Purvakhanda — Acharakanda · Chapter 54
The Lineage of Priyavrata for the Cosmography
Verse 1 (garuda.1.54.1)
॥ हरिरुवाच ॥ अग्नीध्रश्चाग्निबाहुश्च वपुष्मान्ध्युतिमांस्तथा ॥ मेधामेधातिथिर्भव्यः शबलः पुत्र एव च
. hariruvāca . agnīdhraścāgnibāhuśca vapuṣmāndhyutimāṁstathā . medhāmedhātithirbhavyaḥ śabalaḥ putra eva ca
Hari said: Agnidhra, and Agnibahu, Vapushman, and Dyutiman, Medha, Medhatithi, Bhavya, and Shabala, and also
Verse 2 (garuda.1.54.2)
ज्योतिष्मान्दशमो जातः पुत्रा ह्येते प्रियव्रतात् ॥ मेधाग्निबाहुपुत्रास्तु त्रयो योगपरायणाः
jyotiṣmāndaśamo jātaḥ putrā hyete priyavratāt . medhāgnibāhuputrāstu trayo yogaparāyaṇāḥ
Jyotishman, born tenth — these were all sons of Priyavrata. Medha, Agnibahu, and a third named Putra — these three, devoted to yoga,
Verse 3 (garuda.1.54.3)
जातिस्मरा महाभागा नैराज्याय मनो दधुः ॥ विभज्य सप्त द्वीपानि सप्तानां प्रददौ नृपः
jātismarā mahābhāgā nairājyāya mano dadhuḥ . vibhajya sapta dvīpāni saptānāṁ pradadau nṛpaḥ
of great fortune, remembering their past births, set their minds on renouncing sovereignty. Having divided the seven continents, the king gave them to his other seven sons.
Verse 4 (garuda.1.54.4)
योजनानां प्रमाणेन पञ्चाशत्कोटिराप्लुता ॥ जलोपरि मही याता नौरिवास्ते सरिज्जले
yojanānāṁ pramāṇena pañcāśatkoṭirāplutā . jalopari mahī yātā naurivāste sarijjale
Measuring fifty crore yojanas, the earth rests upon the water, just as a boat rests upon the waters of a river.
Verse 5 (garuda.1.54.5)
जम्बूप्लक्षाह्वयौ द्वीपौ शाल्मलश्चापरो हर ॥ कुशः क्रौञ्चस्तथा शाकः पुष्करश्चैव सप्तमः
jambūplakṣāhvayau dvīpau śālmalaścāparo hara . kuśaḥ krauñcastathā śākaḥ puṣkaraścaiva saptamaḥ
The continents named Jambu and Plaksha, and another, Shalmala, O Hara; Kusha, Krauncha, and Shaka, and Pushkara the seventh —
Verse 6 (garuda.1.54.6)
एते द्वीपाः समुद्रैस्तु सप्त सप्तभिरावृताः ॥ लवणेक्षुसुरासर्पिर्दाधिदुग्धजलैः समम्
ete dvīpāḥ samudraistu sapta saptabhirāvṛtāḥ . lavaṇekṣusurāsarpirdādhidugdhajalaiḥ samam
these seven continents are encircled by seven oceans — of salt, sugarcane-juice, wine, ghee, curd, milk, and fresh water.
Verse 7 (garuda.1.54.7)
द्वीपात्तु द्विगुणो द्वीपः समुद्रश्च वृषध्वज ॥ जम्बूद्वीपे स्थितो मेरुर्लक्षयोजनविस्तृतः
dvīpāttu dviguṇo dvīpaḥ samudraśca vṛṣadhvaja . jambūdvīpe sthito merurlakṣayojanavistṛtaḥ
O bull-bannered one, each continent and ocean is double the one preceding it. Situated in Jambudvipa, Mount Meru extends a hundred thousand yojanas,
Verse 8 (garuda.1.54.8)
चतुरशीतिसाहस्त्रैर्योजनैरस्य चोच्छ्रयः ॥ प्रविष्टः षोडशाधस्ताद्द्वत्रिंशन्मूर्ध्नि विस्तृतः
caturaśītisāhastrairyojanairasya cocchrayaḥ . praviṣṭaḥ ṣoḍaśādhastāddvatriṁśanmūrdhni vistṛtaḥ
and its height is eighty-four thousand yojanas. It penetrates sixteen thousand yojanas below, and is thirty-two thousand yojanas wide at its summit,
Verse 9 (garuda.1.54.9)
अधः षोडशसाहस्त्रः कर्णिकाकारसंस्थितः ॥ हिमवान्हेमकूटश्च निषधश्चास्य दक्षिणे
adhaḥ ṣoḍaśasāhastraḥ karṇikākārasaṁsthitaḥ . himavānhemakūṭaśca niṣadhaścāsya dakṣiṇe
