं नश्येद्धृच्छूलं नस्यलेपनात्
navanītaṁ māhiṣaṁ ca dagdhapiṣṭatilāni ca sabhallākaṁ vraṇaṁ naśyeddhṛcchūlaṁ nasyalepanāt
Fresh buffalo butter, roasted ground sesame, combined with bhallataka, destroys the burn-wound; heart-pain too is removed by nasal application and paste.
Verse 62 (garuda.1.177.62)
कर्पूरगव्यसर्पिर्भ्यां प्रहारः पूरितो हर । शस्त्रोद्भवः सबद्धश्च शुक्लवर्णेन शङ्कर ! । पाकं च वेदनां चैव संस्पृशेद्वृषभध्वज
karpūragavyasarpirbhyāṁ prahāraḥ pūrito hara śastrodbhavaḥ sabaddhaśca śuklavarṇena śaṅkara ! pākaṁ ca vedanāṁ caiva saṁspṛśedvṛṣabhadhvaja
A wound filled with camphor and cow's ghee, O Hara, bound with white cloth, O Shankara — this pacifies the suppuration and pain of a weapon-wound, O Vrishabhadhvaja.
Verse 63 (garuda.1.177.63)
आम्र (तस्य) मूलरसेनैव शस्त्रघातः प्रपूरितः । ढौकते शस्त्रघाताभ्यां निर्व्रणो घृपूरितः
āmra (tasya) mūlarasenaiva śastraghātaḥ prapūritaḥ ḍhaukate śastraghātābhyāṁ nirvraṇo ghṛpūritaḥ
A weapon-wound filled with the juice of mango root moves toward healing; a weapon-wound filled with ghee likewise becomes free of scarring.
Verse 64 (garuda.1.177.64)
शरपुङ्खा लज्जालुका पाठा चैषां तु मूलकम् । जलपिष्टं तस्य लेपाच्छस्त्रघातः प्रशाम्यति
śarapuṅkhā lajjālukā pāṭhā caiṣāṁ tu mūlakam jalapiṣṭaṁ tasya lepācchastraghātaḥ praśāmyati
Sharapunkha, lajjalu, and patha — their roots, ground with water and applied as a paste, pacify a weapon-wound.
Verse 65 (garuda.1.177.65)
मूलं च काकजङ्घायास्त्रिरात्रेणैव शोषितः । पाकपूतिं वेदनां च हन्ति वै रोहितो व्रणे
mūlaṁ ca kākajaṅghāyāstrirātreṇaiva śoṣitaḥ pākapūtiṁ vedanāṁ ca hanti vai rohito vraṇe
The root of kakajangha, dried for three nights, destroys suppuration, foulness, and pain in a wound, and heals it over.
Verse 66 (garuda.1.177.66)
सजलं तिलतैलं च अपामार्गस्य मूलकम् । तत्सेकदानान्नश्येच्च प्रहारोद्भववेदना
sajalaṁ tilatailaṁ ca apāmārgasya mūlakam tatsekadānānnaśyecca prahārodbhavavedanā
Sesame oil combined with water, and the root of apamarga — irrigating with this destroys the pain arising from a blow.
Verse 67 (garuda.1.177.67)
अभयां सैन्धवं शुण्ठीमेतत्पिष्ट्वोदकेन तु । भक्षयित्वा ह्यजीर्णस्य नाशो भवति शङ्कर !
abhayāṁ saindhavaṁ śuṇṭhīmetatpiṣṭvodakena tu bhakṣayitvā hyajīrṇasya nāśo bhavati śaṅkara !
Haritaki, rock salt, and dry ginger, ground with water and eaten, destroy indigestion, O Shankara.
Verse 68 (garuda.1.177.68)
कटिबद्धं निम्बमूलमक्षिसूलहरं भवेत् । शणमूलं सताम्बूलं दग्धमिन्द्रियकस्य (ल्प) हृत्
kaṭibaddhaṁ nimbamūlamakṣisūlaharaṁ bhavet śaṇamūlaṁ satāmbūlaṁ dagdhamindriyakasya (lpa) hṛt
Neem root, bound at the waist, removes eye-pain. Root of shana with betel-leaf, roasted, removes weakness of the sense-organs.
Verse 69 (garuda.1.177.69)
अन्नस्विन्नहरिद्रा च श्वेतसर्षपमूलकम् । बीजानि मातुलुङ्गस्य एषामुद्वर्तनं समम् । सप्तरात्रप्रयोगेण शुभदेहकरं भवेत्
annasvinnaharidrā ca śvetasarṣapamūlakam bījāni mātuluṅgasya eṣāmudvartanaṁ samam saptarātraprayogeṇa śubhadehakaraṁ bhavet
Turmeric steamed with grain, root of white mustard, and citron seeds — an equal unguent of these, used for seven nights, bestows a beautiful body.
Verse 70 (garuda.1.177.70)
श्वेतापराजितापत्रं निम्बपत्ररसेन तु । नस्यदानाड्डाकिनीनां मातॄणां ब्रह्मरक्षसाम् । मोक्षः स्यान्मधुसारेण नस्याच्च वृषभध्वज
śvetāparājitāpatraṁ nimbapatrarasena tu nasyadānāḍḍākinīnāṁ mātṝṇāṁ brahmarakṣasām mokṣaḥ syānmadhusāreṇa nasyācca vṛṣabhadhvaja
A leaf of shvetaparajita combined with the juice of neem leaves, given as nasal drops, releases one from dakinis, matrikas, and brahmarakshasas; release is likewise granted through nasal drops of pure honey, O Vrishabhadhvaja.
Verse 71 (garuda.1.177.71)
मूलं श्वेतजयन्त्याश्च पुष्यर्क्षे तु समाहृतम् । श्वेतापराजितार्कस्य चित्रकस्य च मूलकम् । कृत्वा तु वटिकां नारी तिलकेन वशी भवेत्
mūlaṁ śvetajayantyāśca puṣyarkṣe tu samāhṛtam śvetāparājitārkasya citrakasya ca mūlakam kṛtvā tu vaṭikāṁ nārī tilakena vaśī bhavet
The root of white jayanti, gathered under the Pushya asterism, together with shvetaparajita, arka, and chitraka root, made into a pill and applied as a tilaka mark, brings a woman under one's influence.
Verse 72 (garuda.1.177.72)
पिप्पलीलोहचूर्णं तु शुण्ठीश्चामलकानि च । समानि रुद्र जानीयात्सैन्धवं मधुशर्करा
pippalīlohacūrṇaṁ tu śuṇṭhīścāmalakāni ca samāni rudra jānīyātsaindhavaṁ madhuśarkarā
Powder of pippali and iron, dry ginger, and amalaki should be taken in equal measure, O Rudra, together with rock salt, honey, and sugar —
Verse 73 (garuda.1.177.73)
उदुम्बरप्रमाणेन सप्ताहं भक्षणात्समम् । पुमांश्च बलवान्स स्याज्जीवेद्वर्षशतद्वयम् । ओं ठ ठ ठ इति सर्ववश्यप्रयोगेषु प्रयुक्तः सर्वकामकृत्
udumbarapramāṇena saptāhaṁ bhakṣaṇātsamam pumāṁśca balavānsa syājjīvedvarṣaśatadvayam oṁ ṭha ṭha ṭha iti sarvavaśyaprayogeṣu prayuktaḥ sarvakāmakṛt
— in the measure of an udumbara fruit, eaten regularly for seven days, this makes a man strong, and he lives for two hundred years. 'Om ṭha ṭha ṭha' — this mantra, used in every rite of attraction, fulfils every desire.