and sixteen thousand yojanas wide below, shaped like the pericarp of a lotus. Himavan, Hemakuta, and Nishadha lie to its south,
Verse 10 (garuda.1.54.10)
नीलः श्वेतश्च श्रृंगी च उत्तरे वर्षपर्वताः ॥ प्लक्षादिषु नरा रुद्र ये वसन्ति सनातनाः
nīlaḥ śvetaśca śrṛṁgī ca uttare varṣaparvatāḥ . plakṣādiṣu narā rudra ye vasanti sanātanāḥ
Nila, Shveta, and Shringi are the boundary-mountains to the north. In Plaksha and the other continents, O Rudra, the people who dwell there are eternal —
Verse 11 (garuda.1.54.11)
शङ्कराथ न तेष्वस्ति युगावस्था कथञ्चन ॥ जम्बूद्वीपेश्वरात्पुत्रा ह्यग्रीध्नादभवन्नव
śaṅkarātha na teṣvasti yugāvasthā kathañcana . jambūdvīpeśvarātputrā hyagrīdhnādabhavannava
O Shankara, among them there is no such thing at all as the ages of time. From Agnidhra, the lord of Jambudvipa, nine sons were born —
Verse 12 (garuda.1.54.12)
नाभिः किंपुरुषश्चैव हरिवर्षमिला वृतः ॥ रम्यो हिरण्मयाख्यश्च कुरुर्भद्राश्व एव च
nābhiḥ kiṁpuruṣaścaiva harivarṣamilā vṛtaḥ . ramyo hiraṇmayākhyaśca kururbhadrāśva eva ca
Nabhi, Kimpurusha, and — Harivarsha, Ilavrita, Ramya, that named Hiranmaya, Kuru, Bhadrashva, and
Verse 13 (garuda.1.54.13)
केतुमालो नृपस्तेभ्यस्तत्संज्ञान् खण्डकान्ददौ ॥ नाभेस्तु मेरुदेव्यां तु पुत्रोऽभूदृषभो हर
ketumālo nṛpastebhyastatsaṁjñān khaṇḍakāndadau . nābhestu merudevyāṁ tu putro'bhūdṛṣabho hara
Ketumala — the king gave to them the corresponding named portions of the continent. To Nabhi, through Merudevi, O Hara, a son named Rishabha was born.
Verse 14 (garuda.1.54.14)
तत्पुत्रो भरतो नाम शालग्रामे स्थितो व्रती ॥ सुमतिर्भरतस्याभूत्तत्पुत्रस्तैजसोऽभवत्
tatputro bharato nāma śālagrāme sthito vratī . sumatirbharatasyābhūttatputrastaijaso'bhavat
His son was named Bharata, a votary established at Shalagrama. Bharata's son was Sumati; his son became Taijasa.
Verse 15 (garuda.1.54.15)
इन्द्रद्युम्नश्च तत्पुत्रः परमेष्ठी ततः स्मृतः ॥ प्रतीहारश्चतत्पुत्रः प्रतिहर्त्ता तदात्मजः
indradyumnaśca tatputraḥ parameṣṭhī tataḥ smṛtaḥ . pratīhāraścatatputraḥ pratiharttā tadātmajaḥ
His son was Indradyumna; from him is remembered Parameshthi. His son was Pratihara; his son was Pratiharta.
Verse 16 (garuda.1.54.16)
सुतस्तस्मादथै जातः प्रस्तारस्तत्सुतो विभुः ॥ पृथुश्च तत्सुतो नक्तो नक्तस्यापि गयः स्मृतः
sutastasmādathai jātaḥ prastārastatsuto vibhuḥ . pṛthuśca tatsuto nakto naktasyāpi gayaḥ smṛtaḥ
From him a son named Aja was born; his son was the mighty Prastara. His son was Prithu; his son, Nakta; and Nakta's son is remembered as Gaya.
Verse 17 (garuda.1.54.17)
नरो गयस्य तनयस्तत्पुत्रोभुद्विराडगतः ॥ ततो धीमान्महातेजा भौवनस्तस्य चात्मजः
naro gayasya tanayastatputrobhudvirāḍagataḥ . tato dhīmānmahātejā bhauvanastasya cātmajaḥ
Nara was Gaya's son; his son became Virat. Then the wise and greatly radiant Bhauvana was his son.
Verse 18 (garuda.1.54.18)
त्वष्टा त्वष्टुश्च विरजा रजस्तस्याप्यभूत्सुतः ॥ शतजिद्रजसस्तस्य विष्वग्ज्योतिः सुतः स्मृतः
tvaṣṭā tvaṣṭuśca virajā rajastasyāpyabhūtsutaḥ . śatajidrajasastasya viṣvagjyotiḥ sutaḥ smṛtaḥ
Tvashta; Tvashta's son was Viraja; and his son too was Rajas. Rajas's son was Shatajit; his son is remembered as Vishvagjyoti.