Verse 74 (garuda.1.177.74)
संगृह्य विद्वान्काकस्य निलयं प्रदहेच्च तत् । चिताग्नौ भस्म तच्छत्रोर्दत्तं शिरसि शङ्कर
saṁgṛhya vidvānkākasya nilayaṁ pradahecca tat citāgnau bhasma tacchatrordattaṁ śirasi śaṅkara
The wise one, having gathered a crow's nest, should burn it; that ash, produced in the fire of a funeral pyre, placed on the head of an enemy, O Shankara,
Verse 75 (garuda.1.177.75)
तमुच्चाटयते रुद्र शृणु तद्योगमुत्तमम् । निः क्षिप्तं च पुरीषं वै वनमूषिकचर्मणि
tamuccāṭayate rudra śṛṇu tadyogamuttamam niḥ kṣiptaṁ ca purīṣaṁ vai vanamūṣikacarmaṇi
— drives him away. Hear this excellent method, O Rudra. Excrement placed within the skin of a forest-mouse —
Verse 76 (garuda.1.177.76)
कटितन्तुनिबद्धं वै कुर्यान्मलनिरोधनम् । कृष्णकाकस्य रक्तेन यस्य नाम प्रलिप्य च
kaṭitantunibaddhaṁ vai kuryānmalanirodhanam kṛṣṇakākasya raktena yasya nāma pralipya ca
— bound at the waist, causes retention of excretion [in an enemy, by sympathetic magic]. Having written someone's name in the blood of a black crow —
Verse 77 (garuda.1.177.77)
च्युतदले मध्यमध्ये ततो निः क्षिप्यते हर ! । स खाद्यते काकवृन्दैर्नारी पुरुष एव च
cyutadale madhyamadhye tato niḥ kṣipyate hara ! sa khādyate kākavṛndairnārī puruṣa eva ca
— placed at the very centre of a fallen leaf and then cast away, O Hara — that woman or man is, as it were, devoured by flocks of crows.
Verse 78 (garuda.1.177.78)
शर्करामध्वजाक्षीरं तिलगोक्षुरकं समम् । स शत्रुं नाशयेद्रुद्र ! उच्चाटितमिदं हर !
śarkarāmadhvajākṣīraṁ tilagokṣurakaṁ samam sa śatruṁ nāśayedrudra ! uccāṭitamidaṁ hara !
Sugar, honey, goat's milk, sesame, and gokshura in equal measure — this destroys an enemy, O Rudra; this is the rite of driving-away, O Hara.
Verse 79 (garuda.1.177.79)
उलूककृष्णकाकस्य बिल्वस्याथ समिच्छतम् । रुधिरेण समायुक्तं ययोर्नाम्ना तु हूयते । तयोर्मध्ये महावैरं भवेन्नास्त्यत्र संशयः
ulūkakṛṣṇakākasya bilvasyātha samicchatam rudhireṇa samāyuktaṁ yayornāmnā tu hūyate tayormadhye mahāvairaṁ bhavennāstyatra saṁśayaḥ
Fuel-sticks of bilva combined with the blood of an owl and a black crow, offered in fire while invoking the names of two chosen persons — great enmity arises between the two; there is no doubt of this.
Verse 80 (garuda.1.177.80)
भावितं ऋक्षदुग्धेन मत्स्यस्य रोहितस्य च । मांसं तत्साधितं तैलं तदभ्यङ्गाच्च रोगनुत् । चन्दनोदकनस्यात्तु रोमोत्थानं भवेत्पुनः
bhāvitaṁ ṛkṣadugdhena matsyasya rohitasya ca māṁsaṁ tatsādhitaṁ tailaṁ tadabhyaṅgācca roganut candanodakanasyāttu romotthānaṁ bhavetpunaḥ
Processed with bear's milk, and the flesh of the rohita fish — oil prepared with these, applied as massage, destroys disease. Nasal application of sandalwood-water again causes hair to grow.
Verse 81 (garuda.1.177.81)
हस्ते लाङ्गलिकाकन्दं गृहीतं तेन लेपितम् । शरीरं येन स पुमान्वृद्धेर्दर्पं व्यपोहति
haste lāṅgalikākandaṁ gṛhītaṁ tena lepitam śarīraṁ yena sa pumānvṛddherdarpaṁ vyapohati
Holding the tuber of langalika in the hand, and smearing the body with it, a man dispels the burden of old age.
Verse 82 (garuda.1.177.82)
मयूररुधिरेणैव जीवं संहरते शिव । ज्वलतां तु भुजङ्गानां बिलस्थानामपीश्वर
mayūrarudhireṇaiva jīvaṁ saṁharate śiva jvalatāṁ tu bhujaṅgānāṁ bilasthānāmapīśvara
With peacock's blood alone, O Shiva, life is taken away — even of blazing serpents dwelling in their holes, O Lord.
Verse 83 (garuda.1.177.83)
देहश्चिताग्नौ दग्धश्च सर्पस्याजगरस्य हि । तद्भस्म संमुखे क्षिप्तं शत्रणां भङ्गकृद्भवेत्
dehaścitāgnau dagdhaśca sarpasyājagarasya hi tadbhasma saṁmukhe kṣiptaṁ śatraṇāṁ bhaṅgakṛdbhavet
The body of a serpent or python, burnt on a funeral pyre — its ash, thrown before enemies, causes their rout.
Verse 84 (garuda.1.177.84)
मन्त्रेणानेन तत्क्षिप्तं महाभङ्गकरं रिपोः । ओं ठ ठ ठ चाहीहिचाहीहि स्वाहा । ओं उदरं पाहिहि पाहिहिस्वाहा
mantreṇānena tatkṣiptaṁ mahābhaṅgakaraṁ ripoḥ oṁ ṭha ṭha ṭha cāhīhicāhīhi svāhā oṁ udaraṁ pāhihi pāhihisvāhā
Thrown with this mantra, it causes great destruction of the enemy: 'Om ṭha ṭha ṭha, cāhīhi cāhīhi, svāhā. Om, udaram pāhihi pāhihi, svāhā.'
Verse 85 (garuda.1.177.85)
सुदर्शनाया मलं तु पुष्यर्क्षे तु समाहृतम् । निः क्षिप्तं गृहमध्ये तु भुजङ्गा वर्जयन्ति तत्
sudarśanāyā malaṁ tu puṣyarkṣe tu samāhṛtam niḥ kṣiptaṁ gṛhamadhye tu bhujaṅgā varjayanti tat
The exudate of sudarshana, gathered under the Pushya asterism and placed within a house — serpents avoid that place.
Verse 86 (garuda.1.177.86)
अर्कमूलेन रविणा अर्काग्निज्वलिता शिव । युक्ता सिद्धार्थतैलेन वर्तिर्मार्गाहिनाशिनी
arkamūlena raviṇā arkāgnijvalitā śiva yuktā siddhārthatailena vartirmārgāhināśinī
With arka root, kindled with arka's fire in sunlight, combined with white-mustard oil, O Shiva — a wick made thus destroys snakes on the path.
Verse 87 (garuda.1.177.87)
मार्जारपललं विष्ठा हरितालं च भावितम् । छाग मूत्रेण तल्लिप्तो मूषिको मूषिकान्हरेत्
mārjārapalalaṁ viṣṭhā haritālaṁ ca bhāvitam chāga mūtreṇa tallipto mūṣiko mūṣikānharet
Cat's flesh, excrement, and orpiment, processed with goat's urine — a mouse smeared with this drives away other mice.
Verse 88 (garuda.1.177.88)
मुक्तो हि मन्दिरे रुद्र नात्र कार्या विचारणा । विफलार्जुनपुष्पाणि भल्लातकशिरीषकम्
mukto hi mandire rudra nātra kāryā vicāraṇā viphalārjunapuṣpāṇi bhallātakaśirīṣakam
Released within the house, O Rudra, there should be no doubt about this. Vibhitaka, arjuna flowers, bhallataka, and shirisha —
Verse 89 (garuda.1.177.89)
लाक्षा सर्जरसश्चैव विडङ्गश्चैव गुग्गुलुः । एतैर्धूपो मक्षिकाणां मशकाणां विनाशनः
lākṣā sarjarasaścaiva viḍaṅgaścaiva gugguluḥ etairdhūpo makṣikāṇāṁ maśakāṇāṁ vināśanaḥ
— lac, sarjarasa, vidanga, and guggulu: incense-smoke made with these destroys flies and mosquitoes.